തസ്യ സ്വരൂപം വക്ഷ്യാമി യത്നേന ശൃണു നാരദ പുരാ ദാശരഥീ രാമോ രാവണം ലോകരാവണമ്
അത് എങ്ങനെയാണെന്നു ഞാൻ വിശദമായി പറയും, നാരദാ, ശ്രദ്ധിക്കൂ. പുരാതനകാലത്ത് ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ലോകത്തെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാവണനെ സംഹരിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധാവാസിഭിഃ സാര്ധം ജഘാന രണമൂര്ധനി സപുത്രം സബലം ഹത്വാ സീതാമ് ആദായ ശത്രുഹാ
കിഷ്കിന്ദയിലെ വാസികളോടൊപ്പം രാമൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാവണനെയും അവന്റെ മക്കളെയും സൈന്യത്തെയും സംഹരിച്ചു; ശത്രുവിനെ ജയിച്ചശേഷം സീതയെ തിരികെ നേടി.
ഭ്രാത്രാ സൌമിത്രിണാ സാര്ധം വാനരൈശ് ച മഹാബലൈഃ വിഭീഷണേന ബലിനാ ദേവൈഃ പ്രത്യാഗതോ നൃപഃ
സൗമിത്രി എന്ന സഹോദരനോടും മഹാബലമുള്ള വാനരന്മാരോടും ശക്തനായ വിഭീഷണനോടും ദേവന്മാരോടും കൂടെ രാജാവ് തിരിച്ചു വന്നു.
കൃതസ്വസ്ത്യയനഃ ശ്രീമാന് പുഷ്പകേണ വിരാജിതഃ യദ് ആസീദ് ധനരാജസ്യ കാമഗേനാശുഗാമിനാ
ശുഭപ്രവൃത്തികൾ നടത്തി, മഹത്വമുള്ള രാമൻ ധനരാജാവിന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം പോകുന്ന, അതിവേഗം സഞ്ചരിക്കുന്ന പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഭംഗിയായി ഇരുന്നു.
അയോധ്യാമ് അഗമന് സര്വേ ഗച്ഛന് ഗങ്ഗാമ് അപശ്യത രാമോ വിരാമഃ ശത്രൂണാം ശരണ്യഃ ശരണാര്ഥിനാമ്
അവരൊക്കെ അയോധ്യയിലേക്ക് യാത്രയായി; യാത്രക്കിടയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവനും അഭയം തേടുന്നവർക്കു ആശ്രയവുമായ രാമൻ ഗംഗയെ കണ്ടു.
ഗൌതമീം തു ജഗത്പുണ്യാം സര്വകാമപ്രദായിനീമ് മനോനയനസംതാപനിവാരണപരായണാമ്
ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നതുമായ ഗൗതമിയെ, മനസ്സിന്റെയും കണ്ണിന്റെയും ദുഃഖം മാറ്റുന്നവളെ, രാമൻ കണ്ടു.
താം ദൃഷ്ട്വാ നൃപതിഃ ശ്രീമാന് ഗങ്ഗാതീരമ് അഥാവിശത് താം ദൃഷ്ട്വാ പ്രാഹ നൃപതിര് ഹര്ഷഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ഹരീന് സര്വാന് അഥാമന്ത്ര്യ ഹനുമത്പ്രമുഖാന് മുനേ
അവളെ കണ്ട രാജാവ് ഗംഗയുടെ തീരത്ത് കടന്നു. അവളെ കണ്ടതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ വിറയുന്ന വാക്കുകളോടെ രാജാവ് ഹനുമാൻമുഖ്യനായ എല്ലാ വാനരന്മാരോടും സംസാരിച്ചു, മഹർഷേ.
അസ്യാഃ പ്രഭാവാദ് ധരയോ യോ ഽസൌ മമ പിതാ പ്രഭുഃ സര്വപാപവിനിര്മുക്തസ് തതോ യാതസ് ത്രിവിഷ്ടപമ്
വാനരങ്ങളേ, ഇവളുടെ ശക്തിയാൽ എന്റെ പിതാവായ പ്രഭു എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി.
ഇയം ജനിത്രീ സകലസ്യ ജന്തോര് ഭുക്തിപ്രദാ മുക്തിമ് അഥാപി ദദ്യാത് പാപാനി ഹന്യാദ് അപി ദാരുണാനി കാന്യാനയാസ്ത്യ് അത്ര നദീ സമാനാ
അവൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും മാതാവാണ്, അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്നവളും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളുമാണ്; ഏറ്റവും ഭയാനകമായ പാപങ്ങൾ പോലും അവൾ നശിപ്പിക്കും. ഇവളെ തുല്യമായ മറ്റൊരു നദി ഇല്ല.
