पावसाळ्याच्या आगमनाने निसर्गाचा सारा परिसर एक अद्भुत सौंदर्याने नटला होता. पाणलिलीच्या शिरोभागासारखे शुभ्र आणि बगळ्यांनी अलंकृत झालेले जलाशय, स्वच्छ वीजेच्या चमकांतून हास्य करणारे आकाश, आणि चंचल, तांबूस वर्णाचे वातावरण सर्वत्र पसरले होते. वेलींवर, झाडांवर आणि कोवळ्या बांबूच्या गाठींवर नवीन अंकुर फुलू लागले होते. शुभ्र पावसाच्या मेघांनी प्रेमाने स्पर्श केल्यामुळे जागृत झालेले मोठ्या बेडकांचे गडगडाटी आवाज सर्वत्र घुमू लागले होते. त्याच वेळी, प्रियकरावर रुसलेल्या, अभिमानी स्त्रियांचे हृदय, मोरांच्या मोहक आणि क्षणिक किंकाळ्यांनी क्षणातच जिंकले जाई आणि त्यांचा अभिमान तुटून जाई. पावसाळ्याच्या काळात इंद्रधनुष्याची चंद्रकोरीसारखी वक्र, तेजस्वी आणि सुंदर आकृती, काळ्या मेघांच्या जवळ सर्वत्र दिमाखाने चमकत होती. घनदाट, पाण्याने भरलेल्या मेघांनी थंडावलेल्या, सुगंधी वाऱ्यांनी स्वर्गीय स्त्रियांच्या केसांची फुलांच्या गंधाने ओलसर झालेली रेशमी लटे हलू लागली. गडगडणाऱ्या मेघांनी चंद्राचा प्रकाश लपवला होता. ताज्या, पावसाने न्हालेल्या हिरव्या गवताकडे प्रवाशांच्या पत्नी प्रेमाने, उत्कंठेने पाहत होत्या; त्यांच्या श्वासातून विरहाचे धुरकट भाव उमटत होते. हंसांच्या नुपुरांच्या नादाने समृद्ध, उन्नत उरोजांनी, वीजेच्या माळांनी आणि कमलासारख्या स्वच्छ डोळ्यांनी अलंकृत अशा स्त्रिया दिसू लागल्या. पर्वतराज कन्येच्या विवाहप्रसंगी पावसाळू ऋतूने आपले अद्वितीय सौंदर्य दाखवले. फुलांच्या गंधाने वातावरण भारले होते; काळ्या मेघांच्या गडगडाटाने घाबरलेले हंसांचे शरीर, निर्मळ प्रवाहात फुलणारी कमळे आणि सर्वांगावर परागकणांची शोभा दिसत होती. मेघांचा आवरण दूर झाल्यावर तिच्या उरोजांनी कमळाच्या कळ्यांसारखे फुलले, हंसांच्या नुपुरांच्या नादाने सर्व दिशांना समृद्धी पसरली. विस्तीर्ण, वाळूच्या काठींना कंबरेसारखे रूप, बगळ्यांच्या कुजनाने कमरबंद, आणि निळ्या कमळासारख्या डोळ्यांनी आकर्षित करणारी ती निसर्गकन्या होती. पिकलेल्या बिंब फळासारखे ओठ, जुईच्या फुलासारखे शुभ्र दात, काळ्या, कोवळ्या अंगावर नव्या काळ्या वेलांचे अंकुर, तिच्या सौंदर्यात भर घालत होते. गळ्यावर आणि उरावर चंद्रकिरणांची माळ घातलेली, स्वर्गवासीयांचे हृदय आनंदित करणारी ती होती. मधुर गोड गाणारे मधुप, जलकुम्भीच्या हलणाऱ्या कळ्यांचे कानातले, अशा अलंकारांनी ती सजली होती. कोवळ्या अशोकाच्या कळ्यांनी बोटांवर अंगठ्या, त्याच झाडाच्या फुलांची वस्त्रे तिने परिधान केली होती. लाल कमळाच्या पाकळ्यांनी पाय अलंकृत, जुईच्या फुलांसारखे नख, केळ्याच्या खोडासारखे उरोज, आणि चंद्रासारखे मुख तिचे सौंदर्य वाढवीत होते. सर्व मंगलचिन्हांनी युक्त, सर्व अलंकारांनी सजलेली, ती आपल्या प्रियकराचा स्नेहाने स्पर्श करत होती—प्रेमळ स्त्रीसारखी मोहक. मेघांचे काळे आवरण दूर झाल्यावर तिचे मुख पूर्ण चंद्रासारखे भासले; निळ्या कमळासारखे डोळे, सूर्याच्या किरणांत फुलणारे उरोज, फुलांच्या परागाने सुगंधित वारे, आणि हंसांच्या नुपुरांचा नाद—या सर्वांच्या साक्षीने देवीच्या विवाहप्रसंगी शरद ऋतूचे आगमन झाले. यानंतर, हेमंत आणि शिशिर या दोन तेजस्वी ऋतू आल्या. या ऋतूंनी दिशादिशांत अतिशय थंड पाण्याचा प्रवाह