ഭവിഷ്യസി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ സര്വതീര്ഥൈഃ സമന്വിതാ യാനി കാനി ച തീര്ഥാനി സ്വര്ഗമൃത്യുരസാതലേ ത്വാം സ്നാതും താനി യാസ്യന്തി മയി സിംഹസ്ഥിതേ ഽമ്ബികേ
അമ്മേ, നീ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ് എല്ലാ തീർഥങ്ങളോടും കൂടിയവളായി ഭാവിക്കും; സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും എത്ര തീർഥങ്ങളുണ്ടോ അവയെല്ലാം ഞാൻ സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിന്നിൽ കുളിക്കാൻ വരും.
ധന്യം യശസ്യമ് ആയുഷ്യമ് ആരോഗ്യശ്രീവിവര്ധനമ് സൌഭാഗ്യൈശ്വര്യജനനം തീര്ഥമ് ആനന്ദനാമകമ്
ആനന്ദം എന്ന പേരിലുള്ള ആ തീർഥം ഭാഗ്യവും കീർത്തിയും ദീർഘായുസും ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, സൗഭാഗ്യവും ഐശ്വര്യവും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്ര പഞ്ച സഹസ്രാണി തീര്ഥാന്യ് ആഹ സ ഗൌതമഃ സ്മരണാത് പഠനാദ് വാപി ഇഷ്ടൈഃ സംയുജ്യതേ സദാ
അവിടെ ഗൗതമൻ അഞ്ചായിരം തീർഥങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; അവയെ ഓർക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ ആഗ്രഹിച്ചതു എല്ലാം പ്രാപിക്കാം.
ശിവസ്യാത്ര നിവിഷ്ടസ്യ നന്ദീ ഗങ്ഗാതടേ ഽനിശമ് സാക്ഷാച് ചരത്യ് അസൌ ധര്മസ് തസ്മാന് നന്ദീതടം സ്മൃതമ് ആനന്ദമ് അപി തത് തീര്ഥം സര്വാനന്ദവിവര്ധനാത്
ഇവിടെ ശിവൻ വസിക്കുന്നിടത്ത്, നന്ദി ഗംഗയുടെ തീരത്ത് എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ നന്ദിതടം എന്നും ആനന്ദം എന്നും വിളിക്കുന്നത്, കാരണം അതു സർവ്വാനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഭാവതീര്ഥമ് ഇതി പ്രോക്തം യത്ര സാക്ഷാദ് ഭവഃ സ്ഥിതഃ അശേഷജഗദന്തസ്ഥോ ഭൂതാത്മാ സച്ചിദാകൃതിഃ
ഭാവതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, ഭവൻ സ്വയം വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവും, സകല ലോകത്തിലും ഉള്ളവനും, സത്തയും ചൈതന്യവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ രൂപവുമാണ്.
തത്രേമാം ശൃണു വക്ഷ്യാമി കഥാം പുണ്യതമാം ശുഭാമ് സൂര്യവംശകരഃ ശ്രീമാന് ക്ഷത്രിയാണാം ധുരംധരഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് ഏറ്റവും പുണ്യവും മംഗളകരവുമായ ഒരു കഥ പറയാം. സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹത്വവാനുമായ രാജാവിനെ കുറിച്ചാണ്.
പ്രാചീനബര്ഹിര് ആഖ്യാതഃ സര്വധര്മേഷു പാരഗഃ തിസ്രഃ കോട്യോ ഽര്ധകോടിശ് ച വര്ഷാണാം രാജ്യ ആസ്ഥിതഃ
പ്രാചീനബർഹി എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന് പേര്. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യവും, അപ്പുറത്തോളം കാലം — മൂന്നു കോടി അർദ്ധകോടി വർഷങ്ങൾ — രാജ്യം ഭരിച്ചവനുമാണ്.
തസ്യേദൃശം വ്രതം ചാസീദ് യദ് അഹം യൌവനച്യുതഃ ഭവേയം പ്രിയയാ വാപി പുത്രൈര് വാ പ്രിയവസ്തുഭിഃ
അവനൊരു വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു: എന്റെ യൗവനം നഷ്ടമായാൽ, പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെയും മക്കളെയും ഇഷ്ടവസ്തുക്കളെയും വിട്ടുപോകേണ്ടി വന്നാൽ—
വിയുജ്യേയം തതോ രാജ്യം ത്യക്ഷ്യേ ഽഹം നാത്ര സംശയഃ വിവേകിനാം കുലീനാനാമ് ഇദമ് ഏവോചിതം നൃണാമ്
—അപ്പോൾ ഞാൻ രാജ്യം ഉപേക്ഷിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. വിവേകമുള്ളവർക്കും ഉന്നതകുലജനങ്ങൾക്കും ഇതുപോലെയുള്ള പെരുമാറ്റം യുക്തമാണ്.
സ്ഥീയതേ വിജനേ ക്വാപി വിരക്തൈര് വിഭവക്ഷയേ തസ്മിന് പ്രശാസതി മഹീം ന വിയോഗഃ പ്രിയൈഃ ക്വചിത്
സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ട്, വിരക്തരായി, എവിടെയെങ്കിലും ഒറ്റപ്പെട്തായിരുന്നാലും, ഭൂമി ഭരിക്കുന്ന സമയത്തും പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് വേർപാടുണ്ടാവില്ല.
നാധിവ്യാധീ ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ബന്ധുകലഹോ നൃണാമ് തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു ന ച കശ്ചിദ് വിയുജ്യതേ
അവൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നപ്പോൾ, ആളുകൾക്ക് രോഗമോ ദാരിദ്ര്യമോ ബന്ധുക്കളുടെ കലഹമോ ഇല്ല; ആരും ഒരാളിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നില്ല.
തതഃ പുത്രാര്ഥമ് അകരോദ് യജ്ഞം രാജാ മഹാമതിഃ തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് വരം പ്രാദാദ് യഥേപ്സിതമ്
പുത്രസന്താനത്തിനായി, ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് യാഗം നടത്തി; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു ഭഗവാൻ അവനു ഇഷ്ടമുള്ള വരം നൽകി.
ഗൌതമീതീരസംസ്ഥായ രാജ്ഞേ ദേവോ മഹേശ്വരഃ പുത്രം ദേഹീതി രാജാ വൈ ഭവം പ്രാഹ സ ഭാര്യയാ
ഗൗതമീതീരം സമീപം മഹേശ്വരൻ രാജാവിന് പ്രത്യക്ഷനായി; ഭാര്യയോടൊപ്പം രാജാവ് ഭവനോടു പുത്രസന്താനം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ഭവഃ പ്രാഹ നൃപം പ്രീത്യാ പശ്യ നേത്രം തൃതീയകമ് തതഃ പശ്യതി രാജേന്ദ്രേ ഭവസ്യാക്ഷി തു മാനദ
ഭവൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് കാണുക.' അപ്പോൾ, മഹാരാജാവായവൻ ഭവന്റെ കണ്ണ് കണ്ടു.
ചക്ഷുര്ദീപ്ത്യാഭവത് പുത്രോ മഹിമാ നാമ വിശ്രുതഃ യേനാകാരി സ്തുതിഃ പുണ്യാ മഹിമ്ന ഇതി വിശ്രുതാ
ആ കണ്ണിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് മഹിമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മഹിമ്നസ്തോത്രം എന്ന പ്രശസ്തമായ സ്തുതിയും രചിച്ചു.
കിമ് അലഭ്യം ഭഗവതി പ്രസന്നേ ത്രിപുരാന്തകേ യം നിത്യമ് അനുവര്തന്തേ ഹരിബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ
ഭഗവാൻ തൃപ്തനായാൽ എന്താണ് ലഭിക്കാനാവാത്തത്? ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവതകളും എപ്പോഴും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
പ്രാപ്തപുത്രശ് ച നൃപതിസ് തീര്ഥശ്രൈഷ്ഠ്യമ് അയാചത മഹാപാപമഹാരോഗമഹാവ്യസനിനാം നൃണാമ്
പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം, മഹാപാപം, മഹാരോഗം, വലിയ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കായി, രാജാവ് ആ തീർത്ഥത്തിന് ശ്രേഷ്ഠത അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
നാനാവിപദ്ഗണാര്താനാം സര്വാഭിമതലബ്ധയേ പ്രാദാജ് ജ്യൈഷ്ഠ്യം ഭവശ് ചാപി ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
നാനാതരം ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാനായി ഭവൻ ആ തീർത്ഥത്തിന് പ്രധാന്യം നൽകി; അതിനാലാണ് അതിനെ ഭാവതീർത്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത് ഭവപ്രസാദാദ് അഭവത് സുതഃ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിക്കും; ഭവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പ്രാചീനബർഹിക്ക് പുത്രൻ ലഭിച്ചു.
മഹിമാ ഗൌതമീതീരേ ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ തത്ര സപ്തതി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യ് അഖിലദാനി ച
ഗൗതമീതീരത്ത് മഹിമ ജനിച്ചു; അതാണ് ഭാവതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ എഴുപത് പുണ്യപ്രദമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, എല്ലാം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവ.
