കുശതര്പണമ് ആഖ്യാതം പ്രണീതാസംഗമം തഥാ തീര്ഥം സര്വേഷു ലോകേഷു ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
കുശത്തിലേപ്പിച്ചുള്ള അർപ്പണവും, ആചാരപൂർവ്വമായ സംഗമവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഈ തീർത്ഥം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതാണു.
തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി ശൃണു പാപഹരം ശുഭമ് വിന്ധ്യസ്യ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ സഹ്യോ നാമ മഹാഗിരിഃ
അത് എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ പറയാം; കേൾക്കു, പാപം നീക്കുന്ന ശുഭമായത്. വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സഹ്യപർവതം എന്ന മഹാശൈലം നിലകൊള്ളുന്നു.
യദങ്ഘ്രിഭ്യോ ഽഭവന് നദ്യോ ഗോദാഭീമരഥീമുഖാഃ യത്രാഭവത് തദ് വിരജമ് ഏകവീരാ ച യത്ര സാ
അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഗോദാവരി, ഭീമ, രഥി തുടങ്ങിയ നദികൾ ഉല്പത്തി നേടി. അവിടെയാണ് വിശുദ്ധമായ വിരജാനദിയും, അവിടെയാണ് ഏകവീരാനദിയും.
ന തസ്യ മഹിമാ കൈശ്ചിദ് അപി ശക്യോ ഽനുവര്ണിതുമ് തസ്മിന് ഗിരൌ പുണ്യദേശേ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
അതു എത്ര വലിയതാണെന്നു ആരാലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആ പർവതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ, നാരായണാ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ഗുഹ്യാദ് ഗുഹ്യതരം വക്ഷ്യേ സാക്ഷാദ് വേദോദിതം ശുഭമ് യന് ന ജാനന്തി മുനയോ ദേവാശ് ച പിതരോ ഽസുരാഃ
ഗുഹ്യമായതിലും കൂടുതൽ രഹസ്യമായതും നേരിട്ട് വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുഭമായ ഒരു സത്യം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതു മുനികളും ദേവന്മാരും പിതാക്കളും അസുരന്മാരും അറിയാത്തതാണു.
തദ് അഹം പ്രീതയേ വക്ഷ്യേ ശ്രവണാത് സര്വകാമദമ് പരഃ സ പുരുഷോ ജ്ഞേയോ ഹ്യ് അവ്യക്തോ ഽക്ഷര ഏവ തു
നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ അതു പറയുന്നു; കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നതാണത്. ആ പരമപുരുഷൻ അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ, അവ്യക്തനും അക്ഷരനുമാണ്.
അപരശ് ച ക്ഷരസ് തസ്മാത് പ്രകൃത്യന്വിത ഏവ ച നിരാകാരാത് സാവയവഃ പുരുഷഃ സമജായത
അവനിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നശ്വരമായതും പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ഉള്ളതും ഉല്പത്തി നേടി. രൂപരഹിതനിൽ നിന്ന് അവയവങ്ങളുള്ള പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
തസ്മാദ് ആപഃ സമുദ്ഭൂതാ അദ്ഭ്യശ് ച പുരുഷസ് തഥാ താഭ്യാമ് അബ്ജം സമുദ്ഭൂതം തത്രാഹമ് അഭവം മുനേ
അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉല്പത്തി നേടി; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുരുഷനും. അവ രണ്ടിൽ നിന്ന് താമരയും ജനിച്ചു; അവിടെയാണ്, മുനേ, ഞാൻ ജനിച്ചത്.
പൃഥിവീ വായുര് ആകാശ ആപോ ജ്യോതിസ് തഥൈവ ച ഏതേ മത്തഃ പൂര്വതരാ ഏകദൈവാഭവന് മുനേ
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി—ഇവയെല്ലാം, മുനേ, എന്നിൽ മുമ്പ് ആദ്യദേവതകളായി ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.
ഏതാന് ഏവ പ്രപശ്യാമി നാന്യത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് നൈവ വേദാസ് തദാ ചാസന് നാഹം ദ്രഷ്ടാസ്മി കിംചന
ഞാൻ ഇവയേ മാത്രം കണ്ടു; മറ്റൊന്നും—ചലിക്കുന്നതോ അചലമോ—കാണാനായില്ല. അപ്പോൾ വേദങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, എനിക്ക് ഒന്നും കാണാനായിരുന്നില്ല.
യസ്മാദ് അഹം സമുദ്ഭൂതോ ന പശ്യേയം തമ് അപ്യ് അഥ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതേ മയി തദാ അശ്രൌഷം വാചമ് ഉത്തമാമ്
ഞാൻ അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ, അവനെയും കാണാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ഉത്തമമായ ശബ്ദം ഞാൻ കേട്ടു.
