തം പശ്യേയമ് അഹം പാപം പൂജാകര്താരമ് ഈശ്വരേ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പ്രായാദ് വ്യാധോ ദേവം യഥാ പുരാ
ആ പാപിയെ, ഭഗവാനെ പൂജിക്കുന്നവനെ ഞാൻ കാണണം എന്നു വിചാരിച്ചു. അതിനിടയിൽ, വ്യാധൻ മുമ്പ് പോലെ ദേവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
നിത്യവത് പൂജയന്തം തമ് ആദികേശസ് തദാബ്രവീത്
സദാ പോലെ പൂജ ചെയ്യുന്നവനെ കണ്ടു, ആദികേശൻ അപ്പോൾ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോ വ്യാധ മഹാബുദ്ധേ ശ്രാന്തോ ഽസീതി പുനഃ പുനഃ ചിരായ കഥമ് ആയാതസ് ത്വാം വിനാ താത ദുഃഖിതഃ ന വിന്ദാമി സുഖം കിംചിത് സമാശ്വസിഹി പുത്രക
"മഹാബുദ്ധിയുള്ള വ്യാധാ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷീണിച്ചുപോലെയാണ്. ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞ് നീ എങ്ങനെ വന്നു? നിന്നെ കാണാതെ, പ്രിയനേ, എനിക്ക് സന്തോഷം ഒന്നും ഇല്ല. ആശ്വാസം നേടു, മകനേ."
തമ് ഏവംവാദിനം ദേവം വേദഃ ശ്രുത്വാ വിലോക്യ തു ചുകോപ വിസ്മയാവിഷ്ടോ ന ച കിംചിദ് ഉവാച ഹ
ഇങ്ങനെ ദേവൻ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട്, വേദൻ അത്ഭുതത്തിലും കോപത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി നോക്കി, ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
വ്യാധശ് ച നിത്യവത് പൂജാം കൃത്വാ സ്വഭവനം യയൌ വേദശ് ച കുപിതോ ഭൂത്വാ ആഗത്യേശമ് ഉവാച ഹ
വ്യാധൻ പതിവുപോലെ പൂജ നടത്തി വീട്ടിലേക്ക് പോയി; എന്നാൽ, കോപിതനായ വേദൻ ദേവന്റെ അടുക്കൽ എത്തി പറഞ്ഞു.
അയം വ്യാധഃ പാപരതഃ ക്രിയാജ്ഞാനവിവര്ജിതഃ പ്രാണിഹിംസാരതഃ ക്രൂരോ നിര്ദയഃ സര്വജന്തുഷു
"ഈ വ്യാധൻ പാപങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുളളവൻ, കർമങ്ങളും ജ്ഞാനവും ഇല്ലാത്തവൻ, ജീവികളെ കൊല്ലുന്നതിൽ രൂക്ഷനും, സകലജന്തുക്കളോടും കരുണയില്ലാത്തവനും ആണ്."
ഹീനജാതിര് അകിംചിജ്ജ്ഞോ ഗുരുക്രമവിവര്ജിതഃ സദാനുചിതകാരീ ചാനിര്ജിതാഖിലഗോഗണഃ
"അവൻ താഴ്ന്ന ജന്മക്കാരൻ, ഒന്നും അറിയാത്തവൻ, ഗുരുവിന്റെ മാർഗ്ഗം അറിയാത്തവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും അനുചിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ഒരു പശുവിനെയും കീഴടക്കാത്തവൻ."
തസ്യാത്മാനം ദര്ശിതവാന് ന മാം കിംചന വക്ഷ്യസി പൂജാം മന്ത്രവിധാനേന കരോമീശ യതവ്രതഃ
"അവൻ നിന്നോട് തന്നെ തന്റെ സ്വഭാവം കാണിച്ചു; എന്നാൽ എനിക്ക് നീ ഒന്നും പറയുന്നില്ലേ? ഭഗവാനേ, ഞാൻ മന്ത്രവിധാനത്തോടെ വ്രതപാലനത്തോടെ പൂജ ചെയ്യുന്നു."
ത്വദേകശരണോ നിത്യം ഭാര്യാപുത്രവിവര്ജിതഃ വ്യാധോ മാംസേന ദുഷ്ടേന പൂജാം തവ കരോത്യ് അസൌ
നിത്യം ഭാര്യയോ കുട്ടികളോ ഇല്ലാതെ, ദുഷ്ടമായ മാംസം കൊണ്ടു മാത്രം നിന്നെ ആരാധിക്കുന്ന ആ വേട്ടക്കാരന് നീ മാത്രമാണ് ആശ്രയം.
തസ്യ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ന മമേതി മഹാദ്ഭുതമ് ശാസ്തിമ് അസ്യ കരിഷ്യാമി ഭില്ലസ്യ ഹ്യ് അപകാരിണഃ
ഭഗവാൻ അവനോടു സന്തോഷം കാണിക്കുന്നു, എന്നോട് അല്ലെന്നത് അത്ഭുതം തന്നെ. ആ വേട്ടക്കാരന് ദോഷം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവനെ ശിക്ഷിക്കും.
