ഗതം ധനം കരൌ ഛിന്നാവ് അവശിഷ്ടോ ശുഭിര് ഭവാന് ത്വമ് അന്യഥാ യദി ബ്രൂഷ ആഹരിഷ്യേ ഽസിനാ ശിരഃ
നിന്റെ സമ്പത്ത് പോയി, കൈകൾ വെട്ടപ്പെട്ടു, ഇപ്പോൾ നിനക്കു നല്ല ഗുണങ്ങൾ മാത്രം ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ വേറെ എന്തെങ്കിലും പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ വാൾകൊണ്ട് നിന്റെ തല വെട്ടും.
വിഹസ്യ പുനര് ആഹേദം വൈശ്യോ ഗൌതമമ് അഞ്ജസാ
വ്യാപാരി ചിരിച്ചു, പിന്നെ ഗൗതമനോട് സുതാര്യമായി പറഞ്ഞു.
ധര്മമ് ഏവ പരം മന്യേ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു ബ്രാഹ്മണാംശ് ച ഗുരൂന് ദേവാന് വേദാന് ധര്മം ജനാര്ദനമ്
ഞാൻ ധർമ്മം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയതെന്ന് കരുതുന്നു; നീ ഇഷ്ടമുള്ളതു ചെയ്യൂ. ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും വേദങ്ങളെയും ധർമ്മത്തെയും ജനാർദ്ദനനെയും ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു.
യസ് തു നിന്ദയതേ പാപോ നാസൌ സ്പൃശ്യോ ഽഥ പാപകൃത് ഉപേക്ഷണീയോ ദുര്വൃത്തഃ പാപാത്മാ ധര്മദൂഷകഃ
ഇവയെ അപമാനിക്കുന്നവൻ പാപിയാണ്; അത്തരം ദുഷ്ടനെ സ്പർശിക്കരുത്. ദുർവൃത്തനും പാപാത്മാവും ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
തതഃ പ്രാഹ സ കോപേന ധര്മം യദ്യ് അനുശംസസി ആവയോഃ പ്രാണയോര് അത്ര പണഃ സ്യാദ് ഇതി വൈ മുനേ
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ അവൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ധർമ്മത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നമ്മളിറുവരുടെയും ജീവൻ പന്തായി ഇരിക്കട്ടെ, മഹാമുനിയേ.'
ഏവമ് ഉക്തേ ഗൌതമേന തഥേത്യ് ആഹ വണിക് തദാ പുനര് അപ്യ് ഊചതുര് ഉഭൌ ലോകാംല് ലോകാസ് തഥോചിരേ
ഗൗതമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വ്യാപാരി 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ചു. പിന്നെയും ഇരുവരും ജനങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, ജനങ്ങളും അതനുസരിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
യോഗേശ്വരസ്യ പുരതോ ഗൌതമ്യാ ദക്ഷിണേ തടേ തം നിപാത്യ വിശം വിപ്രശ് ചക്ഷുര് ഉത്പാട്യ ചാബ്രവീത്
യോഗേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ, ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ, ഗൗതമൻ അവനെ തള്ളിയിട്ടു; ബ്രാഹ്മണൻ അവന്റെ കണ്ണ് എടുത്തു പറഞ്ഞു.
ഗതോ ഽസീമാം ദശാം വൈശ്യ നിത്യം ധര്മപ്രശംസയാ ഗതം ധനം ഗതം ചക്ഷുശ് ഛേദിതൌ കരപല്ലവൌ പൃഷ്ടോ ഽസി മിത്ര ഗച്ഛാമി മൈവം ബ്രൂയാഃ കഥാന്തരേ
വ്യാപാരീ, നീ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ മാത്രം പ്രശംസിച്ചതിനാൽ ഇങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിലാണു നീ എത്തിയത്: സമ്പത്ത് പോയി, കണ്ണ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, കൈകൾ വെട്ടപ്പെട്ടു. സഖാവേ, നിന്നോട് ചോദിച്ചു, ഞാൻ പോകുന്നു. ഇനി മറ്റൊരു കഥയിൽ ഇങ്ങനെ പറയരുത്.
