ദേവാനാം ഗൌതമീതീരേ തത്ര സംനിഹിതഃ ശിവഃ ഇതി തേഷാം സമായോഗോ ദേവാനാമ് അഭവത് കില
ദേവന്മാർ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് ശിവൻ സന്നിഹിതനായി. അങ്ങനെ, ദേവന്മാർ അവിടെ സംഗമിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ദേവാഃ സ്വരഥമ് ആരൂഢാസ് തത്ര തത്ര സമാഗമന് ഗൌതമ്യാഃ സരിദമ്ബായാഃ പുലിനേ വിമലാശയാഃ
ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ കയറി, ഗൗതമീ നദിയുടെ വക്കിലെ മണൽപ്പുറങ്ങളിൽ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ കൂടിച്ചേർന്നു.
പ്രസന്നാഭീഷ്ടദാ യാ സ്യാത് പിതൄണാമ് അഖിലസ്യ തു തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ സ്തുത്വാ ദേവം മഹേശ്വരമ് അഭയം ചിന്തയാമ് ആസുസ് തേ സര്വേ ഽഥ പരസ്പരമ്
സന്തോഷവും ഇഷ്ടഫലങ്ങളും പിതാക്കന്മാർക്കു നൽകുന്ന അവൾക്ക്—all ദേവഗണങ്ങൾ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു, പിന്നെ പരസ്പരം ഭയരഹിതത്വം ആലോചിച്ചു.
അത്രാപ്യ് ഉപായഃ കോ ഽസ്മാകം നിര്ജിതാനാം പരൈര് ഹഠാത് ഏകമ് ഏവാത്ര നഃ ശ്രേയോ വിജയോ വാഥവാ മൃതിഃ സപത്നൈര് അഭിഭൂതാനാം ജീവിതം ധിങ് മനസ്വിനാമ്
ഇവിടെ നമ്മളെ ശത്രുക്കൾ ബലമായി ജയിച്ചപ്പോൾ എന്ത് മാർഗം ഉണ്ട് എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചു. നമ്മുടെ മുന്നിൽ ഒരു വഴിയേ ഉണ്ട്—ജയം അല്ലെങ്കിൽ മരണം. മനസ്സുറ്റവർക്കു ശത്രുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത് നിന്ദ്യമാണ്.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പുത്ര വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
അപ്പോൾ, മകനേ, അശരീരിയായ ഒരു വാണി അവിടെ മുഴങ്ങി.
ക്ലേശേനാലം സുരഗണാ ഗൌതമീമ് ആശു ഗച്ഛത ഭക്ത്യാ ഹരിഹരൌ തത്ര സമാരാധയതേശ്വരൌ
'ഇനി ദുഃഖം മതിയാകട്ടെ, ദേവഗണമേ! ഉടൻ ഗൗതമീ നദിയിലേക്ക് പോവൂ. ഭക്തിയോടെ അവിടെ ഹരിയും ഹരനും ഇരുവരെയും ആരാധിക്കൂ.'
ഗോദാവര്യാസ് തയോശ് ചൈവ പ്രസാദാത് കിം തു ദുഷ്കരമ്
'ഗോദാവരിയിൽ ആ ഇരുവരുടെയും കൃപയാൽ നേടാൻ കഴിയാത്തത് എന്താണ്? എല്ലാം സാധ്യമാണ്.'
പ്രസന്നാഭ്യാം ഹരീശാഭ്യാം ദേവാ ജയമ് അഭീപ്സിതമ് അവാപ്യ സര്വതോ ജഗ്മുഃ പാലയന്തോ ദിവൌകസഃ
ഹരിയും ഈശ്വരനും പ്രസന്നരായപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ആഗ്രഹിച്ച ജയവും നേടി, സ്വർഗ്ഗവാസികളെ സംരക്ഷിച്ച് എല്ലാടവും പോയി.
യത്ര ദേവാഗമോ ജാതസ് തത് തീര്ഥം തേന വിശ്രുതമ് ദേവാഗമം പ്രശംസന്തി മുനയസ് തത്ത്വദര്ശിനഃ
ദേവന്മാരുടെ സംഗമം നടന്ന സ്ഥലമാണ് ദേവാഗമം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്. സത്യം അറിഞ്ഞ മുനികൾ ദേവാഗമത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു.
തത്രാശീതിസഹസ്രാണി ശിവലിങ്ഗാനി നാരദ ദേവാഗമഃ പര്വതോ ഽസൌ പ്രിയ ഇത്യ് അപി കഥ്യതേ തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ദേവപ്രിയമ് അതോ വിദുഃ
അവിടെ, നാരദാ, അശീതിസഹസ്രം ശിവലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ആ പർവതം ദേവാഗമം എന്നും പ്രിയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായതെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
കുശതര്പണമ് ആഖ്യാതം പ്രണീതാസംഗമം തഥാ തീര്ഥം സര്വേഷു ലോകേഷു ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
കുശത്തിലേപ്പിച്ചുള്ള അർപ്പണവും, ആചാരപൂർവ്വമായ സംഗമവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഈ തീർത്ഥം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതാണു.
തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി ശൃണു പാപഹരം ശുഭമ് വിന്ധ്യസ്യ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ സഹ്യോ നാമ മഹാഗിരിഃ
അത് എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ പറയാം; കേൾക്കു, പാപം നീക്കുന്ന ശുഭമായത്. വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സഹ്യപർവതം എന്ന മഹാശൈലം നിലകൊള്ളുന്നു.
യദങ്ഘ്രിഭ്യോ ഽഭവന് നദ്യോ ഗോദാഭീമരഥീമുഖാഃ യത്രാഭവത് തദ് വിരജമ് ഏകവീരാ ച യത്ര സാ
അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഗോദാവരി, ഭീമ, രഥി തുടങ്ങിയ നദികൾ ഉല്പത്തി നേടി. അവിടെയാണ് വിശുദ്ധമായ വിരജാനദിയും, അവിടെയാണ് ഏകവീരാനദിയും.
ന തസ്യ മഹിമാ കൈശ്ചിദ് അപി ശക്യോ ഽനുവര്ണിതുമ് തസ്മിന് ഗിരൌ പുണ്യദേശേ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
അതു എത്ര വലിയതാണെന്നു ആരാലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആ പർവതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ, നാരായണാ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ഗുഹ്യാദ് ഗുഹ്യതരം വക്ഷ്യേ സാക്ഷാദ് വേദോദിതം ശുഭമ് യന് ന ജാനന്തി മുനയോ ദേവാശ് ച പിതരോ ഽസുരാഃ
ഗുഹ്യമായതിലും കൂടുതൽ രഹസ്യമായതും നേരിട്ട് വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുഭമായ ഒരു സത്യം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതു മുനികളും ദേവന്മാരും പിതാക്കളും അസുരന്മാരും അറിയാത്തതാണു.
തദ് അഹം പ്രീതയേ വക്ഷ്യേ ശ്രവണാത് സര്വകാമദമ് പരഃ സ പുരുഷോ ജ്ഞേയോ ഹ്യ് അവ്യക്തോ ഽക്ഷര ഏവ തു
നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ അതു പറയുന്നു; കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നതാണത്. ആ പരമപുരുഷൻ അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ, അവ്യക്തനും അക്ഷരനുമാണ്.
അപരശ് ച ക്ഷരസ് തസ്മാത് പ്രകൃത്യന്വിത ഏവ ച നിരാകാരാത് സാവയവഃ പുരുഷഃ സമജായത
അവനിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നശ്വരമായതും പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ഉള്ളതും ഉല്പത്തി നേടി. രൂപരഹിതനിൽ നിന്ന് അവയവങ്ങളുള്ള പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
തസ്മാദ് ആപഃ സമുദ്ഭൂതാ അദ്ഭ്യശ് ച പുരുഷസ് തഥാ താഭ്യാമ് അബ്ജം സമുദ്ഭൂതം തത്രാഹമ് അഭവം മുനേ
അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉല്പത്തി നേടി; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുരുഷനും. അവ രണ്ടിൽ നിന്ന് താമരയും ജനിച്ചു; അവിടെയാണ്, മുനേ, ഞാൻ ജനിച്ചത്.
പൃഥിവീ വായുര് ആകാശ ആപോ ജ്യോതിസ് തഥൈവ ച ഏതേ മത്തഃ പൂര്വതരാ ഏകദൈവാഭവന് മുനേ
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി—ഇവയെല്ലാം, മുനേ, എന്നിൽ മുമ്പ് ആദ്യദേവതകളായി ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.
ഏതാന് ഏവ പ്രപശ്യാമി നാന്യത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് നൈവ വേദാസ് തദാ ചാസന് നാഹം ദ്രഷ്ടാസ്മി കിംചന
ഞാൻ ഇവയേ മാത്രം കണ്ടു; മറ്റൊന്നും—ചലിക്കുന്നതോ അചലമോ—കാണാനായില്ല. അപ്പോൾ വേദങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, എനിക്ക് ഒന്നും കാണാനായിരുന്നില്ല.
യസ്മാദ് അഹം സമുദ്ഭൂതോ ന പശ്യേയം തമ് അപ്യ് അഥ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതേ മയി തദാ അശ്രൌഷം വാചമ് ഉത്തമാമ്
ഞാൻ അവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ, അവനെയും കാണാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു ഉത്തമമായ ശബ്ദം ഞാൻ കേട്ടു.
ബ്രഹ്മന് കുരു ജഗത്സൃഷ്ടിം സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
"ബ്രഹ്മാ, നീ ലോകം സൃഷ്ടിക്കണം—അചലവും ചലനമുള്ളതും."
തതോ ഽഹമ് അബ്രവം വാചം പരുഷാം തത്ര നാരദ കഥം സ്രക്ഷ്യേ ക്വ വാ സ്രക്ഷ്യേ കേന സ്രക്ഷ്യ ഇദം ജഗത്
അപ്പോൾ ഞാൻ അവിടെ, നാരദാ, ഈ കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "എങ്ങനെ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കും? എവിടെ സൃഷ്ടിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കും?"
സൈവ വാഗ് അബ്രവീദ് ദൈവീ പ്രകൃതിര് യാഭിധീയതേ വിഷ്ണുനാ പ്രേരിതാ മാതാ ജഗദീശാ ജഗന്മയീ
അത് തന്നെയാണ് ദൈവീകമായ ശബ്ദം; വിഷ്ണു പ്രേരിപ്പിച്ച പ്രകൃതിയായ, ലോകത്തിന്റെ മാതാവായ, ലോകമാകിയ ജഗദീശ്വരി എന്ന ദേവി എന്നോട് സംസാരിച്ചു.
യജ്ഞം കുരു തതഃ ശക്തിസ് തേ ഭവിത്രീ ന സംശയഃ യജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുര് ഇത്യ് ഏഷാ ശ്രുതിര് ബ്രഹ്മന് സനാതനീ
"യജ്ഞം നടത്തുക; അപ്പോൾ നിനക്കു ശക്തി ലഭിക്കും, സംശയമില്ല. യജ്ഞം തന്നെയാണ് വിഷ്ണു—ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ഉപദേശം, ബ്രഹ്മാ."
കിം യജ്വനാമ് അസാധ്യം സ്യാദ് ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്ക് പ്രാപിക്കാനാകാത്തത് എന്താണ്?
പുനസ് താമ് അബ്രവം ദേവീം ക്വ വാ കേനേതി തദ് വദ യജ്ഞഃ കാര്യോ മഹാഭാഗേ തതഃ സോവാച മാം പ്രതി
പിന്നീട് ഞാൻ ആ ദേവിയോട് ചോദിച്ചു: "എവിടെയാണ്, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചെയ്യേണ്ടത്? അതു പറയൂ. മഹാഭാഗ്യേ, എങ്ങനെ യജ്ഞം നടത്തണം?" അപ്പോൾ അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഓംകാരഭൂതാ യാ ദേവീ മാതൃകല്പാ ജഗന്മയീ കര്മഭൂമൌ യജസ്വേഹ യജ്ഞേശം യജ്ഞപൂരുഷമ്
"ഓംകാരരൂപിണിയായ, മാതാവുപോലുള്ള, ലോകമാകുന്ന ദേവിയെ, കര്മ്മഭൂമിയിൽ, ഇവിടെ യജ്ഞേശ്വരനായ യജ്ഞപുരുഷനെ ആരാധിച്ചുകൊൾക."
സ ഏവ സാധനം തേ സ്യാത് തേന തം യജ സുവ്രത യജ്ഞഃ സ്വാഹാ സ്വധാ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണാ ഹവിരാദികമ്
അതു തന്നെയാണ് നിന്റെ മാർഗം; അതിനാൽ നീ ഭക്തിയോടെ അവനെ ആരാധിക്കണം. യജ്ഞം, സ്വാഹാ, സ്വധാ, മന്ത്രങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ഹോമസാമഗ്രികൾ ഇവയൊക്കെയും അതിലുണ്ട്.
ഹരിര് ഏവാഖിലം തേന സര്വം വിഷ്ണോര് അവാപ്യതേ
ഹരി മാത്രമാണ് എല്ലാം; അതിലൂടെ വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കും.