കിമ് അപ്യ് അന്തര് ധ്യായതി ച നിഃശ്വസത്യ് അപി വൈ മുഹുഃ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പ്രാപ്താ രാക്ഷസാ ലങ്കവാസിനഃ
അവൻ ആന്തരികമായി ആലോചിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും ആഹ്ശ്വാസം വിട്ടു; അപ്പോൾ തന്നെ ലങ്കയിൽ താമസിക്കുന്ന രാക്ഷസന്മാർ അവിടെ എത്തി.
സുഗ്രീവോ ഹനുമാംശ് ചൈവ അങ്ഗദോ ജാമ്ബവാംസ് തഥാ അന്യേ ച വാനരാഃ സര്വേ വിഭീഷണപുരഃസരാഃ
സുഗ്രീവനും ഹനുമാനും അങ്ങദനും ജാംബവാനും മറ്റു വാനരന്മാരും എല്ലാം, വിഭീഷണനെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവിടെ എത്തി.
തേ ചാഗത്യ നൃപം പ്രാപ്താഃ സിംഹാസനമ് ഉപസ്ഥിതമ് സീതാമ് അദൃഷ്ട്വാ ഹനുമാന് അങ്ഗദഃ കനകാങ്ഗദഃ
അവർ രാജാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി, സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന രാജാവിനെ കണ്ടു; എന്നാൽ സീതയെ കാണാതിരുന്നതിൽ ഹനുമാനും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ച അങ്ങദനും ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു.
ക്വ ഗതായോനിജാ മാതാ ഏകോ രാമോ ഽത്ര ദൃശ്യതേ രാമേണ സാ പരിത്യക്താ ഇത്യ് ഊചുര് ദ്വാരപാലകാഃ
അവർ ചോദിച്ചു: 'ഭൂമിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച അമ്മ സീത എവിടേക്ക് പോയി? ഇവിടെ രാമൻ മാത്രം കാണുന്നു.' അതിന് വാതിൽ കാവൽക്കാരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'അവളെ രാമൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.'
പശ്യത്സു ലോകപാലേഷു ആര്യേ തത്ര പ്രവാദിനി അഗ്നൌ ശുദ്ധിഗതാം സീതാം കിം തു രാജാ നിരങ്കുശഃ
ലോകപാലന്മാർ കാണുന്നിടത്ത്, ആ മഹിളയെ കുറിച്ച് അവിടെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, സീത ശുദ്ധീകരണത്തിനായി അഗ്നിയിൽ കയറി; എങ്കിലും രാജാവ് നിയന്ത്രണമില്ലാതെ നിന്നു.
ഉത്പന്നൈര് ലൌകികൈര് വാക്യൈ രാമസ് ത്യജതി താം പ്രിയാമ് മരിഷ്യാവ ഇതി ഹ്യ് ഉക്ത്വാ ഗൌതമീം പുനര് ഈയതുഃ
ജനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട് രാമൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; 'നമുക്ക് മരിക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു അവർ വീണ്ടും ഗൗതമിയുടെ സമീപം പോയി.
രാമസ് തൌ പൃഷ്ഠതോ ഽഭ്യേത്യ അയോധ്യാവാസിഭിഃ സഹ ആഗത്യ ഗൌതമീം തത്ര ഽകുര്വംസ് തേ പരമം തപഃ
രാമനും അയോധ്യയിലെ ജനങ്ങളും ചേർന്ന് അവരെ സമീപിച്ചു; ഗൗതമിയുടെ അടുത്ത് എത്തിയ ശേഷം അവർ പരമമായ തപസ്സ് ആചരിച്ചു.
സ്മാരം സ്മാരം നിശ്വസന്തസ് താം സീതാം ലോകമാതരമ് സംസാരാസ്ഥാവിരഹിതാ ഗൌതമീസേവനോത്സുകാഃ
വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്ത്, ആഹ്ശ്വാസം വിട്ട്, ലോകമാതാവായ സീതയെ ആഗ്രഹിച്ചു, ലോകബന്ധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗൗതമിയെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ലോകത്രയപതിഃ സാക്ഷാദ് രാമോ ഽനുജസമന്വിതഃ പ്രാപ്തഃ സ്നാത്വാ ച ഗൌതമ്യാം ശിവാരാധനതത്പരഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായ രാമൻ സഹോദരനോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി; ഗൗതമിയിൽ കുളിച്ച് ശിവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
പരിതാപം ജഹൌ സര്വം സഹസ്രപരിവാരിതഃ യത്ര ചാസീത് സ വൃത്താന്തഃ സഹസ്രകുണ്ഡമ് ഉച്യതേ
ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയപ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദുഃഖവും വിട്ടുകളഞ്ഞു; ആ സംഭവമുണ്ടായ സ്ഥലം സഹസ്രകുണ്ടം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ദശാപരാണി തീര്ഥാനി തത്ര സര്വാര്ഥദാനി ച തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ച സഹസ്രഫലദായകമ്
അവിടെ പത്ത് തിര്ഥങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്, എല്ലാം എല്ലാ ഇഷ്ടഫലവും നൽകുന്നവയാണ്; അവിടെ കുളിച്ചാലും ദാനം ചെയ്താലും ആയിരംമടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും.
യത്ര ശ്രീഗൌതമീതീരേ വസിഷ്ഠാദിമുനീശ്വരൈഃ സര്വാപത്താരകം ഹോമമ് അകാരയദ് അഘാന്തകമ്
ശ്രീഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് വസിഷ്ഠന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ മഹർഷിമാർ എല്ലാ ദുരിതവും നീക്കുന്ന ഹോമം നടത്തി.
സഹസ്രസംഖ്യായുക്തേഷു കുണ്ഡേഷു വസുധാരയാ സര്വാന് അപേക്ഷിതാന് കാമാന് അവാപാസൌ മഹാതപാഃ
ആയിരം കുളങ്ങളിലായി, ഭൂമിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, ആ മഹാതപസ്വി താൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ വാഞ്ഛകളും നേടി.
ഗൌതമ്യാഃ സരിദമ്ബായാഃ പ്രസാദാദ് രാക്ഷസാന്തകഃ സഹസ്രകുണ്ഡാഭിധം തദ് അഭൂത് തീര്ഥം മഹാഫലമ്
ഗൗതമി നദിയുടെ കൃപയാൽ, രാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ, സഹസ്രകുണ്ടം എന്ന മഹത്തായ തിര്ഥം വലിയ ഫലമുള്ളതായി മാറി.
കപിലതീര്ഥമ് ആഖ്യാതം തദ് ഏവാങ്ഗിരസം സ്മൃതമ് തദ് ഏവാദിത്യമ് ആഖ്യാതം സൈംഹികേയം തദ് ഉച്യതേ
അത് കപിലതിര്ഥം എന്നും, അങ്ങിരസം എന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനെ ആദിത്യവും, സൈംഹിക്യവും എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ഗൌതമ്യാ ദക്ഷിണേ പാരേ ആദിത്യാന് മുനിസത്തമ അയാജയന്ന് അങ്ഗിരസോ ദക്ഷിണാം തേ ഭുവം ദദുഃ
ഗൗതമിയുടെ തെക്കേ കരയിൽ, മഹർഷിയേ, അങ്ങിരസ് ആദിത്യന്മാർക്ക് യാഗം നടത്തി; അവർ അങ്ങ് തെക്കേ ഭൂമി അവനു സമ്മാനമായി നൽകി.
അങ്ഗിരോഭ്യസ് തദാദിത്യാസ് തപസേ ഽങ്ഗിരസോ യയുഃ സാ ഭൂമിഃ സൈംഹികീ ഭൂത്വാ ജനാന് സര്വാന് അഭക്ഷയത്
അപ്പോൾ ആദിത്യന്മാർ അങ്ങിരസിൽ നിന്ന് തപസ്സിനായി പോയി; ആ ഭൂമി സൈംഹികിയായി മാറി, എല്ലാവരെയും വിഴുങ്ങി.
തത്രസുസ് തേ ജനാഃ സര്വേ അങ്ഗിരോഭ്യോ ന്യവേദയന് വിഭീതാ ജ്ഞാനതോ ജ്ഞാത്വാ ഭുവം താം സൈംഹികീമ് ഇതി
അവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന എല്ലാവരും ഭയപ്പെട്ട്, ആ ഭൂമി സൈംഹികി ആണെന്നു അറിഞ്ഞ് അങ്ങിരസിനോട് അറിയിച്ചു.
ആദിത്യാന് അനുഗത്വാഥ വാചമ് അങ്ഗിരസോ ഽബ്രുവന് ഭുവം ഗൃഹ്ണന്തു യാ ദത്താ നേത്യ് ആദിത്യാസ് തദാബ്രുവന്
അദിത്യന്മാരെ അനുഗമിച്ച് അങ്കിരസുമാരായി പറഞ്ഞു: 'നമുക്ക് നൽകിയ ഭൂമി തിരിച്ചു വാങ്ങട്ടെ.' അദിത്യന്മാർ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'അത് വേണ്ട.'
നിവൃത്താം ദക്ഷിണാം നൈവ പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി സൂരയഃ സ്വദത്താം പരദത്താം വാ യോ ഹരേത വസുംധരാമ്
സ്വന്തം കൊടുത്തതോ മറ്റൊരാൾ കൊടുത്തതോ ആയ ഭൂമി തിരിച്ചു വാങ്ങിയാൽ, ജ്ഞാനികൾ അതു സമ്മാനമായി സ്വീകരിക്കാറില്ല. ഭൂമിയെ ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ പിടിച്ചാൽ—
ഷഷ്ടിര് വര്ഷസഹസ്രാണി വിഷ്ഠായാം ജായതേ കൃമിഃ ഭൂമേഃ സ്വപരദത്തായാ ഹരണാന് നാധികം ക്വചിത്
അവൻ അറുപതിനായിരം വർഷം മലത്തിൽ പുഴുവായി ജനിക്കും. സ്വയം കൊടുത്തതോ മറ്റൊരാൾ കൊടുത്തതോ ആയ ഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽക്കാൾ വലിയ പാപം മറ്റൊന്നുമില്ല.
