അഹോ നോ വിസ്മയോ ജാതഃ ശ്രുത്വേദം പരമാമൃതമ് അനന്തവാസുദേവസ്യ സംഭവം ഭുവി ദുര്ലഭമ്
അഹോ, അനന്തവാസുദേവന്റെ ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ അവതാരത്തെക്കുറിച്ച് ഈ പരമാമൃതം കേട്ടപ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്ക് അത്ഭുതം നിറഞ്ഞു.
ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ ദേവ വിസ്തരേണ യഥാതഥമ് തസ്യ ദേവസ്യ മാഹാത്മ്യം വക്തുമ് അര്ഹസ്യ് അശേഷതഃ
ദേവാ, ആ ദൈവത്തിന്റെ മഹത്വം വിശദമായി, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്; ദയവായി അതിന്റെ മുഴുവൻ മഹിമയും പറയണം.
തദാ സ രാക്ഷസഃ ക്രൂരോ ദേവഗന്ധര്വകിംനരാന് ലോകപാലാന് സമനുജാന് മുനിസിദ്ധാംശ് ച പാപകൃത്
അപ്പോൾ ആ ക്രൂരനായ രാക്ഷസൻ, ദേവന്മാരെയും ഗാന്ധർവന്മാരെയും കിന്നരന്മാരെയും ലോകപാലന്മാരെയും പാപം ചെയ്ത മുനിമാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും ജയിച്ചു.
വിജിത്യ സമരേ സര്വാന് ആജഹാര തദങ്ഗനാഃ സംസ്ഥാപ്യ നഗരീം ലങ്കാം പുനഃ സീതാര്ഥമോഹിതഃ
യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാവരെയും തോൽപ്പിച്ച്, അവരുടെ സ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുവന്നു, ലങ്കാനഗരം വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു; പിന്നെയും സീതയെക്കുറിച്ച് മോഹം പിടിച്ചു.
ശങ്കിതോ മൃഗരൂപേണ സൌവര്ണേന ച രാവണഃ തതഃ ക്രുദ്ധേന രാമേണ രണേ സൌമിത്രിണാ സഹ
രാവണൻ സംശയത്തോടെ പൊന്നുപോലെയുള്ള മൃഗരൂപം ധരിച്ചു; പിന്നെ കോപത്തോടെ രാമനും സൗമിത്രിയും ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു.
രാവണസ്യ വധാര്ഥായ ഹത്വാ വാലിം മനോജവമ് അഭിഷിക്തശ് ച സുഗ്രീവോ യുവരാജോ ഽങ്ഗദസ് തഥാ
രാവണനെ കൊല്ലാൻ വേണ്ടി, മനസ്സുപോലെയുള്ള വേഗമുള്ള വാലിയെ വധിച്ച്, സുഗ്രീവനെ രാജാവായി, അങ്കദനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
ഹനുമാന് നലനീലശ് ച ജാമ്ബവാന് പനസസ് തഥാ ഗവയശ് ച ഗവാക്ഷശ് ച പാഠീനഃ പരമൌജസഃ
ഹനുമാൻ, നലൻ, നീലൻ, ജാംബവാൻ, പനസൻ, ഗവയൻ, ഗവാക്ഷൻ, പാഠീനൻ എന്നിങ്ങനെ മഹാശക്തിയുള്ള വാനരന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതൈശ് ചാന്യൈശ് ച ബഹുഭിര് വാനരൈഃ സമഹാബലൈഃ സമാവൃതോ മഹാഘോരൈ രാമോ രാജീവലോചനഃ
ഇവരും മറ്റു അനേകം ശക്തിയുള്ള ഭയങ്കരമായ വാനരന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയപ്പോൾ, കമലനയനനായ രാമൻ അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗിരീണാം സര്വസംഘാതൈഃ സേതും ബദ്ധ്വാ മഹോദധൌ ബലേന മഹതാ രാമഃ സമുത്തീര്യ മഹോദധിമ്
എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളുടെ ശക്തിയും ചേർത്ത്, മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഒരു പാലം പണിതു, രാമൻ തന്റെ വലിയ സൈന്യത്തോടെ ആ സമുദ്രം കടന്നു.
സംഗ്രാമമ് അതുലം ചക്രേ രക്ഷോഗണസമന്വിതഃ യമഹസ്തം പ്രഹസ്തം ച നികുമ്ഭം കുമ്ഭമ് ഏവ ച
അവൻ അനുപമമായ ഒരു യുദ്ധം നടത്തി, യമഹസ്തൻ, പ്രഹസ്തൻ, നികുംബൻ, കുംബൻ തുടങ്ങിയ അസുരസേനകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതാണ്.
നരാന്തകം മഹാവീര്യം തഥാ ചൈവ യമാന്തകമ് മാലാഢ്യം മാലികാഢ്യം ച ഹത്വാ രാമസ് തു വീര്യവാന്
വീരനായ രാമൻ മഹാവീര്യശാലിയായ നരാന്തകനെ, യമാന്തകനെ, മലാഢ്യനെയും മാലികാഢ്യനെയും സംഹരിച്ചു.
പുനര് ഇന്ദ്രജിതം ഹത്വാ കുമ്ഭകര്ണം സരാവണമ് വൈദേഹീം ചാഗ്നിനാശോധ്യ ദത്ത്വാ രാജ്യം വിഭീഷണേ
പിന്നീട് ഇന്ദ്രജിത്തിനെയും കുംഭകർണ്ണനെയും രാവണനെയും സംഹരിച്ചു, സീതയെ അഗ്നിപരീക്ഷയിൽ വെച്ചു, രാജ്യം വിഭീഷണന് നൽകി.
വാസുദേവം സമാദായ യാനം പുഷ്പകമ് ആരുഹത് ലീലയാ സമനുപ്രാപദ് അയോധ്യാം പൂര്വപാലിതാമ്
വാസുദേവനെയും കൂട്ടി, പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ കയറി, ലളിതമായി മുമ്പ് ഭരിച്ചിരുന്ന അയോധ്യയിൽ എത്തി.
കനിഷ്ഠം ഭരതം സ്നേഹാച് ഛത്രുഘ്നം ഭക്തവത്സലഃ അഭിഷിച്യ തദാ രാമഃ സര്വരാജ്യേ ഽധിരാജവത്
സ്നേഹത്താൽ രാമൻ തന്റെ ഇളയ സഹോദരന്മാരായ ഭരതനെയും ശത്രുഘ്നനെയും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
പുരാതനീം സ്വമൂര്തിം ച സമാരാധ്യ തതോ ഹരിഃ ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി ദശ വര്ഷശതാനി ച
അതിനുശേഷം ഹരിഃ തന്റെ പുരാതനരൂപത്തെ ആരാധിച്ച്, പത്ത് ആയിരം വർഷവും പത്ത് നൂറ് വർഷവും ഭരിച്ചു.
ഭുക്ത്വാ സാഗരപര്യന്താം മേദിനീം സ തു രാഘവഃ രാജ്യമ് ആസാദ്യ സുഗതിം വൈഷ്ണവം പദമ് ആവിശത്
സമുദ്രം വരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമി അനുഭവിച്ച്, ആ രാഘവൻ രാജ്യം നേടുമ്പോൾ, ഉത്തമമായ വൈഷ്ണവപദം പ്രാപിച്ചു.
താം ചാപി പ്രതിമാം രാമഃ സമുദ്രേശായ ദത്തവാന് ധന്യോ രക്ഷയിതാസി ത്വം തോയരത്നസമന്വിതഃ
ആ പ്രതിമ തന്നെ രാമൻ സമുദ്രനാഥനു നൽകി, 'നീ ജലരത്നങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായി ഇതിനെ സംരക്ഷിക്കണം, ഭാഗ്യവാനായിരിക്കും' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദ്വാപരം യുഗമ് ആസാദ്യ യദാ ദേവോ ജഗത്പതിഃ ധരണ്യാശ് ചാനുരോധേന ഭാവശൈഥില്യകാരണാത്
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, ലോകനാഥനായ ദേവൻ, ഭൂമിയുടെ അപേക്ഷയും ധർമ്മം ക്ഷയിച്ചതും കാരണം, ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചപ്പോൾ,
അവതീര്ണഃ സ ഭഗവാന് വസുദേവകുലേ പ്രഭുഃ കംസാദീനാം വധാര്ഥായ സംകര്ഷണസഹായവാന്
അപ്പോഴാണ് ഭഗവാൻ വാസുദേവകുലത്തിൽ, സംകർഷണനോടൊപ്പം, കംസനും മറ്റും സംഹരിക്കാനായി അവതരിച്ചത്.
തദാ താം പ്രതിമാം വിപ്രാഃ സര്വവാഞ്ഛാഫലപ്രദാമ് സര്വലോകഹിതാര്ഥായ കസ്യചിത് കാരണാന്തരേ
അപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഹിതത്തിനും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്ന ആ പ്രതിമ മറ്റൊരു കാരണത്താൽ അപ്രാപ്യമായി.