ബ്രഹ്മന് കുരു ജഗത്സൃഷ്ടിം സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
"ബ്രഹ്മാ, നീ ലോകം സൃഷ്ടിക്കണം—അചലവും ചലനമുള്ളതും."
തതോ ഽഹമ് അബ്രവം വാചം പരുഷാം തത്ര നാരദ കഥം സ്രക്ഷ്യേ ക്വ വാ സ്രക്ഷ്യേ കേന സ്രക്ഷ്യ ഇദം ജഗത്
അപ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ, നാരദാ, ഈ കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "എങ്ങനെ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കും? എവിടെ സൃഷ്ടിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കും?"
സൈവ വാഗ് അബ്രവീദ് ദൈവീ പ്രകൃതിര് യാഭിധീയതേ വിഷ്ണുനാ പ്രേരിതാ മാതാ ജഗദീശാ ജഗന്മയീ
അത് തന്നെയാണ് ദൈവീകമായ ശബ്ദം; വിഷ്ണു പ്രേരിപ്പിച്ച പ്രകൃതിയായ, ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ, ലോകമാകിയ ജഗദീശ്വരി എന്ന ദേവി എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
യജ്ഞം കുരു തതഃ ശക്തിസ് തേ ഭവിത്രീ ന സംശയഃ യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര് ഇത്യ് ഏഷാ ശ്രുതിര് ബ്രഹ്മന് സനാതനീ
"യജ്ഞം നടത്തുക; അപ്പോൾ നിനക്കു ശക്തി ലഭിക്കും, സംശയമില്ല. യജ്ഞം തന്നെയാണ് വിഷ്ണു—ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ഉപദേശം, ബ്രഹ്മാ."
കിം യജ്വനാമ് അസാധ്യം സ്യാദ് ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രാപിക്കാനാകാത്തത് എന്താണ്?
പുനസ് താമ് അബ്രവം ദേവീം ക്വ വാ കേനേതി തദ് വദ യജ്ഞഃ കാര്യോ മഹാഭാഗേ തതഃ സോവാച മാം പ്രതി
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ദേവിയോട് ചോദിച്ചു: "എവിടെയാണ്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചെയ്യേണ്ടത്? അതു പറയൂ. മഹാഭാഗ്യേ, എങ്ങനെ യജ്ഞം നടത്തണം?" അപ്പോൾ അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഓംകാരഭൂതാ യാ ദേവീ മാതൃകല്പാ ജഗന്മയീ കര്മഭൂമൌ യജസ്വേഹ യജ്ഞേശം യജ്ഞപൂരുഷമ്
"ഓംകാരരൂപിണിയായ, മാതാവുപോലുള്ള, ലോകമാകുന്ന ദേവിയെ, കര്മ്മഭൂമിയിൽ, ഇവിടെ യജ്ഞേശ്വരനായ യജ്ഞപുരുഷനെ ആരാധിച്ചുകൊൾക."
സ ഏവ സാധനം തേ സ്യാത് തേന തം യജ സുവ്രത യജ്ഞഃ സ്വാഹാ സ്വധാ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണാ ഹവിരാദികമ്
അതു തന്നെയാണ് നിന്റെ മാർഗം; അതിനാൽ നീ ഭക്തിയോടെ അവനെ ആരാധിക്കണം. യജ്ഞം, സ്വാഹാ, സ്വധാ, മന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ഹോമസാമഗ്രികൾ ഇവയൊക്കെയും അതിലുണ്ട്.
ഹരിര് ഏവാഖിലം തേന സര്വം വിഷ്ണോര് അവാപ്യതേ
ഹരി മാത്രമാണ് എല്ലാം; അതിലൂടെ വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കും.
