യദാ തേഭ്യോ ന ബിഭേതി യദാ ചാസ്മാന് ന ബിഭ്യതി യദാ നേച്ഛതി ന ദ്വേഷ്ടി ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ തദാ
മറ്റുള്ളവരെ ഭയപ്പെടാതെയും, മറ്റുള്ളവര് തന്നെ ഭയപ്പെടാതെയും, ആഗ്രഹിക്കാതെയും ദ്വേഷിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോള് മാത്രമേ ബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കാനാകൂ.
യാ ദുസ്ത്യജാ ദുര്മതിഭിര് യാ ന ജീര്യതി ജീര്യതഃ യോ ഽസൌ പ്രാണാന്തികോ രോഗസ് താം തൃഷ്ണാം ത്യജതഃ സുഖമ്
മണ്ടന്മാര്ക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, വയസ്സായാലും പഴയാകാത്തതും, ജീവന് അവസാനിപ്പിക്കുന്ന രോഗം പോലെയുള്ളതുമായ ആ തൃഷ്ണയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന് മാത്രമാണ് സുഖം ലഭിക്കുക.
ജീര്യന്തി ജീര്യതഃ കേശാ ദന്താ ജീര്യന്തി ജീര്യതഃ ധനാശാ ജീവിതാശാ ച ജീര്യതോ ഽപി ന ജീര്യതി
വയസ്സാകുമ്പോള് മുടിയും പല്ലുകളും പഴകുന്നു; പക്ഷേ, ധനാസയും ജീവിച്ചിരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും ഒരിക്കലും പഴയാകുന്നില്ല.
യച് ച കാമസുഖം ലോകേ യച് ച ദിവ്യം മഹത് സുഖമ് തൃഷ്ണാക്ഷയസുഖസ്യൈതേ നാര്ഹന്തി ഷോഡശീം കലാമ്
ലോകത്തിലെ എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും ദൈവികമായ വലിയ ആനന്ദവും, തൃഷ്ണ നശിച്ചുള്ള ആനന്ദത്തിന്റെ പതിനാറിലൊന്നിനും തുല്യമല്ല.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ സ രാജര്ഷിഃ സദാരഃ പ്രാവിശദ് വനമ് കാലേന മഹതാ ചായം ചചാര വിപുലം തപഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ രാജർഷി ഭാര്യയോടൊപ്പം കാടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ദീര്ഘകാലം വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു.
ഭൃഗുതുങ്ഗേ ഗതിം പ്രാപ തപസോ ഽന്തേ മഹായശാഃ അനശ്നന് ദേഹമ് ഉത്സൃജ്യ സദാരഃ സ്വര്ഗമ് ആപ്തവാന്
തപസ്സിന്റെ അവസാനം, മഹത്വം നേടിയവന് ഭൃഗുതുങ്ഗത്തില് എത്തി, ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാര്യയോടൊപ്പം സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
തസ്യ വംശേ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ പഞ്ച രാജര്ഷിസത്തമാഃ യൈര് വ്യാപ്താ പൃഥിവീ സര്വാ സൂര്യസ്യേവ ഗഭസ്തിഭിഃ
അവന്റെ വംശത്തില് അഞ്ച് മഹർഷികളായ രാജർഷിമാര് ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരാല് ഭൂമി മുഴുവന് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെ വ്യാപിച്ചു.
യദോസ് തു വംശം വക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വം രാജസത്കൃതമ് യത്ര നാരായണോ ജജ്ഞേ ഹരിര് വൃഷ്ണികുലോദ്വഹഃ
ഇപ്പൊഴ് ഞാന് യദുവിന്റെ വംശം പറയാം. രാജാക്കന്മാര് ആദരിച്ച ആ വംശത്തില് നാരായണനും ഹരിയും, വൃഷ്ണികളുടെ മഹത്വവും ജനിച്ചു.
സുസ്ഥഃ പ്രജാവാന് ആയുഷ്മാന് കീര്തിമാംശ് ച ഭവേന് നരഃ യയാതിചരിതം നിത്യമ് ഇദം ശൃണ്വന് ദ്വിജോത്തമാഃ
യയാതിയുടെ ഈ കഥ എപ്പോഴും ശ്രവിക്കുന്നവന് ആരോഗ്യമുള്ളവനും സന്താനസമ്പന്നനും ദീര്ഘായുസ്സുള്ളവനും പ്രശസ്തനുമായിരിക്കും.
