സംകര്ഷണസ് തു തം ദൃഷ്ട്വാ ദഗ്ധശൈലോപമാകൃതിമ് സ്രഗ്ദാമലമ്ബാഭരണം മുകുടാടോപമസ്തകമ്
സംകർഷണൻ, അഗ്നിപർവ്വതംപോലെയുള്ള രൂപവും, മാലയും ആഭരണങ്ങളും മനോഹരമായ കിരീടം തലയിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
രൌദ്രം ശകടചക്രാക്ഷം പാദന്യാസചലത്ക്ഷിതിമ് ഹ്രിയമാണസ് തതഃ കൃഷ്ണമ് ഇദം വചനമ് അബ്രവീത്
ഭയങ്കരമായ കറുത്ത കണ്ണുകളും, കാലടി ഇടുമ്പോൾ ഭൂമി നടുങ്ങുന്നതും കണ്ടു, സംകർഷണൻ അങ്ങനെ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു:
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ ഹ്രിയേ ത്വ് ഏഷ പര്വതോദഗ്രമൂര്തിനാ കേനാപി പശ്യ ദൈത്യേന ഗോപാലച്ഛദ്മരൂപിണാ
"കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ! ഈ ദൈത്യൻ, ഗോപക വേഷം ധരിച്ചെങ്കിലും, വലിയ പർവ്വതംപോലെയുള്ള ശരീരത്തിൽ, എന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു എന്നു നോക്കൂ."
യദ് അത്ര സാംപ്രതം കാര്യം മയാ മധുനിഷൂദന തത് കഥ്യതാം പ്രയാത്യ് ഏഷ ദുരാത്മാതിത്വരാന്വിതഃ
"മധുനിഷൂദനാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ, ഈ ദുഷ്ടൻ വേഗത്തിൽ എന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു."
തമ് ആഹ രാമം ഗോവിന്ദഃ സ്മിതഭിന്നൌഷ്ഠസംപുടഃ മഹാത്മാ രൌഹിണേയസ്യ ബലവീര്യപ്രമാണവിത്
ഗോവിന്ദൻ, രോഹിണിയുടെ മകന്റെ ശക്തിയും ബലവും അറിയുന്ന മഹാത്മാവ്, ചിരിച്ച മുഖത്തോടെ രാമനോട് പറഞ്ഞു:
കിമ് അയം മാനുഷോ ഭാവോ വ്യക്തമ് ഏവാവലമ്ബ്യതേ സര്വാത്മന് സര്വഗുഹ്യാനാം ഗുഹ്യാദ് ഗുഹ്യാത്മനാ ത്വയാ
"നീ ഈ മനുഷ്യഭാവം യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതാണോ? സർവ്വാത്മാവായ നീ, എല്ലാം മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിലും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ്."
സ്മരാശേഷജഗദീശ കാരണം കാരണാഗ്രജ ആത്മാനമ് ഏകം തദ്വച് ച ജഗത്യ് ഏകാര്ണവേ ച യഃ
"സകലലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, കാരണങ്ങളുടെ കാരണമേ, ഏകാത്മാവേ, ലോകത്തിലും ഏകസാഗരത്തിലും ഒരേ അത്മാവായിരിക്കുന്നവനേ, ഇതു ഓർക്കണം."
ഭവാന് അഹം ച വിശ്വാത്മന്ന് ഏകമ് ഏവ ഹി കാരണമ് ജഗതോ ഽസ്യ ജഗത്യ് അര്ഥേ ഭേദേനാവാം വ്യവസ്ഥിതൌ
"വിശ്വാത്മാവേ, ഞാനും നീയും ഈ ലോകത്തിന്റെ ഏക കാരണമാണ്; ലോകഹിതത്തിനായി നമ്മൾ രണ്ടായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, സത്യത്തിൽ ഒരാളാണ്."
തത് സ്മര്യതാമ് അമേയാത്മംസ് ത്വയാത്മാ ജഹി ദാനവമ് മാനുഷ്യമ് ഏവമ് ആലമ്ബ്യ ബന്ധൂനാം ക്രിയതാം ഹിതമ്
നിന്റെ അതിരില്ലാത്ത സ്വഭാവം ഓർമ്മിക്കൂ. നിന്റെ ഉള്ളിലെ അസുരനെ ജയിക്കൂ. മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച്, ബന്ധുക്കളുടെ ഭലത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കൂ.
ഇതി സംസ്മാരിതോ വിപ്രാഃ കൃഷ്ണേന സുമഹാത്മനാ വിഹസ്യ പീഡയാമ് ആസ പ്രലമ്ബം ബലവാന് ബലഃ
കൃഷ്ണൻ, മഹാനായ ആത്മാവ്, ഇങ്ങനെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചിരിച്ചു. ശക്തനായ ബാലരാമൻ പ്രലമ്പനെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
മുഷ്ടിനാ ചാഹന് മൂര്ധ്നി കോപസംരക്തലോചനഃ തേന ചാസ്യ പ്രഹാരേണ ബഹിര് യാതേ വിലോചനേ
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ബാലരാമൻ തന്റെ മുഷ്ടിയാൽ പ്രലമ്പന്റെ തലയ്ക്ക് അടിച്ചു. ആ അടിയിൽ പ്രലമ്പന്റെ കണ്ണുകൾ പുറത്തേക്കു വന്നു.
സ നിഷ്കാസിതമസ്തിഷ്കോ മുഖാച് ഛോണിതമ് ഉദ്വമന് നിപപാത മഹീപൃഷ്ഠേ ദൈത്യവര്യോ മമാര ച
അവന്റെ തലയൊടിഞ്ഞു, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി. ദൈത്യന്മാരിൽ പ്രധാനനായ പ്രലമ്പൻ നിലത്തുവീണു മരിച്ചു.
പ്രലമ്ബം നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ബലേനാദ്ഭുതകര്മണാ പ്രഹൃഷ്ടാസ് തുഷ്ടുവുര് ഗോപാഃ സാധു സാധ്വ് ഇതി ചാബ്രുവന്
ബലരാമൻ അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തിയിൽ പ്രലമ്പനെ സംഹരിച്ചത് കണ്ടു, ഗോപന്മാർ സന്തോഷിച്ചു, അദ്ദേഹത്തെ പുകഴ്ത്തി, 'ശബാശ്, ശബാശ്' എന്ന് വിളിച്ചു.
സംസ്തൂയമാനോ രാമസ് തു ഗോപൈര് ദൈത്യേ നിപാതിതേ പ്രലമ്ബേ സഹ കൃഷ്ണേന പുനര് ഗോകുലമ് ആയയൌ
പ്രലമ്പൻ ദൈത്യൻ വീണു, ഗോപന്മാർ പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ, രാമനും കൃഷ്ണനും വീണ്ടും ഗോക്കുലത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തയോര് വിഹരതോര് ഏവം രാമകേശവയോര് വ്രജേ പ്രാവൃഡ്വ്യതീതാ വികസത്സരോജാ ചാഭവച് ഛരത്
രാമനും കേശവനും വ്രജയിൽ സന്തോഷത്തോടെ കളിക്കുമ്പോൾ, മഴക്കാലം കടന്നു, താമരകൾ വിരിയുന്ന ശരത്കാലം എത്തി.
വിമലാമ്ബരനക്ഷത്രേ കാലേ ചാഭ്യാഗതേ വ്രജമ് ദദര്ശേന്ദ്രോത്സവാരമ്ഭപ്രവൃത്താന് വ്രജവാസിനഃ
വെളുത്ത ആകാശവും തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ള സമയത്ത്, ഇന്ദ്രോത്സവത്തിന് ഒരുക്കം ചെയ്യുന്ന വ്രജവാസികളെ കൃഷ്ണൻ കണ്ടു.
കൃഷ്ണസ് താന് ഉത്സുകാന് ദൃഷ്ട്വാ ഗോപാന് ഉത്സവലാലസാന് കൌതൂഹലാദ് ഇദം വാക്യം പ്രാഹ വൃദ്ധാന് മഹാമതിഃ
ഉത്സവത്തിനായി ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്ന ഗോപന്മാരെ കണ്ടു, മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ കൗതുകത്തോടെ മൂപ്പന്മാരോട് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചു.
കോ ഽയം ശക്രമഹോ നാമ യേന വോ ഹര്ഷ ആഗതഃ പ്രാഹ തം നന്ദഗോപശ് ച പൃച്ഛന്തമ് അതിസാദരമ്
'ഇന്ദ്രൻ' എന്ന പേരിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഈ സന്തോഷം എങ്ങനെ? എന്ന് കൃഷ്ണൻ വളരെ ആദരവോടെ നന്ദഗോപനോടു ചോദിച്ചു.
മേഘാനാം പയസാമ് ഈശോ ദേവരാജഃ ശതക്രതുഃ യേന സംചോദിതാ മേഘാ വര്ഷന്ത്യ് അമ്ബുമയം രസമ്
അവൻ മേഘങ്ങൾക്കും വെള്ളത്തിനും അധിപതിയും, ദേവന്മാരുടെ രാജാവും, ശതക്രതുവുമാണ്. അവന്റെ ആജ്ഞയിൽ മേഘങ്ങൾ മഴയൊഴുക്കുന്നു.
തദ്വൃഷ്ടിജനിതം സസ്യം വയമ് അന്യേ ച ദേഹിനഃ വര്തയാമോപഭുഞ്ജാനാസ് തര്പയാമശ് ച ദേവതാഃ
ആ മഴയിൽ വളരുന്ന വിളകൾ നമ്മെയും മറ്റു ജീവികളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു. അവ ഉപയോഗിച്ച് ദേവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ക്ഷീരവത്യ ഇമാ ഗാവോ വത്സവത്യശ് ച നിര്വൃതാഃ തേന സംവര്ധിതൈഃ സസ്യൈഃ പുഷ്ടാസ് തുഷ്ടാ ഭവന്തി വൈ
പാൽ നിറഞ്ഞ പശുക്കളും, കിടാവുകളോടുകൂടിയവയും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. ആ മഴയിൽ വളരുന്ന വിളകളാൽ അവയ്ക്ക് പോഷണം ലഭിച്ച് സന്തോഷം നിറയുന്നു.
നാസസ്യാ നാനൃണാ ഭൂമിര് ന ബുഭുക്ഷാര്ദിതോ ജനഃ ദൃശ്യതേ യത്ര ദൃശ്യന്തേ വൃഷ്ടിമന്തോ ബലാഹകാഃ
മഴയുള്ള മേഘങ്ങൾ കാണുന്നിടത്ത്, ക്ഷാമമോ കടം ബാധ്യതയോ വിശപ്പോ ഉണങ്ങിയ ഭൂമിയോ കാണാറില്ല.
ഭൌമമ് ഏതത് പയോ ഗോഭിര് ധത്തേ സൂര്യസ്യ വാരിദഃ പര്ജന്യഃ സര്വലോകസ്യ ഭവായ ഭുവി വര്ഷതി
ഭൂമിയിലും പശുക്കളിലും നിന്നുള്ള വെള്ളം മേഘങ്ങൾ സൂര്യനിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നു. പാർജന്യൻ ലോകത്തിനൊക്കെയും നന്മയ്ക്കായി ഭൂമിയിൽ മഴ പെയ്യുന്നു.
തസ്മാത് പ്രാവൃഷി രാജാനഃ ശക്രം സര്വേ മുദാന്വിതാഃ മഹേ സുരേശമ് അര്ഘന്തി വയമ് അന്യേ ച ദേഹിനഃ
അതിനാൽ മഴക്കാലത്ത് എല്ലാ രാജാക്കളും സന്തോഷത്തോടെ ഇന്ദ്രനെ, ദേവന്മാരുടെ മഹാരാജാവിനെ, ആദരിക്കുന്നു. ഞങ്ങളും മറ്റു ജീവികളും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു.
നന്ദഗോപസ്യ വചനം ശ്രുത്വേത്ഥം ശക്രപൂജനേ കോപായ ത്രിദശേന്ദ്രസ്യ പ്രാഹ ദാമോദരസ് തദാ
ഇന്ദ്രപൂജയെക്കുറിച്ച് നന്ദഗോപന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ദാമോദരൻ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനോടുള്ള കോപം ഉണർത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ന വയം കൃഷികര്താരോ വണിജ്യാജീവിനോ ന ച ഗാവോ ഽസ്മദ്ദൈവതം താത വയം വനചരാ യതഃ
നാം കർഷകരോ വ്യാപാരികളോ അല്ല, പശുക്കളാണ് നമ്മുടെ ദൈവമെന്നുമില്ല, അച്ഛാ; നാം കാടിൽ ജീവിക്കുന്നവരാണ്.
ആന്വീക്ഷികീ ത്രയീ വാര്ത്താ ദണ്ഡനീതിസ് തഥാപരാ വിദ്യാചതുഷ്ടയം ത്വ് ഏതദ് വാര്ത്താമ് അത്ര ശൃണുഷ്വ മേ
അന്വേഷണം, മൂന്ന് വേദങ്ങൾ, വ്യാപാരം, ഭരണനയം — ഇവയാണ് നാലു പ്രധാന വിദ്യകൾ. ഇവയിൽ വ്യാപാരത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
കൃഷിര് വണിജ്യാ തദ്വച് ച തൃതീയം പശുപാലനമ് വിദ്യാ ഹ്യ് ഏതാ മഹാഭാഗാ വാര്ത്താ വൃത്തിത്രയാശ്രയാ
വളമിടൽ, വാണിജ്യം, അതുപോലെ മൃഗസംരക്ഷണം — ഇവയാണ് വലിയ വിദ്യകൾ. വ്യാപാരം ഈ മൂന്നു ഉപജീവനരീതികളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
കര്ഷകാണാം കൃഷിര് വൃത്തിഃ പണ്യം തു പണജീവിനാമ് അസ്മാകം ഗാഃ പരാ വൃത്തിര് വാര്ത്താ ഭേദൈര് ഇയം ത്രിഭിഃ
കർഷകർക്ക് കൃഷിയാണ് ഉപജീവനം; വ്യാപാരികൾക്ക് വസ്തുക്കൾ വിൽക്കലാണ് മാർഗം; ഞങ്ങൾക്കോ പശുക്കളാണ് പ്രധാന ഉപജീവനം. ഇങ്ങനെ വ്യാപാരം ഈ മൂന്നു വകകളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.
വിദ്യയാ യോ യയാ യുക്തസ് തസ്യ സാ ദൈവതം മഹത് സൈവ പൂജ്യാര്ചനീയാ ച സൈവ തസ്യോപകാരികാ
ഏത് വിദ്യയിലാണോ ഒരാൾക്ക് കഴിവ്, അതാണ് അവന്റെ ദൈവം. അതേ വിദ്യ തന്നെ ആരാധനയും ആദരവും അർഹിക്കുന്നു; അതാണ് അവനു ഉപകാരപ്പെടുന്നതും.