സ പ്രാഹ കാ ത്വം ദ്വിജപുംഗവോ ഽപി സോവാച തം രാക്ഷസീ കാമരൂപാ വിശ്വാസയന്തീ ശപഥൈര് അനേകൈസ് തം ഭ്രാന്തചിത്തം മുനിരാജപുത്രമ്
അവൻ ചോദിച്ചു: 'നീ ആരാണ്?' ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നിട്ടും, ആ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്ന രാക്ഷസി അവനെ വിശ്വസിപ്പിക്കാൻ പല സത്യം ചൊല്ലി, മനസ്സിൽ ആശങ്കയുള്ള ആ മുനിരാജകുമാരനോട് സംസാരിച്ചു.
കങ്കാലിനീ നാമ ജഗത്പ്രസിദ്ധാ വിപ്രോ ഽപി താമ് ആഹ നിവേദിതം യത് തദ് ഏവ കര്താസ്മി ന സംശയോ ഽത്ര യത് തത് പ്രിയം വച്മി കരോമി ചൈവ
'എനിക്ക് കങ്കാളിനി എന്ന പേരാണ് ലോകത്ത് അറിയപ്പെടുന്നത്.' ബ്രാഹ്മണൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ അതുപോലെ തന്നെ ചെയ്യും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം നീ പറയുന്നതും ചെയ്യുന്നതും ഞാൻ ചെയ്യും.'
തദ് വിപ്രവചനം ശ്രുത്വാ രാക്ഷസീ കാമരൂപിണീ വൃദ്ധാ തഥാപി ചാര്വങ്ഗീ ദിവ്യാലംകാരഭൂഷണാ
ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയുന്ന രാക്ഷസി, വയസ്സായിരുന്നിട്ടും, ശരീരസൗന്ദര്യവും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ധരിച്ചവളായിരുന്നു.
ദ്വിജമ് ആദായ സര്വത്ര മത്സുതോ ഽയം ഗുണാകരഃ ഏവം വദന്തീ സര്വത്ര യാതി വക്തി കരോതി ച
ബ്രാഹ്മണനെ എവിടെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവൾ എല്ലായിടത്തും 'ഇവൻ എന്റെ മകനാണ്, ഗുണങ്ങളുടെ നിധിയാണ്' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ എല്ലായിടത്തും പോയി, അതുപോലെ സംസാരിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.
തം വിപ്രം രൂപസൌഭാഗ്യവയോവിദ്യാവിഭൂഷിതമ് താം ച വൃദ്ധാം ഗുണോപേതാമ് അസ്യ മാതേതി മേനിരേ
ആ ബ്രാഹ്മണൻ സൗന്ദര്യവും ഭാഗ്യവും യൗവനവും വിജ്ഞാനവും മഹത്വവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. ആ വയോധികയായ സ്ത്രീയും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവളായിരുന്നു. അതിനാൽ ആളുകൾ അവളെ അവന്റെ അമ്മയാണെന്ന് കരുതുകയായിരുന്നു.
തത്ര ദ്വിജവരഃ കശ്ചിത് സ്വാം കന്യാം ഭൂഷണാന്വിതാമ് രാക്ഷസീം താം പുരസ്കൃത്യ പ്രാദാത് തസ്മൈ ദ്വിജാതയേ
അവിടെ, ഒരു ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ, ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ തന്റെ മകളെ, ആ രാക്ഷസിയെ മുൻനിർത്തി, ആ ബ്രാഹ്മണനോട് വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി.
സാ കന്യാ തം പതിം പ്രാപ്യ കൃതാര്ഥാസ്മീത്യ് അചിന്തയത് സ ദ്വിജോ ഽപി ഗുണൈര് യുക്താം പത്നീം ദൃഷ്ട്വാ സുദുഃഖിതഃ
ആ യുവതി ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, 'എന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു' എന്ന് മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു. പക്ഷേ, ബ്രാഹ്മണൻ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ വളരെ ദുഃഖിതനായി.
മാമ് ഇയം ഭക്ഷയേദ് ഏവ രാക്ഷസീ പാപരൂപിണീ കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കസ്യൈതത് കഥയാമി വാ
'ഈ ദുഷ്ടരൂപിയായ രാക്ഷസി എന്നെ തീർച്ചയായും തിന്നും. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എവിടേക്ക് പോകും? ആരോടാണ് ഇത് പറയാൻ കഴിയുക?'
മഹത് സംകടമ് ആപന്നം രക്ഷയിഷ്യതി കോ ഽത്ര മാമ് ഭാര്യാ മമേയം കല്യാണീ ഗുണരൂപവയോയുതാ ഏനാമ് അപ്യ് അശുഭാകസ്മാദ് ഭക്ഷയിഷ്യതി രാക്ഷസീ
'ഈ വലിയ അപകടത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ ഇവിടെ ആരാണ് രക്ഷിക്കുക? എന്റെ ഭാര്യ ഗുണവും സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ഉള്ള ശുഭയാളാണ്, എങ്കിലും ദുർഭാഗ്യവശാൽ രാക്ഷസി അവളെയും തിന്നും.'
