हिमालय पर्वताच्या विशाल, उंच, आनंददायक आणि विस्तीर्ण प्रदेशात अनेक विविध शिखरे आहेत—कोलाहल, वैभ्राज, मंदार आणि दर्दलाचल. त्याचबरोबर वातंधय, वैद्युत, मैनाक, सुरसा, तुंगप्रस्थ, नागगिरी, गोधना आणि पांडराचल ही पर्वतेही आहेत. पुष्पगिरी, वैजयंत, रैवत, अर्बुद, ऋष्यमूक, गोमंथ, कृतशैल आणि कृताचल अशी पर्वतेही त्या प्रदेशात आहेत. श्रीपर्वत, चकोरा आणि असंख्य इतर पर्वते, जिथे विविध लोकसमूह आणि म्लेच्छांसारख्या अनेक जाती मिश्रितपणे वसतात. या पर्वतांमधून अनेक महान नद्या वाहतात—हे द्विजश्रेष्ठा, त्या जाणून घे: गंगा, सरस्वती, सिंधू आणि चंद्रभागा नावाची दुसरी नदी. यमुना, शतद्रू, विपाशा, वितस्ता, इरावती, कुहू, गोमती, धूतपापा, बाहुदा आणि दृषद्वती या नद्या देखील आहेत. विपाशा, देविका, चक्षुर, निष्ठीवा, गंडकी, कौशिकी आणि आपगा—या सर्व नद्या हिमवतच्या पायाजवळून उत्पन्न होतात. देवमृती, देववती, वातघ्नी, सिंधू, वेण्य, चंदना, सदानीरा आणि मही या नद्या देखील आहेत. चर्मण्वती, वृषी, विदिशा, वेदवती, शिप्रा, अवंती आणि पारीयात्र पर्वतांच्या बाजूने वाहणाऱ्या नद्या स्मरणात आहेत. शोणा, महानदी, नर्मदा, सुरथा, क्रिया, मंदाकिनी, दशार्णा आणि चित्रकूट या इतर नद्या आहेत. चित्रोत्पला, वेत्रवती, करमोदा, पिशाचिका, अन्यातिलघुश्रोणी, विपाप्मा आणि शैवला या नद्या देखील आहेत. सधरुजा, शक्तिमती, शकुनी, त्रिदिवा, क्रमु: आणि ऋक्ष वृक्षांच्या मुळांपासून उत्पन्न झालेल्या नद्या, तसेच इतर वेगाने वाहणाऱ्या नद्या आहेत. शिप्रा, पयोष्णी, निर्विंध्य, तापी, वेणा, वैतरणी, सिनीवाली आणि कुमुदवती या उत्तम नद्या आहेत. तोया, महागौरी, दुर्गा, अंतःशिला आणि विंध्य पर्वताच्या मुळांपासून उत्पन्न झालेल्या नद्या, सर्व पवित्र आणि शुभ जलधारा आहेत. गोदावरी, भीमरथी, कृष्णवेणा, तुंगभद्रा, सुप्रयोगा आणि इतर नद्या, पापनाशिनीसह, आहेत. सह्य पर्वताच्या पायाजवळून उत्पन्न होणाऱ्या नद्या—कृतमाला, ताम्रपर्णी, पुष्यजा आणि प्रत्यलावती—या सर्वश्रेष्ठ नद्या आहेत. मलया पर्वतांपासून पवित्र, शीतल जलधारा असलेल्या नद्या—पितृसोमर्षिकुल्या, वंजुला, त्रिदिवा—उत्पन्न होतात. लांगुलिनी, वंशकारा, महेंद्र पर्वतापासून उत्पन्न झालेल्या सुविकाला, कुमारी, मनुगा आणि मंदगामिनी या नद्या स्मरणात आहेत. क्षयापलासिनी आणि शुक्तिमतपासून उत्पन्न झालेल्या नद्या, या सर्व पवित्र सरस्वती आहेत, या सर्व गंगा आहेत, समुद्राकडे वाहणाऱ्या. या सर्व जगाच्या मात्री आहेत, पापांचा नाश करणाऱ्या आहेत; असंख्य लहान नद्या देखील स्मरणात घेतल्या आहेत, हे द्विजश्रेष्ठा. काही नद्या फक्त पावसाळ्यात वाहतात, तर काही वर्षभर वाहतात—मात्स्या, मुकुटकुल्या, कुंतला, काशिकोषला. आंध्र, कलिंग, शमक, व्रक आणि मध्यप्रदेशातील लोकही येथे उल्लेखले आहेत. सह्य पर्वताच्या उत्तर बाजूला, जिथे गोदावरी वाहते, त्या प्रदेशात पृथ्वीवरील आनंददायक भूमी आहे. गोवर्धन नगरी, सुंदर आणि महात्मा भार्गवाची; वाहिकराटधाना, सुतिरा आणि कालतोयदा. अपरांत, शूद्र, वाह्लिक, केरळ, गांधार, यवन, सिंधु, सौवीर आणि मद्रक हे लोक आहेत. शतद्रुह, कलिंग, पारद, हारभूषिक, माठर, कनक, कैकेय आणि दंभमालिक हे प्रदेश आहेत. क्षत्रियांसारखे प्रदेश, वैश्य आणि शूद्रांच्या कुटुंबी, कंबोज, हे ब्राह्मणश्रेष्ठा, आणि बार्बर तसेच सामान्य लोक आहेत. वीर, तुषार, पल्लव वंशज, आत्रेय, भारद्वाज, पुष्कल आणि दशेरक हे लोक आहेत. लंपक, शुनशोक, कुलिक, जंगल, उषध्य, चलचंद्र आणि किरातांच्या जमाती आहेत. तोमर, हंसमार्ग, कश्मिरी, करुण, शूलिक, कुहक आणि मगध हे लोक आहेत. हे सर्व उत्तरेकडील प्रदेश आहेत; आता पूर्वेकडील भूमी ऐका: आंध, वामंकुर, वल्लक आणि मखंतक. अंगा, वंगा, मालद, मालवर्तिक, भद्रतुंग, प्रतिजय, भऱ्यंग आणि अपमर्दक हेही आहेत. प्राग्ज्योतिष, मद्र, विदेह, ताम्रलिप्तक, मल्ल, मगध, नंद आणि पूर्वेकडील लोक आहेत. आता दक्षिणेकडील प्रदेशातील इतर लोक: पूर्ण, केवल आणि गोलांगुल. ऋषिक, मुशिक, कुमार, रामथ, शाक, महाराष्ट्र, महिषक आणि संपूर्ण कलिंग. अभीर आणि वैशिक, सर्व वनवासी, पुलिंद, मौल्य, वैदर्भ, आणि दंडक. पौलिक, मौलिक, अश्मक, भोजवर्धन, कौळिक, कुंतल, दंभक आणि नीलकलक हेही आहेत. हे दक्षिणेकडील प्रदेश आहेत; आता पश्चिमेकडील भूमी ऐका: शूर्पारक, कालिधन, लोल, आणि तलकाताई. हे पश्चिमेकडील लोक आहेत; तसेच विंध्य पर्वतातील लोक ऐका: मलज, कर्कश, मेलक आणि चोलक. उत्तमरन, दशार्ण, भोज, किश्किंधक, तोशल, कोशल, त्रैपूर आणि वैदिश हेही आहेत. या प्रकारे, या सर्व प्रदेश, पर्वते, नद्या आणि विविध लोकसमूहांचे सुंदर आणि विस्तीर्ण वर्णन केले आहे, ज्यातून भारतभूमीची पवित्रता आणि विविधता प्रकट होते.