ഹതാനി ശശ്വദ് ദുരിതാനി ചൈവ അസ്യാഃ പ്രഭാവാദ് അരയഃ സഖായഃ വിഭീഷണോ മൈത്രമ് ഉപൈതി നിത്യം സീതാ ച ലബ്ധാ ഹനുമാംശ് ച ബന്ധുഃ
ഇവളുടെ ശക്തിയാൽ ശത്രുക്കളും ദുർഭാഗ്യങ്ങളും എല്ലാം എന്നും നശിക്കുന്നു; വിഭീഷണൻ സ്ഥിരമായ സൗഹൃദം നേടുന്നു, സീതയെ തിരികെ കിട്ടി, ഹനുമാൻ ബന്ധുവായി.
ലങ്കാ ച ഭഗ്നാ സഗണം ഹി രക്ഷോ ഹതം ഹി യസ്യാഃ പരിസേവനേന യാം ഗൌതമോ ദേവവരം പ്രപൂജ്യ ശിവം ശരണ്യം സജടാമ് അവാപ
ഇവളെ സേവിച്ചതിനാൽ ലങ്കയും അവിടത്തെ റാക്ഷസരും നശിച്ചു; ഗൗതമൻ ദേവവരനായ ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു, സജടാധാരിയായ അഭയമായ ശിവനെ പ്രാപിച്ചു.
സേയം ജനിത്രീ സകലേപ്സിതാനാമ് അമങ്ഗലാനാമ് അപി സംനിഹന്ത്രീ ജഗത്പവിത്രീകരണൈകദക്ഷാ ദൃഷ്ടാദ്യ സാക്ഷാത് സരിതാം സവിത്രീ
അവൾ എല്ലാ ഇച്ഛകളും നൽകുന്ന മാതാവാണ്, ദോഷങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ്, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഏകപാടുള്ളവളാണ്, നേരിൽ കാണാവുന്ന നദികളുടെ സാവിത്രിയാണ്.
ഏതത് സമാകര്ണ്യ വചോ നൃപസ്യ തത്രാപ്ലവന് ഹരയഃ സര്വ ഏവ പൂജാം ചക്രുര് വിധിവത് തേ പൃഥക് ച പുഷ്പൈര് അനേകൈഃ സര്വലോകോപഹാരൈഃ
രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടവുടൻ എല്ലാ വാനരന്മാരും അവിടെ കുളിച്ചു, ഓരോരുത്തരും അനേകം പുഷ്പങ്ങളാൽ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തിസാമഗ്രികളാൽ, വിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തി.
സംപൂജ്യ ശര്വം നൃപതിര് യഥാവത് സ്തുത്വാ വാക്യൈഃ സര്വഭാവോപയുക്തൈഃ തേ വാനരാ മുദിതാഃ സര്വ ഏവ നൃത്യം ച ഗീതം ച തഥൈവ ചക്രുഃ
ശര്വനെ യഥാവിധി പൂജിച്ച് രാജാവ് എല്ലാ ഭാവങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ വാക്കുകളാൽ സ്തുതി ചെയ്തു; സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാ വാനരന്മാരും നൃത്തവും പാട്ടും ആസ്വദിച്ചു.
സുഖോഷിതസ് താം രജനീം മഹാത്മാ പ്രിയാനുയുക്തഃ സംവൃതഃ പ്രേമവദ്ഭിഃ ദുഃഖം ജഹൌ സര്വമ് അമിത്രസംഭവം കിം നാപ്യതേ ഗൌതമീസേവനേന
ആ മഹാത്മാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം ചുറ്റപ്പെട്ട പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആ രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിച്ചു; ശത്രുക്കളാൽ ഉണ്ടായ എല്ലാ ദുഃഖവും അകന്നു. ഗൗതമിയെ സേവിക്കുന്നവനു ഇനി എന്ത് ദുഃഖം ശേഷിക്കും?
