സര്വായുധധരം ദൃഷ്ട്വാ പ്രണേമുഃ സര്വദേവതാഃ വിത്രേസുര് ദൈത്യദനുജാഃ കൃതാഞ്ജലിപുടാഃ സുരാഃ
അവനെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ധരിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിച്ചു; ദൈത്യരും ദാനവന്മാരും ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു, ദേവന്മാർ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു.
ഭൂത്വാ മന്യുമ് അഥോചുസ് തേ ത്വം സേനാനീഃ പ്രഭോ ഭവ ത്വയാ ദത്തമ് ഇദം രാജ്യം മന്യോ ഭോക്ഷ്യാമഹേ വയമ്
മന്യുവായി ഭാവം സ്വീകരിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നീ ഞങ്ങളുടെ സേനാനായകനാകണം. നീ നൽകിയ ഈ രാജ്യം, മന്യുവേ, ഞങ്ങൾ ആസ്വദിക്കും.'
തസ്മാത് സര്വേഷു കാര്യേഷു ജേതാ ത്വം ജയവര്ധനഃ ത്വമ് ഇന്ദ്രസ് ത്വം ച വരുണോ ലോകപാലാസ് ത്വമ് ഏവ ച
അതിനാൽ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നീ വിജയിയുമാണ്, വിജയത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്; നീയാണ് ഇന്ദ്രൻ, നീയാണ് വരുണൻ, ലോകപാലന്മാരും നീയേയാണ്.
അസ്മാസു സര്വദേവേഷു പ്രവിശ ത്വം ജയായ വൈ മന്യുഃ പ്രോവാച താന് സര്വാന് വിനാ മത്തോ ന കിംചന
വിജയത്തിനായി, ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവരിലും നീ പ്രവേശിക്കണം. മന്യു അവരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും ഇല്ല.'
സര്വേഷ്വ് അന്തഃ പ്രവിഷ്ടോ ഽഹം ന മാം ജാനാതി കശ്ചന സ ഏവ ഭഗവാന് മന്യുസ് തതോ ജാതഃ പൃഥക് പൃഥക്
എല്ലാവരിലും ഞാൻ അകത്താണ്, എങ്കിലും ആരും എന്നെ അറിയുന്നില്ല. ആ പരമേശ്വരൻ തന്നെയാണ് മന്യു; പിന്നെ ഓരോരുത്തരിലും വേറേ വേറേ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സ ഏവ രുദ്രരൂപീ സ്യാദ് രുദ്രോ മന്യുഃ ശിവോ ഽഭവത് സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ചൈവ സര്വം വ്യാപ്തം ഹി മന്യുനാ
അവൻ തന്നെ രുദ്രസ്വരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു; രുദ്രൻ മന്യുവാണ്, ശിവനായി മാറിയവൻ. ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം മന്യുവാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തമ് അവാപ്യ സുരാഃ സര്വേ ജയമ് ആപുശ് ച സംഗരേ ജയോ മന്യുശ് ച ശൌര്യം ച ഈശതേജഃസമുദ്ഭവമ്
അവനെ ലഭിച്ച ദേവന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടി; വിജയം, ധൈര്യം, ഈശ്വരന്റെ ശക്തി — ഇതൊക്കെയും മന്യുവിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
മന്യുനാ ജയമ് ആപ്യാഥ കൃത്വാ ദൈത്യൈശ് ച സംഗമമ് യഥാഗതം യയുഃ സര്വേ മന്യുനാ പരിരക്ഷിതാഃ
മന്യുവിന്റെ സഹായത്തോടെ വിജയം നേടി, ദൈത്യന്മാരുമായി യുദ്ധം നടത്തി, എല്ലാവരും മന്യുവാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ട് എങ്ങനെ വന്നുവോ അതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി.
യത്ര വൈ ഗൌതമീതീരേ ശിവമ് ആരാധ്യ തേ സുരാഃ മന്യുമ് ആപുര് ജയം ചൈവ മന്യുതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് ദേവന്മാർ ശിവനെ ആരാധിച്ചു, ക്രോധവും വിജയവും നേടി. അതുകൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം 'മന്യു തീർഥം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഉത്പത്തിം ച തഥാ മന്യോര് യോ നരഃ പ്രയതഃ സ്മരേത് വിജയോ ജായതേ തസ്യ ന കൈശ്ചിത് പരിഭൂയതേ
ആ മന്യുവിന്റെ ഉത്ഭവം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഓർക്കുന്നവർക്ക് വിജയമുണ്ടാകും; ആരും അവരെ തോൽപ്പിക്കില്ല.