പുരോര് വംശം വയം സൂത ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമ തത്ത്വതഃ ദ്രുഹ്യസ്യാനോര് യദോശ് ചൈവ തുര്വസോശ് ച പൃഥക് പൃഥക്
സൂതാ, ഞങ്ങള്ക്ക് പുരുവിന്റെ വംശവും, ദ്രുഹ്യുവിന്റെയും അനുവിന്റെയും യദുവിന്റെയും തുര്വസ്വിന്റെയും വംശവും ഓരോന്നായി സത്യമായി കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹമുണ്ട്.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പുരോര് വംശം മഹാത്മനഃ വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച പ്രഥമം വദതോ മമ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മഹാത്മാവായ പുരുവംശത്തെ ഞാൻ ആദ്യം മുതൽ ക്രമമായി വിശദമായി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
പുരോഃ പുത്രഃ സുവീരോ ഽഭൂന് മനസ്യുസ് തസ്യ ചാത്മജഃ രാജാ ചാഭയദോ നാമ മനസ്യോര് അഭവത് സുതഃ
പുരുവിന്റെ മകനായി ബലവാനായ സുവീരൻ ജനിച്ചു. സുവീരന്റെ മകനാണ് മനസ്യു. മനസ്യുവിന്റെ മകനായി അഭയദനാമനായ രാജാവും ജനിച്ചു.
തഥൈവാഭയദസ്യാസീത് സുധന്വാ നാമ പാര്ഥിവഃ സുധന്വനഃ സുബാഹുശ് ച രൌദ്രാശ്വസ് തസ്യ ചാത്മജഃ
അഭയദന്റെ മകനായി സുധൻവൻ എന്ന രാജാവും, സുധൻവന്റെ മകനായി സുബാഹുവും, സുബാഹുവിന്റെ മകനായി റൗദ്രാശ്വനും ജനിച്ചു.
രൌദ്രാശ്വസ്യ ദശാര്ണേയുഃ കൃകണേയുസ് തഥൈവ ച കക്ഷേയുസ്ഥണ്ഡിലേയുശ് ച സന്നതേയുസ് തഥൈവ ച
റൗദ്രാശ്വന്റെ മക്കളായി ദശാർണേയൻ, കൃകനേയൻ, കക്ഷേയൻ, സ്ഥണ്ഡിലേയൻ, സന്നതേയൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.
ഋചേയുശ് ച ജലേയുശ് ച സ്ഥലേയുശ് ച മഹാബലഃ ധനേയുശ് ച വനേയുശ് ച പുത്രകാശ് ച ദശ സ്ത്രിയഃ
അതിനുപുറമെ ഋചേയൻ, ജലേയൻ, ശക്തനായ സ്ഥലേയൻ, ധനേയൻ, വനേയൻ എന്നിങ്ങനെ പത്തു പുത്രന്മാരും പത്തു പുത്രിമാരും ജനിച്ചു.
ഭദ്രാ ശൂദ്രാ ച മദ്രാ ച ശലദാ മലദാ തഥാ ഖലദാ ച തതോ വിപ്രാ നലദാ സുരസാപി ച
ഭദ്ര, ശൂദ്ര, മദ്ര, ശലദ, മലദ, ഖലദ, വിപ്ര, നലദ, സുരസ, ഗോപലാ ഇവരാണ് ആ പത്തു പുത്രിമാർ.
തഥാ ഗോചപലാ ച സ്ത്രീരത്നകൂടാ ച താ ദശ ഋഷിര് ജാതോ ഽത്രിവംശേ ച താസാം ഭര്താ പ്രഭാകരഃ
അതുപോലെ ഗോപലയും സ്ത്രീരത്നകൂട്ടയും ആ പത്തു പേരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അത്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു മഹർഷിയാണ് അവർക്കു ഭർത്താവായ പ്രഭാകരൻ.
ഭദ്രായാം ജനയാമ് ആസ സുതം സോമം യശസ്വിനമ് സ്വര്ഭാനുനാ ഹതേ സൂര്യേ പതമാനേ ദിവോ മഹീമ്
ഭദ്രയിൽ നിന്ന് അവൻ പ്രശസ്തനായ സോമനെ ജനിപ്പിച്ചു. സ്വർഭാനു സൂര്യനെ തള്ളിയപ്പോൾ സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുമ്പോഴായിരുന്നു ഇത്.
തമോഭിഭൂതേ ലോകേ ച പ്രഭാ യേന പ്രവര്തിതാ സ്വസ്തി തേ ഽസ്ത്വ് ഇതി ചോക്ത്വാ വൈ പതമാനോ ദിവാകരഃ
ലോകം ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രകാശം കൊണ്ടുവന്നത് അവനാണ്. 'നിനക്കു ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് വീഴുന്ന സൂര്യൻ പ്രസ്താവിച്ചു.
