തത്രാജയന് നൈവ സുരാ ദാനവാ ജയിനോ ഽഭവന് പരാങ്മുഖാഃ സുരഗണാഃ സംഗരാദ് ഗതചേതസഃ
അവിടെ ദേവന്മാർ ജയിച്ചില്ല, അസുരന്മാർ വിജയിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റ ദേവഗണം മനസ്സിൽ ഭയംകൊണ്ട് പിൻവാങ്ങി.
മാമ് അഭ്യേത്യ സമൂചുസ് തേ ദേഹി നോ ഽഭയകാരണമ് താന് അഹം പ്രത്യവോചം വൈ ഗങ്ഗാം ഗച്ഛത സര്വശഃ
അവർ എന്നെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഞങ്ങൾക്ക് ഭയം അകറ്റാനുള്ള കാരണമൊരുക്കണം.' ഞാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഗംഗയിലേക്കു പോകൂ.'
തത്ര വൈ ഗൌതമീതീരേ സ്തുത്വാ ദേവം മഹേശ്വരമ് അനപായനിരായാസസഹജാനന്ദസുന്ദരമ്
അവിടെ ഗൗതമിയുടെ കരയിൽ അവർ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു; അവൻ സ്വാഭാവികമായും അനന്താനന്ദവും ക്ഷയമില്ലാത്തതും പരിശുദ്ധമായതുമാണ്.
ലപ്സ്യതേ സര്വവിബുധാ ജയഹേതുര് മഹേശ്വരാത് തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സുരഗണാഃ സ്തുവന്തി സ്മ മഹേശ്വരമ്
മഹേശ്വരനിൽ നിന്നു വിജയകാരണം എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും ലഭിക്കും; 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് ദേവഗണം മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
തപോ ഽതപ്യന്ത കേചിദ് വൈ നനൃതുശ് ച തഥാപരേ അസ്നാപയംശ് ച കേചിച് ച ഽപൂജയംശ് ച തഥാപരേ
അവരിൽ ചിലർ തപസ്സ് ചെയ്തു, ചിലർ നൃത്തം ചെയ്തു, ചിലർ സ്നാനം ചെയ്തു, മറ്റുചിലർ പൂജയും നടത്തി.
തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാഞ് ശൂലപാണിര് മഹേശ്വരഃ ദേവാന് അഥാബ്രവീത് തുഷ്ടോ വ്രിയതാം യദ് അഭീപ്സിതമ്
അപ്പോൾ തൃപ്തനായ മഹേശ്വരൻ, ത്രിശൂലധാരി, ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹമുള്ളതെന്തെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.'
ദേവാ ഊചുഃ സുരപതിം വിജയായ ദദസ്വ നഃ പുരുഷം പരമശ്ലാഘ്യം രണേഷു പുരതഃ സ്ഥിതമ്
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ദേവാധിപതേ, ഞങ്ങൾക്ക് വിജയത്തിനായി യുദ്ധത്തിൽ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രശംസനീയനായ ഒരാൾ ദയവായി തരേണം.'
യദ്ബാഹുബലമ് ആശ്രിത്യ ഭവാമഃ സുഖിനോ വയമ് തഥേത്യ് ഉവാച ഭഗവാന് ദേവാന് പ്രതി മഹേശ്വരഃ
'ആളുടെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ച് ഞങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കാം.' മഹേശ്വരൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെയാകട്ടെ.'
ആത്മനസ് തേജസാ കശ്ചിന് നിര്മിതഃ പരമേഷ്ഠിനാ മന്യുനാമാനമ് അത്യുഗ്രം ദേവസൈന്യപുരോഗമമ്
തന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്ന് പരമേശ്വരൻ അത്യുഗ്രനായ, ദേവസൈന്യത്തിന്റെ നായകനായ, 'മന്യു' എന്ന പേരിലുള്ള ഒരാളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തം നത്വാ ത്രിദശാഃ സര്വേ ശിവം നത്വാ സ്വമ് ആലയമ് മന്യുനാ സഹ ചാഭ്യേത്യ പുനര് യുദ്ധായ തസ്ഥിരേ
അവനെ നമസ്കരിച്ചു, ദേവന്മാർ എല്ലാം ശിവനെ നമസ്കരിച്ച് സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി, മന്യുവിനൊപ്പം വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി നിലകൊണ്ടു.
യുദ്ധേ സ്ഥിത്വാ തു ദനുജൈര് ദൈതേയൈശ് ച മഹാബലൈഃ വിബുധാ ജാതസംനദ്ധാ മന്യുമ് ഊചുഃ പുരഃ സ്ഥിതാഃ
ശക്തിയുള്ള ദാനവന്മാരെയും ദൈത്യന്മാരെയും നേരിട്ട് യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടു, ആയുധധാരികളായ ദേവന്മാർ മുന്നിൽ നിന്ന മന്യുവിനോട് പറഞ്ഞു.