പാപമ് അസ്തി മഹാരൌദ്രം ന സ്വീകുര്മഃ പുനസ് തു താമ് ഏവം യദാ സ്വദത്തായാ ഹരണേ കിം തദാ ഭവേത്
ഇതിൽ വലിയ ഭയങ്കരമായ പാപം ഉണ്ടെന്നു കൊണ്ട്, ഞങ്ങൾ അതു വീണ്ടും സ്വീകരിക്കാറില്ല. സ്വയം കൊടുത്ത ഭൂമിയ്ക്ക് ഇത്രയാണെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾ കൊടുത്തതെടുക്കുമ്പോൾ എന്താവും?
തഥാപി ക്രയരൂപേണ ഗൃഹ്ണീമോ ദക്ഷിണാം ഭുവമ് തഥേത്യ് ഉക്തേ തു തേ ദേവാഃ കപിലാം ശുഭലക്ഷണാമ്
എങ്കിലും, വില കൊടുത്തു വാങ്ങുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ സമ്മാനം സ്വീകരിക്കും. ഇതിൽ എല്ലാവരും സമ്മതിച്ചപ്പോൾ, ദേവന്മാർ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ഒരു കപിലാ പശുവിനെ നൽകി.
ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ പാരേ ഭുവഃ സ്ഥാനേ തു താം ദദുഃ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദഃ സാക്ഷാദ് വിഷ്ണുസ് തിഷ്ഠതി മൂര്തിമാന്
ഗംഗയുടെ തെക്കേ കരയിൽ, ആ ഭൂമിയിലെ സ്ഥലത്ത്, അവർ ആ പശുവിനെ നൽകി. അവിടെ, ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ദൈവം, വിഷ്ണു, സ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
കപിലാസംഗമം തച് ച സര്വാഘൌഘവിനാശനമ് തത്രാഭവദ് ദാനതോയാദ് ആപഗാ കപിലാഭിധാ
കപിലാ പശുവിന്റെ സംഗമം എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. അവിടെ, ആ ദാനജലത്തിൽ നിന്ന് 'കപിലാ' എന്ന പേരിൽ ഒരു നദി ഉദിച്ചു.
സസ്യവത്യാ അപി ഭുവോ ദാനാദ് ഗോദാനമ് ഉത്തമമ് ലോകരക്ഷാം ചകാരാസൌ കൃത്വാ വിനിമയം മുനിഃ
വളരെയുണ്ടായിട്ടുള്ള ഭൂമിയിലും, പശുവിന്റെ ദാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് പറയുന്നു. ആ മുനി, വിനിമയം നടത്തി ലോകത്തെ രക്ഷിച്ചു.
യത്ര തീര്ഥേ ച തദ് വൃത്തം ഗോതീര്ഥം തദ് ഉദാഹൃതമ് പുണ്യദം തത്ര തീര്ഥാനാം ശതമ് ഉക്തം മനീഷിഭിഃ
ആ തിരുത്തലിൽ ഈ സംഭവം നടന്ന സ്ഥലമാണ് 'ഗോതീർഥം' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ, നൂറ് തിരുത്തലുകൾ ഉണ്ടെന്നും, അവയെല്ലാം പുണ്യം നൽകുന്നതാണെന്നും ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന ഭൂമിദാനഫലം ലഭേത് സംഗതാ ഗങ്ഗയാ തച് ച കപിലാസംഗമം വിദുഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദാനം ചെയ്താൽ, ഭൂമിദാനത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും. ഗംഗയുമായി ചേർന്ന ആ സ്ഥലം 'കപിലാസംഗമം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ശങ്ഖഹ്രദം നാമ തീര്ഥം യത്ര ശങ്ഖഗദാധരഃ തത്ര സ്നാത്വാ ച തം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ ഭവബന്ധനാത്
'ശംഖഹ്രദം' എന്ന പേരിലുള്ള തിരുത്തൽ അവിടുണ്ട്, അവിടെ ശംഖവും ഗദയും കൈവശമുള്ള ദൈവം വസിക്കുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് അവനെ കണ്ടാൽ, ജന്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
തത്രേദം വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദായകമ് പുരാ കൃതയുഗസ്യാദൌ ബ്രഹ്മണഃ സാമഗായിനഃ
അവിടെ ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഒരു സംഭവം ഞാൻ പറയാം: കൃതയുഗത്തിന്റെ ആദിയിൽ, ബ്രഹ്മാവിന് വേണ്ടി സാമഗാനങ്ങൾ പാടുന്നവർ—