സവിസ്മയഃ പശ്യതി ഭൃത്യവര്ഗം ഗോദാവരീം സ്തൌതി ച സംപ്രഹൃഷ്ടഃ സംമാനയന് ഭൃത്യഗണം സമഗ്രമ് അവാപ രാമഃ കമപി പ്രമോദമ്
അവൻ അത്ഭുതത്തോടെ തന്റെ ഭൃത്യരെ നോക്കി, സന്തോഷത്തോടെ ഗോദാവരിയെ പുകഴ്ത്തി; എല്ലാ സേവകരെയും ആദരിച്ച്, രാമൻ അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
നാദ്യാപി തൃപ്താസ് തു ഭവാമ തീര്ഥേ കംചിച് ച കാലം നിവസാമ ചാത്ര വത്സ്യാമ ചാത്രൈവ പരാശ് ചതസ്രോ രാത്രീര് അഥോ യാമ വൃതാസ് ത്വ് അയോധ്യാമ്
ഈ തിരുത്തിൽ ഇനിയും തൃപ്തിയില്ലാതെ, നമുക്ക് കുറേ നാൾ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കാം; ഇനി നാലു രാത്രികൾ കൂടി ഇവിടെ പാർത്തു, അതിനുശേഷം അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങാം.
തസ്യാഥ വാക്യം ഹരയോ ഽനുമേനിരേ തഥൈവ രാത്രീര് അപരാശ് ചതസ്രഃ സംപൂജ്യ ദേവം സകലേശ്വരം തം ഭ്രാതൃപ്രിയം തീര്ഥമ് അഥോ ജഗാമ
അവന്റെ വാക്ക് ഹരികൾ അംഗീകരിച്ചു; അതുപോലെ നാലു രാത്രികൾ കൂടി സർവ്വേശ്വരനായ ദേവനെ ആരാധിച്ച്, സഹോദരനു പ്രിയമായ തിരുത്തിലേക്ക് അവർ പോയി.
സിദ്ധേശ്വരം നാമ ജഗത്പ്രസിദ്ധം യസ്യ പ്രഭാവാത് പ്രബലോ ദശാസ്യഃ ഏവം തു പഞ്ചാഹമ് അഥോഷിരേ തേ സ്വം സ്വം പ്രതിഷ്ഠാപിതലിങ്ഗമ് അര്ച്യ
ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ സിദ്ധേശ്വരൻ അവിടെയുണ്ട്; അവന്റെ ശക്തിയിൽ ദശമുഖൻ കീഴടങ്ങിയതാണു. അങ്ങനെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളാൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങളെ ആരാധിച്ച്, അവിടെ അഞ്ചു ദിവസം കഴിഞ്ഞു.
ശുശ്രൂഷണം തത്ര കരോതി വായോഃ സുതോ ഽനുഗാമീ ഹനുമാന് നൃപസ്യ ഗച്ഛന് നൃപേന്ദ്രോ ഹനുമന്തമ് ആഹ ലിങ്ഗാനി സര്വാണി വിസര്ജയസ്വ
അവിടെ വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ രാജാവിനെ അനുഗമിച്ച് സേവനം ചെയ്തു; പുറപ്പെടുമ്പോൾ രാജാവ് ഹനുമാനോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാ ലിംഗങ്ങളും നീ നീക്കം ചെയ്യണം.'
മത്സ്ഥാപിതാന്യ് ഉത്തമമന്ത്രവിദ്ഭിസ് തഥേതരൈഃ ശംകരകിംകരൈശ് ച നോദ്വാസ്യ പൂജാം പരശംകരേണ ബാഹ്യം സമായോജ്യമ് അഹോ ഭവസ്യ
ഞാനോ ഉത്തമ മന്ത്രജ്ഞന്മാരോ ശങ്കരന്റെ അനുചിതന്മാരോ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യരുത്; പരശങ്കരന്റെ പൂജ ഉപേക്ഷിക്കരുത്, ഭവന്റെ പൂജയിൽ പുറംചടങ്ങുകൾ ചേർക്കരുത്.
തിഷ്ഠന്തി സുസ്ഥാസ് തദനാദരേണ തേ ഖഡ്ഗപത്ത്രാദിഷു സംഭവന്തി യേ ഽശ്രദ്ദധാനാഃ ശിവലിങ്ഗപൂജാം വിധായ കൃത്യം ന സമാചരന്തി
ശിവലിംഗപൂജയെ അവഗണിച്ച്, കൃത്യമായി ചെയ്യാത്തവർ, പുറത്ത് ഭംഗിയായി തോന്നിയാലും, അവർ വാൾപത്രാദികളിൽ ജനിക്കുന്നു; വിശ്വാസമില്ലാത്തവർ കർത്തവ്യം നിറവേറ്റുന്നില്ല.
