താമ് അഹം പ്രതിഗച്ഛേയം നോ ചേത് സ്യാദ് ധര്മദൂഷണമ് ആഗച്ഛന്തം മഹാത്മാനം യോ മോഹാന് നോപതിഷ്ഠതേ
ഞാൻ അവളോടൊപ്പം പോകാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായിരിക്കും. മഹാത്മാവ് വരുമ്പോൾ, മോഷം മൂലം ആരെങ്കിലും അവനെ ആദരിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, അതു തെറ്റാണ്.
ന തസ്യ കോപി ത്രാതാസ്തി പാപിനോ ലോകയോര് ദ്വയോഃ ഏവം വിമൃശ്യ രത്നേശോ മൂര്തിമാന് വിനയാന്വിതഃ കൃതാഞ്ജലിപുടോ ഗങ്ഗാമ് ആഹേദം സരിതാംപതിഃ
അങ്ങനെയുള്ള പാപിക്ക് ഇഹലോകത്തോ പരലോകത്തോ രക്ഷകൻ ഇല്ല. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, രത്നങ്ങളുടെ അധിപൻ, വിനയത്തോടെ കയ്യുയർത്തി ഗംഗാദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
രസാതലഗതം വാരി പൃഥിവ്യാം യന് നഭസ്തലേ തന് മാമ് ഏവാത്ര വിശതു നാഹം വക്ഷ്യാമി കിംചന
ജലം ഭൂമിയിലോ, ആകാശത്തിലോ, പാതാളത്തിലോ എവിടെയായാലും, അതെല്ലാം ഇവിടെ എന്നിൽ മാത്രം വരട്ടെ; ഞാൻ ഇനി ഒന്നും പറയില്ല.
മയി രത്നാനി പീയൂഷം പര്വതാ രാക്ഷസാസുരാഃ ഏതാന് അപ്യ് അഖിലാന് അന്യാന് ഭീമാന് സംധാരയാമ്യ് അഹമ്
എന്റെ ഉള്ളിൽ രത്നങ്ങളും അമൃതവും പർവതങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരും അസുരന്മാരും ഉണ്ട്; ഇവയും മറ്റ് ഭയാനകമായവയും ഞാൻ സഹിക്കുന്നു.
മമാന്തഃ കമലായുക്തോ വിഷ്ണുഃ സ്വപിതി നിത്യദാ മമാശക്യം ന കിമപി വിദ്യതേ സചരാചരേ
എന്റെ ഉള്ളിൽ കമലാസഹിതനായ വിഷ്ണു എപ്പോഴും വിശ്രമിക്കുന്നു; ചലനമുള്ളതിലോ അചലമായതിലോ എനിക്ക് അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ല.
മഹത്യ് അഭ്യാഗതേ കുര്യാത് പ്രത്യുത്ഥാനം ന യോ മദാത് സ ധര്മാദിപരിഭ്രഷ്ടോ നിരയം തു സമാപ്നുയാത്
ഏതെങ്കിലും മഹാനായവൻ വരുമ്പോൾ, അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ആരെങ്കിലും എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോകും, നരകത്തിൽ എത്തും.
ന താന് മേ ബിഭ്രതഃ ഖേദോ വിനാഗസ്ത്യപരാഭവാത് കിം തു ത്വം ഗൌരവേണൈഷാമ് അതിരിക്താ തതസ് ത്വ് അഹമ്
അവരെ വഹിക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് യാതൊരു ക്ഷീണവും ഇല്ല, അഗസ്ത്യന്റെ പരാജയം ഒഴികെ. എന്നാൽ, നീയോ, ഈവരെക്കാൾ വലുതാണ്, അതുപോലെ ഞാനും.
ബ്രവീമി ദേവി ഗങ്ഗേ മാം ത്വം സാമ്യാത് സംഗതാ ഭവ നൈകരൂപാമ് അഹം ശക്തഃ സംഗന്തും ബഹുധാ യദി
ദേവീ ഗംഗേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു: നീ എന്നോട് സമത്വത്തിലും ഐക്യത്തിലും ചേരണം; പല രൂപത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം ചേരാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
സങ്ഗമ് ഏഷ്യസി ദേവി ത്വം സംഗച്ഛേ ഽഹം ന ചാന്യഥാ ഗങ്ഗേ സമേഷ്യസി യദി ബഹുധാ തദ് വിചാരയേ
ദേവീ, നീ എന്നോടൊപ്പം ചേരും, ഞാനും നിന്നോടൊപ്പം ചേരും, വേറൊന്നുമില്ല. ഗംഗേ, നീ പല രൂപത്തിൽ വരികയാണെങ്കിൽ, അതു നീ ആലോചിക്കണം.
തമ് ഏവംവാദിനം സിന്ധുമ് അപാമ് ഈശം തദാബ്രവീത് ഗങ്ഗാ സാ ഗൌതമീ ദേവീ കുരു ചൈതദ് വചോ മമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ജലാധിപനോട് ഗംഗാദേവിയായ ഗൗതമി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്ക് നീ ചെയ്യണം'.
സപ്തര്ഷീണാം ച യാ ഭാര്യാ അരുന്ധതിപുരോഗമാഃ ഭര്തൃഭിഃ സഹിതാഃ സര്വാ ആനയ ത്വം തദാ ത്വ് അഹമ്
അരുന്ധതിയെ മുൻനിർത്തി സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാരെ അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം നീ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരണം; അപ്പോൾ ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യും.
അല്പഭൂതാ ഭവിഷ്യാമി തതഃ സ്യാം തവ സംഗതാ തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സപ്തര്ഷീണാം ഭാര്യാഭിര് ഋഷിഭിര് വൃതഃ
ഞാൻ ചെറുതായി മാറും, പിന്നെ നിന്നോടൊപ്പം ചേരാം. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, സപ്തർഷിമാരുടെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരുടെയും ഇടയിൽ അവൻ നിന്നു.
ആനയാമ് ആസ താം ദേവീ സപ്തധാ സാ വ്യഭജ്യത സാ ചേയം ഗൌതമീ ഗങ്ഗാ സപ്തധാ സാഗരം ഗതാ
ദേവി അവളെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു, അവൾ ഏഴായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ഗൗതമി ഗംഗ ഏഴായി വിഭജിക്കപ്പെട്ട് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകി.
സപ്തര്ഷീണാം തു നാമ്നാ തു സപ്ത ഗങ്ഗാസ് തതോ ഽഭവന് തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച ശ്രവണം പഠനം തഥാ
സപ്തർഷിമാരുടെ പേരിൽ ഏഴ് ഗംഗകൾ അവിടെ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യലും, ദാനം ചെയ്യലും, കേൾക്കലും, വായനയും എല്ലാം പുണ്യമാണു.
സ്മരണം ചാപി യദ് ഭക്ത്യാ സര്വകാമപ്രദം ഭവേത് നാസ്മാദ് അന്യത് പരം തീര്ഥം സമുദ്രാദ് ഭുവനത്രയേ പാപഹാനൌ ഭുക്തിമുക്തിപ്രാപ്തൌ ച മനസോ മുദേ
അവിടെ ഭക്തിയോടെ ഓർക്കുന്നതും ചെയ്യുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നു. ഈ ലോകത്തും മറ്റുള്ള ലോകങ്ങളിലും പാപം നീക്കാനും ഭോഗം മോക്ഷം നേടാനും മനസ്സിന് സന്തോഷം ലഭിക്കാനും ഇതിൽക്കാൾ വലിയ തീർത്ഥം ഇല്ല.
ഋഷിസത്ത്രമ് ഇതി ഖ്യാതമ് ഋഷയഃ സപ്ത നാരദ നിഷേദുസ് തപസേ യത്ര യത്ര ഭീമേശ്വരഃ ശിവഃ
സപ്തർഷിമാരും നാരദനും തപസ്സിനായി ഇരുന്ന, ഭീമേശ്വരനായ ശിവൻ ഉള്ള, ഋഷിസത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സന്നിധിയാണ് അത്.
തത്രേദം വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ ദേവര്ഷിപിതൃബൃംഹിതമ് ശൃണു യത്നേന വക്ഷ്യാമി സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ്
അവിടെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും പിതാക്കളും പുകഴ്ത്തുന്ന ഈ സംഭവമൊന്നു ഞാൻ പറയാം. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്ന ഈ ശുഭകഥ ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ പറയുമ്പോൾ നീ കേൾക്കണം.
സപ്തധാ വ്യഭജന് ഗങ്ഗാമ് ഋഷയഃ സപ്ത നാരദ വാസിഷ്ഠീ ദാക്ഷിണേയീ സ്യാദ് വൈശ്വാമിത്രീ തദുത്തരാ
നാരദാ, സപ്തർഷിമാർ ഗംഗയെ ഏഴായി വിഭജിച്ചു: വാസിഷ്ഠി, ദക്ഷിണേയി, വൈശ്വാമിത്രി, പിന്നെ മറ്റുള്ളവയും.
വാമദേവ്യ് അപരാ ജ്ഞേയാ ഗൌതമീ മധ്യതഃ ശുഭാ ഭാരദ്വാജീ സ്മൃതാ ചാന്യാ ആത്രേയീ ചേത്യ് അഥാപരാ
വാമദേവി എന്നൊരു പേരിൽ മറ്റൊന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. നടുവിൽ ഗൗതമി എന്ന ശുഭമായതും, മറ്റൊന്ന് ഭാരദ്വാജി എന്നും, അതുപോലെ ആത്രേയി എന്നും മറ്റൊന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ജാമദഗ്നീ തഥാ ചാന്യാ വ്യപദിഷ്ടാ തു സപ്തധാ തൈഃ സര്വൈര് ഋഷിഭിസ് തത്ര യഷ്ടുമ് ഇഷ്ടൈര് മഹാത്മഭിഃ
ഇതുപോലെ ജാമദഗ്നി എന്ന പേരിൽ മറ്റൊന്നുമുണ്ട്. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഏഴായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷിമാർ അവിടെ തങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെട്ട വഴിയിൽ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
നിഷ്പാദിതം മഹാസത്ത്രമ് ഋഷിഭിഃ പാരദര്ശിഭിഃ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര ദേവാനാം പ്രബലോ രിപുഃ
സത്യസന്ധരായ ഋഷിമാർ അവിടെ വലിയ യാഗം നടത്തി. അതിനിടയിൽ അവിടെയേയ്ക്ക് ദേവന്മാരുടെ ശക്തനായ ശത്രു ഉദിച്ചുവന്നു.
വിശ്വരൂപ ഇതി ഖ്യാതോ മുനീനാം സത്ത്രമ് അഭ്യഗാത് ബ്രഹ്മചര്യേണ തപസാ താന് ആരാധ്യ യഥാവിധി വിനയേനാഥ പപ്രച്ഛ ഋഷീന് സര്വാന് അനുക്രമാത്
വിശ്വരൂപൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ ആ ഋഷിമാരുടെ യാഗശാലയിൽ എത്തി. ബ്രഹ്മചര്യവും തപസ്സും പാലിച്ച്, യഥാവിധി ആദരവോടെ അവരെ വണങ്ങി, വിനയത്തോടെ ഓരോ ഋഷിയെയും അനുക്രമമായി ചോദിച്ചു.
ധ്രുവം സര്വേ യഥാകാമം മമ സ്വാസ്ഥ്യേന ഹേതുനാ യഥാ സ്യാദ് ബലവാന് പുത്രോ ദേവാനാമ് അപി ദുര്ധരഃ യജ്ഞൈര് വാ തപസാ വാപി മുനയോ വക്തുമ് അര്ഹഥ
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദയവായി പറഞ്ഞുതരേണം, എനിക്ക് ദേവന്മാരെയും ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തനായ ഒരു മകൻ ജനിക്കാൻ എന്താണ് വഴി—യാഗങ്ങളിലൂടെയോ തപസ്സിലൂടെയോ, എന്റെ ഇഷ്ടംപോലും ക്ഷേമവും കാത്തുകൊണ്ടോ?
തത്ര പ്രാഹ മഹാബുദ്ധിര് വിശ്വാമിത്രോ മഹാമനാഃ
അപ്പോൾ മഹാമനസ്സും മഹാബുദ്ധിയുമുള്ള വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു.
കര്മണാ താത ലഭ്യന്തേ ഫലാനി വിവിധാനി ച ത്രയാണാം കാരണാനാം ച കര്മ പ്രഥമകാരണമ്
കണിയേ, പലവിധ ഫലങ്ങൾ പ്രവർത്തിയിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു. മൂന്നു കാരണങ്ങളിൽ പ്രവർത്തി തന്നെയാണ് പ്രധാനമായത്.
തതശ് ച കാരണം കര്താ തതശ് ചാന്യത് പ്രകീര്തിതമ് ഉപാദാനം തഥാ ബീജം ന ച കര്മ വിദുര് ബുധാഃ
അതിനുശേഷം, പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ കാരണമാകുന്നു. മറ്റൊന്ന് കൂടി പറയപ്പെടുന്നു—ഉപാദാനവും വിത്തും. എന്നാൽ, ജ്ഞാനികൾ പ്രവർത്തി മാത്രം കാരണമെന്നു കരുതുന്നില്ല.
കര്മണാം കാരണത്വം ച കാരണേ പുഷ്കലേ സതി ഭാവാഭാവൌ ഫലേ ദൃഷ്ടൌ തസ്മാത് കര്മാശ്രിതം ഫലമ്
പ്രവർത്തികൾക്ക് കാരണമാകുന്നത് ആവശ്യമായ കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമാണ്. ഫലത്തിന്റെ ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും അതനുസരിച്ചാണ്. അതിനാൽ, ഫലം പ്രവർത്തിയിലാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
കര്മാപി ദ്വിവിധം ജ്ഞേയം ക്രിയമാണം തഥാ കൃതമ് കര്തവ്യം ക്രിയമാണസ്യ സാധനം യദ് യദ് ഉച്യതേ
പ്രവർത്തി രണ്ടുതരത്തിൽ അറിയണം—നടത്തുന്നതും, കഴിഞ്ഞതും. ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ മാർഗം എന്താണെന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അതാണ് ഉപാധി.
തദ്ഭാവാഃ കര്മസിദ്ധൌ ച ഉഭയത്രാപി കാരണമ് യദ് യദ് ഭാവയതേ ജന്തുഃ കര്മ കുര്വന് വിചക്ഷണഃ
ആ ഉപാധികൾ ഇരുവശത്തും പ്രവർത്തി ഫലപ്രാപ്തിക്ക് കാരണമാകുന്നു. വിവേകമുള്ള ജീവി എന്തെല്ലാം ഉദ്ദേശിച്ച് പ്രവർത്തനം ചെയ്യുന്നു, അതാണ് ഫലത്തിന് കാരണമാകുന്നത്.
തദ്ഭാവനാനുരൂപേണ ഫലനിഷ്പത്തിര് ഉച്യതേ കരോതി കര്മ വിധിവദ് വിനാ ഭാവനയാ യദി
ഉദ്ദേശത്തിന് അനുസരിച്ച് ഫലത്തിന്റെ സിദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നു. ഒരാൾ നിയമപ്രകാരം പ്രവർത്തനം ചെയ്താലും ഉദ്ദേശമില്ലെങ്കിൽ,