തത്യാജ താം സ ചന്ദ്രോ ഽപി താം താരാം ജഗൃഹേ കവിഃ ശുക്രോ ഽപി ദേവാന് ആഹൂയ ഋഷീന് പിതൃഗണാംസ് തഥാ
അതിനുശേഷം ചന്ദ്രൻ താരയെ ഉപേക്ഷിച്ചു; കവി താരയെ ഏറ്റെടുത്തു; ശുക്രൻ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃഗണങ്ങളെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി,
നദീര് നദാംശ് ച വിവിധാന് ഓഷധീശ് ച പതിവ്രതാഃ തതഃ സംപ്രഷ്ടുമ് ആരേഭേ താരാവൃത്തവിനിഷ്ക്രയമ്
താരയുടെ കാര്യത്തിൽ പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ നദികളെയും നദീദേവതകളെയും വിശുദ്ധ ഔഷധികളെയും ശുക്രൻ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
തതഃ ശ്രുതിഃ സുരാന് ആഹ ഗൌതമ്യാം ഭക്തിതസ് ത്വ് ഇയമ് സ്നാനം കരോതു ജീവേന താരാ പൂതാ ഭവിഷ്യതി
അപ്പോൾ ദേവന്മാരോട് ഒരു ദിവ്യവാണി പറഞ്ഞു: 'താര ഭക്തിയോടെ ഗൗതമീ നദിയിൽ കുളിച്ചാൽ അവൾ ശുദ്ധിയാകും.'
രഹസ്യമ് ഏതത് പരമം ന കഥ്യം യസ്യ കസ്യചിത് സര്വാസ്വ് അപി ദശാസ്വ് ഏഹ ശരണം ഗൌതമീ നൃണാമ്
ഇത് പരമ രഹസ്യമാണ്, ആരോടും പറയാൻ പാടില്ല; എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ഗൗതമി മനുഷ്യർക്കു ആശ്രയമാണ്.
തഥാകരോച് ചൈവ താരാ ഭര്ത്രാ സ്നാനം യഥാവിധി പുഷ്പവൃഷ്ടിര് അഭൂത് തത്ര ജയശബ്ദോ വ്യവര്തത
താര ഭർത്താവിനോടൊപ്പം വിധിപ്രകാരം കുളി നടത്തി; അവിടെ പുഷ്പവർഷം പെയ്തു, ജയഘോഷം മുഴങ്ങി.
പുനര് വൈ ദേവാ അദദുഃ പുനര് മനുഷ്യാ ഉത രാജാനഃ സത്യം കൃണ്വാനാ ബ്രഹ്മജായാം പുനര് ദദുഃ
പിന്നീട് ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും സത്യനിഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയെ വീണ്ടും തിരികെ നൽകി.
പുനര് ദത്ത്വാ ബ്രഹ്മജായാം കൃതാം ദേവൈര് അകല്മഷാമ് സര്വം ക്ഷേമമ് അഭൂത് തത്ര തസ്മാത് തീര്ഥം മഹാമുനേ
ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയെ ശുദ്ധയാക്കി തിരികെ നൽകിയതോടെ അവിടെ എല്ലാം ക്ഷേമമായി; അതുകൊണ്ടാണ് ആ സ്ഥലം മഹാമുനിയേ, തീർഥമായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
പുനര് ദത്ത്വാ ബ്രഹ്മജായാം കൃതാം ദേവൈര് അകല്മഷാമ് സര്വം ക്ഷേമമ് അഭൂത് തത്ര തസ്മാത് തീര്ഥം മഹാമുനേ തദ് അഭൂത് സകലാഘൌഘധ്വംസനം സര്വകാമദമ് ആനന്ദം ക്ഷേമമ് അഭവത് സുരാണാമ് അസുരാരിണാമ്
ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മജായയെ ശുദ്ധയാക്കി തിരികെ നൽകിയതോടെ അവിടെ എല്ലാം ക്ഷേമമായി; അതിനാൽ മഹാമുനിയേ, ആ തീർഥം എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നാശം വരുത്തുന്നതും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നതും ദേവന്മാർക്കും അസുരാരികൾക്കും ആനന്ദവും ക്ഷേമവും നൽകുന്നതുമാണ്.
ബൃഹസ്പതേശ് ച ശുക്രസ്യ താരായാശ് ച വിശേഷതഃ പരമാനന്ദമ് ആപന്നോ ഗുരുര് ഗങ്ഗാമ് അഭാഷത
ബ്രഹസ്പതിക്കും ശുക്രനും താരയ്ക്കും പ്രത്യേകിച്ച് ഗുരു പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ച് ഗംഗയോട് പറഞ്ഞു.
