एका काळी, एक पुण्यवान, धर्मनिष्ठ पत्नी—ज्याप्रमाणे प्राचीन काळी द्रौपदी होती—तिने आपल्या नाजूक, रडणाऱ्या मुलाला पर्वताच्या उतारावर सोडून दिले. त्या मुलावर दया दाखवून, मेघांनी त्या महात्म्यासाठी प्रकट होऊन कृपा केली. श्रविष्ठा या स्त्रीला दोन पुत्र होते—पैप्पलादि आणि कौशिक. त्या दोघांनी, त्या रडणाऱ्या मुलाला पाहून, दयाळूपणे त्याला उचलले, पाण्यात स्नान घातले आणि त्याच्या कुशीत दगडावर घासले, त्यामुळे त्याची बाजू रक्ताने माखली. देवतांच्या कृपेने, त्या मुलाचा रंग शेळीप्रमाणे काळा झाला, आणि त्याच्या कुशीत घासल्यामुळे त्याच्या अंगावर शेळीच्या रंगासारखा काळसरपणा आला. म्हणून त्याचे नाव "अजपार्श्व" ठेवले. हे दोन्ही ब्राह्मण त्याला रेमकाच्या घरी वाढवू लागले. रेमकाची पत्नी, मूल होण्यासाठी, त्याला आपला मुलगा मानू लागली; तो रेमतीचा पुत्र झाला आणि हे दोन्ही ब्राह्मण त्याचे सल्लागार बनले. त्यांच्या मुलांनी आणि नातवंडांनी एकत्र राहून जीवन जगले; हीच ती महान आत्म्यांच्या पौरव वंशाची परंपरा आहे, ज्या पांडवांचा गौरव आहे. या संदर्भात नाहुषाचा पुत्र, ययाति, जो अत्यंत ज्ञानी आणि संतुष्ट होता, त्याने वृद्धत्वाच्या हस्तांतरणाबद्दल एक श्लोक गायला. ययाति म्हणतो: "ही पृथ्वी कधी चंद्र, सूर्य किंवा ग्रहांशिवाय होईलही; पण पृथ्वी कधीच पौरव वंशाविना होणार नाही." अशी ही प्रसिद्ध पौरव वंशावळ मी तुला सांगितली आहे; आता मी तुर्वसु, द्रुह्यु, अनु आणि यदु यांच्या वंशाची कथा सांगतो. तुर्वसुला एक पुत्र झाला—वह्नि. वह्निचा पुत्र गोभानु, गोभानुचा पुत्र अजेय राजा ऐशानु. ऐशानुचा पुत्र करंधम, त्याचा पुत्र मरुत्त, आणि दुसरा राजा आविक्षित—ही नावे मी आधी सांगितली आहेत. त्या राजाला, मोठमोठ्या यज्ञांसह दान करणारा असूनही, पुत्र नव्हता; त्याची कन्या होती—संयता, जी पृथ्वीवर राज्य करत होती. यज्ञासाठी, तिला महात्मा संवर्त याला दिले गेले; तिच्या पोटी पौरव वंशातील, दोषरहित पुत्र—दुष्यंत—जन्माला आला. ययातिच्या शापामुळे, त्या काळी, वृद्धत्वाचा वारसा पौरव आणि तुर्वसु या वंशात प्रवेशला, हे द्विजश्रेष्ठा. दुष्यंताचा वारस करूरोम, लोकांचा स्वामी; करूरोमापासून अह्रीद, ज्याला चार पुत्र झाले. पांड्य, केरळ, काळ, आणि चोल—हे चार राजा; आणि द्रुह्युपुत्र बभ्रुसेतु, तोही राजा होता. बभ्रुसेतुला पुत्र झाला—अंगारसेतु, ज्याला मरुतांचा स्वामी म्हणत. युद्धात, प्रबळ असूनही, त्याचा यौवनाश्वाने मोठ्या प्रयत्नाने पराभव केला. त्या युद्धाने दहा महिने चालले; अंगारसेतुला वारस झाला—गांधार नावाचा राजा. त्याच्याच नावावरून विशाल गांधार प्रदेश प्रसिद्ध झाला; आणि गांधारमध्ये जन्मलेली घोडी जगातील सर्वश्रेष्ठ मानली जाते. अनुचा पुत्र धर्म, धर्माचा पुत्र द्यूत, द्यूतापासून वनदुह, आणि त्याचा पुत्र प्रचेतस. प्रचेतसाचा पुत्र सुचेता; अशा प्रकारे अनुच्या वंशजांची माला मी सांगितली. यदुला पाच पुत्र होते, सर्व देवपुत्रांसारखे तेजस्वी. सहस्राद, पयोद, क्रोष्टा, नील, आणि अंजिक; सहस्रादाचे तीन पुत्र—सर्व धर्मनिष्ठ. हय, हैहय आणि राजा वेणुहय; हैहयाचा पुत्र—धर्मनेत्र. धर्मनेत्राचा पुत्र—कार्त, त्याचा पुत्र—साहंज; त्या राजाने साहंजनी नावाचे नगर वसवले. महिषमताचा पुत्र—भद्रश्रेण्य, पराक्रमात प्रसिद्ध; त्याचा वारस—दुर्दमा. दुर्दमाचा बुद्धिमान पुत्र—कनक; कनकाचे चार सुप्रसिद्ध पुत्र—कृतवीर्य, कृतौजा, कृतधन्वा, आणि कृताग्नि. कृतवीर्यापासून झाला—अर्जुन. तोच अर्जुन, ज्याने हजार हातांनी सातही द्वीपांचा अधिपतीपद मिळवले; एकट्याने, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी रथावर पृथ्वी जिंकली. त्याने दहा हजार वर्षे अतिदुर्गम तपस्या केली; अत्रिपुत्र कर्तवीर्याने दाताराला प्रसन्न केले. त्याला दाताराने चार तेजस्वी वर दिले; त्यापैकी, हजार हातांचा वर त्याने मागितला, जो अत्यंत विलक्षण होता. जेव्हा अधर्म वाढला, तेव्हा धर्मात्म्याने त्याला आवर घातला; कठोरतेने पृथ्वी जिंकून, धर्माने लोकांचे मन जिंकले. त्याने असंख्य युद्धे जिंकली, शत्रूंच्या हजारो सैन्यांचा संहार केला, आणि युद्धभूमीत अजून मोठ्या संकटांचा सामना केला. हे द्विजश्रेष्ठांनो, जेव्हा तो लढत होता, तेव्हा योगशक्तीने त्याला हजार हात मिळाले—जणू योगेश्वरासारखे, स्वतःच्या मायेमुळे. त्याने संपूर्ण पृथ्वी—सातही द्वीप, नगरे, समुद्र, आणि खेडी—पराक्रमाने जिंकली. श्रेष्ठ मुनी, असे सांगितले जाते की त्या राजाने सातही द्वीपांवर सातशे यज्ञ यथाविधी केले. सर्व यज्ञ शेकडो हजारो दानांनी युक्त होते, सोन्याचे स्तंभ आणि सोन्याचे वेदिका असलेले. हे यज्ञ नेहमीच देवांनी, त्यांच्या दिव्य विमानांमध्ये, गंधर्व आणि अप्सरांसह, शोभवलेले असत. त्याच्या यज्ञात, वरिदाचा पुत्र, गंधर्व नारद, त्याच्या महानतेवर आश्चर्यचकित होऊन स्तुतीगान गात असे. निश्चितच, कोणताही राजा कर्तवीर्याचा मार्ग—यज्ञ, दान, तपस्या, शौर्य किंवा विद्या—या मार्गांनी साध्य करू शकणार नाही.