താവത് കന്യാ പ്രദാതവ്യാ നോ ചേത് പിത്രോര് അധോഗതിഃ പിതുഃ സ്വരൂപം പുത്രഃ സ്യാദ് യഃ പിതാ പുത്ര ഏവ സഃ
അത്രത്തോളം പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ മാതാപിതാക്കൾ താഴ്ന്ന നിലയിലാകും. മകനാണ് അച്ഛന്റെ സ്വരൂപം; അച്ഛൻ തന്നെയാണ് മകൻ.
ആത്മനഃ സുഖിതാം ലോകേ കോ ന കുര്യാത് കരോതി ച യത് കന്യായാം പിതാ കുര്യാദ് ദാനം പൂജനമ് ഈക്ഷണമ്
ലോകത്തിൽ സ്വന്തം മകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാതിരിക്കുന്നത് ആരാണ്? അച്ഛൻ മകള്ക്ക് നൽകുന്നതും, ആദരിക്കുന്നതും, നോക്കിക്കൊള്ളുന്നതും എല്ലാം,
യത് കൃതം തത് കൃതം വിദ്യാത് താസു ദത്തം തദ് അക്ഷയമ് യദ് ദത്തം താസു കന്യാസു തദ് ആനന്ത്യായ കല്പതേ
ചെയ്തതെല്ലാം ചെയ്തതായാണ് കരുതേണ്ടത്; അവർക്കു നൽകിയതൊക്കെയും നശിക്കാത്തതാണ്. അങ്ങനെയുള്ള പെൺകുട്ടികൾക്ക് നൽകിയതൊക്കെയും അനന്തമായ ഫലത്തിന് കാരണമാകും.
പുത്രേഷു ചൈവ പൌത്രേഷു കോ ന കുര്യാത് സുഖം രവേ കരോതി യഃ കന്യകാനാം സ സംപദ്ഭാജനം ഭവേത്
മക്കളെയും മക്കളുടെ മക്കളെയും സന്തോഷിപ്പിക്കാത്തവൻ ആരാണ്? പെൺകുട്ടികളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവൻ സമ്പത്തിന്റെ അർഹനാകും.
ഏവം താം വാദിനീം കന്യാം വിഷ്ടിം പ്രോവാച ഭാസ്കരഃ
അങ്ങനെ വാദിക്കുന്ന വിഷ്ടിയോട് ഭാസ്കരൻ പറഞ്ഞു.
കിം കരോമി ന ഗൃഹ്ണാതി ത്വാം കശ്ചിദ് ഭീഷണാകൃതിമ് കുലം രൂപം വയോ വിത്തം വിദ്യാം വൃത്തം സുശീലതാമ്
ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? ഭയാനകമായ രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നിന്നെ ആരും സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. വംശം, സൗന്ദര്യം, പ്രായം, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, നല്ല പെരുമാറ്റം, നല്ല സ്വഭാവം—
മിഥഃ പശ്യന്തി സംബന്ധേ വിവാഹേ സ്ത്രീഷു പുംസു ച അസ്മാസു സര്വമ് അപ്യ് അസ്തി വിനാ തവ ഗുണൈഃ ശുഭേ കിം കരോമി ക്വ ദാസ്യാമി വൃഥാ മാം ധിക് കരോഷി കിമ്
സംബന്ധത്തിലും വിവാഹത്തിലും, സ്ത്രീകളിലും പുരുഷന്മാരിലും, ഈ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം ഞങ്ങളിലുണ്ട്, ഭദ്രയേ, നിന്നിലുള്ളത് ഒഴികെ. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? നിന്നെ എവിടെ നൽകും? നീ അനാവശ്യമായി എന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത് എന്തിന്?
ഏവമ് ഉക്ത്വാ പുനസ് താം ച വിഷ്ടിം പ്രോവാച ഭാസ്കരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാസ്കരൻ വീണ്ടും വിഷ്ടിയോട് പറഞ്ഞു.
യസ്മൈ കസ്മൈ ച ദാതവ്യാ ത്വം വൈ യദ്യ് അനുമന്യസേ ദീയസേ ഽദ്യ മയാ വിഷ്ടേ അനുജാനീഹി മാം തതഃ
നിനക്ക് സമ്മാനിക്കേണ്ടത് ആരാണെങ്കിലും, നീ സമ്മതിച്ചാൽ, ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ നൽകാം, വിഷ്ടിയേ. അതിന് നീ എന്നെ അനുമതിയ്ക്കണം.
പിതരം പ്രാഹ സാ വിഷ്ടിര് ഭര്താ പുത്രാ ധനം സുഖമ് ആയൂ രൂപം ച സംപ്രീതിര് ജായതേ പ്രാക്തനാനുഗമ്
അപ്പോൾ വിഷ്ടി പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: ഭർത്താവ്, മക്കൾ, സമ്പത്ത്, സന്തോഷം, ആയുസ്സ്, സൗന്ദര്യം, സ്നേഹം—ഇവയെല്ലാം മുൻജന്മഫലപ്രകാരം ഉണ്ടാകുന്നു.