സാമര്ഥ്യം തവ പശ്യാമഃ പശ്ചാദ് യോത്സ്യാമഹേ പരൈഃ തസ്മാദ് ദര്ശയ ചാത്മാനം മന്യോ ഽസ്മാകം യുയുത്സതാമ്
നിന്റെ ശക്തി ഞങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾ ശത്രുക്കളുമായി യുദ്ധം ചെയ്യും. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകരായിരിക്കുന്നപ്പോൾ, മന്യുവേ, നീ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തണം.
തദ് ദേവവചനം ശ്രുത്വാ മന്യുര് ആഹ സ്മയന്ന് ഇവ
ദേവന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മന്യു പുഞ്ചിരിയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ജനിതാ മമ ദേവേശഃ സര്വജ്ഞഃ സര്വദൃക് പ്രഭുഃ യഃ സര്വം വേത്തി സര്വേഷാം ധാമനാമ മനഃസ്ഥിതമ്
എന്റെ സ്രഷ്ടാവ് ദേവന്മാരുടെ നാഥനും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, എല്ലാം കാണുന്നവനും, സർവ്വശക്തനുമാണ്. അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും, അവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളെയും, മനസ്സിലുള്ളതൊക്കെയും അറിയുന്നു.
നൈവ കശ്ചിച് ച തം വേത്തി യഃ സര്വം വേത്തി സര്വദാ അമൂര്തം മൂര്തമ് അപ്യ് ഏതദ് വേത്തി കര്താ ജഗന്മയഃ
ആ സർവ്വജ്ഞനെയും ആരും അറിയുന്നില്ല; എന്നാൽ അവൻ എല്ലാം എല്ലായ്പ്പോഴും അറിയുന്നു. രൂപമില്ലാത്തവനും, രൂപമുള്ളവനും, സകലത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്രഷ്ടാവും അവനാണ്.
പരോ ഽസൌ ഭഗവാന് സാക്ഷാത് തഥാ ദിവ്യ് അന്തരിക്ഷഗഃ കസ് തസ്യ രൂപം യോ വേദ കസ്യ കര്താ ജഗന്മയഃ
അവൻ പരമേശ്വരൻ, നേരിട്ട് ദിവ്യസ്വരൂപിയായവൻ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. അവന്റെ രൂപം ആരറിയുന്നു? സർവ്വത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അവനെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ ആരാണ്?
ഏവംവിധാദ് അഹം ജാതോ മാം കഥം വേത്തുമ് അര്ഹഥ അഥവാ ദ്രഷ്ടുകാമാ വൈ ഭവന്തോ മാനുപശ്യത
അങ്ങനെയുള്ളവനിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ ജനിച്ചത്; എങ്ങനെ നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ സത്യത്തിൽ അറിയാൻ കഴിയും? എന്നിരുന്നാലും, നിങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, എനിക്ക് നേരെ നോക്കൂ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ദര്ശയാമ് ആസ മന്യൂ രൂപം സ്വകം മഹത് താര്തീയചക്ഷുഷോദ്ഭൂതം ഭവസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മന്യു തന്റെ മഹത്തായ രൂപം ദർശിപ്പിച്ചു; അതു ഭവന്റെ മൂന്നാമത്തെ കണ്ണിൽ നിന്നു ഉദിച്ചതായിരുന്നു.
തേജസാ സംഭൃതം രൂപം യതഃ സര്വം തദ് ഉച്യതേ പൌരുഷം പുരുഷേഷ്വ് ഏവ അഹംകാരശ് ച ജന്തുഷു
പ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞ ആ രൂപം, മനുഷ്യരിൽ ധൈര്യത്തിന്റെ സ്വരൂപമായും, എല്ലാ ജീവികളിലും അഹങ്കാരത്തിന്റെ രൂപമായും അറിയപ്പെടുന്നു.
ക്രോധഃ സര്വസ്യ യോ ഭീമ ഉപസംഹാരകൃദ് ഭവേത് തം ശംകരപ്രതിനിധിം ജ്വലന്തം നിജതേജസാ
അവൻ എല്ലാവരുടെയും ഭയങ്കരമായ ക്രോധം, സംഹാരത്തിന് കാരണമാകുന്നവൻ, തന്റെ തേജസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ശങ്കരന്റെ പ്രതിനിധിയാണ്.