ത്വം ഗൌതമി സദാ പൂജ്യാ സര്വേഷാമ് അപി മുക്തിദാ വിശേഷതസ് തു സിംഹസ്ഥേ മയി ത്രൈലോക്യപാവനീ
ഗൗതമീ, നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധനാർഹയും എല്ലാവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്നവളുമാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് ഞാൻ സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നീ മൂന്നു ലോകവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
ഭവിഷ്യസി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠേ സര്വതീര്ഥൈഃ സമന്വിതാ യാനി കാനി ച തീര്ഥാനി സ്വര്ഗമൃത്യുരസാതലേ ത്വാം സ്നാതും താനി യാസ്യന്തി മയി സിംഹസ്ഥിതേ ഽമ്ബികേ
അമ്മേ, നീ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ് എല്ലാ തീർഥങ്ങളോടും കൂടിയവളായി ഭാവിക്കും; സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും എത്ര തീർഥങ്ങളുണ്ടോ അവയെല്ലാം ഞാൻ സിംഹരാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ നിന്നിൽ കുളിക്കാൻ വരും.
ധന്യം യശസ്യമ് ആയുഷ്യമ് ആരോഗ്യശ്രീവിവര്ധനമ് സൌഭാഗ്യൈശ്വര്യജനനം തീര്ഥമ് ആനന്ദനാമകമ്
ആനന്ദം എന്ന പേരിലുള്ള ആ തീർഥം ഭാഗ്യവും കീർത്തിയും ദീർഘായുസും ആരോഗ്യവും സമ്പത്തും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, സൗഭാഗ്യവും ഐശ്വര്യവും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്ര പഞ്ച സഹസ്രാണി തീര്ഥാന്യ് ആഹ സ ഗൌതമഃ സ്മരണാത് പഠനാദ് വാപി ഇഷ്ടൈഃ സംയുജ്യതേ സദാ
അവിടെ ഗൗതമൻ അഞ്ചായിരം തീർഥങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; അവയെ ഓർക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ ആഗ്രഹിച്ചതു എല്ലാം പ്രാപിക്കാം.
ശിവസ്യാത്ര നിവിഷ്ടസ്യ നന്ദീ ഗങ്ഗാതടേ ഽനിശമ് സാക്ഷാച് ചരത്യ് അസൌ ധര്മസ് തസ്മാന് നന്ദീതടം സ്മൃതമ് ആനന്ദമ് അപി തത് തീര്ഥം സര്വാനന്ദവിവര്ധനാത്
ഇവിടെ ശിവൻ വസിക്കുന്നിടത്ത്, നന്ദി ഗംഗയുടെ തീരത്ത് എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ നന്ദിതടം എന്നും ആനന്ദം എന്നും വിളിക്കുന്നത്, കാരണം അതു സർവ്വാനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഭാവതീര്ഥമ് ഇതി പ്രോക്തം യത്ര സാക്ഷാദ് ഭവഃ സ്ഥിതഃ അശേഷജഗദന്തസ്ഥോ ഭൂതാത്മാ സച്ചിദാകൃതിഃ
ഭാവതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്, ഭവൻ സ്വയം വസിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ്. അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവും, സകല ലോകത്തിലും ഉള്ളവനും, സത്തയും ചൈതന്യവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ രൂപവുമാണ്.
തത്രേമാം ശൃണു വക്ഷ്യാമി കഥാം പുണ്യതമാം ശുഭാമ് സൂര്യവംശകരഃ ശ്രീമാന് ക്ഷത്രിയാണാം ധുരംധരഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് ഏറ്റവും പുണ്യവും മംഗളകരവുമായ ഒരു കഥ പറയാം. സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച, ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും മഹത്വവാനുമായ രാജാവിനെ കുറിച്ചാണ്.
പ്രാചീനബര്ഹിര് ആഖ്യാതഃ സര്വധര്മേഷു പാരഗഃ തിസ്രഃ കോട്യോ ഽര്ധകോടിശ് ച വര്ഷാണാം രാജ്യ ആസ്ഥിതഃ
പ്രാചീനബർഹി എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന് പേര്. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യവും, അപ്പുറത്തോളം കാലം — മൂന്നു കോടി അർദ്ധകോടി വർഷങ്ങൾ — രാജ്യം ഭരിച്ചവനുമാണ്.
തസ്യേദൃശം വ്രതം ചാസീദ് യദ് അഹം യൌവനച്യുതഃ ഭവേയം പ്രിയയാ വാപി പുത്രൈര് വാ പ്രിയവസ്തുഭിഃ
അവനൊരു വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു: എന്റെ യൗവനം നഷ്ടമായാൽ, പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെയും മക്കളെയും ഇഷ്ടവസ്തുക്കളെയും വിട്ടുപോകേണ്ടി വന്നാൽ—
വിയുജ്യേയം തതോ രാജ്യം ത്യക്ഷ്യേ ഽഹം നാത്ര സംശയഃ വിവേകിനാം കുലീനാനാമ് ഇദമ് ഏവോചിതം നൃണാമ്
—അപ്പോൾ ഞാൻ രാജ്യം ഉപേക്ഷിക്കും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. വിവേകമുള്ളവർക്കും ഉന്നതകുലജനങ്ങൾക്കും ഇതുപോലെയുള്ള പെരുമാറ്റം യുക്തമാണ്.