യത് പുരാ വിഹിതം കര്മ പ്രാണിനാ സാധ്വ് അസാധു വാ ഫലം തദനുരോധേന പ്രാപ്യതേ ഽപി ഭവാന്തരേ
മുൻപ് ജീവികൾ ചെയ്ത കർമ്മം നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയാലും, അതിന്റെ ഫലം അതനുസരിച്ച്, മറ്റൊരു ജന്മത്തിലും ലഭിക്കും.
സ്വദോഷ ഏവ തത് പിത്രാ പരിഹര്തവ്യ ആദരാത് താദൃഗ് ഏവ ഫലം തു സ്യാദ് യാദൃഗ് ആചരിതം പുരാ
സ്വന്തം ദോഷം പിതാവ് ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം; മുമ്പ് ചെയ്ത പ്രവൃത്തിക്ക് യഥാർത്ഥം ഫലം ലഭിക്കും.
തസ്മാത് തദ്ദാനസംബന്ധം സ്വവംശാനുഗതം പിതാ കരോതി ശേഷം ദൈവേന യദ് ഭാവ്യം തദ് ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട്, പിതാവ് തന്റെ വംശാനുസരിച്ച് ഈ ബന്ധം നിശ്ചയിക്കുന്നു; ശേഷിച്ചത് ദൈവവിധിയനുസരിച്ച് നടക്കും.
തച് ഛ്രുത്വാ ദുഹിതുര് വാക്യം ത്വഷ്ടുഃ പുത്രായ ഭീഷണാമ് വിശ്വരൂപായ താം പ്രാദാദ് വിഷ്ടിം ലോകഭയംകരീമ്
മകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ത്വഷ്ടാവ് ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭയാനകമായ വിഷ്ടിയെ തന്റെ മകൻ വിശ്വരൂപനു നൽകി.
വിശ്വരൂപോ ഽപി തദ്വച് ച ഭീഷണോ ഭീഷണാകൃതിഃ ഏവം മിഥഃ സംചരതോഃ ശീലരൂപസമാനയോഃ
വിശ്വരൂപനും അതുപോലെ ഭയാനകനും ഭയങ്കരമായ രൂപവും ഉണ്ടായിരുന്നു; അങ്ങനെ ഇരുവരും ഒരുമിച്ച് ജീവിച്ചപ്പോൾ സ്വഭാവവും രൂപവും ഒരുപോലെയായി.
പ്രീതിഃ കദാചിദ് വൈഷമ്യം ദംപത്യോര് അഭവന് മിഥഃ ഗണ്ഡോ നാമാഭവത് പുത്രോ ഹ്യ് അതിഗണ്ഡസ് തഥൈവ ച
ദമ്പതികൾക്ക് ചിലപ്പോൾ സ്നേഹവും ചിലപ്പോൾ ഭിന്നതയും ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരുടെ മകനെ ഗണ്ഢൻ എന്നും മറ്റൊരാളെ അതിഗണ്ഢൻ എന്നും വിളിച്ചു.
രക്താക്ഷഃ ക്രോധനശ് ചൈവ വ്യയോ ദുര്മുഖ ഏവ ച തേഭ്യഃ കനീയാന് അഭവദ് ധര്ഷണോ നാമ പുണ്യഭാക്
ചുവന്ന കണ്ണുള്ള, കോപമുള്ള, പാഴ്ചെയ്യുന്ന, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ—അവരിൽ ഏറ്റവും ഇളയവൻ ധർഷണൻ എന്നായിരുന്നു, സൽഫലമുള്ളവൻ.
സുതഃ സുശീലഃ സുഭഗഃ ശാന്തഃ ശുദ്ധമതിഃ ശുചിഃ സ കദാചിദ് യമഗൃഹം ദ്രഷ്ടും മാതുലമ് അഭ്യഗാത്
ഒരു മകൻ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ള, ഭാഗ്യശാലി, ശാന്തസ്വഭാവം, ശുദ്ധമായ മനസ്സ്, ശുചിത്വം—അവൻ ഒരിക്കൽ യമലോകത്തിൽ മാതുലനെ കാണാൻ പോയി.
സ ദദര്ശ ബഹൂഞ് ജന്തൂന് സ്വര്ഗസ്ഥാന് ഇവ ദുഃഖിനഃ സ മാതുലം തു പപ്രച്ഛ നത്വാ ധര്മം സനാതനമ്
അവൻ അവിടെ അനേകം ജീവികളെ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽപോലും ദുഃഖിതരായി കാണുകയും, നമസ്കരിച്ച് തന്റെ മാതുലനോടു ശാശ്വതധർമ്മം ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു.