യഥോചിതം തേ യമകിംകരൈര് ഹി പച്യന്ത ഏവാഖിലദുര്ഗതീഷു രാമാജ്ഞയാ വായുസുതോ ജഗാമ ദോര്ഭ്യാം ന ചോത്പാടയിതും ശശാക
രാമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അത്തരം ആളുകൾ യമന്റെ സേവകരാൽ എല്ലാ ദുർഗതികളിലും യോജിച്ച് പാകപ്പെടുന്നു; വായുപുത്രൻ പിന്നെ പോയെങ്കിലും, തന്റെ കൈകൊണ്ട് ലിംഗം പിഴുതെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തതഃ സ്വപുച്ഛേന ഗ്രഹീതുകാമഃ സംവേഷ്ട്യ ലിങ്ഗം തു വിസൃഷ്ടകാമഃ നൈവാശകത് തന് മഹദ് അദ്ഭുതം സ്യാത് കപീശ്വരാണാം നൃപതേസ് തഥൈവ
പിന്നീട്, വാലുകൊണ്ട് ലിംഗം ചുറ്റി പിടിച്ച് നീക്കം ചെയ്യാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ അതിനും സാധിച്ചില്ല; കപീശ്വരനും രാജാവിനും അത്ര വലിയ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
കശ് ചാലയേല് ലബ്ധമഹാനുഭാവം മഹേശലിങ്ഗം പുരുഷോ മനസ്വീ തന് നിശ്ചലം പ്രേക്ഷ്യ മഹാനുഭാവോ നൃപപ്രവീരഃ സഹസാ ജഗാമ
മഹാനുഭാവിയായ മനുഷ്യൻ, മഹേശന്റെ ശക്തിയാൽ സ്ഥാപിച്ച ലിംഗം ആരാണ് ഇളക്കാൻ കഴിയുക? അതു കറങ്ങാതെ നിലനിൽക്കുന്നത് കണ്ട രാജാവ് ഉടനെ യാത്രയായി.
വിപ്രാന് അഥാമന്ത്ര്യ വിധായ പൂജാം പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ച രാമചന്ദ്രഃ ശുദ്ധാതിശുദ്ധേന ഹൃദാഖിലൈസ് തൈര് ലിങ്ഗാനി സര്വാണി നനാമ രാമഃ
പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണരെ ക്ഷണിച്ച്, പൂജ നടത്തി, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, രാമചന്ദ്രൻ അത്യന്തം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം എല്ലാ ലിംഗങ്ങൾക്കും നമസ്കരിച്ചു.
കിഷ്കിന്ധവാസിപ്രവരൈര് അശേഷൈഃ സംസേവിതം തീര്ഥമ് അതോ ബഭൂവ അത്രാപ്ലവാദ് ഏവ മഹാന്തി പാപാന്യ് അപി ക്ഷയം യാന്തി ന സംശയോ ഽത്ര
അങ്ങനെ, കിഷ്കിന്ദയിൽ നിന്നുള്ള പ്രധാനവാസികൾ ഈ തിരുത്തിൽ സേവനം നടത്തി; ഇവിടെ കുളിച്ചാൽ പോലും വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിക്കുന്നു — ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
പുനശ് ച ഗങ്ഗാം പ്രണനാമ ഭക്ത്യാ പ്രസീദ മാതര് മമ ഗൌതമീതി ജല്പന് മുഹുര് വിസ്മിതചിത്തവൃത്തിര് വിലോകയന് പ്രണമന് ഗൌതമീം താമ്
വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ നമസ്കരിച്ചു: 'എനിക്ക് ദയവായി, അമ്മേ, ഗൗതമി' എന്ന് ആവർത്തിച്ച്, അത്ഭുതഭാവത്തിൽ അവളെ നോക്കി, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃത്യ് ഏതദ് അതീവ പുണ്യം കിഷ്കിന്ധതീര്ഥം വിബുധാ വദന്തി പഠേത് സ്മരേദ് വാപി ശൃണോതി ഭക്ത്യാ പാപാപഹം കിം പുനഃ സ്നാനദാനൈഃ
അന്നുമുതൽ, ദേവന്മാർ ഈ കിഷ്കിന്ദാ തിരുത്തിനെ അത്യന്തം പുണ്യമായതെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ആരെങ്കിലും ഇതു വായിച്ചാലോ, ഓർത്താലോ, ഭക്തിയോടെ കേട്ടാലോ, പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും — പിന്നെ അവിടെ കുളിച്ചോ ദാനം ചെയ്തോ എത്ര അധികം ഫലമുണ്ടാകും!
വ്യാസതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം പ്രാചേതസമ് അതഃ പരമ് നാതഃ പരതരം കിംചിത് പാവനം സര്വസിദ്ധിദമ്
അതിനുശേഷം, പ്രചേതസിന്റെ പുത്രനു ചേർന്ന, വ്യാസതിരുത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന തിരുത്താണ്; അതിനേക്കാൾ പവിത്രവും എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്നതുമായ മറ്റൊന്നുമില്ല.