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര ഭാര്യാ സാ ഗുണശാലിനീ വൃദ്ധാപ്യ് അതിദുരാധര്ഷാ സാ ഗതാ കുത്രചിത് തദാ
അപ്പോൾ, ആ ഗുണശാലിയായ ഭാര്യ, വയസ്സായിരുന്നിട്ടും അത്യന്തം ഭയങ്കരയായിരുന്നു, ആ സമയത്ത് എവിടെയോ പോയിരുന്നു.
പ്രശ്രയാവനതാ ഭൂത്വാ ബാലാ ചാപി പതിവ്രതാ ഭര്താരം ദുഃഖിതം ജ്ഞാത്വാ പതിം പ്രാഹ രഹഃ ശനൈഃ
അവളുടെ ഭർത്താവ് ദുഃഖിതനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ആ ബാലയും ഭർത്തീഭക്തയുമായ അവൾ വിനയത്തോടെ തലകുനിഞ്ഞ്, ഒറ്റയ്ക്ക് ശാന്തമായി ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
കസ്മാത് തേ ദുഃഖമ് ആപന്നം സ്വാമിംസ് തത്ത്വം വദസ്വ മേ
'സ്വാമി, നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് ദുഃഖത്തിലായത്? സത്യം എന്നോട് പറയൂ.'
ശനൈഃ പ്രോവാച താം ഭാര്യാം യഥാവത് പൂര്വവിസ്തരമ് കിമ് അകഥ്യം പ്രിയേ മിത്രേ കുലീനായാം ച യോഷിതി
അവൻ പതിയെ ഭാര്യയോട് മുമ്പ് സംഭവിച്ചതെല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു: 'പ്രിയ സുഹൃത്തിനോ ഉന്നതകുലത്തിൽ ജനിച്ച സ്ത്രീയോ പറയരുതാത്തത് എന്താണ്?'
ഭര്തൃവാക്യം നിശമ്യേദം പ്രോവാച വദതാം വരാ
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, സംസാരത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അനാത്മനഃ സര്വതോ ഽപി ഭയമ് അസ്തി ഗൃഹേഷ്വ് അപി കുതോ ഭയം ഹ്യ് ആത്മവതാം കിം പുനര് ഗൌതമീതടേ
'സ്വയം നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർക്കു എല്ലായിടത്തും ഭയമുണ്ട്, വീട്ടിലും പോലും. എന്നാൽ ആത്മസംയമനം ഉള്ളവർക്കു ഭയം എവിടെയാണ്? പിന്നെ ഗൗതമീ തീരത്ത് ഭയമുണ്ടാകുമോ?'
വസതാം വിഷ്ണുഭക്താനാം വിരക്താനാം വിവേകിനാമ് അത്ര സ്നാത്വാ ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്തുഹി ദേവമ് അനാമയമ്
'ഇവിടെ വിഷ്ണുഭക്തരും വൈരാഗ്യമുള്ളവരും വിവേകമുള്ളവരും വസിക്കുന്നു. ഇവിടെ കുളിച്ച് ശുദ്ധനായി, ദോഷമില്ലാത്ത ദൈവത്തെ സ്തുതിക്കൂ.'
ഏതദ് ആകര്ണ്യ ഗങ്ഗായാം സ്നാത്വാ വിഗതകല്മഷഃ തുഷ്ടാവ ഗൌതമീതീരേ ദ്വിജോ നാരായണം തഥാ
ഇത് കേട്ട ശേഷം, ഗംഗയില് കുളിച്ച് പാപങ്ങള് അകറ്റിയ ബ്രാഹ്മണന് ഗൗതമീതീരത്ത് നാരായണനെ സ്തുതിച്ചു.
ത്വമ് അന്തരാത്മാ ജഗതോ ഽസ്യ നാഥ ത്വമ് ഏവ കര്താസ്യ മുകുന്ദ ഹര്താ ത്വം പാലകഃ പാലയസേ ന ദീനമ് അനാഥബന്ധോ നരസിംഹ കസ്മാത്
നീ ഈ ലോകത്തിന്റെ അന്തരാത്മാവും, നാഥനുമാണ്. സൃഷ്ടാവും സംഹാരകനും രക്ഷകനുമാണ് നീയേ. അനാഥരുടെ രക്ഷകനായ നരസിംഹ, നീ ദയവായി രക്ഷിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ശ്രുത്വൈതത് പ്രാര്ഥനം തസ്യ ജഗച്ഛോകനിവാരണഃ നാരായണോ ഽപി താം പാപാം നിജഘാന സ രാക്ഷസീമ്
അവന്റെ പ്രാര്ത്ഥന കേട്ട ലോകത്തിലെ ദുഃഖം നീക്കുന്ന നാരായണന് ആ പാപിനിയായ രാക്ഷസിയെ സംഹരിച്ചു.