निर्माण केला. त्यांच्या आगमनाने हिमालय पर्वत जलदपणे शुभ्र हिमकणांच्या वर्षावाने सजला, जणू काही चांदीने झाकला गेला आहे. घनदाट हिमवर्षावामुळे हिमालय त्या काळी अगम्य, क्षीरसागरासारखा चमकत होता. ऋतू बदलल्याने, तो महान पर्वत जणू उत्तम वागणुकीमुळे अचानक परिपूर्ण झाला, जसा एखादा दुष्ट मनुष्य आपले ध्येय साध्य झाल्यावर आनंदित होतो. पर्वताच्या शिखरांवर दाट बर्फाची पांढरी आवरणे पसरली होती, जणू पृथ्वीचा राजा मोठ्या शुभ्र छत्रांनी अलंकृत झाला आहे. स्वर्गीय स्त्रिया आणि देवतांच्या मनात उत्कटता जागवणारे वारे वारंवार वाहू लागले. स्वच्छ, पाण्याने भरलेली सरोवरे कमळ आणि पाणलिलीच्या फुलांनी सजली होती. गुरूच्या कन्येच्या विवाहप्रसंगी वसंत ऋतूचे आगमन झाले. स्त्रियांची सौंदर्ये उन्नत उरोजांनी अधिक खुलली; तलाव न तापलेले, न थंड, कमळाच्या परागाने सोन्यासारखे रंगलेले होते. प्रियंगु झुडपे आणि आंब्याची झाडे, त्यांच्या फुलांच्या गुच्छांनी एकमेकांशी स्पर्धा करीत होती. शुभ्र हिमाच्छादित शिखरांवर तिळक फुलांचे गुच्छ वयोवृद्धांसारखे एकत्र दिसत होते. तिथे फुललेल्या अशोक वेलींनी शाल वृक्षांना घट्ट मिठी मारली होती, जणू उत्कट स्त्रिया आपल्या प्रियकराच्या गळ्यात हात घालत आहेत. अशोक, सर्ज, अर्जुन, कोविदार, पुम्नाग, नागेश्वर, कर्णिकार, लवंग, ताड, अगरू, सप्तपर्ण, वड, शोभांजन, नारळ—हे सर्व वृक्ष तिथे उपस्थित होते. इतरही अनेक फळफुलांनी युक्त वृक्ष आपापल्या सुंदर रूपात दिसत होते. कमळाच्या परागाने सुवर्णरंगी झालेले सरोवरे चक्रवाक, कारण्डव आणि हंस या पक्ष्यांनी गजबजली होती. कमळ, पाणलिली आणि मासळींनी भरलेली सरोवरे, बदक, दात्यूह, बगळे आणि रंगीबेरंगी पंखांनी सजलेले पक्षी झाडांवर दिसत होते. खेळताना, हे पक्षी एकमेकांना आव्हान देत, गोड आवाज करत, उत्कटतेने नाचत होते; आणि त्या पर्वतावर, पर्वतराजकन्येच्या विवाहप्रसंगी, मंद, सुखद, थंड वारे वाहू लागले. मलय पर्वतावरून आलेल्या वाऱ्यांनी झाडांवरील शुभ्र फुले अलगद खाली पाडली; आणि सर्व शुभ ऋतू एकत्र मिसळून, आपले तेज दाखवत होते. जुईच्या वेलींनी एकमेकांना आधार देत, मधुर पिकलेल्या मधमाशांच्या गाण्यांनी आणि दगडी फुलांच्या राशीने परिसर भारला होता. पाण्यात निळ्या कमळांनी निळाई, शुभ्र कमळांनी शुभ्रता, आणि लाल कमळांनी लालिमा पसरली होती; त्यांच्या पानांवर मधमाशांचे थवे गुंजत होते. काही विस्तीर्ण जलाशयांत सर्वत्र सुवर्णकमळे फुलली होती; काहींमध्ये सुंदर बेरिलचे कांड, तर काही सरोवरांत चारही बाजूंनी कमळांच्या बगिच्यांनी शोभा आली होती. तिथे मनोहारी तलाव होते—कमळे आणि निळ्या पाणलिलीने फुललेले, विविध पक्ष्यांनी भरलेले, सुवर्ण पायऱ्यांच्या रांगांनी सजलेले. त्या पर्वताच्या शिखरांवर मुबलक फुललेल्या कर्णिकार वृक्षांनी जणू सोन्यासारखा तेज फुलवला होता. पाटल वृक्षांच्या किंचित उघडलेल्या, लाल पाकळ्यांनी सर्व दिशांना रंग भरला होता. पर्वतावर, फुललेल्या कृष्ण, अर्जुन, दहा प्रकारच्या निळ्या अशोक आणि इतर महान वृक्षांनी एकमेकाशी स्पर्धा करत, आपले सौंदर्य प्रकट केले. अशा प्रकारे, ऋतूंच्या बदलाने आणि निसर्गाच्या अद्भुत सौंदर्याने हिमालय पर्वत आणि त्याचा परिसर एक अलौकिक मंगलमय दिव्यतेने नटला होता.