സ്ഥീയതേ വിജനേ ക്വാപി വിരക്തൈര് വിഭവക്ഷയേ തസ്മിന് പ്രശാസതി മഹീം ന വിയോഗഃ പ്രിയൈഃ ക്വചിത്
സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ട്, വിരക്തരായി, എവിടെയെങ്കിലും ഒറ്റപ്പെട്തായിരുന്നാലും, ഭൂമി ഭരിക്കുന്ന സമയത്തും പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് വേർപാടുണ്ടാവില്ല.
നാധിവ്യാധീ ന ദുര്ഭിക്ഷം ന ബന്ധുകലഹോ നൃണാമ് തസ്മിഞ് ശാസതി രാജ്യം തു ന ച കശ്ചിദ് വിയുജ്യതേ
അവൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നപ്പോൾ, ആളുകൾക്ക് രോഗമോ ദാരിദ്ര്യമോ ബന്ധുക്കളുടെ കലഹമോ ഇല്ല; ആരും ഒരാളിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നില്ല.
തതഃ പുത്രാര്ഥമ് അകരോദ് യജ്ഞം രാജാ മഹാമതിഃ തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് വരം പ്രാദാദ് യഥേപ്സിതമ്
പുത്രസന്താനത്തിനായി, ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് യാഗം നടത്തി; അതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു ഭഗവാൻ അവനു ഇഷ്ടമുള്ള വരം നൽകി.
ഗൌതമീതീരസംസ്ഥായ രാജ്ഞേ ദേവോ മഹേശ്വരഃ പുത്രം ദേഹീതി രാജാ വൈ ഭവം പ്രാഹ സ ഭാര്യയാ
ഗൗതമീതീരം സമീപം മഹേശ്വരൻ രാജാവിന് പ്രത്യക്ഷനായി; ഭാര്യയോടൊപ്പം രാജാവ് ഭവനോടു പുത്രസന്താനം പ്രാർത്ഥിച്ചു.
ഭവഃ പ്രാഹ നൃപം പ്രീത്യാ പശ്യ നേത്രം തൃതീയകമ് തതഃ പശ്യതി രാജേന്ദ്രേ ഭവസ്യാക്ഷി തു മാനദ
ഭവൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് കാണുക.' അപ്പോൾ, മഹാരാജാവായവൻ ഭവന്റെ കണ്ണ് കണ്ടു.
ചക്ഷുര്ദീപ്ത്യാഭവത് പുത്രോ മഹിമാ നാമ വിശ്രുതഃ യേനാകാരി സ്തുതിഃ പുണ്യാ മഹിമ്ന ഇതി വിശ്രുതാ
ആ കണ്ണിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് മഹിമ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മഹിമ്നസ്തോത്രം എന്ന പ്രശസ്തമായ സ്തുതിയും രചിച്ചു.
കിമ് അലഭ്യം ഭഗവതി പ്രസന്നേ ത്രിപുരാന്തകേ യം നിത്യമ് അനുവര്തന്തേ ഹരിബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ
ഭഗവാൻ തൃപ്തനായാൽ എന്താണ് ലഭിക്കാനാവാത്തത്? ഹരിയും ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവതകളും എപ്പോഴും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു.
പ്രാപ്തപുത്രശ് ച നൃപതിസ് തീര്ഥശ്രൈഷ്ഠ്യമ് അയാചത മഹാപാപമഹാരോഗമഹാവ്യസനിനാം നൃണാമ്
പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം, മഹാപാപം, മഹാരോഗം, വലിയ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കായി, രാജാവ് ആ തീർത്ഥത്തിന് ശ്രേഷ്ഠത അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
നാനാവിപദ്ഗണാര്താനാം സര്വാഭിമതലബ്ധയേ പ്രാദാജ് ജ്യൈഷ്ഠ്യം ഭവശ് ചാപി ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ
നാനാതരം ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റാനായി ഭവൻ ആ തീർത്ഥത്തിന് പ്രധാന്യം നൽകി; അതിനാലാണ് അതിനെ ഭാവതീർത്ഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സര്വാന് കാമാന് അവാപ്നുയാത് ഭവപ്രസാദാദ് അഭവത് സുതഃ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ ഇഷ്ടങ്ങളും ലഭിക്കും; ഭവന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പ്രാചീനബർഹിക്ക് പുത്രൻ ലഭിച്ചു.
മഹിമാ ഗൌതമീതീരേ ഭാവതീര്ഥം തദ് ഉച്യതേ തത്ര സപ്തതി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യ് അഖിലദാനി ച
ഗൗതമീതീരത്ത് മഹിമ ജനിച്ചു; അതാണ് ഭാവതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അവിടെ എഴുപത് പുണ്യപ്രദമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, എല്ലാം അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവ.