യുദ്ധേ സ്ഥിത്വാ തു ദനുജൈര് ദൈതേയൈശ് ച മഹാബലൈഃ വിബുധാ ജാതസംനദ്ധാ മന്യുമ് ഊചുഃ പുരഃ സ്ഥിതാഃ
ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാരെയും ദൈത്യന്മാരെയും നേരിട്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടു, ആയുധധാരികളായ ദേവന്മാർ മുന്നിൽ നിന്ന മന്യുവിനോട് പറഞ്ഞു.
സാമര്ഥ്യം തവ പശ്യാമഃ പശ്ചാദ് യോത്സ്യാമഹേ പരൈഃ തസ്മാദ് ദര്ശയ ചാത്മാനം മന്യോ ഽസ്മാകം യുയുത്സതാമ്
നിന്റെ ശക്തി ഞങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളുമായി യുദ്ധം ചെയ്യും. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകരായിരിക്കുന്നപ്പോൾ, മന്യുവേ, നീ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തണം.
തദ് ദേവവചനം ശ്രുത്വാ മന്യുര് ആഹ സ്മയന്ന് ഇവ
ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മന്യു പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജനിതാ മമ ദേവേശഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വദൃക് പ്രഭുഃ യഃ സര്വം വേത്തി സര്വേഷാം ധാമനാമ മനഃസ്ഥിതമ്
എന്റെ സ്രഷ്ടാവ് ദേവന്മാരുടെ നാഥനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലാം കാണുന്നവനും, സർവ്വശക്തനുമാണ്. അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും, അവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളെയും, മനസ്സിലുള്ളതൊക്കെയും അറിയുന്നു.
നൈവ കശ്ചിച് ച തം വേത്തി യഃ സര്വം വേത്തി സര്വദാ അമൂര്തം മൂര്തമ് അപ്യ് ഏതദ് വേത്തി കര്താ ജഗന്മയഃ
ആ സർവ്വജ്ഞനെയും ആരും അറിയുന്നില്ല; എന്നാൽ അവൻ എല്ലാം എല്ലായ്പ്പോഴും അറിയുന്നു. രൂപമില്ലാത്തവനും, രൂപമുള്ളവനും, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്രഷ്ടാവും അവനാണ്.
പരോ ഽസൌ ഭഗവാന് സാക്ഷാത് തഥാ ദിവ്യ് അന്തരിക്ഷഗഃ കസ് തസ്യ രൂപം യോ വേദ കസ്യ കര്താ ജഗന്മയഃ
അവൻ പരമേശ്വരൻ, നേരിട്ട് ദിവ്യസ്വരൂപിയായവൻ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ രൂപം ആരറിയുന്നു? സർവ്വത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അവനെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ ആരാണ്?
ഏവംവിധാദ് അഹം ജാതോ മാം കഥം വേത്തുമ് അര്ഹഥ അഥവാ ദ്രഷ്ടുകാമാ വൈ ഭവന്തോ മാനുപശ്യത
അങ്ങനെയുള്ളവനിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ ജനിച്ചത്; എങ്ങനെ നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ സത്യത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയും? എന്നിരുന്നാലും, നിങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് നേരെ നോക്കൂ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ദര്ശയാമ് ആസ മന്യൂ രൂപം സ്വകം മഹത് താര്തീയചക്ഷുഷോദ്ഭൂതം ഭവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മന്യു തന്റെ മഹത്തായ രൂപം ദർശിപ്പിച്ചു; അതു ഭവന്റെ മൂന്നാമത്തെ കണ്ണിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതായിരുന്നു.
തേജസാ സംഭൃതം രൂപം യതഃ സര്വം തദ് ഉച്യതേ പൌരുഷം പുരുഷേഷ്വ് ഏവ അഹംകാരശ് ച ജന്തുഷു
പ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞ ആ രൂപം, മനുഷ്യരിൽ ധൈര്യത്തിന്റെ സ്വരൂപമായും, എല്ലാ ജീവികളിലും അഹങ്കാരത്തിന്റെ രൂപമായും അറിയപ്പെടുന്നു.
ക്രോധഃ സര്വസ്യ യോ ഭീമ ഉപസംഹാരകൃദ് ഭവേത് തം ശംകരപ്രതിനിധിം ജ്വലന്തം നിജതേജസാ
അവൻ എല്ലാവരുടെയും ഭയങ്കരമായ ക്രോധം, സംഹാരത്തിന് കാരണമാകുന്നവൻ, തന്റെ തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ശങ്കരന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്.
സര്വായുധധരം ദൃഷ്ട്വാ പ്രണേമുഃ സര്വദേവതാഃ വിത്രേസുര് ദൈത്യദനുജാഃ കൃതാഞ്ജലിപുടാഃ സുരാഃ
അവനെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ധരിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിച്ചു; ദൈത്യരും ദാനവന്മാരും ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു, ദേവന്മാർ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു.
ഭൂത്വാ മന്യുമ് അഥോചുസ് തേ ത്വം സേനാനീഃ പ്രഭോ ഭവ ത്വയാ ദത്തമ് ഇദം രാജ്യം മന്യോ ഭോക്ഷ്യാമഹേ വയമ്
മന്യുവായി ഭാവം സ്വീകരിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നീ ഞങ്ങളുടെ സേനാനായകനാകണം. നീ നൽകിയ ഈ രാജ്യം, മന്യുവേ, ഞങ്ങൾ ആസ്വദിക്കും.'
തസ്മാത് സര്വേഷു കാര്യേഷു ജേതാ ത്വം ജയവര്ധനഃ ത്വമ് ഇന്ദ്രസ് ത്വം ച വരുണോ ലോകപാലാസ് ത്വമ് ഏവ ച
അതിനാൽ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നീ വിജയിയുമാണ്, വിജയത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്; നീയാണ് ഇന്ദ്രൻ, നീയാണ് വരുണൻ, ലോകപാലന്മാരും നീയേയാണ്.
അസ്മാസു സര്വദേവേഷു പ്രവിശ ത്വം ജയായ വൈ മന്യുഃ പ്രോവാച താന് സര്വാന് വിനാ മത്തോ ന കിംചന
വിജയത്തിനായി, ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവരിലും നീ പ്രവേശിക്കണം. മന്യു അവരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും ഇല്ല.'
സര്വേഷ്വ് അന്തഃ പ്രവിഷ്ടോ ഽഹം ന മാം ജാനാതി കശ്ചന സ ഏവ ഭഗവാന് മന്യുസ് തതോ ജാതഃ പൃഥക് പൃഥക്
എല്ലാവരിലും ഞാൻ അകത്താണ്, എങ്കിലും ആരും എന്നെ അറിയുന്നില്ല. ആ പരമേശ്വരൻ തന്നെയാണ് മന്യു; പിന്നെ ഓരോരുത്തരിലും വേറേ വേറേ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സ ഏവ രുദ്രരൂപീ സ്യാദ് രുദ്രോ മന്യുഃ ശിവോ ഽഭവത് സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ചൈവ സര്വം വ്യാപ്തം ഹി മന്യുനാ
അവൻ തന്നെ രുദ്രസ്വരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു; രുദ്രൻ മന്യുവാണ്, ശിവനായി മാറിയവൻ. ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം മന്യുവാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തമ് അവാപ്യ സുരാഃ സര്വേ ജയമ് ആപുശ് ച സംഗരേ ജയോ മന്യുശ് ച ശൌര്യം ച ഈശതേജഃസമുദ്ഭവമ്
അവനെ ലഭിച്ച ദേവന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടി; വിജയം, ധൈര്യം, ഈശ്വരന്റെ ശക്തി — ഇതൊക്കെയും മന്യുവിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
മന്യുനാ ജയമ് ആപ്യാഥ കൃത്വാ ദൈത്യൈശ് ച സംഗമമ് യഥാഗതം യയുഃ സര്വേ മന്യുനാ പരിരക്ഷിതാഃ
മന്യുവിന്റെ സഹായത്തോടെ വിജയം നേടി, ദൈത്യന്മാരുമായി യുദ്ധം നടത്തി, എല്ലാവരും മന്യുവാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ട് എങ്ങനെ വന്നുവോ അതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി.
യത്ര വൈ ഗൌതമീതീരേ ശിവമ് ആരാധ്യ തേ സുരാഃ മന്യുമ് ആപുര് ജയം ചൈവ മന്യുതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് ദേവന്മാർ ശിവനെ ആരാധിച്ചു, ക്രോധവും വിജയവും നേടി. അതുകൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം 'മന്യു തീർഥം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഉത്പത്തിം ച തഥാ മന്യോര് യോ നരഃ പ്രയതഃ സ്മരേത് വിജയോ ജായതേ തസ്യ ന കൈശ്ചിത് പരിഭൂയതേ
ആ മന്യുവിന്റെ ഉത്ഭവം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഓർക്കുന്നവർക്ക് വിജയമുണ്ടാകും; ആരും അവരെ തോൽപ്പിക്കില്ല.
