നാധിവ്യാധീ ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ബന്ധുകലഹോ നൃണാമ് തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു ന ച കശ്ചിദ് വിയുജ്യതേ
അവൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നപ്പോൾ, ആളുകൾക്ക് രോഗമോ ദാരിദ്ര്യമോ ബന്ധുക്കളുടെ കലഹമോ ഇല്ല; ആരും ഒരാളിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നില്ല.
തതഃ പുത്രാര്ഥമ് അകരോദ് യജ്ഞം രാജാ മഹാമതിഃ തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് വരം പ്രാദാദ് യഥേപ്സിതമ്
പുത്രസന്താനത്തിനായി, ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് യാഗം നടത്തി; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു ഭഗവാൻ അവനു ഇഷ്ടമുള്ള വരം നൽകി.
ഗൌതമീതീരസംസ്ഥായ രാജ്ഞേ ദേവോ മഹേശ്വരഃ പുത്രം ദേഹീതി രാജാ വൈ ഭവം പ്രാഹ സ ഭാര്യയാ
ഗൗതമീതീരം സമീപം മഹേശ്വരൻ രാജാവിന് പ്രത്യക്ഷനായി; ഭാര്യയോടൊപ്പം രാജാവ് ഭവനോടു പുത്രസന്താനം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ഭവഃ പ്രാഹ നൃപം പ്രീത്യാ പശ്യ നേത്രം തൃതീയകമ് തതഃ പശ്യതി രാജേന്ദ്രേ ഭവസ്യാക്ഷി തു മാനദ
ഭവൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് കാണുക.' അപ്പോൾ, മഹാരാജാവായവൻ ഭവന്റെ കണ്ണ് കണ്ടു.
ചക്ഷുര്ദീപ്ത്യാഭവത് പുത്രോ മഹിമാ നാമ വിശ്രുതഃ യേനാകാരി സ്തുതിഃ പുണ്യാ മഹിമ്ന ഇതി വിശ്രുതാ
ആ കണ്ണിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് മഹിമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മഹിമ്നസ്തോത്രം എന്ന പ്രശസ്തമായ സ്തുതിയും രചിച്ചു.
കിമ് അലഭ്യം ഭഗവതി പ്രസന്നേ ത്രിപുരാന്തകേ യം നിത്യമ് അനുവര്തന്തേ ഹരിബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ
ഭഗവാൻ തൃപ്തനായാൽ എന്താണ് ലഭിക്കാനാവാത്തത്? ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവതകളും എപ്പോഴും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
പ്രാപ്തപുത്രശ് ച നൃപതിസ് തീര്ഥശ്രൈഷ്ഠ്യമ് അയാചത മഹാപാപമഹാരോഗമഹാവ്യസനിനാം നൃണാമ്
പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം, മഹാപാപം, മഹാരോഗം, വലിയ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കായി, രാജാവ് ആ തീർത്ഥത്തിന് ശ്രേഷ്ഠത അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
നാനാവിപദ്ഗണാര്താനാം സര്വാഭിമതലബ്ധയേ പ്രാദാജ് ജ്യൈഷ്ഠ്യം ഭവശ് ചാപി ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
നാനാതരം ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാനായി ഭവൻ ആ തീർത്ഥത്തിന് പ്രധാന്യം നൽകി; അതിനാലാണ് അതിനെ ഭാവതീർത്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത് ഭവപ്രസാദാദ് അഭവത് സുതഃ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിക്കും; ഭവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പ്രാചീനബർഹിക്ക് പുത്രൻ ലഭിച്ചു.
മഹിമാ ഗൌതമീതീരേ ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ തത്ര സപ്തതി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യ് അഖിലദാനി ച
ഗൗതമീതീരത്ത് മഹിമ ജനിച്ചു; അതാണ് ഭാവതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ എഴുപത് പുണ്യപ്രദമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, എല്ലാം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവ.
സഹസ്രകുണ്ഡമ് ആഖ്യാതം തീര്ഥം വേദവിദോ വിദുഃ യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ സുഖീ സംപദ്യതേ നരഃ
സഹസ്രകുണ്ടം എന്ന പേരിൽ ഒരു തീർത്ഥം പണ്ഡിതന്മാർ അറിയുന്നു; അതിനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രത്തിൽ മനുഷ്യന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.
പുരാ ദാശരഥീ രാമഃ സേതും ബദ്ധ്വാ മഹാര്ണവേ ലങ്കാം ദഗ്ധ്വാ രിപൂന് ഹത്വാ രാവണാദീന് രണേ ശരൈഃ
പണ്ടുകാലത്ത് ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ, മഹാസമുദ്രത്തിൽ പാലം പണിതു, ലങ്കയെ ദഹിപ്പിച്ചു, രാവണനും മറ്റ് ശത്രുക്കളെയും യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു.
വൈദേഹീം ച സമാസാദ്യ രാമോ വചനമ് അബ്രവീത് പശ്യത്സു ലോകപാലേഷു തസ്യാചാര്യേ പുരഃ സ്ഥിതേ
ലോകപാലന്മാരും ഗുരുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, രാമൻ വൈദേഹിയെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഗ്നൌ ശുദ്ധിഗതാം സീതാം രാമോ ലക്ഷ്മണസംനിധൌ ഏഹി വൈദേഹി ശുദ്ധാസി അങ്കമ് ആരോഢുമ് അര്ഹസി
അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധി നേടിയ സീതയെ ലക്ഷ്മണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രാമൻ വിളിച്ചു: 'വൈദേഹി, നീ ശുദ്ധയാണു്; എന്റെ മടിയിൽ കയറാൻ അർഹയാണു്.'
നേത്യ് ഉവാച തദാ ശ്രീമാന് അങ്ഗദോ ഹനുമാംസ് തഥാ അയോധ്യായാം തു വൈദേഹി സാര്ധം യാമഃ സുഹൃജ്ജനൈഃ
അപ്പോൾ അങ്ങദനും ഹനുമാനും പറഞ്ഞു: 'അല്ല, നമുക്ക് സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വൈദേഹിയെ കൂട്ടി അയോധ്യയിലേക്ക് പോകാം.'
തത്ര ശുദ്ധിമ് അവാപ്യാഥ പുനര് ഭ്രാതൃഷു മാതൃഷു ലൌകികേഷ്വ് അപി പശ്യത്സു തതഃ ശുദ്ധാ നൃപാത്മജാ
അവിടെ ശുദ്ധി നേടിയ ശേഷം, സഹോദരന്മാരും മാതാക്കളും മറ്റുള്ളവരും കാണുമ്പോൾ രാജകുമാരി ശുദ്ധയാണെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അയോധ്യായാം സുപുണ്യേ ഽഹ്നി അങ്കമ് ആരോഢുമ് അര്ഹസി അസ്യാശ് ചരിത്രവിഷയേ സംദേഹഃ കസ്യ ജായതേ
അയോധ്യയിൽ ഏറ്റവും ശുഭദിനത്തിൽ നീ മടിയിൽ കയറാൻ അർഹയാണു്; അവളുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ ആര്ക്ക് സംശയമുണ്ടാകും?
ലോകാപവാദസ് തദ് അപി നിരസ്യഃ സ്വജനേഷു ഹി തയോര് വാക്യമ് അനാദൃത്യ ലക്ഷ്മണഃ സവിഭീഷണഃ
എങ്കിലും, ജനങ്ങളിൽ പടർന്ന അപവാദം സ്വന്തം ആളുകളിൽ പോലും നീക്കം ചെയ്യണം; അവരുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച് ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും പ്രവർത്തിച്ചു.
രാമശ് ച ജാമ്ബവാംശ് ചൈവ താമ് ആഹ്വയന് നൃപാത്മജാമ് സ്വസ്തീത്യ് ഉക്താ ദേവതാഭീ രാജ്ഞോ ഽങ്കം ചാരുരോഹ സാ
രാമനും ജാംബവാനും രാജകുമാരിയെ വിളിച്ചു; ദേവതകൾ 'ക്ഷേമം' എന്നു പറഞ്ഞു, അവൾ രാജാവിന്റെ മടിയിൽ കയറി.
മുദിതാസ് തേ യയുഃ ശീഘ്രം പുഷ്പകേണ വിരാജതാ അയോധ്യാം നഗരീം പ്രാപ്യ തഥാ രാജ്യം സ്വകം തു യത്
ആനന്ദത്തോടെ, അവർ മനോഹരമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു; അയോധ്യനഗരിയിലെത്തി, സ്വന്തം രാജ്യം നേടി.
മുദിതാസ് തേ ഽഭവന് സര്വേ സദാ രാമാനുവര്തിനഃ തതഃ കതിപയാഹേഷു അനാര്യേഭ്യോ വിരൂപികാമ്
അവർ എല്ലാവരും രാമനോടു എന്നും ഭക്തിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം, അശുദ്ധന്മാരിൽ നിന്ന് അപകീർത്തി പടർന്നു.
