തപശ് ചരത്സു പൃഥിവീം പ്രചേതഃസു മഹീരുഹാഃ അരക്ഷമാണാമ് ആവവ്രുര് ബഭൂവാഥ പ്രജാക്ഷയഃ
പ്രചേതാക്കൾ ഭൂമിയിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ ആരും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട് എല്ലാടും വ്യാപിച്ചു വളർന്നു. അതിനാൽ ജീവികൾ കുറയാൻ തുടങ്ങി.
നാശകന് മാരുതോ വാതും വൃതം ഖമ് അഭവദ് ദ്രുമൈഃ ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി ന ശേകുശ് ചേഷ്ടിതും പ്രജാഃ
വൃക്ഷങ്ങൾ ആകാശം മുഴുവൻ മൂടിയതുകൊണ്ട് കാറ്റ് വീശാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല. പത്തു ആയിരം വർഷം ജീവികൾക്ക് ചലിക്കാനോ പ്രവർത്തിക്കാനോ കഴിയാതിരുന്നതാണ്.
തദ് ഉപശ്രുത്യ തപസാ യുക്താഃ സര്വേ പ്രചേതസഃ മുഖേഭ്യോ വായുമ് അഗ്നിം ച സസൃജുര് ജാതമന്യവഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞ പ്രചേതാക്കൾ അവരുടെ വായിൽ നിന്ന് കാറ്റിനെയും അഗ്നിയെയും പുറത്തുവിട്ടു.
ഉന്മൂലാന് അഥ വൃക്ഷാംസ് തു കൃത്വാ വായുര് അശോഷയത് താന് അഗ്നിര് അദഹദ് ഘോര ഏവമ് ആസീദ് ദ്രുമക്ഷയഃ
പിന്നീട് കാറ്റ് വൃക്ഷങ്ങളെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് ഉണക്കി, അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ അഗ്നി അവയെ കത്തിച്ചു. ഇങ്ങനെ വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചു.
ദ്രുമക്ഷയമ് അഥോ ബുദ്ധ്വാ കിംചിച് ഛിഷ്ടേഷു ശാഖിഷു ഉപഗമ്യാബ്രവീദ് ഏതാംസ് തദാ സോമഃ പ്രജാപതീന്
വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചുവെന്ന് അറിഞ്ഞ soma, അവിടെ കുറച്ച് ശാഖകൾ മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ, പ്രജാപതിമാരെ സമീപിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞു.
കോപം യച്ഛത രാജാനഃ സര്വേ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ വൃക്ഷശൂന്യാ കൃതാ പൃഥ്വീ ശാമ്യേതാമ് അഗ്നിമാരുതൌ
രാജാക്കന്മാരേ, എല്ലാ പ്രചേതാക്കളേ, നിങ്ങളുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കുക. ഭൂമി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇല്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു. അഗ്നിയും കാറ്റും ശാന്തമാകട്ടെ.
രത്നഭൂതാ ച കന്യേയം വൃക്ഷാണാം വരവര്ണിനീ ഭവിഷ്യം ജാനതാ താത ധൃതാ ഗര്ഭേണ വൈ മയാ
ഈ യുവതി വൃക്ഷങ്ങളിൽ രത്നംപോലും, മനോഹരമായ വർണ്ണവും ഉള്ളവളാണ്. ഭാവി അറിയുന്നവനായി ഞാൻ അവളെ എന്റെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്നു.
മാരിഷാ നാമ നാമ്നൈഷാ വൃക്ഷാണാമ് ഇതി നിര്മിതാ ഭാര്യാ വോ ഽസ്തു മഹാഭാഗാഃ സോമവംശവിവര്ധിനീ
വൃക്ഷങ്ങൾക്കായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട മാരിഷാ എന്നാണവളുടെ പേര്. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങൾക്കവൾ ഭാര്യയായ്, സോമവംശം വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ.
യുഷ്മാകം തേജസോ ഽര്ധേന മമ ചാര്ധേന തേജസഃ അസ്യാമ് ഉത്പത്സ്യതേ വിദ്വാന് ദക്ഷോ നാമ പ്രജാപതിഃ
നിങ്ങളുടെ ശക്തിയുടെ പാതിയും എന്റെ ശക്തിയുടെ പാതിയും ചേർന്ന്, ഈ മാരിഷയിൽ നിന്ന് ദക്ഷ എന്ന ജ്ഞാനിയായ പ്രജാപതി ജനിക്കും.
