ഋക്സാമാന്യ് ഉദ്ഗിരന് വക്ത്രൈര് യഃ പുനാതി ജഗത്ത്രയമ് പ്രണിപത്യ തഥേശാനമ് ഏകാര്ണവവിനിര്ഗതമ്
തന്റെ വായിലൂടെ ഋക്, സാമVEDങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനെയും, ഏകസമുദ്രത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ ഇശ്വരനെയും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
യസ്യാസുരഗണാ യജ്ഞാന് വിലുമ്പന്തി ന യാജിനാമ് പ്രവക്ഷ്യാമി മതം കൃത്സ്നം ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ
യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരുടെ യജ്ഞങ്ങൾ അസുരന്മാർ കവർച്ച ചെയ്യാത്തവനെയും, അപ്രകടജനനമുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ സമ്പൂർണ്ണതത്വം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
യേന സൃഷ്ടിം സമുദ്ദിശ്യ ധര്മാദ്യാഃ പ്രകടീകൃതാഃ ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താ മുനിഭിസ് തത്ത്വദര്ശിഭിഃ
സൃഷ്ടിയെ ഉദ്ദേശിച്ച് ധർമ്മാദികൾ പ്രകടമാക്കിയവനും, ജ്ഞാനികൾ വെള്ളം 'നാരാ' എന്നു വിളിക്കുന്നതും അവനാൽ തന്നെ.
അയനം തസ്യ താഃ പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ സ ദേവോ ഭഗവാന് സര്വം വ്യാപ്യ നാരായണോ വിഭുഃ
ആ വെള്ളം അവന്റെ ആദ്യത്തെ വിശ്രമസ്ഥലമായിരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ആ ദൈവം, ഭഗവാൻ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മഹാനായ നാരായണനാണ്.
ചതുര്ധാ സംസ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ സഗുണോ നിര്ഗുണസ് തഥാ ഏകാ മൂര്തിര് അനുദ്ദേശ്യാ ശുക്ലാം പശ്യന്തി താം ബുധാഃ
ബ്രഹ്മാവ് നാലു രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു: ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും. വിവരണം ചെയ്യാനാകാത്ത, ശുദ്ധമായ ഒരൊറ്റ രൂപം ജ്ഞാനികൾ കാണുന്നു.
ജ്വാലാമാലാവനദ്ധാങ്ഗീ നിഷ്ഠാ സാ യോഗിനാം പരാ ദൂരസ്ഥാ ചാന്തികസ്ഥാ ച വിജ്ഞേയാ സാ ഗുണാതിഗാ
ജ്വാലാമാലകൾ ചുറ്റിയ ദേഹമുള്ളവളാണ് അവൾ; യോഗികൾക്കുള്ള പരമലക്ഷ്യവും, അകലെക്കൂടി അടുത്തേക്കുമുള്ളവളും, ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ചവളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
വാസുദേവാഭിധാനാസൌ നിര്മമത്വേന ദൃശ്യതേ രൂപവര്ണാദയസ് തസ്യാ ന ഭാവാഃ കല്പനാമയാഃ
വാസുദേവ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളെ, അസക്തിയോടെ കാണപ്പെടുന്നു; അവളുടെ രൂപം, വർണ്ണം മുതലായവ കൽപ്പനയാൽ ഉണ്ടാകുന്നതല്ല.
ആസ്തേ ച സാ സദാ ശുദ്ധാ സുപ്രതിഷ്ഠൈകരൂപിണീ ദ്വിതീയാ പൃഥിവീം മൂര്ധ്നാ ശേഷാഖ്യാ ധാരയത്യ് അധഃ
അവൾ എപ്പോഴും ശുദ്ധയുമായി, ഉറപ്പുള്ള ഒരൊറ്റ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; രണ്ടാമത്തേത് ശേഷൻ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയെ തലയിൽ ചുമന്ന് താഴെ പിന്താങ്ങുന്നു.
താമസീ സാ സമാഖ്യാതാ തിര്യക്ത്വം സമുപാഗതാ തൃതീയാ കര്മ കുരുതേ പ്രജാപാലനതത്പരാ
താമസഗുണം കൂടുതലുള്ള അവൾ മൃഗങ്ങളുടെ രൂപം ധരിച്ചവളായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ മൂന്നാമത്തെ രൂപം സകല ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
സത്ത്വോദ്രിക്താ തു സാ ജ്ഞേയാ ധര്മസംസ്ഥാനകാരിണീ ചതുര്ഥീ ജലമധ്യസ്ഥാ ശേതേ പന്നഗതല്പഗാ
സത്ത്വഗുണം സമൃദ്ധമായ അവളാണ് ധർമ്മം സ്ഥാപിക്കുന്നവളായി അറിയപ്പെടേണ്ടത്. നാലാമത്തെ അവൾ ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ പാമ്പിന്റെ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
രജസ് തസ്യാ ഗുണഃ സര്ഗം സാ കരോതി സദൈവ ഹി യാ തൃതീയാ ഹരേര് മൂര്തിഃ പ്രജാപാലനതത്പരാ
അവളിൽ രാജസഗുണം ആണ് പ്രധാനമായത്; അവൾ എപ്പോഴും സൃഷ്ടിയെ നടത്തുന്നു. ഹരിയുടെ ഈ മൂന്നാമത്തെ രൂപം ജീവികളെ സംരക്ഷിക്കാൻ സദാ താൽപര്യപ്പെടുന്നു.
