ലങ്കാ ച ഭഗ്നാ സഗണം ഹി രക്ഷോ ഹതം ഹി യസ്യാഃ പരിസേവനേന യാം ഗൌതമോ ദേവവരം പ്രപൂജ്യ ശിവം ശരണ്യം സജടാമ് അവാപ
ഇവളെ സേവിച്ചതിനാൽ ലങ്കയും അവിടത്തെ റാക്ഷസരും നശിച്ചു; ഗൗതമൻ ദേവവരനായ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു, സജടാധാരിയായ അഭയമായ ശിവനെ പ്രാപിച്ചു.
സേയം ജനിത്രീ സകലേപ്സിതാനാമ് അമങ്ഗലാനാമ് അപി സംനിഹന്ത്രീ ജഗത്പവിത്രീകരണൈകദക്ഷാ ദൃഷ്ടാദ്യ സാക്ഷാത് സരിതാം സവിത്രീ
അവൾ എല്ലാ ഇച്ഛകളും നൽകുന്ന മാതാവാണ്, ദോഷങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഏകപാടുള്ളവളാണ്, നേരിൽ കാണാവുന്ന നദികളുടെ സാവിത്രിയാണ്.
ഏതത് സമാകര്ണ്യ വചോ നൃപസ്യ തത്രാപ്ലവന് ഹരയഃ സര്വ ഏവ പൂജാം ചക്രുര് വിധിവത് തേ പൃഥക് ച പുഷ്പൈര് അനേകൈഃ സര്വലോകോപഹാരൈഃ
രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടവുടൻ എല്ലാ വാനരന്മാരും അവിടെ കുളിച്ചു, ഓരോരുത്തരും അനേകം പുഷ്പങ്ങളാൽ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തിസാമഗ്രികളാൽ, വിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തി.
സംപൂജ്യ ശര്വം നൃപതിര് യഥാവത് സ്തുത്വാ വാക്യൈഃ സര്വഭാവോപയുക്തൈഃ തേ വാനരാ മുദിതാഃ സര്വ ഏവ നൃത്യം ച ഗീതം ച തഥൈവ ചക്രുഃ
ശര്വനെ യഥാവിധി പൂജിച്ച് രാജാവ് എല്ലാ ഭാവങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകളാൽ സ്തുതി ചെയ്തു; സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാ വാനരന്മാരും നൃത്തവും പാട്ടും ആസ്വദിച്ചു.
സുഖോഷിതസ് താം രജനീം മഹാത്മാ പ്രിയാനുയുക്തഃ സംവൃതഃ പ്രേമവദ്ഭിഃ ദുഃഖം ജഹൌ സര്വമ് അമിത്രസംഭവം കിം നാപ്യതേ ഗൌതമീസേവനേന
ആ മഹാത്മാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു; ശത്രുക്കളാൽ ഉണ്ടായ എല്ലാ ദുഃഖവും അകന്നു. ഗൗതമിയെ സേവിക്കുന്നവനു ഇനി എന്ത് ദുഃഖം ശേഷിക്കും?
സവിസ്മയഃ പശ്യതി ഭൃത്യവര്ഗം ഗോദാവരീം സ്തൌതി ച സംപ്രഹൃഷ്ടഃ സംമാനയന് ഭൃത്യഗണം സമഗ്രമ് അവാപ രാമഃ കമപി പ്രമോദമ്
അവൻ അത്ഭുതത്തോടെ തന്റെ ഭൃത്യരെ നോക്കി, സന്തോഷത്തോടെ ഗോദാവരിയെ പുകഴ്ത്തി; എല്ലാ സേവകരെയും ആദരിച്ച്, രാമൻ അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
നാദ്യാപി തൃപ്താസ് തു ഭവാമ തീര്ഥേ കംചിച് ച കാലം നിവസാമ ചാത്ര വത്സ്യാമ ചാത്രൈവ പരാശ് ചതസ്രോ രാത്രീര് അഥോ യാമ വൃതാസ് ത്വ് അയോധ്യാമ്
ഈ തിരുത്തിൽ ഇനിയും തൃപ്തിയില്ലാതെ, നമുക്ക് കുറേ നാൾ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കാം; ഇനി നാലു രാത്രികൾ കൂടി ഇവിടെ പാർത്തു, അതിനുശേഷം അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങാം.
തസ്യാഥ വാക്യം ഹരയോ ഽനുമേനിരേ തഥൈവ രാത്രീര് അപരാശ് ചതസ്രഃ സംപൂജ്യ ദേവം സകലേശ്വരം തം ഭ്രാതൃപ്രിയം തീര്ഥമ് അഥോ ജഗാമ
അവന്റെ വാക്ക് ഹരികൾ അംഗീകരിച്ചു; അതുപോലെ നാലു രാത്രികൾ കൂടി സർവ്വേശ്വരനായ ദേവനെ ആരാധിച്ച്, സഹോദരനു പ്രിയമായ തിരുത്തിലേക്ക് അവർ പോയി.
സിദ്ധേശ്വരം നാമ ജഗത്പ്രസിദ്ധം യസ്യ പ്രഭാവാത് പ്രബലോ ദശാസ്യഃ ഏവം തു പഞ്ചാഹമ് അഥോഷിരേ തേ സ്വം സ്വം പ്രതിഷ്ഠാപിതലിങ്ഗമ് അര്ച്യ
ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ സിദ്ധേശ്വരൻ അവിടെയുണ്ട്; അവന്റെ ശക്തിയിൽ ദശമുഖൻ കീഴടങ്ങിയതാണു. അങ്ങനെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളാൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങളെ ആരാധിച്ച്, അവിടെ അഞ്ചു ദിവസം കഴിഞ്ഞു.
ശുശ്രൂഷണം തത്ര കരോതി വായോഃ സുതോ ഽനുഗാമീ ഹനുമാന് നൃപസ്യ ഗച്ഛന് നൃപേന്ദ്രോ ഹനുമന്തമ് ആഹ ലിങ്ഗാനി സര്വാണി വിസര്ജയസ്വ
അവിടെ വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ രാജാവിനെ അനുഗമിച്ച് സേവനം ചെയ്തു; പുറപ്പെടുമ്പോൾ രാജാവ് ഹനുമാനോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ലിംഗങ്ങളും നീ നീക്കം ചെയ്യണം.'
മത്സ്ഥാപിതാന്യ് ഉത്തമമന്ത്രവിദ്ഭിസ് തഥേതരൈഃ ശംകരകിംകരൈശ് ച നോദ്വാസ്യ പൂജാം പരശംകരേണ ബാഹ്യം സമായോജ്യമ് അഹോ ഭവസ്യ
ഞാനോ ഉത്തമ മന്ത്രജ്ഞന്മാരോ ശങ്കരന്റെ അനുചിതന്മാരോ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യരുത്; പരശങ്കരന്റെ പൂജ ഉപേക്ഷിക്കരുത്, ഭവന്റെ പൂജയിൽ പുറംചടങ്ങുകൾ ചേർക്കരുത്.
തിഷ്ഠന്തി സുസ്ഥാസ് തദനാദരേണ തേ ഖഡ്ഗപത്ത്രാദിഷു സംഭവന്തി യേ ഽശ്രദ്ദധാനാഃ ശിവലിങ്ഗപൂജാം വിധായ കൃത്യം ന സമാചരന്തി
ശിവലിംഗപൂജയെ അവഗണിച്ച്, കൃത്യമായി ചെയ്യാത്തവർ, പുറത്ത് ഭംഗിയായി തോന്നിയാലും, അവർ വാൾപത്രാദികളിൽ ജനിക്കുന്നു; വിശ്വാസമില്ലാത്തവർ കർത്തവ്യം നിറവേറ്റുന്നില്ല.
യഥോചിതം തേ യമകിംകരൈര് ഹി പച്യന്ത ഏവാഖിലദുര്ഗതീഷു രാമാജ്ഞയാ വായുസുതോ ജഗാമ ദോര്ഭ്യാം ന ചോത്പാടയിതും ശശാക
രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അത്തരം ആളുകൾ യമന്റെ സേവകരാൽ എല്ലാ ദുർഗതികളിലും യോജിച്ച് പാകപ്പെടുന്നു; വായുപുത്രൻ പിന്നെ പോയെങ്കിലും, തന്റെ കൈകൊണ്ട് ലിംഗം പിഴുതെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതഃ സ്വപുച്ഛേന ഗ്രഹീതുകാമഃ സംവേഷ്ട്യ ലിങ്ഗം തു വിസൃഷ്ടകാമഃ നൈവാശകത് തന് മഹദ് അദ്ഭുതം സ്യാത് കപീശ്വരാണാം നൃപതേസ് തഥൈവ
പിന്നീട്, വാലുകൊണ്ട് ലിംഗം ചുറ്റി പിടിച്ച് നീക്കം ചെയ്യാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ അതിനും സാധിച്ചില്ല; കപീശ്വരനും രാജാവിനും അത്ര വലിയ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
കശ് ചാലയേല് ലബ്ധമഹാനുഭാവം മഹേശലിങ്ഗം പുരുഷോ മനസ്വീ തന് നിശ്ചലം പ്രേക്ഷ്യ മഹാനുഭാവോ നൃപപ്രവീരഃ സഹസാ ജഗാമ
മഹാനുഭാവിയായ മനുഷ്യൻ, മഹേശന്റെ ശക്തിയാൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗം ആരാണ് ഇളക്കാൻ കഴിയുക? അതു കറങ്ങാതെ നിലനിൽക്കുന്നത് കണ്ട രാജാവ് ഉടനെ യാത്രയായി.