സ ഇമാം ദഗ്ധഭൂയിഷ്ഠാം യുഷ്മത്തേജോമയേന വൈ അഗ്നിനാഗ്നിസമോ ഭൂയഃ പ്രജാഃ സംവര്ധയിഷ്യതി
നിങ്ങളുടെ തീപോലെയുള്ള ശക്തിയാൽ, ദക്ഷൻ ഈ ഭൂരിപക്ഷം കത്തിപ്പോയ ഭൂമിയിലെ ജീവികളെ വീണ്ടും വളർത്തുകയും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
തതഃ സോമസ്യ വചനാജ് ജഗൃഹുസ് തേ പ്രചേതസഃ സംഹൃത്യ കോപം വൃക്ഷേഭ്യഃ പത്നീം ധര്മേണ മാരിഷാമ്
പിന്നീട് സോമന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, പ്രചേതാക്കൾ വൃക്ഷങ്ങളോട് ഉള്ള കോപം വിട്ട്, ധർമ്മപ്രകാരം മാരിഷയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
ദശഭ്യസ് തു പ്രചേതോഭ്യോ മാരിഷായാം പ്രജാപതിഃ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ മഹാതേജാഃ സോമസ്യാംശേന ഭോ ദ്വിജാഃ
പത്ത് പ്രചേതാക്കൾക്കും മാരിഷയ്ക്കും ജനിച്ച ദക്ഷൻ മഹത്തായ ശക്തിയോടെ, സോമന്റെ ഭാഗം ഉൾക്കൊണ്ട പ്രജാപതിയായി ജനിച്ചു.
അചരാംശ് ച ചരാംശ് ചൈവ ദ്വിപദോ ഽഥ ചതുഷ്പദഃ സ സൃഷ്ട്വാ മനസാ ദക്ഷഃ പശ്ചാദ് അസൃജത സ്ത്രിയഃ
ദക്ഷൻ മനസ്സിലൂടെ അചലജന്തുക്കളെയും ചലിക്കുന്ന ജീവികളെയും, ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നീട് സ്ത്രീകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദദൌ ദശ സ ധര്മായ കശ്യപായ ത്രയോദശ ശിഷ്ടാഃ സോമായ രാജ്ഞേ ച നക്ഷത്രാഖ്യാ ദദൌ പ്രഭുഃ
അവൻ പത്ത് പുത്രിമാരെ ധർമ്മനു, പതിമൂന്നെ കശ്യപനു, ശേഷിച്ചവയെ സോമനു, രാജാവിന് നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവയെ നൽകി.
താസു ദേവാഃ ഖഗാ ഗാവോ നാഗാ ദിതിജദാനവാഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസശ് ചൈവ ജജ്ഞിരേ ഽന്യാശ് ച ജാതയഃ
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, ദാനവന്മാർ, ദിതിപുത്രന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾ എന്നിവ ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രേന്ദ്രാഃ പ്രജാ മൈഥുനസംഭവാഃ സംകല്പാദ് ദര്ശനാത് സ്പര്ശാത് പൂര്വേഷാം പ്രോച്യതേ പ്രജാ
അതിനുശേഷം, മഹാന്മാരേ, ജീവികൾ ലൈംഗികസംയോജനത്തിലൂടെ ജനിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അതിനു മുൻപേ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചും, കാഴ്ചകൊണ്ടും, സ്പർശത്താലുമാണ് ജീവികൾ ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു.
ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് സംഭവസ് തു ശ്രുതോ ഽസ്മാഭിര് ദക്ഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെയും ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
അങ്ഗുഷ്ഠാദ് ബ്രഹ്മണോ ജജ്ഞേ ദക്ഷഃ കില ശുഭവ്രതഃ വാമാങ്ഗുഷ്ഠാത് തഥാ ചൈവം തസ്യ പത്നീ വ്യജായത
ശുഭവ്രതനായ ദക്ഷൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലതുകൈയിലെ വിരൽനുനിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ, അവന്റെ ഭാര്യ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇടതുകൈയിലെ വിരൽനുനിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
കഥം പ്രാചേതസത്വം സ പുനര് ലേഭേ മഹാതപാഃ ഏതം നഃ സംശയം സൂത വ്യാഖ്യാതും ത്വമ് ഇഹാര്ഹസി ദൌഹിത്രശ് ചൈവ സോമസ്യ കഥം ശ്വശുരതാം ഗതഃ
ആ മഹാതപസ്വി എങ്ങനെ വീണ്ടും പ്രാചേതസനായിത്തീർന്നു? ഈ സംശയം ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു വിശദീകരിക്കണമെന്നു സുതനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. സോമന്റെ മുമ്മനും എങ്ങനെ അവന്റെ ശ്വശുരനായി?
ഉത്പത്തിശ് ച നിരോധശ് ച നിത്യം ഭൂതേഷു ഭോ ദ്വിജാഃ ഋഷയോ ഽത്ര ന മുഹ്യന്തി വിദ്യാവന്തശ് ച യേ ജനാഃ
സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും എന്നെന്നേക്കുമായി നിലനിൽക്കുന്നതാണ്, ദ്വിജന്മാരേ. ഈ സത്യത്തിൽ മഹർഷിമാരും ജ്ഞാനികൾക്കും ഒരിക്കലും സംശയമോ ആശയക്കുഴപ്പമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.
