രാജ്യം കോശം ബലം ചൈവ യദ് അന്യദ് വസു കിംചന ചിത്രസേനസ്യ തജ് ജാതം യദ് ആസീത് പ്രമതേര് ധനമ്
രാജ്യം, ധനശേഖരം, സൈന്യം, മറ്റു സമ്പത്തുകൾ — പ്രമതിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാം ചിത്രസേനന്റെものമായി.
തസ്യ പുത്രോ ബാല ഏവ പുരോധസമ് ഉവാച ഹ വൈശ്വാമിത്രം മഹാപ്രാജ്ഞം മധുച്ഛന്ദസമ് ഓജസാ
അവന്റെ ബാല്യത്തിൽ തന്നെ, പ്രമതിയുടെ മകൻ ശക്തിയോടെ മഹാപണ്ഡിതനായ പുരോഹിതൻ വൈശ്വാമിത്രനായ മധുഛന്ദസിനോടു പറഞ്ഞു.
കിം മേ പിത്രാ കൃതം പാപം ക്വ വാ ബദ്ധോ മഹാമതിഃ കഥമ് ഏഷ്യതി സ്വം സ്ഥാനം കഥം പാശൈര് വിമോക്ഷ്യതേ
"എന്റെ അച്ഛൻ എന്താണ് പാപം ചെയ്തത്? ആ മഹാമനസ്സ് എവിടെയാണ് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്? അവൻ എങ്ങനെ തിരികെ വരും? എങ്ങനെ ഈ കെട്ടുകളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും?"
സുമതേര് വചനം ശ്രുത്വാ ധ്യാത്വാ സ മുനിസത്തമഃ മധുച്ഛന്ദാ ജഗാദേദം പ്രമതേര് വര്തനം തദാ
സുമതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മഹർഷി മധുഛന്ദസ് ആലോചിച്ച്, അപ്പോൾ പ്രമതിയുടെ സ്ഥിതി വിശദീകരിച്ചു.
ദേവലോകേ തവ പിതാ ബദ്ധ ആസ്തേ മഹാമതേ കൈതവൈര് ബഹുദോഷൈശ് ച ഭ്രഷ്ടരാജ്യോ ബഭൂവ ഹ
"ദേവലോകത്തിൽ, ബുദ്ധിമാനേ, നിന്റെ അച്ഛൻ ഇപ്പോൾ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അനവധി കപടങ്ങളാലും പിഴവുകളാലും അവൻ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു വീണുപോയി."
യോ യാതി കൈതവസഭാം സ ചാപി ക്ലേശഭാഗ് ഭവേത് ദ്യൂതമദ്യാമിഷാദീനി വ്യസനാനി നൃപാത്മജ
"യാരെങ്കിലും ചതിക്കാരുടെ സഭയിലേക്ക് പോയാൽ അവനും കഷ്ടം അനുഭവിക്കും. കളി, മദ്യം, മാംസം എന്നിവ രാജകുമാരാ, എല്ലാം നാശം വരുത്തുന്നവയാണ്."
പാപിനാമ് ഏവ ജായന്തേ സദാ പാപാത്മകാനി ഹി ഏകൈകമ് അപ്യ് അനര്ഥായ പാപായ നരകായ ച
"പാപികൾക്ക് മാത്രമാണ് പാപസ്വഭാവം ജനിക്കുന്നത്. ഇവയിൽ ഓരോന്നും ദുരിതത്തിനും പാപത്തിനും നരകത്തിനും വഴിയൊരുക്കുന്നു."
യാനാസനാഭിലാപാദ്യൈഃ കൃതൈഃ കൈതവവര്തിഭിഃ കുലീനാഃ കലുഷീഭൂതാഃ കിം പുനഃ കിതവോ ജനഃ
"രഥം, ഇരിപ്പിടം, വാക്ക് തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ചതിക്കാരുടെ വഴിയിൽ പോകുന്നവർ നല്ല കുടുംബങ്ങൾ പോലും ദുഷിതമാക്കുന്നു. പിന്നെ ചതിക്കാരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?"
കിതവസ്യ തു യാ ജായാ തപ്യതേ നിത്യമ് ഏവ സാ സ ചാപി കിതവഃ പാപോ യോഷിതം വീക്ഷ്യ തപ്യതേ
"ചതിക്കാരന്റെ ഭാര്യ എപ്പോഴും ദു:ഖിക്കുന്നു. അതുപോലെ, പാപിയായ ചതിക്കാരൻ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടാൽ തന്നെ ദു:ഖിക്കുന്നു."