സര്വായുധധരം ദൃഷ്ട്വാ പ്രണേമുഃ സര്വദേവതാഃ വിത്രേസുര് ദൈത്യദനുജാഃ കൃതാഞ്ജലിപുടാഃ സുരാഃ
അവനെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ധരിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്ദിച്ചു; ദൈത്യരും ദാനവന്മാരും ഭയത്തോടെ വിറെച്ചു, ദേവന്മാർ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു.
ഭൂത്വാ മന്യുമ് അഥോചുസ് തേ ത്വം സേനാനീഃ പ്രഭോ ഭവ ത്വയാ ദത്തമ് ഇദം രാജ്യം മന്യോ ഭോക്ഷ്യാമഹേ വയമ്
മന്യുവായി ഭാവം സ്വീകരിച്ച് അവർ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭോ, നീ ഞങ്ങളുടെ സേനാനായകനാകണം. നീ നൽകിയ ഈ രാജ്യം, മന്യുവേ, ഞങ്ങൾ ആസ്വദിക്കും.'
തസ്മാത് സര്വേഷു കാര്യേഷു ജേതാ ത്വം ജയവര്ധനഃ ത്വമ് ഇന്ദ്രസ് ത്വം ച വരുണോ ലോകപാലാസ് ത്വമ് ഏവ ച
അതിനാൽ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നീ വിജയിയുമാണ്, വിജയത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്; നീയാണ് ഇന്ദ്രൻ, നീയാണ് വരുണൻ, ലോകപാലന്മാരും നീയേയാണ്.
അസ്മാസു സര്വദേവേഷു പ്രവിശ ത്വം ജയായ വൈ മന്യുഃ പ്രോവാച താന് സര്വാന് വിനാ മത്തോ ന കിംചന
വിജയത്തിനായി, ദേവന്മാരിൽ എല്ലാവരിലും നീ പ്രവേശിക്കണം. മന്യു അവരോട് പറഞ്ഞു: 'എന്നെ കൂടാതെ ഒന്നും ഇല്ല.'
സര്വേഷ്വ് അന്തഃ പ്രവിഷ്ടോ ഽഹം ന മാം ജാനാതി കശ്ചന സ ഏവ ഭഗവാന് മന്യുസ് തതോ ജാതഃ പൃഥക് പൃഥക്
എല്ലാവരിലും ഞാൻ അകത്താണ്, എങ്കിലും ആരും എന്നെ അറിയുന്നില്ല. ആ പരമേശ്വരൻ തന്നെയാണ് മന്യു; പിന്നെ ഓരോരുത്തരിലും വേറേ വേറേ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സ ഏവ രുദ്രരൂപീ സ്യാദ് രുദ്രോ മന്യുഃ ശിവോ ഽഭവത് സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ചൈവ സര്വം വ്യാപ്തം ഹി മന്യുനാ
അവൻ തന്നെ രുദ്രസ്വരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു; രുദ്രൻ മന്യുവാണ്, ശിവനായി മാറിയവൻ. ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം മന്യുവാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തമ് അവാപ്യ സുരാഃ സര്വേ ജയമ് ആപുശ് ച സംഗരേ ജയോ മന്യുശ് ച ശൌര്യം ച ഈശതേജഃസമുദ്ഭവമ്
അവനെ ലഭിച്ച ദേവന്മാർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നേടി; വിജയം, ധൈര്യം, ഈശ്വരന്റെ ശക്തി — ഇതൊക്കെയും മന്യുവിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
മന്യുനാ ജയമ് ആപ്യാഥ കൃത്വാ ദൈത്യൈശ് ച സംഗമമ് യഥാഗതം യയുഃ സര്വേ മന്യുനാ പരിരക്ഷിതാഃ
മന്യുവിന്റെ സഹായത്തോടെ വിജയം നേടി, ദൈത്യന്മാരുമായി യുദ്ധം നടത്തി, എല്ലാവരും മന്യുവാൽ രക്ഷിക്കപ്പെട്ട് എങ്ങനെ വന്നുവോ അതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി.
യത്ര വൈ ഗൌതമീതീരേ ശിവമ് ആരാധ്യ തേ സുരാഃ മന്യുമ് ആപുര് ജയം ചൈവ മന്യുതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് ദേവന്മാർ ശിവനെ ആരാധിച്ചു, ക്രോധവും വിജയവും നേടി. അതുകൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം 'മന്യു തീർഥം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഉത്പത്തിം ച തഥാ മന്യോര് യോ നരഃ പ്രയതഃ സ്മരേത് വിജയോ ജായതേ തസ്യ ന കൈശ്ചിത് പരിഭൂയതേ
ആ മന്യുവിന്റെ ഉത്ഭവം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഓർക്കുന്നവർക്ക് വിജയമുണ്ടാകും; ആരും അവരെ തോൽപ്പിക്കില്ല.