യുഗേ യുഗേ ഭവന്ത്യ് ഏതേ പുനര് ദക്ഷാദയോ നൃപാഃ പുനശ് ചൈവ നിരുധ്യന്തേ വിദ്വാംസ് തത്ര ന മുഹ്യതി
പ്രതിയുകത്തും ദക്ഷനും മറ്റു രാജാക്കന്മാരും വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ലയിക്കുന്നു. ഈ സത്യത്തിൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് ഒരു ആശയക്കുഴപ്പവും ഉണ്ടാകില്ല.
ജ്യൈഷ്ഠ്യം കാനിഷ്ഠമ് അപ്യ് ഏഷാം പൂര്വം നാസീദ് ദ്വിജോത്തമാഃ തപ ഏവ ഗരീയോ ഽഭൂത് പ്രഭാവശ് ചൈവ കാരണമ്
ഇവരിൽ മുതിർന്നവനോ ഇളയവനോ എന്ന വ്യത്യാസം ആദ്യം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ. തപസ്സിനാണ് ഏറ്റവും വലിയ വിലയുണ്ടായിരുന്നത്; അതിന്റെ ശക്തിയായിരുന്നു കാരണമാകുന്നത്.
ഇമാം വിസൃഷ്ടിം ദക്ഷസ്യ യോ വിദ്യാത് സചരാചരാമ് പ്രജാവാന് ആയുര് ഉത്തീര്ണഃ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ദക്ഷന്റെ ഈ സൃഷ്ടിയും അതിലെ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും അചഞ്ചലന്മാരെയും ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവന് സന്താനസമ്പത്തും ദീർഘായുസും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരവും ലഭിക്കും.
ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് ഉത്പത്തിം വിസ്തരേണൈവ ലോമഹര്ഷണ കീര്തയ
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഉത്ഭവം വിശദമായി പറയണമെന്നു ലോമഹർഷണനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
പ്രജാഃ സൃജേതി വ്യാദിഷ്ടഃ പൂര്വം ദക്ഷഃ സ്വയംഭുവാ യഥാ സസര്ജ ഭൂതാനി തഥാ ശൃണുത ഭോ ദ്വിജാഃ
സ്വയംഭുവനാൽ ആജ്ഞാപിക്കപ്പെട്ട ദക്ഷൻ മുമ്പ് സകല ജീവികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ എങ്ങനെ ഈ ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചുവെന്നത് ദ്വിജന്മാരേ, നിങ്ങൾ കേൾക്കട്ടെ.
മാനസാന്യ് ഏവ ഭൂതാനി പൂര്വമ് ഏവാസൃജത് പ്രഭുഃ ഋഷീന് ദേവാന് സഗന്ധര്വാന് അസുരാന് യക്ഷരാക്ഷസാന്
ആദ്യം, ആ പ്രഭു മനസ്സിൽ നിന്നു മാത്രമാണ് സൃഷ്ടി നടത്തിയത്: ഋഷിമാരെയും ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും.
യദാസ്യ മാനസീ വിപ്രാ ന വ്യവര്ധത വൈ പ്രജാ തദാ സംചിന്ത്യ ധര്മാത്മാ പ്രജാഹേതോഃ പ്രജാപതിഃ
ആ മനസ്സിൽ ജനിച്ച ജീവികൾ വർദ്ധിച്ചില്ലെന്നു കണ്ടപ്പോൾ, സന്താനത്തിനായി ധർമ്മാത്മാവായ പ്രജാപതി ആലോചിച്ചു.
സ മൈഥുനേന ധര്മേണ സിസൃക്ഷുര് വിവിധാഃ പ്രജാഃ അസിക്നീമ് ആവഹത് പത്നീം വീരണസ്യ പ്രജാപതേഃ
നാനാതരം ജീവികളെ ധർമ്മപാതത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, വീരണൻ പ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യയായ അസിക്നിയെ ദക്ഷൻ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
സുതാം സുതപസാ യുക്താം മഹതീം ലോകധാരിണീമ് അഥ പുത്രസഹസ്രാണി വൈരണ്യാം പഞ്ച വീര്യവാന്
വലിയ തപസ്സും ലോകങ്ങളെ താങ്ങുന്ന ശക്തിയും ഉള്ള അസിക്നി, വൈരണിയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
അസിക്ന്യാം ജനയാമ് ആസ ദക്ഷ ഏവ പ്രജാപതിഃ താംസ് തു ദൃഷ്ട്വാ മഹാഭാഗാന് സംവിവര്ധയിഷൂന് പ്രജാഃ
അസിക്നിയിൽ ദക്ഷ പ്രജാപതി തന്നെയാണ് അവരെ ജനിപ്പിച്ചത്. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ആ പുത്രന്മാർ സന്താനവർദ്ധനയ്ക്ക് ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ,