ഏതദ് ഏവ സുജാതാനാം ലക്ഷണം ഭുവി ദേഹിനാമ് കൃപാര്ദ്രം യന് മനോ നിത്യം തേഷാമ് അപ്യ് അഹിതേഷു ഹി
ഭൂമിയിലെ ഉത്തമജനങ്ങളുടെ ലക്ഷണം ഇതാണ്: അവരുടെ മനസ്സ് എപ്പോഴും കരുണയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കും, ശത്രുക്കളോടും പോലും.
മഹാനൃപോ വനം പ്രായാത് സ രാജാ മണികുണ്ഡലഃ തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു കദാചിദ് ഗൌതമം ദ്വിജമ്
മഹാനായ രാജാവ് മണികുണ്ഡലൻ കാടിലേക്ക് പോയി. രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ ഒരിക്കൽ അവൻ ഗൗതമൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
ഹൃതസ്വം ദ്യൂതകൈഃ പാപൈര് അപശ്യന് മണികുണ്ഡലഃ തമ് ആദായ ദ്വിജം മിത്രം പൂജയാമ് ആസ ധര്മവിത്
ദുഷ്ടരായ ചതുരശ്രക്കാർക്കു പണം നഷ്ടപ്പെട്ട മണികുണ്ഡലൻ ആ ബ്രാഹ്മണസ്നേഹിതനെ കണ്ടു, അവനെ സ്വീകരിച്ചു, ധർമ്മത്തിൽ പാണ്ഡിത്യം ഉള്ളവനായി ആദരിച്ചു.
ധര്മാണാം തു പ്രഭാവം തം തസ്മൈ സര്വം ന്യവേദയത് സ്നാപയാമ് ആസ ഗങ്ഗായാം തം സര്വാഘനിവൃത്തയേ
ധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വം മുഴുവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു. എല്ലാ പാപങ്ങൾ നീങ്ങാൻ ഗംഗയിൽ അവനെ കുളിപ്പിച്ചു.
തേന വിപ്രേണ സര്വൈസ് തൈഃ സ്വകീയൈര് ഗോത്രജൈര് വൃതഃ വൈശ്യൈഃ സ്വദേശസംഭൂതൈര് ബ്രാഹ്മണസ്യ തു ബാന്ധവൈഃ
ആ ബ്രാഹ്മണനും അവന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളും, സ്വന്തം ദേശത്തെ വൈശ്യന്മാരും, ബ്രാഹ്മണന്റെ ബന്ധുക്കളും ചുറ്റിപ്പറ്റി നിന്നു.
വൃദ്ധകൌശികമുഖ്യൈശ് ച തസ്മിന് യോഗേശ്വരാന്തികേ യജ്ഞാന് ഇഷ്ട്വാ സുരാന് പൂജ്യ തതഃ സ്വര്ഗമ് ഉപേയിവാന്
വൃദ്ധനായ കൗശികൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ യോഗേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ച്, അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം മൃതസംജീവനം വിദുഃ ചക്ഷുസ്തീര്ഥം സയോഗേശം സ്മരണാദ് അപി പുണ്യദമ് മനഃപ്രസാദജനനം സര്വദുര്ഭാവനാശനമ്
അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം 'മരിച്ചവരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതും', 'കണ്ണിന് കനിവ് നൽകുന്നതും', യോഗേശ്വരനായ ദൈവത്തിന്റെ സ്മരണ മാത്രം കൊണ്ടും പുണ്യം ലഭിക്കുന്നതും എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. മനസ്സിന് സമാധാനം നൽകുകയും എല്ലാ ദുഷ്ടചിന്തകളും അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉര്വശീതീര്ഥമ് ആഖ്യാതമ് അശ്വമേധഫലപ്രദമ് സ്നാനദാനമഹാദേവവാസുദേവാര്ചനാദിഭിഃ
ഉർവശീ എന്ന ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുക, ദാനം നൽകുക, മഹാദേവനെയും വാസുദേവനെയും ആരാധിക്കുക തുടങ്ങിയവ ചെയ്യുമ്പോൾ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
മഹേശ്വരോ യത്ര ദേവോ യത്ര ശാര്ങ്ഗധരോ ഹരിഃ പ്രമതിര് നാമ രാജാസീത് സാര്വഭൌമഃ പ്രതാപവാന്
അവിടെ മഹേശ്വരനും ശാരംഗം ധരിച്ച ഹരിയും വസിക്കുന്നു. അവിടെയായിരുന്നു പ്രമതി എന്ന സർവ്വഭൗമനും മഹാബലശാലിയുമായ രാജാവ്.