വാചം ശ്രുത്വാ സ തത്യാജ ഗുര്വിണീം താമ് അയോനിജാമ് മിഥ്യാപവാദമ് അപി ഹി ന സഹന്തേ കുലോന്നതാഃ
ആ ഭാരംകൂടിയ, അസത്യമായ അപവാദം കേട്ട്, ഗർഭിണിയായ ആ സീതയെ രാമൻ ഉപേക്ഷിച്ചു; മഹത്തായ കുടുംബങ്ങൾക്കു പോലും വ്യാജ അപവാദം സഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
വാല്മീകേര് മുനിമുഖ്യസ്യ ആശ്രമസ്യ സമീപതഃ തത്യാജ ലക്ഷ്മണഃ സീതാമ് അദുഷ്ടാം രുദതീം രുദന്
മഹർഷി വാല്മീകിയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം, ലക്ഷ്മണൻ കുറ്റമില്ലാത്തും കരയുന്ന സീതയെ, താനുമവളെപ്പോലെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഉപേക്ഷിച്ചു.
നോല്ലങ്ഘ്യാജ്ഞാ ഗുരൂണാമ് ഇത്യ് അസൌ തദ് അകരോദ് ഭിയാ തതഃ കതിപയാഹേഷു വ്യതീതേഷു നൃപാത്മജഃ
മൂപ്പന്മാരുടെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കരുതെന്ന ഭയത്താൽ അവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു; കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം രാജകുമാരൻ...
രാമഃ സൌമിത്രിണാ സാര്ധം ഹയമേധായ ദീക്ഷിതഃ തത്രൈവാജഗ്മതുര് ഉഭൌ രാമപുത്രൌ യശസ്വിനൌ
രാമൻ സൗമിത്രിയോടൊപ്പം അശ്വമേധയാഗത്തിനായി ദീക്ഷയെടുത്തു; അവിടെ രാമന്റെ പ്രശസ്തനായ രണ്ടു പുത്രന്മാരും എത്തി.
ലവഃ കുശശ് ച വിഖ്യാതൌ നാരദാവ് ഇവ ഗായകൌ രാമായണം സമഗ്രം തദ് ഗന്ധര്വാവ് ഇവ സുസ്വരൌ
ലവനും കുശനും നാരദൻമാരെപ്പോലെ പ്രശസ്തരായി, ഗാന്ധർവന്മാരെപ്പോലെ മനോഹരമായ സ്വരത്തിൽ മുഴുവൻ രാമായണം പാടി.
രാമസ്യ ചരിതം സര്വം ഗായമാനൌ സമീയതുഃ യജ്ഞവാടം രാജസുതൌ ഹേതുഭിര് ലക്ഷിതൌ തദാ
രാമന്റെ എല്ലാ കൃത്യങ്ങളും പാടിക്കൊണ്ട് രാജകുമാരന്മാർ യാഗശാലയിലേക്ക് സമീപിച്ചു; അവരുടെ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു അവർ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.
രാമപുത്രാവ് ഉഭൌ ശൂരൌ വൈദേഹ്യാസ് തനയാവ് ഇതി താവ് ആനീയ തതഃ പുത്രാവ് അഭിഷിച്യ യഥാക്രമമ്
രാമപുത്രന്മാരായ ഈ വീരരായ വൈദേഹിയുടെ മക്കളെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; ശേഷം, അവരെ യഥാക്രമം അഭിഷേകം ചെയ്തു.
അങ്കാരൂഢൌ തതഃ കൃത്വാ സസ്വജേ തൌ പുനഃ പുനഃ സംസാരദുഃഖഖിന്നാനാമ് അഗതീനാം ശരീരിണാമ്
അവരെ മടിയിൽ ഇരുത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും രാമൻ അവരെ അണച്ചു; ജന്മദുഃഖത്തിൽ തളർന്ന, വഴിയില്ലാത്ത ജീവികൾക്കു...
പുത്രാലിങ്ഗനമ് ഏവാത്ര പരം വിശ്രാന്തികാരണമ് മുഹുര് ആലിങ്ഗ്യ തൌ പുത്രൌ മുഹുഃ സ്വജതി ചുമ്ബതി
ഇവിടെ, മക്കളെ അണച്ചിടുക എന്നതാണു് ഏറ്റവും വലിയ ആശ്വാസം; രാമൻ തന്റെ പുത്രന്മാരെ വീണ്ടും വീണ്ടും അണച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹത്തോടെ ചുംബിച്ചു.