ക ഇമേ സുഖിനസ് താത പച്യന്തേ നരകേ ച കേ
അപ്പാ, അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവർ ആരാണ്? നരകത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവർ ആരാണ്?
ഏവം പൃഷ്ടോ ധര്മരാജഃ സര്വം പ്രാഹ യഥാര്ഥവത് തത്കര്മണാം ഗതിം സര്വാമ് അശേഷേണ ന്യവേദയത്
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവ് സത്യം പറഞ്ഞ് എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു; എല്ലാ കർമ്മഫലങ്ങളുടെയും ഗതി പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു.
വിഹിതസ്യ ന കുര്വന്തി യേ കദാചിദ് അതിക്രമമ് ന തേ പശ്യന്തി നിരയം കദാചിദ് അപി മാനവാഃ
ആജ്ഞാപിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും അതിക്രമം ചെയ്യാത്തവർ, മനുഷ്യരേ, അവർ ഒരിക്കലും നരകം കാണില്ല.
ന മാനയന്തി യേ ശാസ്ത്രം നാചാരം ന ബഹുശ്രുതാന് വിഹിതാതിക്രമം കുര്യുര് യേ തേ നരകഗാമിനഃ
ശാസ്ത്രത്തെയും നല്ല ആചാരങ്ങളെയും പണ്ഡിതന്മാരെയും മാനിക്കാതെ, നിരോധിച്ച പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർ നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
സ തു ശ്രുത്വാ ധര്മവാക്യം ഹര്ഷണഃ പുനര് അബ്രവീത്
ധർമ്മവാക്യങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, ഹർഷണൻ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
പിതാ ത്വാഷ്ട്രോ ഭീഷണശ് ച മാതാ വിഷ്ടിശ് ച ഭീഷണാ ഭ്രാതരശ് ച മഹാത്മാനോ യേന തേ ശാന്തബുദ്ധയഃ
അച്ഛൻ ത്വഷ്ടാവ് ഭയങ്കരൻ, അമ്മ വിഷ്ടിയും അതുപോലെ ഭയങ്കരയാണ്; സഹോദരന്മാർ മഹാത്മാക്കളാണ്, അവരാൽ നിന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായിരിക്കുന്നു.
സുരൂപാശ് ച ഭവിഷ്യന്തി നിര്ദോഷാ മങ്ഗലപ്രദാഃ തന് മേ കര്മ വദസ്വാദ്യ തത്കര്താസ്മി സുരോത്തമ
അവർ ഭംഗിയുള്ളവരും പാപരഹിതരുമായും എല്ലാ മംഗളവും നൽകുന്നവരുമായിരിക്കും. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ആ കർമ്മം എനിക്ക് പറയൂ, ഞാൻ അതു നിർവഹിക്കും.
അന്യഥാ താന് ന ഗച്ഛേയമ് ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രാഹ ധര്മരാട് ഹര്ഷണം ശുദ്ധബുദ്ധിം തം ഹര്ഷണോ ഽസി ന സംശയഃ
ഇല്ലെങ്കിൽ അവരെ ഞാൻ കാണാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മരാജാവ് പറഞ്ഞു: ഹർഷണ, നിന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധമാണ്; നീയാണു ഹർഷണൻ, ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
ബഹവഃ സ്യുഃ സുതാഃ കേചിന് നൈവ തേ കുലതന്തവഃ ഏക ഏവ സുതഃ കശ്ചിദ് യേന തദ് ധ്രിയതേ കുലമ്
മക്കൾ പലരായിരിക്കാം, പക്ഷേ എല്ലാവരും കുടുംബത്തെ നിലനിർത്തുന്നവരല്ല; ഒരാൾ മാത്രമാണ് കുടുംബം നിലനിർത്തുന്നത്.
കുലസ്യാധാരഭൂതോ യോ യഃ പിത്രോഃ പ്രിയകാരകഃ യഃ പൂര്വജാന് ഉദ്ധരതി സ പുത്രസ് ത്വ് ഇതരോ ഗദഃ
കുടുംബത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവും മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രിയനുമായും പൂർവ്വികരെ രക്ഷിക്കുന്നവനുമാണ് മകൻ; മറ്റവൻ രോഗം പോലെയാണ്.
യസ്മാത് ത്വയാനുരൂപം മേ പ്രോക്തം മാതാമഹ പ്രിയമ് തസ്മാത് ത്വം ഗൌതമീം ഗച്ഛ സ്നാത്വാ നിയതമാനസഃ
നീ എനിക്ക് അനുയോജ്യമായും പ്രിയമായും സംസാരിച്ചതിനാൽ, അമ്മാവാ, നീ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗൗതമിയിലേക്കു പോവുക.