തസ്മിന് ക്ഷേത്രവരേ പുണ്യേ ദുര്ലഭേ പുരുഷോത്തമേ ഉജ്ജഹാര സ്വയം തോയാത് സമുദ്രഃ സരിതാം പതിഃ
ആ പുണ്യഭൂമിയായ, അപൂർവമായ പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ, നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രൻ സ്വയം അതിനെ ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി.
തദാ പ്രഭൃതി തത്രൈവ ക്ഷേത്രേ മുക്തിപ്രദേ ദ്വിജാഃ ആസ്തേ സ ദേവോ ദേവാനാം സര്വകാമഫലപ്രദഃ
അതിനുശേഷം മുതൽ, മോക്ഷം നൽകുന്ന ആ ക్షേത്രത്തിൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്ന ദേവൻ അവിടെ വസിക്കുന്നു.
യേ സംശ്രയന്തി ചാനന്തം ഭക്ത്യാ സര്വേശ്വരം പ്രഭുമ് വാങ്മനഃകര്മഭിര് നിത്യം തേ യാന്തി പരമം പദമ്
ആനന്തനിൽ ഭക്തിയോടെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർ, വാക്ക്, മനസ്, പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് സദാ സേവിക്കുന്നവർ, പരമപദം പ്രാപിക്കും.
ദൃഷ്ട്വാനന്തം സകൃദ് ഭക്ത്യാ സംപൂജ്യ പ്രണിപത്യ ച രാജസൂയാശ്വമേധാഭ്യാം ഫലം ദശഗുണം ലഭേത്
ആനന്തനെ ഒരിക്കൽ പോലും ഭക്തിയോടെ കണ്ട്, ആരാധിച്ച്, നമസ്കരിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെയും അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെയും പത്ത് മടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും.
സര്വകാമസമൃദ്ധേന കാമഗേന സുവര്ചസാ വിമാനേനാര്കവര്ണേന കിങ്കിണീജാലമാലിനാ
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന, മനോഹരമായ കിന്കിണി ശബ്ദങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്വർഗ്ഗീയ രഥത്തിൽ ഇരുന്നു,
ത്രിഃസപ്തകുലമ് ഉദ്ധൃത്യ ദിവ്യസ്ത്രീഗണസേവിതഃ ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര് നരോ വിഷ്ണുപുരം വ്രജേത്
ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളെയും ഉദ്ധരിച്ച്, ദിവ്യസ്ത്രികൾ സേവനം ചെയ്യുന്നവനായി, ഗന്ധർവന്മാർ പാടുമ്പോൾ, ആ മനുഷ്യൻ വിഷ്ണുപുരിയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
തത്ര ഭുക്ത്വാ വരാന് ഭോഗാഞ് ജരാമരണവര്ജിതഃ ദിവ്യരൂപധരഃ ശ്രീമാന് യാവദ് ആഭൂതസംപ്ലവമ്
അവിടെ, വൃദ്ധിയും മരണമുമില്ലാതെ, ദിവ്യരൂപവും ഐശ്വര്യവുമുള്ളവനായി, ഉത്തമമായ അനുഭവങ്ങൾ ആസ്വദിച്ച്, സൃഷ്ടി ലയിക്കുന്നതുവരെ അവൻ താമസിക്കുന്നു.
പുണ്യക്ഷയാദ് ഇഹായാതശ് ചതുര്വേദീ ദ്വിജോത്തമഃ വൈഷ്ണവം യോഗമ് ആസ്ഥായ തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്നുയാത്
പുണ്യം തീർന്നപ്പോൾ, നാലു വേദങ്ങളും അറിഞ്ഞ ഉത്തമദ്വിജൻ ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചെത്തി, വൈഷ്ണവയോഗം സ്വീകരിച്ച്, പിന്നീട് മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
ഏവം മയാ ത്വ് അനന്തോ ഽസൌ കീര്തിതോ മുനിസത്തമാഃ കഃ ശക്നോതി ഗുണാന് വക്തും തസ്യ വര്ഷശതൈര് അപി
ഇങ്ങനെ ഞാൻ അവന്റെ അനന്തമായ മഹത്വം നിങ്ങളോട് വിവരിച്ചു, മഹർഷിമാരേ; അവന്റെ ഗുണങ്ങൾ നൂറു വർഷം കൊണ്ടും ആരും മുഴുവനായി പറയാൻ കഴിയില്ല.
ഏവം വോ ഽനന്തമാഹാത്മ്യം ക്ഷേത്രം ച പുരുഷോത്തമമ് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം നൄണാം മയാ പ്രോക്തം സുദുര്ലഭമ്
ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഈ അതുല്യമായ മഹത്വവും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന, അപൂർവമായ ഈ ഉത്തമക്ഷേത്രത്തെ കുറിച്ചും പറഞ്ഞു.