സഹസ്രകുണ്ഡമ് ആഖ്യാതം തീര്ഥം വേദവിദോ വിദുഃ യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ സുഖീ സംപദ്യതേ നരഃ
സഹസ്രകുണ്ടം എന്ന പേരിൽ ഒരു തീർത്ഥം പണ്ഡിതന്മാർ അറിയുന്നു; അതിനെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രത്തിൽ മനുഷ്യന് സന്തോഷം ലഭിക്കും.
പുരാ ദാശരഥീ രാമഃ സേതും ബദ്ധ്വാ മഹാര്ണവേ ലങ്കാം ദഗ്ധ്വാ രിപൂന് ഹത്വാ രാവണാദീന് രണേ ശരൈഃ
പണ്ടുകാലത്ത് ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ, മഹാസമുദ്രത്തിൽ പാലം പണിതു, ലങ്കയെ ദഹിപ്പിച്ചു, രാവണനും മറ്റ് ശത്രുക്കളെയും യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകൊണ്ട് സംഹരിച്ചു.
വൈദേഹീം ച സമാസാദ്യ രാമോ വചനമ് അബ്രവീത് പശ്യത്സു ലോകപാലേഷു തസ്യാചാര്യേ പുരഃ സ്ഥിതേ
ലോകപാലന്മാരും ഗുരുവും മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, രാമൻ വൈദേഹിയെ സമീപിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഗ്നൌ ശുദ്ധിഗതാം സീതാം രാമോ ലക്ഷ്മണസംനിധൌ ഏഹി വൈദേഹി ശുദ്ധാസി അങ്കമ് ആരോഢുമ് അര്ഹസി
അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധി നേടിയ സീതയെ ലക്ഷ്മണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രാമൻ വിളിച്ചു: 'വൈദേഹി, നീ ശുദ്ധയാണു്; എന്റെ മടിയിൽ കയറാൻ അർഹയാണു്.'
നേത്യ് ഉവാച തദാ ശ്രീമാന് അങ്ഗദോ ഹനുമാംസ് തഥാ അയോധ്യായാം തു വൈദേഹി സാര്ധം യാമഃ സുഹൃജ്ജനൈഃ
അപ്പോൾ അങ്ങദനും ഹനുമാനും പറഞ്ഞു: 'അല്ല, നമുക്ക് സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വൈദേഹിയെ കൂട്ടി അയോധ്യയിലേക്ക് പോകാം.'
തത്ര ശുദ്ധിമ് അവാപ്യാഥ പുനര് ഭ്രാതൃഷു മാതൃഷു ലൌകികേഷ്വ് അപി പശ്യത്സു തതഃ ശുദ്ധാ നൃപാത്മജാ
അവിടെ ശുദ്ധി നേടിയ ശേഷം, സഹോദരന്മാരും മാതാക്കളും മറ്റുള്ളവരും കാണുമ്പോൾ രാജകുമാരി ശുദ്ധയാണെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അയോധ്യായാം സുപുണ്യേ ഽഹ്നി അങ്കമ് ആരോഢുമ് അര്ഹസി അസ്യാശ് ചരിത്രവിഷയേ സംദേഹഃ കസ്യ ജായതേ
അയോധ്യയിൽ ഏറ്റവും ശുഭദിനത്തിൽ നീ മടിയിൽ കയറാൻ അർഹയാണു്; അവളുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ ആര്ക്ക് സംശയമുണ്ടാകും?
ലോകാപവാദസ് തദ് അപി നിരസ്യഃ സ്വജനേഷു ഹി തയോര് വാക്യമ് അനാദൃത്യ ലക്ഷ്മണഃ സവിഭീഷണഃ
എങ്കിലും, ജനങ്ങളിൽ പടർന്ന അപവാദം സ്വന്തം ആളുകളിൽ പോലും നീക്കം ചെയ്യണം; അവരുടെ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച് ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും പ്രവർത്തിച്ചു.
രാമശ് ച ജാമ്ബവാംശ് ചൈവ താമ് ആഹ്വയന് നൃപാത്മജാമ് സ്വസ്തീത്യ് ഉക്താ ദേവതാഭീ രാജ്ഞോ ഽങ്കം ചാരുരോഹ സാ
രാമനും ജാംബവാനും രാജകുമാരിയെ വിളിച്ചു; ദേവതകൾ 'ക്ഷേമം' എന്നു പറഞ്ഞു, അവൾ രാജാവിന്റെ മടിയിൽ കയറി.
മുദിതാസ് തേ യയുഃ ശീഘ്രം പുഷ്പകേണ വിരാജതാ അയോധ്യാം നഗരീം പ്രാപ്യ തഥാ രാജ്യം സ്വകം തു യത്
ആനന്ദത്തോടെ, അവർ മനോഹരമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു; അയോധ്യനഗരിയിലെത്തി, സ്വന്തം രാജ്യം നേടി.