യസ്മാദ് അഹം സമുദ്ഭൂതോ ന പശ്യേയം തമ് അപ്യ് അഥ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതേ മയി തദാ അശ്രൌഷം വാചമ് ഉത്തമാമ്
ഞാൻ അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ, അവനെയും കാണാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ഉത്തമമായ ശബ്ദം ഞാൻ കേട്ടു.
ബ്രഹ്മന് കുരു ജഗത്സൃഷ്ടിം സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
"ബ്രഹ്മാ, നീ ലോകം സൃഷ്ടിക്കണം—അചലവും ചലനമുള്ളതും."
തതോ ഽഹമ് അബ്രവം വാചം പരുഷാം തത്ര നാരദ കഥം സ്രക്ഷ്യേ ക്വ വാ സ്രക്ഷ്യേ കേന സ്രക്ഷ്യ ഇദം ജഗത്
അപ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ, നാരദാ, ഈ കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "എങ്ങനെ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കും? എവിടെ സൃഷ്ടിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കും?"
സൈവ വാഗ് അബ്രവീദ് ദൈവീ പ്രകൃതിര് യാഭിധീയതേ വിഷ്ണുനാ പ്രേരിതാ മാതാ ജഗദീശാ ജഗന്മയീ
അത് തന്നെയാണ് ദൈവീകമായ ശബ്ദം; വിഷ്ണു പ്രേരിപ്പിച്ച പ്രകൃതിയായ, ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ, ലോകമാകിയ ജഗദീശ്വരി എന്ന ദേവി എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
യജ്ഞം കുരു തതഃ ശക്തിസ് തേ ഭവിത്രീ ന സംശയഃ യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര് ഇത്യ് ഏഷാ ശ്രുതിര് ബ്രഹ്മന് സനാതനീ
"യജ്ഞം നടത്തുക; അപ്പോൾ നിനക്കു ശക്തി ലഭിക്കും, സംശയമില്ല. യജ്ഞം തന്നെയാണ് വിഷ്ണു—ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ഉപദേശം, ബ്രഹ്മാ."
കിം യജ്വനാമ് അസാധ്യം സ്യാദ് ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രാപിക്കാനാകാത്തത് എന്താണ്?
പുനസ് താമ് അബ്രവം ദേവീം ക്വ വാ കേനേതി തദ് വദ യജ്ഞഃ കാര്യോ മഹാഭാഗേ തതഃ സോവാച മാം പ്രതി
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ദേവിയോട് ചോദിച്ചു: "എവിടെയാണ്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചെയ്യേണ്ടത്? അതു പറയൂ. മഹാഭാഗ്യേ, എങ്ങനെ യജ്ഞം നടത്തണം?" അപ്പോൾ അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഓംകാരഭൂതാ യാ ദേവീ മാതൃകല്പാ ജഗന്മയീ കര്മഭൂമൌ യജസ്വേഹ യജ്ഞേശം യജ്ഞപൂരുഷമ്
"ഓംകാരരൂപിണിയായ, മാതാവുപോലുള്ള, ലോകമാകുന്ന ദേവിയെ, കര്മ്മഭൂമിയിൽ, ഇവിടെ യജ്ഞേശ്വരനായ യജ്ഞപുരുഷനെ ആരാധിച്ചുകൊൾക."
സ ഏവ സാധനം തേ സ്യാത് തേന തം യജ സുവ്രത യജ്ഞഃ സ്വാഹാ സ്വധാ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണാ ഹവിരാദികമ്
അതു തന്നെയാണ് നിന്റെ മാർഗം; അതിനാൽ നീ ഭക്തിയോടെ അവനെ ആരാധിക്കണം. യജ്ഞം, സ്വാഹാ, സ്വധാ, മന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ഹോമസാമഗ്രികൾ ഇവയൊക്കെയും അതിലുണ്ട്.
ഹരിര് ഏവാഖിലം തേന സര്വം വിഷ്ണോര് അവാപ്യതേ
ഹരി മാത്രമാണ് എല്ലാം; അതിലൂടെ വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കും.
