സ കൃതാര്ഥോ മര്ത്യലോക ഇന്ദ്രതീര്ഥേ ച തര്പണമ് കുര്യാത് പിതൄണാം പ്രീത്യര്ഥം യമതീര്ഥേ വിശേഷതഃ
മാനുഷലോകത്തിൽ ലക്ഷ്യം നേടിയവൻ, പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തിക്കായി ഇന്ദ്രതീർഥത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് യാമ്യതീർഥത്തിൽ, ജലം അർപ്പിക്കണം.
മാഹേശ്വരം തു തത് തീര്ഥം പൂജിതോ ഽഭിഷ്ടുതഃ ശിവഃ ഭക്തിയുക്തേന വിപ്രൈശ് ച സര്വകര്മവിശാരദൈഃ
അത് മഹേശ്വരനോടു സമർപ്പിച്ച തീർഥമാണ്; ഭക്തിയോടെ, എല്ലാ കര്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആരാധിക്കുകയും സ്തുതി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ശിവൻ അവിടെ സന്നിഹിതനാണ്.
വൈദികൈര് ലൌകികൈശ് ചൈവ മന്ത്രൈഃ പൂജ്യം മഹേശ്വരമ് നൃത്യൈര് ഗീതൈസ് തഥാ വാദ്യൈര് അമൃതൈഃ പഞ്ചസംഭവൈഃ
വേദമന്ത്രങ്ങളാലും ലോകികമന്ത്രങ്ങളാലും നൃത്തം, പാട്ട്, വാദ്യം, അഞ്ചു വിധം അമൃതം എന്നിവകൊണ്ടും മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
ഉപചാരൈശ് ച ബഹുഭിര് ദണ്ഡപാതപ്രദക്ഷിണൈഃ ധൂപൈര് ദീപൈശ് ച നൈവേദ്യൈഃ പുഷ്പൈര് ഗന്ധൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ
നാനാ വിധമായ ഉപചാരങ്ങളാലും നമസ്കാരവും പ്രദക്ഷിണവും ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, പുഷ്പം, സുഗന്ധം എന്നിവകൊണ്ടും ആരാധിക്കണം.
പൂജയാമ് ആസ ദേവേശം വിഷ്ണും ശംഭും ധിയൈകയാ തതഃ പ്രസന്നൌ ദേവേശൌ വരാന് ദദതുര് ഓജസാ
അവനൊരു മനസ്സോടെ ദേവേശനായ വിഷ്ണുവിനെയും ശംഭുവിനെയും ആരാധിച്ചു. അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ആ ഇരുവരും വലിയ ശക്തിയോടെ വരങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു.
അഭിഷ്ടുതേ നരേന്ദ്രായ ഭുക്തിമുക്തീ ഉഭേ അപി മാഹാത്മ്യമ് അസ്യ തീര്ഥസ്യ തഥാ ദദതുര് ഉത്തമമ്
രാജാവ് സ്തുതി ചെയ്തതിനു ശേഷം, അവര് ഭോഗവും മോക്ഷവും ഈ തീര്ത്ഥത്തിന്റെ ഉത്തമമായ മഹത്വവും സമ്മാനിച്ചു.
തതഃപ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ശൈവം വൈഷ്ണവമ് ഉച്യതേ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വകാമപ്രദം വിദുഃ
അതു മുതൽ ആ തീര്ത്ഥം ശൈവവും വൈഷ്ണവവുമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും ദാനം ചെയ്യുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇമാനി സര്വതീര്ഥാനി സ്മരേദ് അപി പഠേത വാ വിമുക്തഃ സര്വപാപേഭ്യഃ ശിവവിഷ്ണുപുരം വ്രജേത്
ഈ എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളും ഓർക്കുന്നവനോ വായിക്കുന്നവനോ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി ശിവനും വിഷ്ണുവും ഉള്ള നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ഭാനുതീര്ഥേ വിശേഷേണ സ്നാനം സര്വാര്ഥസിദ്ധിദമ് തത്ര തീര്ഥേ മഹാപുണ്യം തീര്ഥാനാം ശതമ് അത്ര ഹി
ഭാനുതീർത്ഥത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിക്കും. ആ തീര്ത്ഥം മഹാപുണ്യമുള്ളതും നൂറു തീര്ത്ഥങ്ങൾ അവിടെ ഉള്ളതുമാണ്.
ഭില്ലതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം രോഗഘ്നം പാപനാശനമ് മഹാദേവപദാമ്ഭോജയുഗഭക്തിപ്രദായകമ്
അത് ഭില്ലതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. രോഗങ്ങൾ നീക്കുകയും പാപങ്ങൾ അകറ്റുകയും മഹാദേവന്റെ കാൽത്തലമണിക്കളിൽ ഭക്തി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്രാപ്യ് ഏവംവിധാം പുണ്യാം കഥാം ശൃണു മഹാമതേ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തീരേ ശ്രീഗിരേര് ഉത്തരേ തടേ
അവിടെ, ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിലും ശ്രീഗിരിയുടെ വടക്കേ തീരത്തും, മഹാമതിയായവനേ, ഈ പുണ്യകഥയും കേൾക്കു.
ആദികേശ ഇതി ഖ്യാത ഋഷിഭിഃ പരിപൂജിതഃ മഹാദേവോ ലിങ്ഗരൂപീ സദാസ്തേ സര്വകാമദഃ
അവിടെ ആദികേശൻ എന്ന പേരിൽ മഹാദേവൻ ഋഷിമാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ലിംഗരൂപത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു.
സിന്ധുദ്വീപ ഇതി ഖ്യാതോ മുനിഃ പരമധാര്മികഃ തസ്യ ഭ്രാതാ വേദ ഇതി സ ചാപി പരമോ ഋഷിഃ
അവിടെ സിന്ധുദ്വീപൻ എന്ന മഹാധാർമികനായ ഒരു മുനി പ്രശസ്തനാണ്. അവന്റെ സഹോദരൻ വേദൻ എന്നവനും മഹാനായ ഋഷിയാണ്.
തമ് ആദികേശം വൈ ദേവം ത്രിപുരാരിം ത്രിലോചനമ് നിത്യം പൂജയതേ ഭക്ത്യാ പ്രാപ്തേ മധ്യംദിനേ രവൌ
ആ ദേവനായ ആദികേശനെ, ത്രിപുരാസുരനെ ജയിച്ച മൂന്നുകണ്ണുള്ളവനെ, ഉച്ചവെളിച്ചത്തിൽ ഭക്തിയോടെ നിത്യവും ആരാധിക്കുന്നു.
ഭിക്ഷാടനായ വേദോ ഽപി യാതി ഗ്രാമം വിചക്ഷണഃ യാതേ തസ്മിന് ദ്വിജവരേ വ്യാധഃ പരമധാര്മികഃ
വിവേകമുള്ള ദ്വിജനായ വേദൻ ഭിക്ഷയ്ക്കായി ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവൻ പോയപ്പോൾ, മഹാധാർമികനായ ഒരു വ്യാധൻ
തസ്മിന് ഗിരിവരേ പുണ്യേ മൃഗയാം യാതി നിത്യശഃ അടിത്വാ വിവിധാന് ദേശാന് മൃഗാന് ഹത്വാ യഥാസുഖമ്
ആ പുണ്യമുള്ള വലിയ പർവതത്തിൽ, ആ വ്യാധൻ ദിവസേന വേട്ടയ്ക്കു പോകുന്നു. പല പ്രദേശങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ച് ഇഷ്ടംപോലെ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നു.
മുഖേ ഗൃഹീത്വാ പാനീയമ് അഭിഷേകായ ശൂലിനഃ ന്യസ്യ മാംസം ധനുഷ്കോട്യാം ശ്രാന്തോ വ്യാധഃ ശിവം പ്രഭുമ്
ശൂലധാരിയുടെ അഭിഷേകത്തിന് വേണ്ടി വായിൽ വെള്ളം എടുത്ത്, മാംസം വില്ലിന്റെ അറ്റത്ത് വെച്ച്, ക്ഷീണിച്ച വ്യാധൻ ശിവപ്രഭുവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തുന്നു.
ആദികേശം സമാഗത്യ ന്യസ്യ മാംസം തതോ ബഹിഃ ഗങ്ഗാം ഗത്വാ മുഖേ വാരി ഗൃഹീത്വാഗത്യ തം ശിവമ്
ആദികേശന്റെ അടുക്കൽ എത്തി മാംസം പുറത്തുവെച്ച്, പിന്നെ ഗംഗയിലേക്കു പോയി വായിൽ വെള്ളം എടുത്ത് ആ ശിവന്റെ അടുക്കൽ തിരിച്ചെത്തുന്നു.
യസ്യ കസ്യാപി പത്ത്രാണി കരേണാദായ ഭക്തിതഃ അപരേണ ച മാംസാനി നൈവേദ്യാര്ഥം ച തന്മനാഃ
ആരുടെയെങ്കിലും ഇലകൾ ഭക്തിയോടെ കൈയിൽ എടുത്ത്, മനസ്സോടെ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് മാംസം നൈവേദ്യത്തിനായി ഒരുക്കുന്നു.
ആദികേശം സമാഗത്യ വേദേനാര്ചിതമ് ഓജസാ പാദേനാഹത്യ താം പൂജാം മുഖാനീതേന വാരിണാ
വേദൻ ശക്തിയോടെ ആദികേശനെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, വ്യാധൻ കാലുകൊണ്ട് ആ പൂജയെ തൊട്ട്, വായിൽ കൊണ്ടുവന്ന വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പിക്കുന്നു.
സ്നാപയിത്വാ ശിവം ദേവമ് അര്ചയിത്വാ തു പത്ത്രകൈഃ കല്പയിത്വാ തു തന് മാംസം ശിവോ മേ പ്രീയതാമ് ഇതി
ശിവനെ സ്നാനം കഴിപ്പിച്ചു, ഇലകളാൽ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു, ആ മാംസം അർപ്പിച്ച്, 'ശിവൻ എനിക്ക് സന്തോഷം പ്രാപിക്കട്ടെ' എന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചു.