ന മന്യുതീര്ഥസദൃശം പാവനം ഹി മഹാമുനേ യത്ര സാക്ഷാന് മന്യുരൂപീ സര്വദാ ശംകരഃ സ്ഥിതഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സ്മരണം സര്വകാമദമ്
മഹാമുനിയേ, മന്യു തീർത്ഥത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഇല്ല. അവിടെ മന്യുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ശങ്കരൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയോ, ദാനം ചെയ്യുകയോ, ഓർക്കുകയോ ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
സാരസ്വതം നാമ തീര്ഥം സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം നൄണാം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
സാരസ്വതം എന്നൊരു പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്; അതിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും, അതു ശുഭവും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
സര്വരോഗപ്രശമനം സര്വസിദ്ധിപ്രദായകമ് തത്രേമം ശൃണു വൃത്താന്തം വിസ്തരേണാഥ നാരദ
അത് എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറ്റുകയും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. നാരദാ, അവിടെ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയാം, കേൾക്കൂ.
പുഷ്പോത്കടാത് പൂര്വഭാഗേ പര്വതോ ലോകവിശ്രുതഃ ശുഭ്രോ നാമ ഗിരിശ്രേഷ്ഠോ ഗൌതമ്യാ ദക്ഷിണേ തടേ
പുഷ്പോത്കടയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ശുഭ്രം എന്ന പർവ്വതം ഗൗതമിയുടെ തെക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതാണ് പർവ്വതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ശാകല്യ ഇതി വിഖ്യാതോ മുനിഃ പരമനൈഷ്ഠികഃ തസ്മിഞ് ശുഭ്രേ പുണ്യഗിരൌ തപസ് തേപേ ഹ്യ് അനുത്തമമ്
ആ ശുഭ്രം എന്ന പുണ്യപർവ്വതത്തിൽ, ശാകല്യൻ എന്ന മഹർഷി പരമമായ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ അതുല്യമായ തപസ്സ് നടത്തി.
തപസ്യന്തം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതമ് സര്വേ ഭൂതഗണാ നിത്യം പ്രണമന്തി സ്തുവന്തി തമ്
ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ എല്ലാ ഭൂതഗണങ്ങളും എപ്പോഴും വന്ദിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു.
അഗ്നിശുശ്രൂഷണപരം വേദാധ്യയനതത്പരമ് ഋഷിഗന്ധര്വസുമനഃസേവിതേ തത്ര പര്വതേ
അഗ്നിയെ സേവിക്കാനും വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യം കാണിക്കാനും ആ മഹർഷി എപ്പോഴും ശ്രമിച്ചു; ആ പർവ്വതത്തിൽ ഋഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവതകളും അവനെ സേവിച്ചു.
തസ്മിന് ഗിരൌ മഹാപുണ്യേ ദേവദ്വിജഭയംകരഃ യജ്ഞദ്വേഷീ ബ്രഹ്മഹന്താ പരശുര് നാമ രാക്ഷസഃ
ആ മഹാപുണ്യപർവ്വതത്തിൽ, ദേവന്മാർക്കും ദ്വിജന്മാർക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, യജ്ഞത്തെ വെറുക്കുന്ന, ബ്രാഹ്മണഹത്യകൃത്യനായ പരശു എന്നൊരു രാക്ഷസൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാമരൂപീ വിചരതി നാനാരൂപധരോ വനേ ക്ഷണം ച ബ്രഹ്മരൂപേണ കദാചിദ് വ്യാഘ്രരൂപധൃക്
അവൻ ഇഷ്ടംപോലെ പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ കടുവയുടെ രൂപത്തിൽ.
കദാചിദ് ദേവരൂപേണ കദാചിത് പശുരൂപധൃക് കദാചിത് പ്രമദാരൂപഃ കദാചിന് മൃഗരൂപതഃ
ചിലപ്പോൾ ദേവന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ മൃഗത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ സ്ത്രീയുടെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ മാൻ രൂപത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
കദാചിദ് ബാലരൂപേണ ഏവം ചരതി പാപകൃത് യത്രാസ്തേ ബ്രാഹ്മണോ വിദ്വാഞ് ശാകല്യോ മുനിസത്തമഃ
ചിലപ്പോൾ കുട്ടിയുടെ രൂപത്തിൽ പോലും; ഇങ്ങനെ ഈ പാപി, പണ്ഡിതനായ ശാകല്യൻ വസിക്കുന്നിടത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തമ് ആയാതി മഹാപാപീ പരശൂ രാക്ഷസാധമഃ ശുചിഷ്മന്തം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം പരശുര് നിത്യമ് ഏവ ച
അവൻ, അത്യന്തം ദുഷ്ടനായ പരശു, ശുദ്ധനും ഉത്തമനുമായ ശാകല്യൻ ബ്രാഹ്മണനോടു വീണ്ടും വീണ്ടും സമീപിച്ചു.