തസ്മിന് പ്രയാതേ വൈശ്യോ ഽസൌ ചിന്തയാമ് ആസ ചേതസി ഹാ കഷ്ടം മേ കിമ് അഭവദ് ധര്മൈകമനസോ ഹരേ
അവൻ അകന്നു പോയപ്പോൾ, വ്യാപാരി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'ഹരിയേ, ഞാൻ ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം മനസ്സ് നല്കിയവൻ, എനിക്ക് ഇത്രയും ദു:ഖം സംഭവിച്ചത് എന്ത്?'
സ കുണ്ഡലോ വണിക്ശ്രേഷ്ഠോ നിര്ധനോ ഗതബാഹുകഃ ഗതനേത്രഃ ശുചം പ്രാപ്തോ ധര്മമ് ഏവാനുസംസ്മരന്
അപ്പോൾ ആ കുണ്ഡലധാരിയായ വ്യാപാരിപ്രധാനൻ ദരിദ്രനായി, കൈകളും കണ്ണും നഷ്ടപ്പെട്ട് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയെങ്കിലും, ധർമ്മത്തെ മാത്രം ഓർത്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഏവം ബഹുവിധാം ചിന്താം കുര്വന്ന് ആസ്തേ മഹീതലേ നിശ്ചേഷ്ടോ ഽഥ നിരുത്സാഹഃ പതിതഃ ശോകസാഗരേ
ഇങ്ങനെ അനേകം ചിന്തകളിൽ മുഴുകി, ഭൂമിയിൽ അവൻ അചഞ്ചലനായി, ഉത്സാഹം ഇല്ലാതെ, ദു:ഖസമുദ്രത്തിൽ വീണുപോയവനായി ഇരുന്നു.
ദിനാവസാനേ ശര്വര്യാമ് ഉദിതേ ചന്ദ്രമണ്ഡലേ ഏകാദശ്യാം ശുക്ലപക്ഷേ തത്രായാതി വിഭീഷണഃ
ദിവസം അവസാനിച്ച്, രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം ദിവസം, അവിടെ വിവീഷണൻ എത്തി.
സ തു യോഗേശ്വരം ദേവം പൂജയിത്വാ യഥാവിധി സ്നാത്വാ തു ഗൌതമീം ഗങ്ഗാം സപുത്രോ രാക്ഷസൈര് വൃതഃ
അവൻ യോഗേശ്വരനായ ദൈവത്തെ വിധിപ്രകാരം പൂജിച്ച്, ഗൗതമീ ഗംഗയിൽ കുളിച്ച്, മകനോടൊപ്പം രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വന്നു.
വിഭീഷണസ്യ ഹി സുതോ വിഭീഷണ ഇവാപരഃ വൈഭീഷണിര് ഇതി ഖ്യാതസ് തമ് അപശ്യദ് ഉവാച ഹ
വിവീഷണന്റെ മകൻ, വിവീഷണനെപ്പോലെയൊരു മറ്റൊരാൾ, വൈഭീഷണി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, അവനെ കണ്ടു സംസാരിച്ചു.
വൈശ്യസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ യഥാവൃത്തം സ ധര്മവിത് പിത്രേ നിവേദയാമ് ആസ ലങ്കേശായ മഹാത്മനേ സ തു ലങ്കേശ്വരഃ പ്രാഹ പുത്രം പ്രീത്യാ ഗുണാകരമ്
വ്യവസായിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സംഭവിച്ചതുപോലെ, ആ ധാർമ്മികനായ മകൻ അതെല്ലാം തന്റെ പിതാവായ മഹാത്മാവും ലങ്കയുടെ രാജാവുമായവനോട് അറിയിച്ചു. അപ്പോൾ ലങ്കാധിപൻ സന്തോഷത്തോടെ ഗുണവാനായ മകനോട് പറഞ്ഞു.
ശ്രീമാന് രാമോ മമ ഗുരുസ് തസ്യ മാന്യഃ സഖാ മമ ഹനുമാന് ഇതി വിഖ്യാതസ് തേനാനീതോ ഗിരിര് മഹാന്
ശ്രീരാമൻ എന്റെ ഗുരുവാണ്; ഹനുമാൻ അവന്റെ പ്രിയസുഹൃത്തും എന്റെ സുഹൃത്തുമാണ്; അവൻ തന്നെ ആ മഹാപർവ്വതം കൊണ്ടുവന്നു.
പുരാ കാര്യാന്തരേ പ്രാപ്തേ സര്വൌഷധ്യാശ്രയോ ഽചലഃ ജാതേ കാര്യേ തമ് ആദായ ഹിമവന്തമ് അഥാഗമത്
പണ്ടൊരിക്കൽ മറ്റൊരു ആവശ്യത്തിനായി, എല്ലാ ഔഷധങ്ങളുടെ ആശ്രയമായ ആ പർവ്വതം, അവൻ ആവശ്യം വന്നപ്പോൾ ഹിമവതിൽ എത്തിച്ചു.
വിശല്യകരണീ ചേതി മൃതസംജീവനീതി ച തദാനീയ മഹാബുദ്ധീ രാമായാക്ലിഷ്ടകര്മണേ
മഹാബുദ്ധിമാനായവൻ, രാമന്റെ വേണ്ടി, വിശല്യകരിണിയും മൃതസംജീവനിയും കൊണ്ടുവന്നു.
നിവേദയിത്വാ തത് സാധ്യം തസ്മിന് വൃത്തേ സമാഗതഃ പുനര് ഗിരിം സമാദായ ആഗച്ഛദ് ദേവപര്വതമ്
ആ പ്രവർത്തി പൂർത്തിയാക്കി അതു അറിയിച്ച ശേഷം, സംഭവങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും ആ പർവ്വതം എടുത്ത് ദൈവികപർവ്വതത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
താമ് ആനീയാസ്യ ഹൃദയേ നിവേശയ ഹരിം സ്മരന് തതഃ പ്രാപ്സ്യത്യ് അയം സര്വമ് അപേക്ഷിതമ് ഉദാരധീഃ
അവ ഔഷധം കൊണ്ടുവന്ന്, ഹരിയെ ഓർത്ത്, അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടുക; അപ്പോൾ ഈ ഉദാരബുദ്ധിയുള്ളവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നേടും.
ഗച്ഛതസ് തസ്യ വേഗേന വിശല്യകരണീ പുനഃ അപതദ് ഗൌതമീതീരേ യത്ര യോഗേശ്വരോ ഹരിഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ പോകുമ്പോൾ, വിശല്യകരിണി വീണ്ടും ഗൗതമീ തീരത്ത്, യോഗേശ്വരനായ ഹരി ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്ത് വീണു.
താമ് ഓഷധീം മമ പിതര് ദര്ശയാശു വിലമ്ബ മാ പരാര്തിശമനാദ് അന്യച് ഛ്രേയോ ന ഭുവനത്രയേ
അവ ഔഷധം പിതാവിന് വേഗത്തിൽ കാണിക്കൂ, വൈകരുത്; മറ്റൊരാളുടെ ദു:ഖം മാറ്റുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ നല്ലത് മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇല്ല.
വിഭീഷണസ് തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ താം പുത്രസ്യാപ്യ് അദര്ശയത് ഇഷേ ത്വേത്യ് അസ്യ വൃക്ഷസ്യ ശാഖാം ചിച്ഛേദ തത്സുതഃ വൈശ്യസ്യ ചാപി വൈ പ്രീത്യാ സന്തഃ പരഹിതേ രതാഃ
വിവീഷണൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അതു തന്റെ മകനും കാണിച്ചു; 'ഇത് എടുക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, മകൻ ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖ വെട്ടി എടുത്തു; വ്യാപാരിയോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, സദാചാരമുള്ള, മറ്റുള്ളവരുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവരായവർ അങ്ങനെ ചെയ്തു.