വചനാത് തസ്യ വിപ്രര്ഷേര് ന പപാത ദിവോ മഹീമ് അത്രിശ്രേഷ്ഠാനി ഗോത്രാണി യശ് ചകാര മഹാതപാഃ
ആ മഹർഷിയുടെ വാക്ക് മൂലം സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീണില്ല. മഹാതപസ്സായ അത്രി ശ്രേഷ്ഠമായ ഗോത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
യജ്ഞേഷ്വ് അത്രേര് ബലം ചൈവ ദേവൈര് യസ്യ പ്രതിഷ്ഠിതമ് സ താസു ജനയാമ് ആസ പുത്രികാസ്വ് ആത്മകാമജാന്
അത്രിയുടെ യാഗങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ അവന്റെ ശക്തി സ്ഥാപിച്ചു. അവൻ ആ പുത്രിമാരിൽ നിന്ന് തനിക്കിഷ്ടമുള്ള പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ദശ പുത്രാന് മഹാസത്ത്വാംസ് തപസ്യ് ഉഗ്രേ രതാംസ് തഥാ തേ തു ഗോത്രകരാ വിപ്രാ ഋഷയോ വേദപാരഗാഃ
അവൻ മഹാസത്ത്വങ്ങളായ പത്തു പുത്രന്മാരെ, കഠിനതപസ്സിൽ ലീനരായവരെ, ജനിപ്പിച്ചു. അവർ ഗോത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച ബ്രാഹ്മണർ, വേദപാരായണരായ ഋഷിമാരായിരുന്നു.
സ്വസ്ത്യാത്രേയാ ഇതി ഖ്യാതാഃ കിംച ത്രിധനവര്ജിതാഃ കക്ഷേയോസ് തനയാസ് ത്വ് ആസംസ് ത്രയ ഏവ മഹാരഥാഃ
അവർ 'സ്വസ്ത്യാത്രേയർ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു; മൂന്നു കടമകളിൽ നിന്നും വിമുക്തരായിരുന്നു. കക്ഷേയന്റെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ മഹാരഥന്മാരായിരുന്നു.
സഭാനരശ് ചാക്ഷുഷശ് ച പരമന്യുസ് തഥൈവ ച സഭാനരസ്യ പുത്രസ് തു വിദ്വാന് കാലാനലോ നൃപഃ
സഭാനരൻ, ചാക്ഷുഷൻ, പരമന്യു എന്നിങ്ങനെയാണ് അവരിൽ മൂവരും. സഭാനരന്റെ മകനായി ജ്ഞാനിയുമായ കലാനലൻ എന്ന രാജാവും ജനിച്ചു.
കാലാനലസ്യ ധര്മജ്ഞഃ സൃഞ്ജയോ നാമ വൈ സുതഃ സൃഞ്ജയസ്യാഭവത് പുത്രോ വീരോ രാജാ പുരംജയഃ
കലാനലന്റെ മകനായി ധർമ്മജ്ഞനായ സൃഞ്ജയൻ ജനിച്ചു. സൃഞ്ജയന്റെ മകനായി വീരനായ രാജാവായ പുരംജയനും ജനിച്ചു.
ജനമേജയോ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ പുരംജയസുതോ ഽഭവത് ജനമേജയസ്യ രാജര്ഷേര് മഹാശാലോ ഽഭവത് സുതഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പുരംജയന്റെ മകനായി ജനമേജയൻ ജനിച്ചു. രാജർഷിയായ ജനമേജയന്റെ മകനായി മഹാശാലൻ ജനിച്ചു.
ദേവേഷു സ പരിജ്ഞാതഃ പ്രതിഷ്ഠിതയശാ ഭുവി മഹാമനാ നാമ സുതോ മഹാശാലസ്യ വിശ്രുതഃ
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായി, ഭൂമിയിൽ അവന്റെ കീർത്തി സ്ഥാപിതമായി. മഹാശാലന്റെ മകനായി മഹാമനസ് എന്ന പ്രശസ്തനും മഹാത്മാവും ജനിച്ചു.
ജജ്ഞേ വീരഃ സുരഗണൈഃ പൂജിതഃ സുമഹാമനാഃ മഹാമനാസ് തു പുത്രൌ ദ്വൌ ജനയാമ് ആസ ഭോ ദ്വിജാഃ
ദേവഗണങ്ങൾ ആദരിച്ച വീരനായ സുമഹാമനസ് അവിടെ ജനിച്ചു. മഹാമനസ് രണ്ടുപുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു, ദ്വിജന്മാരേ.
ഉശീനരം ച ധര്മജ്ഞം തിതിക്ഷും ച മഹാബലമ് ഉശീനരസ്യ പത്ന്യസ് തു പഞ്ച രാജര്ഷിവംശജാഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായ ഉശീനരൻ എന്ന മഹാബലശാലിയായ രാജാവിന്, രാജർഷികളുടെ വംശത്തിൽ പിറന്ന അഞ്ച് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നൃഗാ കൃമിര് നവാ ദര്വാ പഞ്ചമീ ച ദൃഷദ്വതീ ഉശീനരസ്യ പുത്രാസ് തു പഞ്ച താസു കുലോദ്വഹാഃ
നൃഗാ, കൃമി, നവാ, ദർവാ, അഞ്ചാമത്തേത് ദൃഷദ്വതീ — ഇവരാണ് ഉശീനരന്റെ അഞ്ച് ഭാര്യമാർ. ഇവരിൽ നിന്നാണ് വലിയ വംശങ്ങൾ ഉദിച്ചുവന്നത്.