രിപൂഞ് ജിത്വാ ജഗാമാശു ഇന്ദ്രലോകം സുരൈര് വൃതമ് തത്രാപശ്യത് സുരപതിം മരുദ്ഭിഃ സഹ നാരദ
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം, ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവൻ വേഗത്തിൽ ഇന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, നാരദാ, അവൻ മരുത്ഗണങ്ങളോടൊപ്പം ദേവേന്ദ്രനെ കണ്ടു.
ജഹാസേന്ദ്രം പാശഹസ്തം പ്രമതിഃ ക്ഷത്രിയര്ഷഭഃ തം ഹസന്തമ് അഥാലക്ഷ്യ ഹരിഃ പ്രമതിമ് അബ്രവീത്
പാശം കൈവശമുള്ള ഇന്ദ്രനെ പ്രമതി എന്ന ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠൻ പിടിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ ചിരിച്ചിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, ഹരി പ്രമതിയോട് പറഞ്ഞു.
ദേവാലയേ മഹാബുദ്ധേ മരുദ്ഭിഃ ക്രീഡിതൈര് അലമ് ദിശോ ജിത്വാ ദിവം പ്രാപ്തഃ കുരു ക്രീഡാം മയാ സഹ
'മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ദേവാലയത്തിൽ മരുത്ഗണങ്ങളോടൊപ്പം കളിച്ചാൽ മതി. ദിക്കുകൾ ജയിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ എത്തിയതുകൊണ്ട്, ഇനി എന്നോടൊപ്പം കളിക്കൂ.'
സകഷായം ഹരിവചോ നിശമ്യ പ്രമതിര് നൃപഃ തഥേത്യ് ഉവാച ദേവേന്ദ്രം നിഷ്കൃതിം കാം തു മന്യസേ തച് ഛ്രുത്വാ പ്രമതേര് വാക്യം സുരരാണ് നൃപമ് അബ്രവീത്
ഹരിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് പ്രമതി, 'ശരി' എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ ഇന്ദ്രനോട്, 'നീ എന്ത് പിഴയായി കരുതുന്നു?' എന്നു ചോദിച്ചു. പ്രമതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദേവേന്ദ്രൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഉര്വശ്യ് ഏവ പണോ ഽസ്മാകം പ്രാപ്യാ യാ നിഖിലൈര് മഖൈഃ
'ഉർവശി തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പണം; എല്ലാ യാഗങ്ങളാലും അവളെ നേടാം.'
ഏതച് ഛ്രുത്വേന്ദ്രവചനം പ്രമതിഃ പ്രാഹ ഗര്വിതഃ ഉര്വശീം നിഷ്കൃതിം മന്യേ ത്വം രാജന് കിം നു മന്യസേ
ഇന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഗർവത്തോടെ പ്രമതി പറഞ്ഞു: 'ഉർവശിയെ തന്നെയാണ് ഞാൻ പിഴയായി കരുതുന്നത്. രാജാവേ, നീ എന്താണ് കരുതുന്നത്?'