പുനസ് താമ് അബ്രവം ദേവീം കര്മഭൂഃ ക്വ വിധീയതേ തദാ നാരദ നൈവാസീദ് ഭാഗീരഥ്യ് അഥ നര്മദാ
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ദേവിയെ ചോദിച്ചു: 'കർമ്മഭൂമി എവിടെയാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്?' അപ്പോൾ, നാരദാ, ഭാഗീരതി പോലും നർമദയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
യമുനാ നൈവ താപീ സാ സരസ്വത്യ് അഥ ഗൌതമീ സമുദ്രോ വാ നദഃ കശ്ചിന് ന സരഃ സരിതോ ഽമലാഃ സാ ശക്തിഃ പുനര് അപ്യ് ഏവം മാമ് ഉവാച പുനഃ പുനഃ
യമുനയും താപിയും, സരസ്വതിയും ഗൗതമിയും, സമുദ്രം, മറ്റേതെങ്കിലും നദി, ശുദ്ധമായ തടാകം, ഒഴുകുന്ന വെള്ളം ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ ശക്തി വീണ്ടും വീണ്ടും ഇങ്ങനെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
സുമേരോര് ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ തഥാ ഹിമവതോ ഗിരേഃ ദക്ഷിണേ ചാപി വിന്ധ്യസ്യ സഹ്യാച് ചൈവാഥ ദക്ഷിണേ സര്വസ്യ സര്വകാലേ തു കര്മഭൂമിഃ ശുഭോദയാ
സുമേരു പർവതത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തും, ഹിമവാന്റെ തെക്കുവശത്തും, വിന്ധ്യയും സഹ്യപർവതവും തെക്കുവശത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ കാലത്തും, ശുഭമായ കർമ്മഭൂമി ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
തത് തു വാക്യമ് അഥോ ശ്രുത്വാ ത്യക്ത്വാ മേരും മഹാഗിരിമ് തം പ്രദേശമ് അഥാഗത്യ സ്ഥാതവ്യം ക്വേത്യ് അചിന്തയമ് തതോ മാമ് അബ്രവീത് സൈവ വിഷ്ണോര് വാണ്യ് അശരീരിണീ
ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ഞാൻ മഹാമലയായ മേരു വിട്ട് ആ പ്രദേശത്ത് എത്തി, എവിടെ നിൽക്കണമെന്ന് ആലോചിച്ചു. അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദം എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഇതോ ഗച്ഛ ഇതസ് തിഷ്ഠ തഥോപവിശ ചാത്ര ഹി സംകല്പം കുരു യജ്ഞസ്യ സ തേ യജ്ഞഃ സമാപ്യതേ
'ഇവിടെ നിന്ന് പോവോ, ഇവിടെ തന്നെ നിൽക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ ഇരിക്കോ; ഇവിടെ തന്നെ യജ്ഞത്തിനായി മനസ്സിൽ നിർണ്ണയം ചെയ്യൂ. നിന്റെ യജ്ഞം പൂർത്തിയാകും.'
കൃതേ ചൈവാഥ സംകല്പേ യജ്ഞാര്ഥേ സുരസത്തമ യദ് വദന്ത്യ് അഖിലാ വേദാ വിധേ തത് തത് സമാചര
നീ യജ്ഞത്തിനായി നിർണ്ണയം ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എല്ലാ വേദങ്ങളും പറയുന്ന വിധം ആ ആചാരങ്ങൾ നീ അനുസരിക്കണം.
ഇതിഹാസപുരാണാനി യദ് അന്യച് ഛബ്ദഗോചരമ് സ്വതോ മുഖേ മമ പ്രായാദ് അഭൂച് ച സ്മൃതിഗോചരമ്
ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വാക്കുകൾക്കുള്ളിൽ വരുന്ന മറ്റെല്ലാം കാര്യങ്ങളും എന്റെ വായിൽ നിന്നാണ് പുറത്ത് വന്നത്, അവ സ്മരണയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
വേദാര്ഥശ് ച മയാ സര്വോ ജ്ഞാതോ ഽസൌ തത്ക്ഷണേന ച തതഃ പുരുഷസൂക്തം തദ് അസ്മരം ലോകവിശ്രുതമ്
വേദങ്ങളുടെ അർത്ഥം മുഴുവൻ ആ സമയത്തുതന്നെ എനിക്ക് അറിയാമായി; പിന്നെ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ പുരുഷസൂക്തം ഞാൻ ഓർമ്മിച്ചു.
യജ്ഞോപകരണം സര്വം തദ് ഉക്തം ച ത്വ് അകല്പയമ് തദുക്തേന പ്രകാരേണ യജ്ഞപാത്രാണ്യ് അകല്പയമ്
അവിടെ പറയുന്ന യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ ഒരുക്കി; അവിടെ നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ യജ്ഞപാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കി.
അഹം സ്ഥിത്വാ യത്ര ദേശേ ശുചിര് ഭൂത്വാ യതാത്മവാന് ദീക്ഷിതോ വിപ്രദേശോ ഽസൌ മന്നാമ്നാ തു പ്രകീര്തിതഃ
ആ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ ശുദ്ധനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനുമായി, ദീക്ഷയെടുത്ത് നിന്നു; അതിനാൽ ആ പ്രദേശം എന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
മദ്ദേവയജനം പുണ്യം നാമ്നാ ബ്രഹ്മഗിരിഃ സ്മൃതഃ ചതുരശീതിപര്യന്തം യോജനാനി മഹാമുനേ
എന്റെ ദേവാരാധനാസ്ഥലം ബ്രഹ്മഗിരി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്, മഹാമുനേ, അതിന് എൺപത്തിനാലു യോജന ദൂരം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മദ്ദേവയജനം പുണ്യം പൂര്വതോ ബ്രഹ്മണോ ഗിരേഃ തത്ര മധ്യേ വേദികാ സ്യാദ് ഗാര്ഹപത്യോ ഽസ്യ ദക്ഷിണേ
എന്റെ ദേവാരാധനാസ്ഥലം ബ്രഹ്മഗിരിയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്താണ്; അതിന്റെ നടുവിൽ വേദികയും, അതിന്റെ തെക്കുവശത്ത് ഗാർഹപത്യാഗ്നിയും ഉണ്ട്.