പുനസ് താമ് അബ്രവം ദേവീം കര്മഭൂഃ ക്വ വിധീയതേ തദാ നാരദ നൈവാസീദ് ഭാഗീരഥ്യ് അഥ നര്മദാ
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ദേവിയെ ചോദിച്ചു: 'കർമ്മഭൂമി എവിടെയാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്?' അപ്പോൾ, നാരദാ, ഭാഗീരതി പോലും നർമദയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
യമുനാ നൈവ താപീ സാ സരസ്വത്യ് അഥ ഗൌതമീ സമുദ്രോ വാ നദഃ കശ്ചിന് ന സരഃ സരിതോ ഽമലാഃ സാ ശക്തിഃ പുനര് അപ്യ് ഏവം മാമ് ഉവാച പുനഃ പുനഃ
യമുനയും താപിയും, സരസ്വതിയും ഗൗതമിയും, സമുദ്രം, മറ്റേതെങ്കിലും നദി, ശുദ്ധമായ തടാകം, ഒഴുകുന്ന വെള്ളം ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ ശക്തി വീണ്ടും വീണ്ടും ഇങ്ങനെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
സുമേരോര് ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ തഥാ ഹിമവതോ ഗിരേഃ ദക്ഷിണേ ചാപി വിന്ധ്യസ്യ സഹ്യാച് ചൈവാഥ ദക്ഷിണേ സര്വസ്യ സര്വകാലേ തു കര്മഭൂമിഃ ശുഭോദയാ
സുമേരു പർവതത്തിന്റെ തെക്കുവശത്തും, ഹിമവാന്റെ തെക്കുവശത്തും, വിന്ധ്യയും സഹ്യപർവതവും തെക്കുവശത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ കാലത്തും, ശുഭമായ കർമ്മഭൂമി ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
തത് തു വാക്യമ് അഥോ ശ്രുത്വാ ത്യക്ത്വാ മേരും മഹാഗിരിമ് തം പ്രദേശമ് അഥാഗത്യ സ്ഥാതവ്യം ക്വേത്യ് അചിന്തയമ് തതോ മാമ് അബ്രവീത് സൈവ വിഷ്ണോര് വാണ്യ് അശരീരിണീ
ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ഞാൻ മഹാമലയായ മേരു വിട്ട് ആ പ്രദേശത്ത് എത്തി, എവിടെ നിൽക്കണമെന്ന് ആലോചിച്ചു. അപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദം എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഇതോ ഗച്ഛ ഇതസ് തിഷ്ഠ തഥോപവിശ ചാത്ര ഹി സംകല്പം കുരു യജ്ഞസ്യ സ തേ യജ്ഞഃ സമാപ്യതേ
'ഇവിടെ നിന്ന് പോവോ, ഇവിടെ തന്നെ നിൽക്കോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ ഇരിക്കോ; ഇവിടെ തന്നെ യജ്ഞത്തിനായി മനസ്സിൽ നിർണ്ണയം ചെയ്യൂ. നിന്റെ യജ്ഞം പൂർത്തിയാകും.'
കൃതേ ചൈവാഥ സംകല്പേ യജ്ഞാര്ഥേ സുരസത്തമ യദ് വദന്ത്യ് അഖിലാ വേദാ വിധേ തത് തത് സമാചര
നീ യജ്ഞത്തിനായി നിർണ്ണയം ചെയ്തപ്പോൾ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എല്ലാ വേദങ്ങളും പറയുന്ന വിധം ആ ആചാരങ്ങൾ നീ അനുസരിക്കണം.
ഇതിഹാസപുരാണാനി യദ് അന്യച് ഛബ്ദഗോചരമ് സ്വതോ മുഖേ മമ പ്രായാദ് അഭൂച് ച സ്മൃതിഗോചരമ്
ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും, വാക്കുകൾക്കുള്ളിൽ വരുന്ന മറ്റെല്ലാം കാര്യങ്ങളും എന്റെ വായിൽ നിന്നാണ് പുറത്ത് വന്നത്, അവ സ്മരണയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
വേദാര്ഥശ് ച മയാ സര്വോ ജ്ഞാതോ ഽസൌ തത്ക്ഷണേന ച തതഃ പുരുഷസൂക്തം തദ് അസ്മരം ലോകവിശ്രുതമ്
വേദങ്ങളുടെ അർത്ഥം മുഴുവൻ ആ സമയത്തുതന്നെ എനിക്ക് അറിയാമായി; പിന്നെ ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തമായ പുരുഷസൂക്തം ഞാൻ ഓർമ്മിച്ചു.
യജ്ഞോപകരണം സര്വം തദ് ഉക്തം ച ത്വ് അകല്പയമ് തദുക്തേന പ്രകാരേണ യജ്ഞപാത്രാണ്യ് അകല്പയമ്
അവിടെ പറയുന്ന യജ്ഞോപകരണങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ ഒരുക്കി; അവിടെ നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ യജ്ഞപാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കി.
അഹം സ്ഥിത്വാ യത്ര ദേശേ ശുചിര് ഭൂത്വാ യതാത്മവാന് ദീക്ഷിതോ വിപ്രദേശോ ഽസൌ മന്നാമ്നാ തു പ്രകീര്തിതഃ
ആ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ ശുദ്ധനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനുമായി, ദീക്ഷയെടുത്ത് നിന്നു; അതിനാൽ ആ പ്രദേശം എന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.