ന മന്യുതീര്ഥസദൃശം പാവനം ഹി മഹാമുനേ യത്ര സാക്ഷാന് മന്യുരൂപീ സര്വദാ ശംകരഃ സ്ഥിതഃ തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സ്മരണം സര്വകാമദമ്
മഹാമുനിയേ, മന്യു തീർത്ഥത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഇല്ല. അവിടെ മന്യുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ശങ്കരൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയോ, ദാനം ചെയ്യുകയോ, ഓർക്കുകയോ ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും.
സാരസ്വതം നാമ തീര്ഥം സര്വകാമപ്രദം ശുഭമ് ഭുക്തിമുക്തിപ്രദം നൄണാം സര്വപാപപ്രണാശനമ്
സാരസ്വതം എന്നൊരു പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്; അതിൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും, അതു ശുഭവും, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
സര്വരോഗപ്രശമനം സര്വസിദ്ധിപ്രദായകമ് തത്രേമം ശൃണു വൃത്താന്തം വിസ്തരേണാഥ നാരദ
അത് എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറ്റുകയും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. നാരദാ, അവിടെ നടന്ന സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയാം, കേൾക്കൂ.
പുഷ്പോത്കടാത് പൂര്വഭാഗേ പര്വതോ ലോകവിശ്രുതഃ ശുഭ്രോ നാമ ഗിരിശ്രേഷ്ഠോ ഗൌതമ്യാ ദക്ഷിണേ തടേ
പുഷ്പോത്കടയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ശുഭ്രം എന്ന പർവ്വതം ഗൗതമിയുടെ തെക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതാണ് പർവ്വതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം.
ശാകല്യ ഇതി വിഖ്യാതോ മുനിഃ പരമനൈഷ്ഠികഃ തസ്മിഞ് ശുഭ്രേ പുണ്യഗിരൌ തപസ് തേപേ ഹ്യ് അനുത്തമമ്
ആ ശുഭ്രം എന്ന പുണ്യപർവ്വതത്തിൽ, ശാകല്യൻ എന്ന മഹർഷി പരമമായ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ അതുല്യമായ തപസ്സ് നടത്തി.
തപസ്യന്തം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതമ് സര്വേ ഭൂതഗണാ നിത്യം പ്രണമന്തി സ്തുവന്തി തമ്
ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ച് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ എല്ലാ ഭൂതഗണങ്ങളും എപ്പോഴും വന്ദിച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു.
അഗ്നിശുശ്രൂഷണപരം വേദാധ്യയനതത്പരമ് ഋഷിഗന്ധര്വസുമനഃസേവിതേ തത്ര പര്വതേ
അഗ്നിയെ സേവിക്കാനും വേദപഠനത്തിൽ താല്പര്യം കാണിക്കാനും ആ മഹർഷി എപ്പോഴും ശ്രമിച്ചു; ആ പർവ്വതത്തിൽ ഋഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവതകളും അവനെ സേവിച്ചു.
തസ്മിന് ഗിരൌ മഹാപുണ്യേ ദേവദ്വിജഭയംകരഃ യജ്ഞദ്വേഷീ ബ്രഹ്മഹന്താ പരശുര് നാമ രാക്ഷസഃ
ആ മഹാപുണ്യപർവ്വതത്തിൽ, ദേവന്മാർക്കും ദ്വിജന്മാർക്കും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന, യജ്ഞത്തെ വെറുക്കുന്ന, ബ്രാഹ്മണഹത്യകൃത്യനായ പരശു എന്നൊരു രാക്ഷസൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കാമരൂപീ വിചരതി നാനാരൂപധരോ വനേ ക്ഷണം ച ബ്രഹ്മരൂപേണ കദാചിദ് വ്യാഘ്രരൂപധൃക്
അവൻ ഇഷ്ടംപോലെ പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് കാടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ കടുവയുടെ രൂപത്തിൽ.
കദാചിദ് ദേവരൂപേണ കദാചിത് പശുരൂപധൃക് കദാചിത് പ്രമദാരൂപഃ കദാചിന് മൃഗരൂപതഃ
ചിലപ്പോൾ ദേവന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ മൃഗത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ സ്ത്രീയുടെ രൂപത്തിൽ, ചിലപ്പോൾ മാൻ രൂപത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.