മൃദോഃ കോപി ഭവേത് പ്രീതഃ കോപി തദ്വദ് ദുരാത്മനഃ തസ്മാദ് അഹം മൂര്ധ്നി ശിലാം പാതയേയമ് അസംശയമ്
കിലുക്കളിൽ ആരോ സന്തോഷപ്പെടാം, ദുഷ്ടനിൽ ആരോ സന്തോഷപ്പെടാം; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ തന്നെ ശിരസ്സിൽ കല്ല് ഇടേണ്ടി വരും, അതിൽ സംശയം ഇല്ല.
ഇത്യ് ഉക്തവതി വൈ വേദേ വിഹസ്യേശോ ഽബ്രവീദ് ഇദമ്
വേദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഈശ്വരൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു:
ശ്വഃ പ്രതീക്ഷസ്വ പശ്ചാന് മേ ശിലാം പാതയ മൂര്ധനി
നാളെ വരെ കാത്തിരിക്കുക, പിന്നെ എന്റെ തലയിൽ കല്ല് ഇടുക.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സ വേദോ ഽപി ശിലാം സംത്യജ്യ ബാഹുനാ ഉപസംഹൃത്യ തം കോപം ശ്വഃ കരോമീത്യ് ഉവാച ഹ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് വേദൻ കല്ല് കൈവിട്ട്, കോപം അടക്കി, 'നാളെ ഞാൻ ചെയ്യാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
തതഃ പ്രാതഃ സമാഗത്യ കൃത്വാ സ്നാനാദികര്മ ച വേദോ ഽപി നിത്യവത് പൂജാം കുര്വന് പശ്യതി മസ്തകേ
അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ വന്നു, സ്നാനാദികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, വേദൻ പതിവുപോലെ പൂജ തുടങ്ങി, അപ്പോൾ തലയിൽ കണ്ടു—
ലിങ്ഗസ്യ സവ്രണാം ഭീമാം ധാരാം ച രുധിരപ്ലുതാമ് വേദഃ സ വിസ്മിതോ ഭൂത്വാ കിമ് ഇദം ലിങ്ഗമൂര്ധനി
ലിംഗത്തിന്റെ തലയിൽ ഭയങ്കരമായ ഒരു വ്രണവും രക്തം നിറഞ്ഞ ഒരു പാടും വേദൻ കണ്ടു. അതു കണ്ടു വേദൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു, 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
മഹോത്പാതോ ഭവേത് കസ്യ സൂചയേദ് ഇത്യ് അചിന്തയത് മൃദ്ഭിശ് ച ഗോമയേനാപി കുശൈസ് തം ഗാങ്ഗവാരിഭിഃ
'ഇത്ര വലിയ അശുഭം ആര്ക്കാണ് സംഭവിച്ചത്? ആരെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്?' എന്ന് വേദൻ ചിന്തിച്ചു. മണ്ണും ഗോമയവും കുശയും ഗംഗാജലവും കൊണ്ടു അത് കഴുകി.
പ്രക്ഷാലയിത്വാ താം പൂജാം കൃതവാന് നിത്യവത് തദാ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പ്രായാദ് വ്യാധോ വിഗതകല്മഷഃ
കഴുകി പൂജ പതിവുപോലെ നടത്തി. അതിനിടയിൽ പാപങ്ങൾ വിട്ടു വേട്ടക്കാരൻ അവിടെ എത്തി.
മൂര്ധാനം വ്രണസംയുക്തം സരക്തം ലിങ്ഗമസ്തകേ ശംകരസ്യാദികേശസ്യ ദദൃശേ ഽന്തര്ഗതസ് തദാ
അപ്പോൾ ലിംഗത്തിനകത്ത്, ആദി-തലവനായ ശങ്കരന്റെ തല വ്രണവും രക്തവും നിറഞ്ഞതായും കണ്ടു.
ദൃഷ്ട്വൈവ കിമ് ഇദം ചിത്രമ് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ നിശിതൈഃ ശരൈഃ ആത്മാനം ഭേദയാമ് ആസ ശതധാ ച സഹസ്രധാ
ഇതൊക്കെ കണ്ടു, 'ഇത് എന്ത് അത്ഭുതം!' എന്ന് പറഞ്ഞു, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തന്നെ നൂറും ആയിരവും തുളച്ചു.
സ്വാമിനോ വൈകൃതം ദൃഷ്ട്വാ കഃ ക്ഷമേതോത്തമാശയഃ മുഹുര് നിനിന്ദ ചാത്മാനം മയി ജീവത്യ് അഭൂദ് ഇദമ്
സ്വാമിയുടെ ഈ ദുർഘടം കണ്ടാൽ ഉത്തമഹൃദയമുള്ളവൻ ആരും സഹിക്കുമോ? വീണ്ടും വീണ്ടും, 'ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ ഇതാണ് സംഭവിച്ചത്' എന്ന് പറഞ്ഞു തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.
കഷ്ടമ് ആപതിതം കീദൃഗ് അഹോ ദുര്വിധിവൈശസാത് തത് കര്മ തസ്യ സംവീക്ഷ്യ മഹാദേവോ ഽതിവിസ്മിതഃ തതഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് വേദം വേദവിദാം വരമ്
'എന്തൊരു ദുരന്തം സംഭവിച്ചു! ദുർദൈവം കൊണ്ടല്ലാതെ ഇതെങ്ങനെയാകും?' അവന്റെ ഈ പ്രവൃത്തിയ്ക്ക് മഹാദേവൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; പിന്നെ ഭഗവാൻ വേദനോട്, വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു:
പശ്യ വ്യാധം മഹാബുദ്ധേ ഭക്തം ഭാവേന സംയുതമ് ത്വം തു മൃദ്ഭിഃ കുശൈര് വാര്ഭിര് മൂര്ധാനം സ്പൃഷ്ടവാന് അസി
'വേട്ടക്കാരനെ നോക്ക്, മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഭക്തിയോടും മനസ്സോടും കൂടിയാണ് അവൻ. നീയോ മണ്ണും കുശയും വെള്ളവും കൊണ്ട് മാത്രം തല സ്പർശിച്ചു.'
അനേന സഹസാ ബ്രഹ്മന് മമാത്മാപി നിവേദിതഃ ഭക്തിഃ പ്രേമാഥവാ ശക്തിര് വിചാരോ യത്ര വിദ്യതേ തസ്മാദ് അസ്മൈ വരാന് ദാസ്യേ പശ്ചാത് തുഭ്യം ദ്വിജോത്തമ
'ഈ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ, ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ ആത്മാവും സമർപ്പിതമായിരിക്കുന്നു. ഭക്തി, പ്രേമം, ശക്തി, വിവേകം ഇവയുള്ളിടത്ത് ആദ്യം അവനു തന്നെ വരങ്ങൾ ഞാൻ നൽകും, പിന്നെ നിന്നെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.'
വരേണ ച്ഛന്ദയാമ് ആസ വ്യാധം ദേവോ മഹേശ്വരഃ വ്യാധഃ പ്രോവാച ദേവേശം നിര്മാല്യം തവ യദ് ഭവേത്
വരമൊന്നു തേടാൻ മഹേശ്വരൻ വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു. വേട്ടക്കാരൻ ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ നിർമാല്യം എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ.'
തദ് അസ്മാകം ഭവേന് നാഥ മന്നാമ്നാ തീര്ഥമ് ഉച്യതാമ് സര്വക്രതുഫലം തീര്ഥം സ്മരണാദ് ഏവ ജായതാമ്
'അത് ഞങ്ങൾക്കുള്ളതാകട്ടെ, നാഥാ; എന്റെ പേരിൽ ഒരു തീർത്ഥം അറിയപ്പെടട്ടെ; ആ തീർത്ഥം ഓർത്താൽ പോലും എല്ലാ യാഗഫലവും ലഭിക്കട്ടെ.'
തഥേത്യ് ഉവാച ദേവേശസ് തതസ് തത് തീര്ഥമ് ഉത്തമമ് ഭില്ലതീര്ഥം സമസ്താഘസംഘവിച്ഛേദകാരണമ്
ദേവന്മാരുടെ അധിപതി അങ്ങിനെ സമ്മതിച്ചു. അതിനുശേഷം, ഭില്ലതീർഥം എന്ന അത്യുത്തമമായ തീർത്ഥം, എല്ലാ പാപങ്ങളുടെ സംഹാരത്തിന് കാരണമായി.
ശ്രീമഹാദേവചരണമഹാഭക്തിവിധായകമ് അഭവത് സ്നാനദാനാദ്യൈര് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ് വേദസ്യാപി വരാന് പ്രാദാച് ഛിവോ നാനാവിധാന് ബഹൂന്
ശ്രീമഹാദേവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വലിയ ഭക്തി ഉണർത്തുന്നതും, സ്നാനം, ദാനം മുതലായ പ്രവർത്തികളിലൂടെ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതും ആ തീർത്ഥമായി. അങ്ങോട്ട് വേദങ്ങൾക്കു പോലും പലവിധ വരങ്ങൾ ശിവൻ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ചക്ഷുസ്തീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം രൂപസൌഭാഗ്യദായകമ് യത്ര യോഗേശ്വരോ ദേവോ ഗൌതമ്യാ ദക്ഷിണേ തടേ
അത് ചക്ഷുസ്തീർഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. രൂപസൗഭാഗ്യവും ഭാഗ്യവും നൽകുന്ന ഈ സ്ഥലം ഗൗതമീ നദിയുടെ തെക്കേ കരയിൽ യോഗേശ്വരനായ ദേവൻ വസിക്കുന്നിടമാണ്.
പുരം ഭൌവനമ് ആഖ്യാതം ഗിരിമൂര്ധ്ന്യ് അഭിധീയതേ യത്രാസൌ ഭൌവനോ രാജാ ക്ഷത്രധര്മപരായണഃ
ഭൗവനപുരം എന്ന നഗരം ഒരു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ ഭൗവനൻ എന്ന രാജാവ്, ക്ഷത്രധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ, ഭരിച്ചിരുന്നതാണ്.