തത്ര ചാഹവനീയസ്യ ഏവമ് അഗ്നീംസ് ത്വ് അകല്പയമ് വിനാ പത്ന്യാ ന സിധ്യേത യജ്ഞഃ ശ്രുതിനിദര്ശനാത്
അവിടെ ഞാൻ ആഹവനീയാഗ്നിയും ഒരുക്കി; ഭാര്യയില്ലാതെ യജ്ഞം ഫലപ്രദമാകില്ലെന്ന് വേദങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ശരീരമ് ആത്മനോ ഽഹം വൈ ദ്വേധാ ചാകരവം മുനേ പൂര്വാര്ധേന തതഃ പത്നീ മമാഭൂദ് യജ്ഞസിദ്ധയേ
എന്റെ ശരീരം ഞാൻ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു, മഹർഷേ; ആദ്യഭാഗത്തിൽ നിന്നാണ് എന്റെ ഭാര്യ യജ്ഞസിദ്ധിക്കായി ജനിച്ചത്.
ഉത്തരേണ ത്വ് അഹം തദ്വദ് അര്ധോ ജായാ ഇതി ശ്രുതേഃ കാലം വസന്തമ് ഉത്കൃഷ്ടമ് ആജ്യരൂപേണ നാരദ
മറ്റൊരു ഭാഗം ഞാൻ തന്നെ ഭർത്താവായി, ശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ; ഉത്തമമായ വസന്തകാലം ഞാൻ അജ്യം ആയി ഒരുക്കി, നാരദാ.
അകല്പയം തഥാ ചേധ്മം ഗ്രീഷ്മം ചാപി ശരദ് ധവിഃ ഋതും ച പ്രാവൃഷം പുത്ര തദാ ബര്ഹിര് അകല്പയമ്
അങ്ങനെ ഞാൻ ഇന്ധനമായി വേനലിനെ, ഹവിയായി ശരദ്കാലത്തെ, പ്രാവൃത് ഋതുവിനെ ബർഹിരായി, മകനേ, ഒരുക്കി.
ഛന്ദാംസി സപ്ത വൈ തത്ര തദാ പരിധയോ ഽഭവന് കലാകാഷ്ഠാനിമേഷാ ഹി സമിത്പാത്രകുശാഃ സ്മൃതാഃ
അവിടെ ആഴ്ചു മീറ്ററുകൾ ഏഴും യജ്ഞത്തിലെ ചുറ്റുപാടായി മാറി. കാലം, കഷ്ടം, നിമിഷം എന്നിവ ഇന്ധനവും പാത്രവും ദർഭയും ആയി കണക്കാക്കി.
യോ ഽനാദിശ് ച ത്വ് അനന്തശ് ച സ്വയം കാലോ ഽഭവത് തദാ യൂപരൂപേണ ദേവര്ഷേ യോക്ത്രം ച പശുബന്ധനമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത സ്വയം കാലം, അന്നവസരം, യജ്ഞകോളായും, ദേവർഷേ, യജ്ഞത്തിൽ പശുവിനെ കെട്ടുന്ന കയറായും പ്രത്യക്ഷമായി.
സത്ത്വാദിത്രിഗുണാഃ പാശാ നൈവ തത്രാഭവത് പശുഃ തതോ ഽഹമ് അബ്രവം വാചം വൈഷ്ണവീമ് അശരീരിണീമ്
സത്ത്വം മുതലായ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളുടെ ബന്ധങ്ങൾ അവിടെ കെട്ടുകളായി മാറി. പക്ഷേ, യജ്ഞത്തിലെ പശു അവിടെ ഇല്ലായിരുന്നു. അപ്പോൾ ഞാൻ ശരീരമില്ലാത്ത വൈഷ്ണവ വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു.
വിനൈവ പശുനാ നായം യജ്ഞഃ പരിസമാപ്യതേ തതോ മാമ് അവദദ് ദേവീ സൈവ നിത്യാശരീരിണീ
പശുവില്ലാതെ ഈ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയില്ല. അപ്പോൾ സദാ ശരീരമില്ലാത്ത ദേവി എന്നോട് പറഞ്ഞു.