एकदा हिमालयराजाने महर्षींना विचारले, “हे मुनी, जग अमर कसे होते? श्रेष्ठ कीर्ती आणि सत्पुरुषांच्या पूजेचे पात्रत्व कशामुळे मिळते? कृपया मला हे सांगावे.” त्यावर महर्षी म्हणाले, “हे महाबाहो, हे सर्व संततीमुळे साध्य होते. माझी, ब्रह्माची आणि ऋषींची कीर्ती संततीमुळेच आहे. हे पर्वतराज, तू मला हे का विचारतोस? मी तुला जे पाहिले ते सांगतो. एकदा मी वाराणसीकडे जात असताना, आकाशात एक दिव्य, तेजस्वी आणि अद्वितीय असे महाल पाहिले, जो अत्यंत ऐश्वर्याने युक्त होता. त्या महालाखालील एका खड्ड्यात मला वेदनादायक आर्त किंकाळी ऐकू आली. मी तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने तिचा अर्थ जाणला आणि तिथेच लपून राहिलो. तेव्हा, हे पर्वतराज, एक शुद्ध, संयमी, पवित्र ब्राह्मण तेथे आला. त्याचे मन तीर्थस्नानाने शुद्ध झाले होते आणि तो तपात दृढ होता. तो ब्राह्मण जात असताना, एका वाघाने त्याला धमकावले आणि तो त्या खड्ड्याजवळ गेला. त्या खड्ड्यात, एका कुसुमकाठीच्या स्तंभावर काही ऋषी उलटे लटकलेले, दुःखी आणि पीडित अवस्थेत होते. त्या ब्राह्मणाने त्यांना विचारले, ‘तुम्ही कोण आहात, असे उलटे लटकून यातना सहन करणारे? तुमच्या मुक्तीचे साधन काय आहे, हे निष्पाप हो?’ ते म्हणाले, ‘आम्ही तुझे वडील, आजोबा आणि पणजोबा आहोत. आम्ही पुण्यकर्म केले होते, पण तुझ्या पापकर्मामुळे आम्ही यातना भोगत आहोत. हे खड्ड्याच्या स्वरूपातील नरक आहे आणि तूच या कुसुमकाठीच्या स्तंभासारखा आहेस, ज्यावर आम्ही लटकलेलो आहोत. जोपर्यंत तू जगतोस, तोपर्यंत आम्ही येथेच राहू; तू मेलास की आम्ही नरकात जाऊ, पापाने कलुषित होऊन. जर तू पत्नीच्या सहवासाने पुण्यवान पुत्र उत्पन्न केलास, तर आम्ही या पापातून मुक्त होऊ. दुसऱ्या कोणत्याही तपाने किंवा तीर्थयात्रेच्या फळाने हे साध्य होणार नाही. हे बुद्धिमान पुत्रा, असे कर आणि आपल्या पूर्वजांना या भीतीतून सोडव.’ त्या ब्राह्मणाने वचन दिले आणि नंदीध्वज शिवाची पूजा केली. त्याने आपल्या पूर्वजांना त्या खड्ड्यातून मुक्त केले व तो गणांचा प्रमुख झाला. तोच ब्राह्मण, रुद्राचा प्रिय, सुवेश नावाने प्रसिद्ध झाला आणि रुद्रगणांचा नायक बनला. म्हणून, हे पर्वतराज, तू आपल्या कन्येद्वारे उत्तम तप करून पुण्यवान पुत्र उत्पन्न कर. या ऋषींच्या सांगण्यावरून पर्वतराजाने अद्वितीय तप केले, ज्यामुळे मी अत्यंत संतुष्ट झालो. तेव्हा मी त्याच्यासमोर प्रकट होऊन म्हणालो, ‘मी वरदाता आहे. बोल, मी तुझ्या तपामुळे तुझ्यावर प्रसन्न आहे.’ पर्वतराज म्हणाला, ‘मला सर्व सद्गुणांनी युक्त असा पुत्र हवा आहे. जर आपण खरोखरच प्रसन्न असाल, तर मला हा वर द्या.’ राजाच्या या इच्छेवर मी त्याला इच्छित वर दिला. मी म्हटले, ‘तुझ्या तपामुळे, तुझ्या घरी एक कन्या जन्म घेईल. तिच्या सामर्थ्यामुळे तू सर्वत्र प्रसिद्ध होशील. ती सर्व देवतांनी पूजली जाईल, असंख्य तीर्थक्षेत्रांनी वेढलेली असेल, पुण्याने परिपूर्ण असेल आणि सर्वत्र देवतांनी तिचा सन्मान केला जाईल. ती तुझी ज्येष्ठ कन्या असेल आणि तिच्यानंतर इतर कन्या जन्माला येतील.’ नंतर, योग्य वेळी पर्वतराजाने मेना हिच्यापासून अपर्णा, एकपर्णा आणि एकपाटला या कन्यांचा जन्म घडविला. त्यात, न्यग्रोधा, एकपर्णा, पाटला आणि एकपाटला यांनी तपश्चर्या केली. एकपर्णा फक्त एका पानावर जगली, आणि शंभर हजार वर्षे कठीण तप केले, जे देव-दानवांसाठीही कठीण होते. एकपाटला एका पाटलाच्या पानावर जगली आणि हजार वर्षे पूर्ण केल्यावर त्यांनी अशा प्रकारे आहार घेतला. पण अपर्णा मात्र अन्न न घेता राहिली. तिच्या आईने तिला प्रेमाने ‘खावेस’ असे सांगितले, पण तिने ऐकले नाही. म्हणूनच, तिच्या कठीण तपामुळे ती ‘अपर्णा’ या नावाने प्रसिद्ध झाली आणि सर्व देवतांनी तिची पूजा केली. या तीन कन्यांचा तपाचा महिमा पृथ्वीवर जे काही स्थिर आणि चल आहे, तोपर्यंत टिकून राहील. या तिघीही तपाने घडलेल्या, योगसंपन्न, अत्यंत भाग्यशाली आणि सदैव तारुण्याने युक्त आहेत. त्या जगाच्या मातृका आहेत, कायम कुमारिका राहतात आणि आपल्या तपशक्तीने सर्व जगाचे पालन करतात. त्यात, उमाच सर्वश्रेष्ठ आहे, ज्येष्ठ, सुंदर वर्णाची, महान योगशक्तीने संपन्न, आणि ती महादेवाजवळ गेली. एकपर्णेपासून देवल नावाचा पुत्र झाला. एकपाटलेपासून जयगीषव्य नावाचा पुत्र झाला, जो अलर्काचा होता. तिलाही शंख आणि लिखित हे दोन पुत्र झाले, जे गर्भाशयातून नव्हते. त्या दिव्य उमेला मी तुझ्यासाठी स्तुती केली आहे, हे सुंदर स्त्री. तिच्या तपामुळे तिने संपूर्ण त्रैलोक्य जाळून टाकले; ते पाहून मी तिला म्हणालो, ‘हे देवी, आपल्या तपाने तू जगांना का त्रस्त करतेस? हे सर्व तुझ्यामुळे निर्माण झाले आहे; अशा प्रकारे त्याचा नाश करू नकोस. तू आपल्या तेजाने या सर्व जगांचे पालन करतेस; आता, हे विश्वजननी, तुला आमच्याकडून काय हवे आहे ते सांग.’ अशा प्रकारे, हिमालयराजाच्या वंशात या तेजस्वी कन्यांचा जन्म झाला, आणि त्यांचे तप, कीर्ती व जगाच्या पालनाची महती अमर राहिली.