സുദര്ശനേന ചക്രേണ സഹസ്രാരേണ ഭാസ്വതാ തസ്മൈ പ്രാദാദ് വരാന് ഇഷ്ടാന് പ്രാപയച് ച ഗുരും പ്രഭുഃ
ആയിരം കിരണങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്ന സുദര്ശനചക്രം ഉപയോഗിച്ച്, ഭഗവാന് അവന് ആഗ്രഹിച്ച വരങ്ങള് നല്കി ഗുരുവിന്റെ അടുക്കല് എത്തിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം വിപ്രം നാരായണം വിദുഃ സ്നാനദാനേന പൂജാദ്യൈര് യത്ര സിധ്യതി വാഞ്ഛിതമ്
അതിനുശേഷം ആ തീര്ഥം ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം നാരായണന്റെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടത്; അവിടെ കുളിക്കല്, ദാനം, പൂജ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറുന്നു.
ഭാനുതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ത്വാഷ്ട്രം മാഹേശ്വരം തഥാ ഐന്ദ്രം യാമ്യം തഥാഗ്നേയം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
ഭാനു തീര്ഥം എന്നപോലെ ത്വഷ്ട്ര, മഹേശ്വര, ഇന്ദ്ര, യമ, അഗ്നേയ തീര്ഥങ്ങളും പ്രശസ്തമാണ്; ഇവ എല്ലാം പാപങ്ങള് നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.
അഭിഷ്ടുത ഇതി ഖ്യാതോ രാജാസീത് പ്രിയദര്ശനഃ ഹയമേധേന പുണ്യേന യഷ്ടുമ് ആരബ്ധവാന് സുരാന്
അഭിഷ്ടുത എന്ന പേരിലുള്ള പ്രിയദര്ശനന് എന്ന രാജാവ്, ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കാന് പുണ്യമായ അശ്വമേധയാഗം നടത്താന് തുടങ്ങി.
തത്രര്ത്വിജഃ ഷോഡശ സ്യുര് വസിഷ്ഠാത്രിപുരോഗമാഃ ക്ഷത്രിയേ യജമാനേ തു യജ്ഞഭൂമിഃ കഥം ഭവേത്
അവിടെ വസിഷ്ഠനും അത്രിയും മുന്നണി വഹിക്കുന്ന പതിനാറ് ഋത്വിക്കുമാര് ഉണ്ടാകും. ഒരു ക്ഷത്രിയന് യജമാനനായാല് യാഗഭൂമി എങ്ങനെ ഒരുക്കണം?
ബ്രാഹ്മണേ ദീക്ഷിതേ രാജാ ഭുവം ദാസ്യതി യജ്ഞിയാമ് ഭൂപതൌ ദീക്ഷിതേ ദാതാ കോ ഭവേത് കോ നു യാചതേ
ബ്രാഹ്മണന് ദീക്ഷിതനായാല് രാജാവ് യാഗഭൂമി നല്കും; പക്ഷേ രാജാവ് ദീക്ഷിതനായാല് ആര് നല്കും, ആര് സ്വീകരിക്കും?
യാച്ഞേയമ് അഖിലാശര്മജനനീ പാപരൂപിണീ കേനാപ്യ് അതോ ന കാര്യൈവ ക്ഷത്രിയേണ വിശേഷതഃ
യാചിക്കുക എന്നത് എല്ലാ സന്തോഷത്തിന്റെയും ഉറവിടമാണ്, പക്ഷേ അതു പാപകരമാണ്; അതുകൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് ക്ഷത്രിയന് അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
ഏവം മീമാംസമാനേഷു ബ്രാഹ്മണേഷു പരസ്പരമ് തത്ര പ്രാഹ മഹാപ്രാജ്ഞോ വസിഷ്ഠോ ധര്മവിത്തമഃ
ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാര് തമ്മില് സംശയിച്ചപ്പോള് ധര്മ്മത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള വസിഷ്ഠന് അവിടെ പറഞ്ഞു.
രാജ്ഞി ദീക്ഷായമാണേ തു സൂര്യോ യാച്യോ ഭുവം പ്രതി ദേഹി മേ ദേവ സവിതര് യജനം ദേവതോചിതമ്
രാജാവ് ദീക്ഷയെടുക്കുമ്പോള് ഭൂമി ലഭിക്കാന് സൂര്യനോടാണ് അപേക്ഷിക്കേണ്ടത്: 'ദേവനായ സവിറ്റാ, ദേവതകള്ക്ക് യുക്തമായ യാഗഭൂമി എനിക്കു നല്കണമേ.'
ദൈവം ക്ഷത്രമ് അസി ബ്രഹ്മന് ഭൂതനാഥ നമോ ഽസ്തു തേ യാചിതഃ സവിതാ രാജ്ഞാ ദേവാനാം യജനം ശുഭമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, നീ ദൈവികനും രാജസും ആണ്, സകലഭൂതങ്ങളുടെ നാഥന്, നമസ്കാരം. രാജാവ് ദേവന്മാരുടെ ശുഭമായ യാഗത്തിനായി സവിറ്റാവിനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
ദദാത്യ് ഏവ തതോ രാജന് പ്രാര്ഥയേശം ദിവാകരമ്
അതിനുശേഷം രാജാവ് നല്കി, സൂര്യനാഥനോടു പ്രാര്ത്ഥിക്കുന്നു.