വിപ്രാന് അഥാമന്ത്ര്യ വിധായ പൂജാം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ച രാമചന്ദ്രഃ ശുദ്ധാതിശുദ്ധേന ഹൃദാഖിലൈസ് തൈര് ലിങ്ഗാനി സര്വാണി നനാമ രാമഃ
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണരെ ക്ഷണിച്ച്, പൂജ നടത്തി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, രാമചന്ദ്രൻ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം എല്ലാ ലിംഗങ്ങൾക്കും നമസ്കരിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധവാസിപ്രവരൈര് അശേഷൈഃ സംസേവിതം തീര്ഥമ് അതോ ബഭൂവ അത്രാപ്ലവാദ് ഏവ മഹാന്തി പാപാന്യ് അപി ക്ഷയം യാന്തി ന സംശയോ ഽത്ര
അങ്ങനെ, കിഷ്കിന്ദയിൽ നിന്നുള്ള പ്രധാനവാസികൾ ഈ തിരുത്തിൽ സേവനം നടത്തി; ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ പോലും വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കുന്നു — ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
പുനശ് ച ഗങ്ഗാം പ്രണനാമ ഭക്ത്യാ പ്രസീദ മാതര് മമ ഗൌതമീതി ജല്പന് മുഹുര് വിസ്മിതചിത്തവൃത്തിര് വിലോകയന് പ്രണമന് ഗൌതമീം താമ്
വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ നമസ്കരിച്ചു: 'എനിക്ക് ദയവായി, അമ്മേ, ഗൗതമി' എന്ന് ആവർത്തിച്ച്, അത്ഭുതഭാവത്തിൽ അവളെ നോക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃത്യ് ഏതദ് അതീവ പുണ്യം കിഷ്കിന്ധതീര്ഥം വിബുധാ വദന്തി പഠേത് സ്മരേദ് വാപി ശൃണോതി ഭക്ത്യാ പാപാപഹം കിം പുനഃ സ്നാനദാനൈഃ
അന്നുമുതൽ, ദേവന്മാർ ഈ കിഷ്കിന്ദാ തിരുത്തിനെ അത്യന്തം പുണ്യമായതെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ആരെങ്കിലും ഇതു വായിച്ചാലോ, ഓർത്താലോ, ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും — പിന്നെ അവിടെ കുളിച്ചോ ദാനം ചെയ്തോ എത്ര അധികം ഫലമുണ്ടാകും!
വ്യാസതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം പ്രാചേതസമ് അതഃ പരമ് നാതഃ പരതരം കിംചിത് പാവനം സര്വസിദ്ധിദമ്
അതിനുശേഷം, പ്രചേതസിന്റെ പുത്രനു ചേർന്ന, വ്യാസതിരുത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരുത്താണ്; അതിനേക്കാൾ പവിത്രവും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതുമായ മറ്റൊന്നുമില്ല.
ദശ മേ മാനസാഃ പുത്രാഃ സ്രഷ്ടാരോ ജഗതാമ് അപി അന്തം ജിജ്ഞാസവസ് തേ വൈ പൃഥിവ്യാ ജഗ്മുര് ഓജസാ
എനിക്ക് പത്ത് മനസ്സിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചവരാണ്. അവസാനം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ ശക്തിയോടെ ഭൂമിയിൽ യാത്ര ചെയ്തു.
പുനഃ സൃഷ്ടാഃ പുനസ് തേ ഽപി യാതാസ് താന് സമവേക്ഷിതുമ് നൈവ തേ ഽപി സമായാതാ യേ ഗതാസ് തേ ഗതാ ഗതാഃ
വീണ്ടും അവർ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, പിന്നെയും പോയി; ഞാൻ അവരെ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, അവർ തിരികെ വന്നില്ല — പോയവർ പോയവരാണ്.
തദോത്പന്നാ മഹാപ്രാജ്ഞാ ദിവ്യാ ആങ്ഗിരസോ മുനേ വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞാഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദാഃ
അപ്പോൾ ആ ദിവ്യരായ അംഗിരസരുടെ സന്തതികളായ മഹാത്മാക്കളും, വേദവും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും മുഴുവൻ അറിയുന്നവരും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായ മഹർഷിമാർ ജനിച്ചു.
തേ ഽനുജ്ഞാതാ അങ്ഗിരസാ ഗുരും നത്വാ തപോധനാഃ തപസേ നിശ്ചിതാഃ സര്വേ നൈവ പൃഷ്ട്വാ തു മാതരമ്
അവർ ഗുരുവായ അംഗിരസിന്റെ അനുമതി വാങ്ങി, അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ച്, തപസ്സിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ എല്ലാവരും അമ്മയോടൊന്നും ചോദിക്കാതെ പുറപ്പെട്ടു.
സര്വേഭ്യോ ഹ്യ് അധികാ മാതാ ഗുരുഭ്യോ ഗൌരവേണ ഹി തദാ നാരദ കോപേന സാ ശശാപ തദാത്മജാന്
അമ്മയെയാണ് എല്ലാവരിലും കൂടുതലായി ആദരിക്കേണ്ടത്, ഗുരുക്കന്മാരേക്കാളും കൂടുതൽ. അപ്പോൾ നാരദന്റെ അമ്മ കോപത്തോടെ തന്റെ മക്കളെ ശപിച്ചു.
മാമ് അനാദൃത്യ യേ പുത്രാഃ പ്രവൃത്താശ് ചരിതും തപഃ സര്വൈര് അപി പ്രകാരൈസ് തന് ന തേഷാം സിദ്ധിമ് ഏഷ്യതി
"എന്നെ അവഗണിച്ച് തപസ്സിന് പുറപ്പെട്ട മക്കൾക്ക് എത്രയോ വിധത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചാലും വിജയമൊന്നും ലഭിക്കില്ല."
നാനാദേശാംശ് ച ചിന്വാനാസ് തപഃസിദ്ധിം ന യാന്തി ച വിഘ്നമ് അന്വേതി താന് സര്വാന് ഇതശ് ചേതശ് ച ധാവതഃ
വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞിട്ടും അവർക്ക് തപസ്സിൽ സിദ്ധി ലഭിച്ചില്ല; ഇവിടെയും അവിടെയും അലയുമ്പോൾ എല്ലാ വഴിയിലും തടസ്സങ്ങൾ അവരെ പിന്തുടർന്നു.
ക്വാപി തദ് രാക്ഷസൈര് വിഘ്നം ക്വാപി തന് മാനുഷൈര് അഭൂത് പ്രമദാഭിഃ ക്വചിച് ചാപി ക്വാപി തദ്ദേഹദോഷതഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ ദാനവന്മാരാൽ തടസ്സം ഉണ്ടായി; മറ്റിടങ്ങളിൽ മനുഷ്യരാൽ, സ്ത്രീകളാൽ, അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ടും തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടു.
ഏവം തു ഭ്രമമാണാസ് തേ യയുഃ സര്വേ തപോനിധിമ് അഗസ്ത്യം തപതാം ശ്രേഷ്ഠം കുമ്ഭയോനിം ജഗദ്ഗുരുമ്
ഇങ്ങനെ അലയുന്നവരായ അവർ എല്ലാവരും തപസ്സിന്റെ നിധിയായ, തപസ്സുകാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ, കുംഭത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ലോകഗുരുവായ അഗസ്ത്യന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
നമസ്കൃത്വാ ഹ്യ് ആങ്ഗിരസാ ഹ്യ് അഗ്നിവംശസമുദ്ഭവാഃ ദക്ഷിണാശാപതിം ശാന്തം വിനീതാഃ പ്രഷ്ടുമ് ഉദ്യതാഃ
അഗ്നിവംശത്തിൽ ജനിച്ച അംഗിരസരുടെ സന്തതികൾ ദക്ഷിണദിശയുടെ അധിപനായ ശാന്തനും വിനീതനുമായ അഗസ്ത്യനെ വന്ദിച്ചു, ചോദിക്കാൻ തയ്യാറായി നിന്നു.