നൈവ കിംചിത് സ ജാനാതി ശിവഭക്തിം വിനാ ശുഭാമ് തതോ യാതി സ്വകം സ്ഥാനം മാംസേന തു യഥാഗതമ്
ശിവഭക്തി ഇല്ലാതെ, അവൻ ഒന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട്, അവൻ കൊണ്ടുവന്ന മാംസം എടുത്ത്, തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുന്നു.
കരോത്യ് ഏതാദൃഗ് ആഗത്യാഗത്യ പ്രത്യഹമ് ഏവ സഃ തഥാപീശസ് തുതോഷാസ്യ വിചിത്രാ ഹീശ്വരസ്ഥിതിഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ, ദിവസേന വരികയും പോകികയും ചെയ്തു; എങ്കിലും, ഭഗവാൻ അവനിൽ സന്തോഷിച്ചു—ഇങ്ങനെയാണ് ഇശ്വരന്റെ അത്ഭുതകരമായ സ്വഭാവം.
യാവന് നായാത്യ് അസൌ ഭില്ലഃ ശിവസ് താവന് ന സൌഖ്യഭാക് ഭക്താനുകമ്പിതാം ശംഭോര് മാനാതീതാം തു വേത്തി കഃ
ആ വ്യാധൻ വരാത്തവരെ, ശിവൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നില്ല; ശിവൻ ഭക്തന്മാരോടുള്ള അതിരില്ലാത്ത കാരുണ്യം ആരാണ് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുക?
സംപൂജയത്യ് ആദികേശമ് ഉമയാ പ്രത്യഹം ശിവമ് ഏവം ബഹുതിഥേ കാലേ യാതേ വേദശ് ചുകോപ ഹ
അവൻ ആദികേശനെയും ഉമയെയും പ്രതിദിനം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു; ഇങ്ങനെ അനേകം ദിവസങ്ങൾ കടന്നപ്പോൾ, വേദൻ കോപിച്ചു.
പൂജാം മന്ത്രവതീം ചിത്രാം ശിവഭക്തിസമന്വിതാമ് കോ നു വിധ്വംസതേ പാപോ മത്തഃ സ വധമ് ആപ്നുയാത്
മന്ത്രങ്ങളോടും ശിവഭക്തിയോടും കൂടിയ മനോഹരമായ പൂജയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ പാപിയാണ്; അത്തരം ആളെ ഞാൻ കൊല്ലാൻ അർഹനാണ്.
ഗുരുദേവദ്വിജസ്വാമിദ്രോഹീ വധ്യോ മുനേര് അപി സര്വസ്യാപി വധാര്ഹോ ഽസൌ ശിവസ്യ ദ്രോഹകൃന് നരഃ
ഗുരുവിനെയും ദൈവത്തെയും, ദ്വിജനെയും, സ്വാമിയെയും ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ, മുനിയാൽ പോലും കൊല്ലപ്പെടാൻ യോഗ്യനാണ്; അതിലുപരി, ശിവനോടു വൈരാഗ്യം കാണിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവനാണ്.
ഏവം നിശ്ചിത്യ മേധാവീ വേദഃ സിന്ധോസ് തഥാനുജഃ കസ്യേയം പാപചേഷ്ടാ സ്യാത് പാപിഷ്ഠസ്യ ദുരാത്മനഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ബുദ്ധിമാനായ വേദനും സഹോദരനായ സിന്ധുവും ചേർന്ന്, 'ഇതെന്ത് പാപപ്രവൃത്തി? ആരാണ് ഈ അത്യന്തം ദുഷ്ടനായവൻ?' എന്നു വിചാരിച്ചു.
പുഷ്പൈര് വന്യഭവൈര് ദിവ്യൈഃ കന്ദൈര് മൂലഫലൈഃ ശുഭൈഃ കൃതാം പൂജാം സ വിധ്വസ്യ ഹ്യ് അന്യാം പൂജാം കരോതി യഃ
വനത്തിൽ നിന്നുള്ള പുഷ്പങ്ങളും ദിവ്യമായ കിഴങ്ങുകളും, മൂലഫലങ്ങൾ പോലുള്ള ശുഭഫലങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജ ചെയ്തവന്റെ പൂജയെ നശിപ്പിച്ച്, പിന്നെ മറ്റൊരു പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ—
മാംസേന തരുപത്ത്രൈശ് ച സ ച വധ്യോ ഭവേന് മമ ഏവം സംചിന്ത്യ മേധാവീ ഗോപയിത്വാ തനും തദാ
—മാംസവും മരഇലകളും ഉപയോഗിച്ച് പൂജ ചെയ്യുന്നവനും എനിക്ക് കൊല്ലപ്പെടേണ്ടവനാണ്. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ബുദ്ധിമാനായവൻ അന്ന് തന്റെ ശരീരം മറച്ചു.