യത്രാപതന് നഗേ ചാസ്മിന് സ വൃക്ഷസ് തു പ്രതാപവാന് തസ്യ ശാഖാം സമാദായ ഹൃദയേ ഽസ്യ നിവേശയ തത്സ്പൃഷ്ടമാത്ര ഏവാസൌ സ്വകം രൂപമ് അവാപ്നുയാത്
ആ ശക്തിയുള്ള വൃക്ഷം ഈ പർവ്വതത്തിൽ വീണിടത്ത്, അതിന്റെ ഒരു ശാഖ എടുത്ത്, അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടുക; അതു സ്പർശിച്ചുമാത്രം അവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം തിരിച്ചെടുക്കും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ പിതുര് വാക്യം വൈഭീഷണിര് ഉദാരധീഃ തഥാ ചകാര വൈ സമ്യക് കാഷ്ഠഖണ്ഡം ന്യവേശയത്
പിതാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഉദാരബുദ്ധിയുള്ള വൈഭീഷണി അതുപോലെ ചെയ്തു, ആ മരക്കഷ്ണം ശരിയായി അവിടെ വെച്ചു.
ഹൃദയേ സ തു വൈശ്യോ ഽപി സചക്ഷുഃ സകരോ ഽഭവത് മണിമന്ത്രൌഷധീനാം ഹി വീര്യം കോ ഽപി ന ബുധ്യതേ
അപ്പോൾ വ്യാപാരി കണ്ണ് തിരിച്ചു, പൂർണ്ണനായി; മാണിക്യങ്ങൾക്കും മന്ത്രങ്ങൾക്കും ഔഷധങ്ങൾക്കും ഉള്ള ശക്തി ആരും എളുപ്പത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
തദ് ഏവ കാഷ്ഠമ് ആദായ ധര്മമ് ഏവാനുസംസ്മരന് സ്നാത്വാ തു ഗൌതമീം ഗങ്ഗാം തഥാ യോഗേശ്വരം ഹരിമ്
അത് തന്നെയുള്ള മരക്കഷ്ണം എടുത്ത്, ധർമ്മം മാത്രം ഓർത്ത്, ഗൗതമീ ഗംഗയിൽ കുളിച്ച്, യോഗേശ്വരനായ ഹരിയെ പൂജിച്ചു.
നമസ്കൃത്വാ പുനര് അഗാത് കാഷ്ഠഖണ്ഡേന വൈശ്യകഃ പരിഭ്രമന് നൃപപുരം മഹാപുരമ് ഇതി ശ്രുതമ്
വന്ദനം ചെയ്ത്, വ്യാപാരി വീണ്ടും ആ മരക്കഷ്ണം എടുത്ത്, മഹാപുരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന നൃപപുരം എന്ന വലിയ നഗരത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു.
മഹാരാജ ഇതി ഖ്യാതസ് തത്ര രാജാ മഹാബലഃ തസ്യ നാസ്തി സുതഃ കശ്ചിത് പുത്രികാ നഷ്ടലോചനാ
മഹാരാജ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു മഹാബലശാലിയായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവനു മകനൊന്നും ഇല്ലായിരുന്നു; അവന്റെ ഏകമകൾ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടവളായിരുന്നു.
സൈവ തസ്യ സുതാ പുത്രസ് തസ്യാപി വ്രതമ് ഈദൃശമ് ദേവോ വാ ദാനവോ വാപി ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ ഭവേത്
അവളായിരുന്നു അവന്റെ ഏക സന്താനം. അവളും ഇങ്ങനെയുള്ള ഒരു വ്രതം സ്വീകരിച്ചു: ദേവൻ ആയാലും, അസുരൻ ആയാലും, ബ്രാഹ്മണൻ ആയാലും, ക്ഷത്രിയൻ ആയാലും,