മത്സ്ഥാപിതാന്യ് ഉത്തമമന്ത്രവിദ്ഭിസ് തഥേതരൈഃ ശംകരകിംകരൈശ് ച നോദ്വാസ്യ പൂജാം പരശംകരേണ ബാഹ്യം സമായോജ്യമ് അഹോ ഭവസ്യ
ഞാനോ ഉത്തമ മന്ത്രജ്ഞന്മാരോ ശങ്കരന്റെ അനുചിതന്മാരോ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യരുത്; പരശങ്കരന്റെ പൂജ ഉപേക്ഷിക്കരുത്, ഭവന്റെ പൂജയിൽ പുറംചടങ്ങുകൾ ചേർക്കരുത്.
തിഷ്ഠന്തി സുസ്ഥാസ് തദനാദരേണ തേ ഖഡ്ഗപത്ത്രാദിഷു സംഭവന്തി യേ ഽശ്രദ്ദധാനാഃ ശിവലിങ്ഗപൂജാം വിധായ കൃത്യം ന സമാചരന്തി
ശിവലിംഗപൂജയെ അവഗണിച്ച്, കൃത്യമായി ചെയ്യാത്തവർ, പുറത്ത് ഭംഗിയായി തോന്നിയാലും, അവർ വാൾപത്രാദികളിൽ ജനിക്കുന്നു; വിശ്വാസമില്ലാത്തവർ കർത്തവ്യം നിറവേറ്റുന്നില്ല.
യഥോചിതം തേ യമകിംകരൈര് ഹി പച്യന്ത ഏവാഖിലദുര്ഗതീഷു രാമാജ്ഞയാ വായുസുതോ ജഗാമ ദോര്ഭ്യാം ന ചോത്പാടയിതും ശശാക
രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അത്തരം ആളുകൾ യമന്റെ സേവകരാൽ എല്ലാ ദുർഗതികളിലും യോജിച്ച് പാകപ്പെടുന്നു; വായുപുത്രൻ പിന്നെ പോയെങ്കിലും, തന്റെ കൈകൊണ്ട് ലിംഗം പിഴുതെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതഃ സ്വപുച്ഛേന ഗ്രഹീതുകാമഃ സംവേഷ്ട്യ ലിങ്ഗം തു വിസൃഷ്ടകാമഃ നൈവാശകത് തന് മഹദ് അദ്ഭുതം സ്യാത് കപീശ്വരാണാം നൃപതേസ് തഥൈവ
പിന്നീട്, വാലുകൊണ്ട് ലിംഗം ചുറ്റി പിടിച്ച് നീക്കം ചെയ്യാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ അതിനും സാധിച്ചില്ല; കപീശ്വരനും രാജാവിനും അത്ര വലിയ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
കശ് ചാലയേല് ലബ്ധമഹാനുഭാവം മഹേശലിങ്ഗം പുരുഷോ മനസ്വീ തന് നിശ്ചലം പ്രേക്ഷ്യ മഹാനുഭാവോ നൃപപ്രവീരഃ സഹസാ ജഗാമ
മഹാനുഭാവിയായ മനുഷ്യൻ, മഹേശന്റെ ശക്തിയാൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗം ആരാണ് ഇളക്കാൻ കഴിയുക? അതു കറങ്ങാതെ നിലനിൽക്കുന്നത് കണ്ട രാജാവ് ഉടനെ യാത്രയായി.
വിപ്രാന് അഥാമന്ത്ര്യ വിധായ പൂജാം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ച രാമചന്ദ്രഃ ശുദ്ധാതിശുദ്ധേന ഹൃദാഖിലൈസ് തൈര് ലിങ്ഗാനി സര്വാണി നനാമ രാമഃ
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണരെ ക്ഷണിച്ച്, പൂജ നടത്തി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, രാമചന്ദ്രൻ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം എല്ലാ ലിംഗങ്ങൾക്കും നമസ്കരിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധവാസിപ്രവരൈര് അശേഷൈഃ സംസേവിതം തീര്ഥമ് അതോ ബഭൂവ അത്രാപ്ലവാദ് ഏവ മഹാന്തി പാപാന്യ് അപി ക്ഷയം യാന്തി ന സംശയോ ഽത്ര
അങ്ങനെ, കിഷ്കിന്ദയിൽ നിന്നുള്ള പ്രധാനവാസികൾ ഈ തിരുത്തിൽ സേവനം നടത്തി; ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ പോലും വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കുന്നു — ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
പുനശ് ച ഗങ്ഗാം പ്രണനാമ ഭക്ത്യാ പ്രസീദ മാതര് മമ ഗൌതമീതി ജല്പന് മുഹുര് വിസ്മിതചിത്തവൃത്തിര് വിലോകയന് പ്രണമന് ഗൌതമീം താമ്
വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ നമസ്കരിച്ചു: 'എനിക്ക് ദയവായി, അമ്മേ, ഗൗതമി' എന്ന് ആവർത്തിച്ച്, അത്ഭുതഭാവത്തിൽ അവളെ നോക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃത്യ് ഏതദ് അതീവ പുണ്യം കിഷ്കിന്ധതീര്ഥം വിബുധാ വദന്തി പഠേത് സ്മരേദ് വാപി ശൃണോതി ഭക്ത്യാ പാപാപഹം കിം പുനഃ സ്നാനദാനൈഃ
അന്നുമുതൽ, ദേവന്മാർ ഈ കിഷ്കിന്ദാ തിരുത്തിനെ അത്യന്തം പുണ്യമായതെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ആരെങ്കിലും ഇതു വായിച്ചാലോ, ഓർത്താലോ, ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും — പിന്നെ അവിടെ കുളിച്ചോ ദാനം ചെയ്തോ എത്ര അധികം ഫലമുണ്ടാകും!
വ്യാസതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം പ്രാചേതസമ് അതഃ പരമ് നാതഃ പരതരം കിംചിത് പാവനം സര്വസിദ്ധിദമ്
അതിനുശേഷം, പ്രചേതസിന്റെ പുത്രനു ചേർന്ന, വ്യാസതിരുത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരുത്താണ്; അതിനേക്കാൾ പവിത്രവും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതുമായ മറ്റൊന്നുമില്ല.
ദശ മേ മാനസാഃ പുത്രാഃ സ്രഷ്ടാരോ ജഗതാമ് അപി അന്തം ജിജ്ഞാസവസ് തേ വൈ പൃഥിവ്യാ ജഗ്മുര് ഓജസാ
എനിക്ക് പത്ത് മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്. അവസാനം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ ശക്തിയോടെ ഭൂമിയിൽ യാത്ര ചെയ്തു.
പുനഃ സൃഷ്ടാഃ പുനസ് തേ ഽപി യാതാസ് താന് സമവേക്ഷിതുമ് നൈവ തേ ഽപി സമായാതാ യേ ഗതാസ് തേ ഗതാ ഗതാഃ
വീണ്ടും അവർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, പിന്നെയും പോയി; ഞാൻ അവരെ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, അവർ തിരികെ വന്നില്ല — പോയവർ പോയവരാണ്.
തദോത്പന്നാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ദിവ്യാ ആങ്ഗിരസോ മുനേ വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞാഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദാഃ
അപ്പോൾ ആ ദിവ്യരായ അംഗിരസരുടെ സന്തതികളായ മഹാത്മാക്കളും, വേദവും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും മുഴുവൻ അറിയുന്നവരും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായ മഹർഷിമാർ ജനിച്ചു.
തേ ഽനുജ്ഞാതാ അങ്ഗിരസാ ഗുരും നത്വാ തപോധനാഃ തപസേ നിശ്ചിതാഃ സര്വേ നൈവ പൃഷ്ട്വാ തു മാതരമ്
അവർ ഗുരുവായ അംഗിരസിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ച്, തപസ്സിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ എല്ലാവരും അമ്മയോടൊന്നും ചോദിക്കാതെ പുറപ്പെട്ടു.
സര്വേഭ്യോ ഹ്യ് അധികാ മാതാ ഗുരുഭ്യോ ഗൌരവേണ ഹി തദാ നാരദ കോപേന സാ ശശാപ തദാത്മജാന്
അമ്മയെയാണ് എല്ലാവരിലും കൂടുതലായി ആദരിക്കേണ്ടത്, ഗുരുക്കന്മാരേക്കാളും കൂടുതൽ. അപ്പോൾ നാരദന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ തന്റെ മക്കളെ ശപിച്ചു.