യദ് ബ്രവീഷി സുരേശാന തന് മന്യേ ഽഹം ശതക്രതോ പ്രാഹേന്ദ്രം പ്രമതിസ് തദ്വന് നിഷ്കൃത്യൈ ദക്ഷിണം കരമ് സവര്മ സശരം ധര്മ്യം ദേഹി ദീവ്യാമഹേ വയമ്
'സുരേശാനേ, നീ പറയുന്നതെല്ലാം ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നു, ശതക്രതോ! പിഴയ്ക്കായി നിന്റെ വലത് കൈയും ആയുധവും നീതിയോടുകൂടിയതും നൽകൂ; നമുക്ക് കളിക്കാം,' എന്നു പ്രമതി ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
താവ് ഏവം സംവിദം കൃത്വാ ദേവനായോപതസ്ഥതുഃ പ്രമതിര് ജിതവാംസ് തത്ര ഉര്വശീം ദൈവതസ്ത്രിയമ് താം ജിത്വാ പ്രമതിഃ പ്രാഹ സംരമ്ഭാത് തം ശതക്രതുമ്
അങ്ങനെ ഇരുവരും സമ്മതിച്ച് കളിസ്ഥലത്തേക്ക് ചെന്നു. അവിടെ പ്രമതി ജയിച്ച് ദേവതാസ്ത്രിയായ ഉർവശിയെ നേടി. ജയിച്ച ശേഷം, പ്രമതി കോപത്തോടെ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
നിഷ്കൃത്യൈ പുനര് അന്യന് മേ പശ്ചാദ് ദീവ്യേ ത്വയാ വിഭോ
'പിഴയ്ക്ക് മറ്റെന്തെങ്കിലും എനിക്ക് തരിക; പിന്നെ നീ വീണ്ടും കളിക്കാം, മഹാബലശാലിയായവനേ.'
ദേവയോഗ്യമ് അഥോ വജ്രം ജൈത്രം സരഥമ് ഉത്തമമ് ദീവ്യേ ഽഹം തേന നൃപതേ കരേണാപ്യ് അവിചാരയന്
'ദേവന്മാർക്ക് യോജിച്ച, വിജയകരമായ ഉത്തമമായ വജ്രയുക്തരഥം എനിക്ക് തരിക. അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഞാൻ വീണ്ടും കളിക്കാം, യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ.'
സ ഗൃഹീത്വാ തദാ പാശാന് അന്യാംശ് ച മണിഭൂഷിതാന് ജിതമ് ഇത്യ് അബ്രവീച് ഛക്രം പ്രമതിഃ പ്രഹസംസ് തദാ
അപ്പോൾ, പാശങ്ങളും മറ്റു മാണിക്യാഭരണങ്ങളും എടുത്ത്, പ്രമതി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രനോട്, 'ഞാൻ ജയിച്ചു!' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പ്രായാദ് അക്ഷജ്ഞസ് തത്ര നാരദ വിശ്വാവസുര് ഇതി ഖ്യാതോ ഗന്ധര്വാണാം മഹേശ്വരഃ
അത്തസമയത്ത്, അക്ഷജ്ഞനായ നാരദൻ അവിടെ എത്തി. ഗന്ധർവന്മാരുടെ പ്രഭു എന്നറിയപ്പെടുന്ന വിശ്വാവസുവും അവിടെ എത്തി.
ഗന്ധര്വവിദ്യയാ രാജംസ് തയാ ദീവ്യാമഹേ ത്വയാ തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സ നൃപതിര് ജിതമ് ഇത്യ് അബ്രവീത് തദാ
'രാജാവേ, ഗന്ധർവവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിനക്കൊപ്പം ഞങ്ങൾ കളിക്കട്ടെ.' രാജാവ് അതിന് സമ്മതിച്ചു; പിന്നെ അവൻ ജയിച്ചു എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
തൌ ജിത്വാ നൃപതിര് മൌര്ഖ്യാദ് ദേവേന്ദ്രം പ്രാഹ കശ്മലമ്
അവരെ ജയിച്ച ശേഷം, രാജാവ് അജ്ഞാനത്താൽ ഇന്ദ്രനോട് കഠിനമായി സംസാരിച്ചു.