താം ദൃഷ്ട്വാ വിഗതാനന്ദോ നിത്യം വദതി പാപകൃത് അഹോ സംസാരചക്രേ ഽസ്മിന് മയാ തുല്യോ ന പാതകീ
"അവളെ കണ്ടാൽ സന്തോഷം ഇല്ലാതെ, പാപം ചെയ്യുന്ന ആൾ എന്നും പറയുന്നു: 'ഇവിടെ ഈ ജന്മചക്രത്തിൽ എന്നെപ്പോലൊരു പാപി വേറെയില്ല.'"
ന കിംചിദ് അപി യസ്യാസ്തേ ലോകേ വിഷയജം സുഖമ് ലോകദ്വയേ ഽപി ന സുഖീ കിതവഃ കോപി ദൃശ്യതേ
"ലോകത്തിൽ ഇന്ദ്രിയസുഖം ഒന്നുമില്ലാത്തവൻ — അത്തരം ചതിക്കാരൻ ഈ ലോകത്തും മറ്റെ ലോകത്തും ഒരിക്കലും സന്തോഷവാനാകുന്നില്ല."
വിഭാതി ച തഥാ നിത്യം ലജ്ജയാ ദഗ്ധമാനസഃ ഗതധര്മോ നിരാനന്ദോ ഗ്രസ്തഗര്വസ് തഥാടതി
"അവൻ എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്: ലജ്ജയിൽ മനസ്സ് കത്തിയവൻ, ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവൻ, അഹങ്കാരം നശിച്ചവൻ, അലയുന്നു."
അകൈതവീ ച യാ വൃത്തിഃ സാ പ്രശസ്താ ദ്വിജന്മനാമ് കൃഷിഗോരക്ഷ്യവാണിജ്യമ് അപി കുര്യാന് ന കൈതവമ്
വഞ്ചനയില്ലാത്ത ഉപജീവനമാണ് ദ്വിജന്മാർക്കു ഏറ്റവും ഉത്തമം. കൃഷി, പശുപാലനം, വ്യാപാരം എന്നിവ ചെയ്യാമെങ്കിലും വഞ്ചനയോടെ ചെയ്യരുത്.
യസ് തു കൈതവവൃത്ത്യാ ഹി ധനമ് ആഹര്തുമ് ഇച്ഛതി ധര്മാര്ഥകാമാഭിജനൈഃ സ വിമുച്യേത പൌരുഷാത്
വഞ്ചനയിലൂടെ ധനം സമ്പാദിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ തന്റെ തന്നെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് ധർമ്മം, ഐശ്വര്യം, സുഖം, ഉന്നത വംശം എന്നിവയെല്ലാം നഷ്ടപ്പെടും.
വേദേ ഽപി ദൂഷിതം കര്മ തവ പിത്രാ തദാദൃതമ് തസ്മാത് കിം കുര്മഹേ വത്സ യദ് ഉക്തം തേ വിധീയതേ
വേദത്തിലും ആ പ്രവൃത്തി നിന്ദിക്കപ്പെട്ടതാണ്; നിന്റെ അച്ഛനും അതിനെ അങ്ങനെ തന്നെ കണ്ടു. അതിനാൽ, മകനേ, ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം? നിന്നോട് പറഞ്ഞത് അനുസരിക്കണം.
വിധാതൃവിഹിതം മാര്ഗം കോ നു വാത്യേതി പണ്ഡിതഃ
സൃഷ്ടാവൻ നിർദേശിച്ച വഴിയെ മറികടക്കാൻ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ളവരിൽ ആരാണ് കഴിയുക?
ഏതത് പുരോധസോ വാക്യം ശ്രുത്വാ സുമതിര് അബ്രവീത്
പുരോഹിതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം സുമതി പറഞ്ഞു.
കിം കൃത്വാ പ്രമതിസ് താതഃ പുനാ രാജ്യമ് അവാപ്നുയാത്
പ്രമതി എന്ത് ചെയ്താൽ വീണ്ടും രാജ്യം ലഭിക്കും, അച്ഛോ?
പുനര് ധ്യാത്വാ മധുച്ഛന്ദാഃ സുമതിം ചേദമ് അബ്രവീത്
വീണ്ടും ആലോചിച്ചശേഷം മധുഛ്ഛന്ദസ് സുമതിയോട് പറഞ്ഞു.