നേതും ഹന്തും പ്രവൃത്തോ ഽപി ന ശശാക സ പാപകൃത് സ കദാചിദ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ദേവാന് അഭ്യര്ച്യ യത്നതഃ
കൊല്ലാനോ കൊണ്ടുപോകാനോ ശ്രമിച്ചിട്ടും ആ പാപി വിജയിച്ചില്ല; ഒരിക്കൽ ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഭക്തിയോടെ ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചു.
ഭോക്തുകാമഃ കിലായാതസ് തത്രായാത് പരശുര് മുനേ ബ്രഹ്മരൂപധരോ ഭൂത്വാ ശിഥിലഃ പലിതോ ഽബലീ കന്യാമ് ആദായ കാംചിച് ച ശാകല്യം വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിച്ച് പരശു അവിടെ എത്തി; ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ, ക്ഷീണനും ചാരമുടിയുമുള്ള ദുർബലനായി, ഒരു യുവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വന്നു, ശാകല്യനോട് പറഞ്ഞു:
ഭോജനസ്യാര്ഥിനം വിദ്ധി മാം ച കന്യാമ് ഇമാം ദ്വിജ ആതിഥ്യകാലേ സംപ്രാപ്തം കൃതകൃത്യോ ഽസി മാനദ
ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ ഭക്ഷണം തേടിയാണ് വന്നത്; ഈ യുവതിയും കൂടെ. അതിഥിസ്വീകരണ സമയത്ത് ഞങ്ങൾ എത്തിയിരിക്കുന്നു; നീ മഹത്വം നൽകിയവനായി കർത്തവ്യം നിർവഹിച്ചു.
ത ഏവ ധന്യാ ലോകേ ഽസ്മിന് യേഷാമ് അതിഥയോ ഗൃഹാത് പൂര്ണാഭിലാഷാ നിര്യാന്തി ജീവന്തോ ഽപി മൃതാഃ പരേ
ഈ ലോകത്ത് ഭാഗ്യശാലികൾ ആണു അവരുടെ അതിഥികൾ തൃപ്തരായി, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറി, ജീവിച്ചിരുന്നാലും മരിച്ചാലും അവരുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നവർ.
ഭോജനേ തൂപവിഷ്ടേ തു ആത്മാര്ഥം കല്പിതം തു യത് അതിഥിഭ്യസ് തു യോ ദദ്യാദ് ദത്താ തേന വസുംധരാ
ഭോജനത്തിന് ഇരുന്നപ്പോൾ സ്വയം കഴിക്കാൻ വച്ചതൊക്കെ അതിഥികൾക്ക് കൊടുത്താൽ, അതിനാൽ ഭൂമി തന്നതുപോലെയാണ്.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ തു ശാകല്യോ ദദാമീത്യ് ഏവമ് അബ്രവീത് ആസനേ ചോപവേശ്യാഥാജ്ഞാനാത് തം പരശും ദ്വിജമ്
ഇത് കേട്ടശേഷം ശാകല്യൻ 'ഞാൻ കൊടുക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെ, ആ ദ്വിജനെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി, നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവനു പരശു നൽകി.
യഥാന്യായം പൂജയിത്വാ ശാകല്യോ ഭോജനം ദദൌ ആപോശനം കരേ കൃത്വാ പരശുര് വാക്യമ് അബ്രവീത്
ശാകല്യനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച്, അവന് ഭക്ഷണം നൽകി; കൈ കഴുകിയ ശേഷം പരശു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദൂരാദ് അഭ്യാഗതം ശ്രാന്തമ് അനുഗച്ഛന്തി ദേവതാഃ തസ്മിംസ് തൃപ്തേ തു തൃപ്താഃ സ്യുര് അതൃപ്തേ തു വിപര്യയഃ
ദൂരത്ത് നിന്ന് ക്ഷീണിച്ചു വന്നവനെ ദേവതകൾ അനുഗമിക്കുന്നു; അവൻ തൃപ്തനായാൽ അവരും തൃപ്തരാകും, അവൻ അത്രപ്തനായാൽ അതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിക്കും.