രണേ വാ ദേവനേ വാപി ന ത്വം ജേതാ കഥംചന മഹേന്ദ്ര സതതം തസ്മാദ് അസ്മദാരാധകോ ഭവ വദ കേന പ്രകാരേണ ജാതാ ദേവേന്ദ്രതാ തവ
'യുദ്ധത്തിൽ ആയാലും കളിയിൽ ആയാലും നീ ഒരിക്കലും ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല, മഹേന്ദ്രാ. അതുകൊണ്ട് എന്നും ഞങ്ങളെ ആരാധിക്കണം. എങ്ങനെയാണ് നീ ദേവേന്ദ്രനായി മാറിയത് എന്ന് പറയൂ.'
തഥാ പ്രാഹോര്വശീം ഗര്വാദ് ഗച്ഛ കര്മകരീ ഭവ ഉര്വശീ പ്രാഹ ദേവേഷു യഥാ വര്തേ തഥാ ത്വയി വര്തേയ സര്വഭാവേന ന മാം ധിക്കര്തുമ് അര്ഹസി
അപ്പോൾ പ്രമതി അഹങ്കാരത്തോടെ ഉർവശിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: "പോ, ഇനി നീ ഒരു ദാസിയായി ജോലി ചെയ്യണം." ഉർവശി മറുപടി പറഞ്ഞു: "ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ നിന്നോടും മനസ്സുതുറന്ന് പെരുമാറുക. എന്നെ നീ അപമാനിക്കേണ്ടതില്ല."
തതസ് താം പ്രമതിഃ പ്രാഹ ത്വാദൃശ്യഃ സന്തി ചാരികാഃ ത്വം കിം വിലജ്ജസേ ഭദ്രേ ഗച്ഛ കര്മകരീ ഭവ
അതിനുശേഷം പ്രമതി അവളോടു പറഞ്ഞു: "നിനക്കുപോലുള്ള സ്ത്രീകൾ പലരും ഉണ്ട്. സുഖം, നീ എന്തിനാണ് ലജ്ജിക്കുന്നത്, നല്ലവളേ? പോ, ദാസിയായി ജോലി ചെയ്യു."
ഏതച് ഛ്രുത്വാ നൃപേണോക്തം ഗന്ധര്വാധിപതിസ് തദാ ചിത്രസേന ഇതി ഖ്യാതഃ സുതോ വിശ്വാവസോര് ബലീ
ഇത് കേട്ട രാജാവ് അന്നത്തെ ഗന്ധർവാധിപനായിരുന്ന, വിശ്വാവസുവിന്റെ ശക്തനായ പുത്രൻ ചിത്രസേനനോടു പറഞ്ഞു.
ദീവ്യേ ഽഹം വൈ ത്വയാ രാജന് സര്വേണാനേന ഭൂപതേ രാജ്യേന ജീവിതേനാപി മദീയേന തവാപി ച
"രാജാവേ, ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം കളിയിൽ മത്സരിക്കും. എന്റെ രാജ്യം, ജീവൻ, നിന്റെ ജീവൻ — എല്ലാം പന്തയമിടുന്നു."
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ പുനര് ഉഭൌ ചിത്രസേനനൃപോത്തമൌ ദീവ്യേതാമ് അഭിസംരബ്ധൌ ചിത്രസേനോ ഽജയത് തദാ
അവരിരുവരും സമ്മതിച്ച് ആവേശത്തോടെ കളി തുടങ്ങി. അപ്പോൾ ചിത്രസേനൻ വിജയിച്ചു.
ഗാന്ധര്വൈസ് തം മഹാപാശൈര് ബബന്ധ നൃപതിം തദാ ചിത്രസേനോ ഽജയത് സര്വമ് ഉര്വശീമുഖ്യതഃ പണൈഃ
അപ്പോൾ ഗന്ധർവർ വലിയ കെട്ടുകളാൽ രാജാവിനെ ബന്ധിച്ചു. പന്തയത്തിൽ പ്രധാനമായും ഉർവശിയെ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം ചിത്രസേനന്റെものമായി.