ഗൌതമീം യാഹി വത്സ ത്വം തത്ര പൂജയ ശംകരമ് അദിതിം വരുണം വിഷ്ണും തതഃ പാശാദ് വിമോക്ഷ്യതേ
മകനേ, നീ ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോകൂ. അവിടെ ശങ്കരനെയും, അദിതിയെയും, വരുണനെയും, വിഷ്ണുവിനെയും ആരാധിക്കൂ. അപ്പോൾ നീ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ജഗാമാശു ഗങ്ഗാം നത്വാ ജനാര്ദനമ് പൂജയാമ് ആസ ശംഭും ച തപസ് തേപേ യതവ്രതഃ
'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ വേഗത്തിൽ ഗംഗയിലേക്കു പോയി, ജനാർദ്ദനനെ നമസ്കരിച്ചു, ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ചു, കഠിന വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ചു.
സഹസ്രമ് ഏകം വര്ഷാണാം ബദ്ധം പിതരമ് ആത്മനഃ മോചയാമ് ആസ ദേവേഭ്യഃ പുനാ രാജ്യമ് അവാപ സഃ
ആയിരം വർഷം കഠിനതപം ചെയ്തു, ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് ബന്ധിതനായ പിതാവിനെ മോചിപ്പിച്ചു, വീണ്ടും രാജ്യം നേടി.
ശിവേശാഭ്യാം മുക്തപാശോ രാജ്യം പ്രാപ സുതാത് സ്വകാത് അവാപ്യ വിദ്യാം ഗാന്ധര്വീം പ്രിയശ് ചാസീച് ഛതക്രതോഃ
ശിവനും ഈശ്വരനും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകി, തന്റെ മകനെ 통해 രാജ്യം വീണ്ടെടുത്തു, ഗന്ധർവ്വവിദ്യയും നേടി, ഇന്ദ്രനു പ്രിയനായി.
ശാംഭവം വൈഷ്ണവം ചൈവ ഉര്വശീതീര്ഥമ് ഏവ ച തതഃപ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം കൈതവം ചേതി വിശ്രുതമ്
ശാംഭവം, വൈഷ്ണവം, ഉർവശീ തീർത്ഥം എന്നിവ അന്നുമുതൽ കൈതവം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.
ശിവവിഷ്ണുസരിന്മാതുപ്രസാദാദ് ആപ്യതേ ന കിമ് തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച ബഹുപുണ്യഫലപ്രദമ് പാപപാശവിമോക്ഷം തു സര്വദുര്ഗതിനാശനമ്
ശിവനും വിഷ്ണുവും നദിമാതാവും അനുഗ്രഹിച്ചാൽ അവിടെ ലഭിക്കാത്തത് എന്താണ്? അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ അനവധി പുണ്യഫലവും പാപബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനവും എല്ലാ ദുർഗതികളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
സാമുദ്രം തീര്ഥമ് ആഖ്യാതം സര്വതീര്ഥഫലപ്രദമ് തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ തന്മനാഃ
സാമുദ്ര തീർത്ഥം എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും നൽകുന്നവയിലൊന്നാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ പറയാം; മനസ്സോടെ കേൾക്കൂ, നാരദാ.
വിസൃഷ്ടാ ഗൌതമേനാസൌ ഗങ്ഗാ പാപപ്രണാശനീ ലോകാനാമ് ഉപകാരാര്ഥം പ്രായാത് പൂര്വാര്ണവം പ്രതി
ഗൗതമൻ വിടുതൽ നൽകിയ ഗംഗ, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളായി ലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തേക്കു പോയി.
ആഗച്ഛന്തീ ദേവനദീ കമണ്ഡലുധൃതാ മയാ ശിരസാ ച ധൃതാ ദേവീ ശംഭുനാ പരമാത്മനാ
ദേവനദിയായ അവളെ ഞാൻ കമണ്ഡലുവിൽ എടുത്ത് തലയിൽ വഹിച്ചു; പരമാത്മാവായ ശംഭുവും അവളെ വഹിച്ചു.
വിഷ്ണുപാദാത് പ്രസൂതാം താം ബ്രാഹ്മണേന മഹാത്മനാ ആനീതാം മര്ത്യഭവനം സ്മരണാദ് അഘനാശനീമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ പാദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവളെ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണൻ ഭൂമിയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു; അവളെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താലും പാപങ്ങൾ നശിക്കും.
ഗുരോര് ഗുരുതമാം സിന്ധുര് ദൃഷ്ട്വാ കൃത്യമ് അചിന്തയത് യാ വന്ദ്യാ ജഗതാമ് ഈശാ ബ്രഹ്മേശാദ്യൈര് നമസ്കൃതാ
ഗുരുക്കളിൽ ഏറ്റവും മഹത്വമുള്ള സമുദ്രത്തെ കണ്ടു, ഗുരു എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് ആലോചിച്ചു; ലോകങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്മാർക്കും ബ്രഹ്മാവിനും ഈശ്വരനും വന്ദ്യയായവളാണ് അവൾ.