സാ തു ധര്മവ്യവസ്ഥാനം കരോതി നിയതം ഭുവി പ്രോദ്ധതാന് അസുരാന് ഹന്തി ധര്മവ്യുച്ഛിത്തികാരിണഃ
അവൾ ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം ഉറപ്പാക്കുന്നു, ധർമ്മം നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അഹങ്കാരമുള്ള അസുരന്മാരെ അവൾ നശിപ്പിക്കുന്നു.
പാതി ദേവാന് സഗന്ധര്വാന് ധര്മരക്ഷാപരായണാന് യദാ യദാ ച ധര്മസ്യ ഗ്ലാനിഃ സമുപജായതേ
ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിൽ അർപ്പിതരായ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും അവൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ധർമ്മം എപ്പോഴൊക്കെയോ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ,
അഭ്യുത്ഥാനമ് അധര്മസ്യ തദാത്മാനം സൃജത്യ് അസൌ ഭൂത്വാ പുരാ വരാഹേണ തുണ്ഡേനാപോ നിരസ്യ ച
അധർമ്മം ഉയരുമ്പോൾ അവൾ സ്വയം അവതരിക്കുന്നു. മുമ്പ് അവൾ വരാഹരൂപം എടുത്ത് തണ്ടുകൊണ്ട് ജലത്തെ തള്ളിയിരുന്നു.
ഏകയാ ദംഷ്ട്രയോത്ഖാതാ നലിനീവ വസുംധരാ കൃത്വാ നൃസിംഹരൂപം ച ഹിരണ്യകശിപുര് ഹതഃ
ഒരു ദന്തം കൊണ്ട് അവൾ ഭൂമിയെ കമലപോലെ ഉയർത്തി. നരസിംഹരൂപം ധരിച്ച് അവൾ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സംഹരിച്ചു.
വിപ്രചിത്തിമുഖാശ് ചാന്യേ ദാനവാ വിനിപാതിതാഃ വാമനം രൂപമ് ആസ്ഥായ ബലിം സംയമ്യ മായയാ
വിപ്രചിത്തി മുതലായ മറ്റു ദാനവന്മാരെയും അവൾ നശിപ്പിച്ചു; വാമനരൂപം സ്വീകരിച്ച് മായയാൽ ബലിയെ കീഴടക്കി.
ത്രൈലോക്യം ക്രാന്തവാന് ഏവ വിനിര്ജിത്യ ദിതേഃ സുതാന് ഭൃഗോര് വംശേ സമുത്പന്നോ ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന്
ദിതിയുടെ പുത്രന്മാരെ ജയിച്ച് അവൾ മൂന്നു ലോകവും സഞ്ചരിച്ചു; ഭൃഗുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച് ജമദഗ്നിയുടെ മഹാപുത്രനായി.
ജഘാന ക്ഷത്രിയാന് രാമഃ പിതുര് വധമ് അനുസ്മരന് തഥാത്രിതനയോ ഭൂത്വാ ദത്താത്രേയഃ പ്രതാപവാന്
പിതാവിന്റെ വധം ഓർത്ത് രാമൻ ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിച്ചു; അതുപോലെ അത്രിയുടെ പുത്രനായി പ്രഭാപൂർണ്ണനായ ദത്താത്രേയൻ അവതരിച്ചു.
യോഗമ് അഷ്ടാങ്ഗമ് ആചഖ്യാവ് അലര്കായ മഹാത്മനേ രാമോ ദാശരഥിര് ഭൂത്വാ സ തു ദേവഃ പ്രതാപവാന്
അഷ്ടാംഗയോഗം മഹാത്മാവായ അലർക്കനു പഠിപ്പിച്ചു; ദശരഥന്റെ പുത്രനായി ദൈവം രാമനായി അവതരിച്ചു.
ജഘാന രാവണം സംഖ്യേ ത്രൈലോക്യസ്യ ഭയംകരമ് യദാ ചൈകാര്ണവേ സുപ്തോ ദേവദേവോ ജഗത്പതിഃ
മൂന്നു ലോകത്തെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാവണനെ യുദ്ധത്തിൽ അവൻ സംഹരിച്ചു; ഏകസമുദ്രത്തിൽ ദേവദേവൻ, ലോകനാഥൻ, വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ,
സഹസ്രയുഗപര്യന്തം നാഗപര്യങ്കഗോ വിഭുഃ യോഗനിദ്രാം സമാസ്ഥായ സ്വേ മഹിമ്നി വ്യവസ്ഥിതഃ
അവൻ പാമ്പിന്റെ കിടക്കയിൽ ആയിരം യുഗങ്ങൾ യോഗനിദ്രയിൽ ആഴ്ന്ന് തന്റെ മഹത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
ത്രൈലോക്യമ് ഉദരേ കൃത്വാ ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് ജനലോകഗതൈഃ സിദ്ധൈഃ സ്തൂയമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ
സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും വയറ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, ജനലോകത്തിലെ സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തസ്യ നാഭൌ സമുത്പന്നം പദ്മം ദിക്പത്ത്രമണ്ഡിതമ് മരുത്കിഞ്ജല്കസംയുക്തം ഗൃഹം പൈതാമഹം വരമ്
അവന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ദിശകളിലേക്കു വിരിഞ്ഞ ദളങ്ങളോടും കാറ്റുപോലുള്ള തണ്ടുകളോടും കൂടിയ ഒരു ഉത്തമമായ പിതൃഗൃഹമായ കമലം ഉദിച്ചു.
യത്ര ബ്രഹ്മാ സമുത്പന്നോ ദേവദേവശ് ചതുര്മുഖഃ തദാ കര്ണമലോദ്ഭൂതൌ ദാനവൌ മധുകൈടഭൌ
അവിടെ നാലുമുഖനായ ദേവദേവൻ ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ ചെവിയിലെ മാലയിൽ നിന്ന് മധുവും കൈടഭനും ദാനവന്മാരായി ജനിച്ചു.
മഹാബലൌ മഹാവീര്യൌ ബ്രഹ്മാണം ഹന്തുമ് ഉദ്യതൌ ജഘാന തൌ ദുരാധര്ഷൌ ഉത്ഥായ ശയനോദധേഃ
വലിയ ശക്തിയും വീര്യവും ഉള്ള അവർ ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ സമുദ്രശയനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ അവൻ ആ ഇരുവരെയും സംഹരിച്ചു.
ഏവമാദീംസ് തഥൈവാന്യാന് അസംഖ്യാതുമ് ഇഹോത്സഹേ അവതാരോ ഹ്യ് അജസ്യേഹ മാഥുരഃ സാംപ്രതസ് ത്വ് അയമ്
ഇങ്ങനെ അനേകം രൂപങ്ങൾക്കൂടി ജന്മമില്ലാത്തവൻ ഇവിടെ അവതരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ഈ അവതാരം മഥുരയിൽ ആണ്.
ഇതി സാ സാത്ത്വികീ മൂര്തിര് അവതാരം കരോതി ച പ്രദ്യുമ്നേതി സമാഖ്യാതാ രക്ഷാകര്മണ്യ് അവസ്ഥിതാ
അങ്ങനെ ആ സാത്വിക സ്വഭാവമുള്ള രൂപം പ്രദ്യുമ്നനെന്ന പേരിൽ അവതരിച്ച് രക്ഷയുടെ പ്രവർത്തിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദേവത്വേ ഽഥ മനുഷ്യത്വേ തിര്യഗ്യോനൌ ച സംസ്ഥിതാ ഗൃഹ്ണാതി തത്സ്വഭാവശ് ച വാസുദേവേച്ഛയാ സദാ
ദേവതകളിൽ ആയാലും, മനുഷ്യരിൽ ആയാലും, മൃഗരൂപത്തിൽ ആയാലും, വാസുദേവന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ആ അവസ്ഥക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്വഭാവം എപ്പോഴും സ്വീകരിക്കുന്നു.
ദദാത്യ് അഭിമതാന് കാമാന് പൂജിതാ സാ ദ്വിജോത്തമാഃ ഏവം മയാ സമാഖ്യാതഃ കൃതകൃത്യോ ഽപി യഃ പ്രഭുഃ മാനുഷത്വം ഗതോ വിഷ്ണുഃ ശൃണുധ്വം ചോത്തരം പുനഃ
ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജന്മാരേ, ആ ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ ആൾക്കാർക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്ന വാഞ്ഛകൾ അവൾ നൽകുന്നു. ഇതുപോലെ തന്നെ, എല്ലാം നേടിയിട്ടും വിഷ്ണു മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു ജനിച്ചുവെന്നത് ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഇനി തുടർകഥ കേൾക്കൂ.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പ്രവക്ഷ്യാമി സമാസതഃ അവതാരം ഹരേശ് ചാത്ര ഭാരാവതരണേച്ഛയാ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ഹരിയുടെ അവതാരം ഇവിടെ സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ പറയാം.