മാമ് അനാദൃത്യ യേ പുത്രാഃ പ്രവൃത്താശ് ചരിതും തപഃ സര്വൈര് അപി പ്രകാരൈസ് തന് ന തേഷാം സിദ്ധിമ് ഏഷ്യതി
"എന്നെ അവഗണിച്ച് തപസ്സിന് പുറപ്പെട്ട മക്കൾക്ക് എത്രയോ വിധത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചാലും വിജയമൊന്നും ലഭിക്കില്ല."
നാനാദേശാംശ് ച ചിന്വാനാസ് തപഃസിദ്ധിം ന യാന്തി ച വിഘ്നമ് അന്വേതി താന് സര്വാന് ഇതശ് ചേതശ് ച ധാവതഃ
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞിട്ടും അവർക്ക് തപസ്സിൽ സിദ്ധി ലഭിച്ചില്ല; ഇവിടെയും അവിടെയും അലയുമ്പോൾ എല്ലാ വഴിയിലും തടസ്സങ്ങൾ അവരെ പിന്തുടർന്നു.
ക്വാപി തദ് രാക്ഷസൈര് വിഘ്നം ക്വാപി തന് മാനുഷൈര് അഭൂത് പ്രമദാഭിഃ ക്വചിച് ചാപി ക്വാപി തദ്ദേഹദോഷതഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ ദാനവന്മാരാൽ തടസ്സം ഉണ്ടായി; മറ്റിടങ്ങളിൽ മനുഷ്യരാൽ, സ്ത്രീകളാൽ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ടും തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടു.
ഏവം തു ഭ്രമമാണാസ് തേ യയുഃ സര്വേ തപോനിധിമ് അഗസ്ത്യം തപതാം ശ്രേഷ്ഠം കുമ്ഭയോനിം ജഗദ്ഗുരുമ്
ഇങ്ങനെ അലയുന്നവരായ അവർ എല്ലാവരും തപസ്സിന്റെ നിധിയായ, തപസ്സുകാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ, കുംഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ലോകഗുരുവായ അഗസ്ത്യന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
നമസ്കൃത്വാ ഹ്യ് ആങ്ഗിരസാ ഹ്യ് അഗ്നിവംശസമുദ്ഭവാഃ ദക്ഷിണാശാപതിം ശാന്തം വിനീതാഃ പ്രഷ്ടുമ് ഉദ്യതാഃ
അഗ്നിവംശത്തിൽ ജനിച്ച അംഗിരസരുടെ സന്തതികൾ ദക്ഷിണദിശയുടെ അധിപനായ ശാന്തനും വിനീതനുമായ അഗസ്ത്യനെ വന്ദിച്ചു, ചോദിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു.
ഭഗവന് കേന ദോഷേണ തപോ ഽസ്മാകം ന സിധ്യതി നാനാവിധൈര് അപ്യ് ഉപായൈഃ കുര്വതാം ച പുനഃ പുനഃ
"ഭഗവനെ, ഞങ്ങളുടെ തപസ്സ് പലവിധമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ചെയ്തിട്ടും വിജയിക്കാത്തത് ഏത് ദോഷം കൊണ്ടാണെന്ന് ദയവായി പറയേണം."
കിം കുര്മഃ കഃ പ്രകാരോ ഽത്ര തപസ്യ് ഏവ ഭവാമ കിമ് ഉപായം ബ്രൂഹി വിപ്രേന്ദ്ര ജ്യേഷ്ഠോ ഽസി തപസാ ധ്രുവമ്
"ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം? ഇവിടെ തപസ്സിന് എന്താണ് മാർഗം? മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോരു ബ്രാഹ്മണനേ, ദയവായി മാർഗം കാണിച്ചു തരിക; തപസ്സിൽ നിങ്ങൾ ഏറ്റവും മുന്നിലാണ്."
ജ്ഞാതാസി ജ്ഞാനിനാം ബ്രഹ്മന് വക്താസി വദതാം വരഃ ശാന്തോ ഽസി യമിനാം നിത്യം ദയാവാന് പ്രിയകൃത് തഥാ
"ജ്ഞാനികളിൽ പ്രശസ്തനാണ് നിങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണനേ; സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, എപ്പോഴും ശാന്തനും, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവരിൽ മുൻപന്തിയിലും, കരുണയുള്ളവനും, സദാ നല്ലത് ചെയ്യുന്നവനുമാണ് നിങ്ങൾ."
അക്രോധനശ് ച ന ദ്വേഷ്ടാ തസ്മാദ് ബ്രൂഹി വിവക്ഷിതമ് സാഹംകാരാ ദയാഹീനാ ഗുരുസേവാവിവര്ജിതാഃ അസത്യവാദിനഃ ക്രൂരാ ന തേ തത്ത്വം വിജാനതേ
"കോപമോ ദ്വേഷമോ ഇല്ലാത്തവനാണ് നിങ്ങൾ; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾക്ക് പറയാൻ മനസ്സുള്ളത് പറയുക. അഹങ്കാരമുള്ളവരും, കരുണയില്ലാത്തവരും, ഗുരുസേവനത്തിൽ അശ്രദ്ധരായവരും, അസത്യവാദികളും ക്രൂരരും സത്യം അറിയുന്നില്ല."
അഗസ്ത്യഃ പ്രാഹ താന് സര്വാന് ക്ഷണം ധ്യാത്വാ ശനൈഃ ശനൈഃ
അഗസ്ത്യൻ ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ച്, ശാന്തമായി എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു.
ശാന്താത്മാനോ ഭവന്തോ വൈ സ്രഷ്ടാരോ ബ്രഹ്മണാ കൃതാഃ ന പര്യാപ്തം തപശ് ചാഭൂത് സ്മരധ്വം സ്മയകാരണമ്
"നിങ്ങൾ ശാന്തചിത്തരായവരാണ്, ബ്രഹ്മാവിനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട പ്രജാപതികളുമാണ്. എങ്കിലും നിങ്ങളുടെ തപസ്സ് മതിയായിരുന്നില്ല—നിങ്ങളുടെ പരാജയത്തിന് കാരണമെന്താണെന്ന് ഓർക്കുക."
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതാഃ പൂര്വം യേ ഗതാഃ സുഖമ് ഏധതേ യേ ഗതാഃ പുനര് അന്വേഷ്ടും തേ ച ത്വ് ആങ്ഗിരസോ ഽഭവന്
"ബ്രഹ്മാവിനാൽ മുമ്പ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരും, സന്തോഷം നേടിയവരും, വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടവരും, അവർ എല്ലാവരും അംഗിരസരുടെ സന്തതികളായി."
തേ യൂയം ച പുനഃ കാലേ യാതാ യാതാഃ ശനൈഃ ശനൈഃ പ്രജാപതേര് അപ്യ് അധികാ ഭവിതാരോ ന സംശയഃ
"നിങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും സമയമെത്തുമ്പോൾ പുറപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; നിങ്ങൾ പ്രജാപതിയെക്കാൾ വലിയവരാകും, അതിൽ സംശയമില്ല."
ഇതോ യാന്തു തപസ് തപ്തും ഗങ്ഗാം ത്രൈലോക്യപാവനീമ് നോപായോ ഽന്യോ ഽസ്തി സംസാരേ വിനാ ഗങ്ഗാം ശിവപ്രിയാമ്
"ഇനി നിങ്ങൾ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയിൽ പോയി തപസ്സ് ചെയ്യുക; ഈ ലോകത്തിൽ ഗംഗയെക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ട മറ്റൊരു മാർഗം ഇല്ല, ശിവന്റെ പ്രിയമായ ഗംഗ മാത്രമാണ് മാർഗം."
തത്രാശ്രമേ പുണ്യദേശേ ജ്ഞാനദം പൂജയിഷ്യഥ സ ച്ഛേദയിഷ്യത്യ് അഖിലം സംശയം വോ മഹാമതിഃ ന സിദ്ധിഃ ക്വാപി കേഷാംചിദ് വിനാ സദ്ഗുരുണാ യതഃ
"അവിടെ പുണ്യഭൂമിയായ ആശ്രമത്തിൽ ജ്ഞാനം നൽകുന്നവനെ ആരാധിക്കുക; ആ മഹാത്മാവ് നിങ്ങളുടെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കും, കാരണം സത്യഗുരുവില്ലാതെ ആര്ക്കും എവിടെയും സിദ്ധി ലഭിക്കില്ല."