സ്വര്ഗഃ സുരാണാമ് അഭവദ് അസുരാണാമ് ഇലാഭവത് കര്മഭൂമിമ് അവഷ്ടഭ്യ അസുരാഃ സര്വതോ ഽഭവന്
സ്വർഗം ദേവന്മാർക്കായിരുന്നു, ഭൂമി അസുരന്മാർക്കായിരുന്നു; അസുരന്മാർ കര്മഭൂമിയെ പിടിച്ചെടുത്ത് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു.
ദേവാനാം യജ്ഞഭാഗാംശ് ച ദാതൄന് ഘ്നന്ത്യ് അസുരാസ് തതഃ തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ യജ്ഞഭാഗൈര് വിനാ കൃതാഃ
അസുരന്മാർ ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞഭാഗം നൽകുന്നവരെ കൊല്ലുകയും, അതിലൂടെ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും യജ്ഞഭാഗങ്ങൾക്കു വഞ്ചിതരാവുകയും ചെയ്തു.
വ്യഥിതാ മാമ് ഉപാജഗ്മുഃ കിം കൃത്യമ് ഇതി ചാബ്രുവന് മയാ ചോക്താഃ സുരഗണാ യുദ്ധേ ജിത്വാസുരാന് ബലാത്
വ്യാകുലരായി, അവർ എന്നെ സമീപിച്ചു, 'ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു. ഞാൻ ദേവഗണങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരെ ശക്തിയാൽ ജയിച്ചശേഷം—'
ഭുവം പ്രാപ്സ്യഥ കര്മാണി ഹവീംഷി ച യശാംസി ച തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ഗതാ ദേവാ ഭൂമിം തേ സമരാര്ഥിനഃ
'നിങ്ങൾ ഭൂമി തിരിച്ചു നേടും, നിങ്ങളുടെ യാഗങ്ങളും ഹോമങ്ങളും പ്രശസ്തിയും വീണ്ടെടുക്കും.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച ദേവന്മാർ ഭൂമിയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ദൈത്യാശ് ച ദാനവാശ് ചൈവ രാക്ഷസാ ബലദര്പിതാഃ ഏകീഭൂത്വാ യയുസ് തേ ഽപി ജയിനോ യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണഃ
ദൈത്യരും ദാനവരും രാക്ഷസന്മാരും തങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ച് ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു, ജയത്തിനായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അവരും പുറപ്പെട്ടു.
അഹിര് വൃത്രോ ബലിസ് ത്വാഷ്ട്രിര് നമുചിഃ ശമ്ബരോ മയഃ ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ യോദ്ധാരോ ബലദര്പിതാഃ
അഹി, വൃത്രൻ, ബലി, ത്വഷ്ടാവ്, നമുചി, ശംബരൻ, മയൻ—ഇവരും മറ്റു പല ശക്തിശാലികളായ യോദ്ധാക്കളും തങ്ങളുടെ ശക്തിയിൽ അഭിമാനത്തോടെ അണിനിരന്നു.
അഗ്നിര് ഇന്ദ്രോ ഽഥ വരുണസ് ത്വഷ്ടാ പൂഷാ തഥാശ്വിനൌ മരുതോ ലോകപാലാശ് ച നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ
അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, പിന്നെ വരുണൻ, ത്വഷ്ടാവ്, പൂഷൻ, അശ്വിനികൾ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ലോകപാലന്മാർ—വിവിധ യുദ്ധകലകളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ.
തേ ദാനവാഃ സര്വ ഏവ യാമ്യാം വൈ ദിശി സംഗരേ അകുര്വന്ത മഹായത്നം ദക്ഷിണാര്ണവസംസ്ഥിതാഃ
ആ ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ, ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, മഹത്തായ പരിശ്രമം നടത്തി യുദ്ധം നടത്തി.
ത്രികൂടഃ പര്വതശ്രേഷ്ഠോ രാക്ഷസാനാം പുരാഭവത് തദ്വനേന യയുഃ സര്വേ തൈഃ സാര്ധം ദക്ഷിണാര്ണവമ്
ത്രികൂടം എന്ന പർവതം, രാക്ഷസന്മാരുടെ മുൻകാല നഗരമായിരുന്നു. ആ കാടിലൂടെ അവരൊക്കെയും ചേർന്ന് ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തേക്ക് പോയി.
സര്വേഷാം മേലനം യത്ര പര്വതോ മലയസ് തു സഃ മലയസ്യാപി ദേശോ ഽസൌ ദേവാരീണാമ് അഭൂത് തദാ
എല്ലാവരും കൂടിച്ചേർന്നത് മലയപർവതത്തിലാണ്. അപ്പോൾ മലയത്തിന്റെ ആ പ്രദേശം ദേവശത്രുക്കളുടെ സംഗമസ്ഥലമായി.
ദേവാനാം ഗൌതമീതീരേ തത്ര സംനിഹിതഃ ശിവഃ ഇതി തേഷാം സമായോഗോ ദേവാനാമ് അഭവത് കില
ദേവന്മാർ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് ശിവൻ സന്നിഹിതനായി. അങ്ങനെ, ദേവന്മാർ അവിടെ സംഗമിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ദേവാഃ സ്വരഥമ് ആരൂഢാസ് തത്ര തത്ര സമാഗമന് ഗൌതമ്യാഃ സരിദമ്ബായാഃ പുലിനേ വിമലാശയാഃ
ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ രഥങ്ങളിൽ കയറി, ഗൗതമീ നദിയുടെ വക്കിലെ മണൽപ്പുറങ്ങളിൽ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ കൂടിച്ചേർന്നു.
പ്രസന്നാഭീഷ്ടദാ യാ സ്യാത് പിതൄണാമ് അഖിലസ്യ തു തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ സ്തുത്വാ ദേവം മഹേശ്വരമ് അഭയം ചിന്തയാമ് ആസുസ് തേ സര്വേ ഽഥ പരസ്പരമ്
സന്തോഷവും ഇഷ്ടഫലങ്ങളും പിതാക്കന്മാർക്കു നൽകുന്ന അവൾക്ക്—all ദേവഗണങ്ങൾ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു, പിന്നെ പരസ്പരം ഭയരഹിതത്വം ആലോചിച്ചു.
അത്രാപ്യ് ഉപായഃ കോ ഽസ്മാകം നിര്ജിതാനാം പരൈര് ഹഠാത് ഏകമ് ഏവാത്ര നഃ ശ്രേയോ വിജയോ വാഥവാ മൃതിഃ സപത്നൈര് അഭിഭൂതാനാം ജീവിതം ധിങ് മനസ്വിനാമ്
ഇവിടെ നമ്മളെ ശത്രുക്കൾ ബലമായി ജയിച്ചപ്പോൾ എന്ത് മാർഗം ഉണ്ട് എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചു. നമ്മുടെ മുന്നിൽ ഒരു വഴിയേ ഉണ്ട്—ജയം അല്ലെങ്കിൽ മരണം. മനസ്സുറ്റവർക്കു ശത്രുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത് നിന്ദ്യമാണ്.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പുത്ര വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
അപ്പോൾ, മകനേ, അശരീരിയായ ഒരു വാണി അവിടെ മുഴങ്ങി.
ക്ലേശേനാലം സുരഗണാ ഗൌതമീമ് ആശു ഗച്ഛത ഭക്ത്യാ ഹരിഹരൌ തത്ര സമാരാധയതേശ്വരൌ
'ഇനി ദുഃഖം മതിയാകട്ടെ, ദേവഗണമേ! ഉടൻ ഗൗതമീ നദിയിലേക്ക് പോവൂ. ഭക്തിയോടെ അവിടെ ഹരിയും ഹരനും ഇരുവരെയും ആരാധിക്കൂ.'
ഗോദാവര്യാസ് തയോശ് ചൈവ പ്രസാദാത് കിം തു ദുഷ്കരമ്
'ഗോദാവരിയിൽ ആ ഇരുവരുടെയും കൃപയാൽ നേടാൻ കഴിയാത്തത് എന്താണ്? എല്ലാം സാധ്യമാണ്.'
പ്രസന്നാഭ്യാം ഹരീശാഭ്യാം ദേവാ ജയമ് അഭീപ്സിതമ് അവാപ്യ സര്വതോ ജഗ്മുഃ പാലയന്തോ ദിവൌകസഃ
ഹരിയും ഈശ്വരനും പ്രസന്നരായപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ആഗ്രഹിച്ച ജയവും നേടി, സ്വർഗ്ഗവാസികളെ സംരക്ഷിച്ച് എല്ലാടവും പോയി.
യത്ര ദേവാഗമോ ജാതസ് തത് തീര്ഥം തേന വിശ്രുതമ് ദേവാഗമം പ്രശംസന്തി മുനയസ് തത്ത്വദര്ശിനഃ
ദേവന്മാരുടെ സംഗമം നടന്ന സ്ഥലമാണ് ദേവാഗമം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായത്. സത്യം അറിഞ്ഞ മുനികൾ ദേവാഗമത്തെ സ്തുതിക്കുന്നു.
തത്രാശീതിസഹസ്രാണി ശിവലിങ്ഗാനി നാരദ ദേവാഗമഃ പര്വതോ ഽസൌ പ്രിയ ഇത്യ് അപി കഥ്യതേ തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ദേവപ്രിയമ് അതോ വിദുഃ
അവിടെ, നാരദാ, അശീതിസഹസ്രം ശിവലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. ആ പർവതം ദേവാഗമം എന്നും പ്രിയം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായതെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
കുശതര്പണമ് ആഖ്യാതം പ്രണീതാസംഗമം തഥാ തീര്ഥം സര്വേഷു ലോകേഷു ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ്
കുശത്തിലേപ്പിച്ചുള്ള അർപ്പണവും, ആചാരപൂർവ്വമായ സംഗമവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഈ തീർത്ഥം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതാണു.
തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി ശൃണു പാപഹരം ശുഭമ് വിന്ധ്യസ്യ ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ സഹ്യോ നാമ മഹാഗിരിഃ
അത് എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ പറയാം; കേൾക്കു, പാപം നീക്കുന്ന ശുഭമായത്. വിന്ധ്യപർവതത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സഹ്യപർവതം എന്ന മഹാശൈലം നിലകൊള്ളുന്നു.
യദങ്ഘ്രിഭ്യോ ഽഭവന് നദ്യോ ഗോദാഭീമരഥീമുഖാഃ യത്രാഭവത് തദ് വിരജമ് ഏകവീരാ ച യത്ര സാ
അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ഗോദാവരി, ഭീമ, രഥി തുടങ്ങിയ നദികൾ ഉല്പത്തി നേടി. അവിടെയാണ് വിശുദ്ധമായ വിരജാനദിയും, അവിടെയാണ് ഏകവീരാനദിയും.
ന തസ്യ മഹിമാ കൈശ്ചിദ് അപി ശക്യോ ഽനുവര്ണിതുമ് തസ്മിന് ഗിരൌ പുണ്യദേശേ ശൃണു നാരദ യത്നതഃ
അതു എത്ര വലിയതാണെന്നു ആരാലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. ആ പർവതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ, നാരായണാ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
ഗുഹ്യാദ് ഗുഹ്യതരം വക്ഷ്യേ സാക്ഷാദ് വേദോദിതം ശുഭമ് യന് ന ജാനന്തി മുനയോ ദേവാശ് ച പിതരോ ഽസുരാഃ
ഗുഹ്യമായതിലും കൂടുതൽ രഹസ്യമായതും നേരിട്ട് വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശുഭമായ ഒരു സത്യം ഞാൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതു മുനികളും ദേവന്മാരും പിതാക്കളും അസുരന്മാരും അറിയാത്തതാണു.
തദ് അഹം പ്രീതയേ വക്ഷ്യേ ശ്രവണാത് സര്വകാമദമ് പരഃ സ പുരുഷോ ജ്ഞേയോ ഹ്യ് അവ്യക്തോ ഽക്ഷര ഏവ തു
നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ അതു പറയുന്നു; കേൾക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നതാണത്. ആ പരമപുരുഷൻ അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ, അവ്യക്തനും അക്ഷരനുമാണ്.
അപരശ് ച ക്ഷരസ് തസ്മാത് പ്രകൃത്യന്വിത ഏവ ച നിരാകാരാത് സാവയവഃ പുരുഷഃ സമജായത
അവനിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു നശ്വരമായതും പ്രകൃതിയോടൊപ്പം ഉള്ളതും ഉല്പത്തി നേടി. രൂപരഹിതനിൽ നിന്ന് അവയവങ്ങളുള്ള പുരുഷൻ ജനിച്ചു.
തസ്മാദ് ആപഃ സമുദ്ഭൂതാ അദ്ഭ്യശ് ച പുരുഷസ് തഥാ താഭ്യാമ് അബ്ജം സമുദ്ഭൂതം തത്രാഹമ് അഭവം മുനേ
അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഉല്പത്തി നേടി; വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പുരുഷനും. അവ രണ്ടിൽ നിന്ന് താമരയും ജനിച്ചു; അവിടെയാണ്, മുനേ, ഞാൻ ജനിച്ചത്.
പൃഥിവീ വായുര് ആകാശ ആപോ ജ്യോതിസ് തഥൈവ ച ഏതേ മത്തഃ പൂര്വതരാ ഏകദൈവാഭവന് മുനേ
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, വെള്ളം, അഗ്നി—ഇവയെല്ലാം, മുനേ, എന്നിൽ മുമ്പ് ആദ്യദേവതകളായി ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്.
ഏതാന് ഏവ പ്രപശ്യാമി നാന്യത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് നൈവ വേദാസ് തദാ ചാസന് നാഹം ദ്രഷ്ടാസ്മി കിംചന
ഞാൻ ഇവയേ മാത്രം കണ്ടു; മറ്റൊന്നും—ചലിക്കുന്നതോ അചലമോ—കാണാനായില്ല. അപ്പോൾ വേദങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, എനിക്ക് ഒന്നും കാണാനായിരുന്നില്ല.