തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ് സ്നാനം കൃത്വാ നിമ്നഭേദേ യഃ പശ്യതി സുരാന് ഇമാന്
അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും എല്ലാ യാഗഫലവും നൽകുന്നു; ചാനൽ വിഭജനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഈ ദേവന്മാരെ കാണുന്നവൻ—
ഇഹ ചാമുത്ര വാ നിമ്നം ന കിംചിത് തസ്യ വിദ്യതേ സര്വോന്നതിമ് അവാപ്യാസൌ മോദതേ ദിവി ശക്രവത്
ഇവിടെയോ അല്ലെങ്കിൽ പരലോകത്തോ, അവനു ചാനലിൽ യാതൊരു താഴ്ചയും ഉണ്ടാകില്ല; എല്ലാ ഉന്നതിയും നേടി, അവൻ സ്വർഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
നന്ദീതടമ് ഇതി ഖ്യാതം തീര്ഥം വേദവിദോ വിദുഃ തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി ശൃണു യത്നേന നാരദ
നന്ദീതടം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ തീർത്ഥം വേദജ്ഞർ അറിയുന്നു; അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം—നാരദാ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
അത്രിപുത്രോ മഹാതേജാശ് ചന്ദ്രമാ ഇതി വിശ്രുതഃ സര്വാന് വേദാംശ് ച വിധിവദ് ധനുര്വേദം യഥാവിധി
അത്രിയുടെ പുത്രനായ മഹാതേജസ്വിയായ ചന്ദ്രൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, എല്ലാ വേദങ്ങളും ധനുര്വേദവും വിധിപ്രകാരം പഠിച്ചു.
അധീത്യ ജീവാത് സര്വാശ് ച വിദ്യാശ് ചാന്യാ മഹാമതേ ഗുരുപൂജാം കരോമീതി ജീവമ് ആഹ സ ചന്ദ്രമാഃ ബൃഹസ്പതിസ് തദാ പ്രാഹ ചന്ദ്രം ശിഷ്യം മുദാന്വിതഃ
ജീവനിൽ നിന്നു എല്ലാ വിദ്യകളും പഠിച്ച ശേഷം, ഗുരുവിനെ ആദരിക്കാമെന്ന് ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി സന്തോഷത്തോടെ ശിഷ്യനായ ചന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.
മമ പ്രിയാ തു ജാനീതേ താരാ രതിസമപ്രഭാ
എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ് താരാ, രതിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൾ എന്നു അറിക.
പ്രഷ്ടും താം ച തദാ പ്രായാദ് അന്തര് വേശ്മ സ ചന്ദ്രമാഃ താരാം താരാമുഖീം ദൃഷ്ട്വാ ജഗൃഹേ താം കരേണ സഃ
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ അവളോടു ചോദിക്കാൻ വീട്ടിനകത്തേക്ക് പോയി; താരാമുഖിയായ താരയെ കണ്ടു, അവളെ കൈകൊണ്ട് പിടിച്ചു.
സ്വവേശ്മ പ്രതി താം ലോഭാദ് ബലാദ് ആകര്ഷയത് തദാ താവദ് ധൈര്യനിധിര് ജ്ഞാനീ മതിമാന് വിജിതേന്ദ്രിയഃ
സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് ആഗ്രഹത്താൽ അവളെ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; അപ്പോൾ, ധൈര്യത്തിന്റെ സമുദ്രമായ, ജ്ഞാനിയും വിവേകിയും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആയവൻ—
യാവന് ന കാമിനീനേത്രവാഗുരാഭിര് നിബധ്യതേ വിശേഷതോ രഹഃസംസ്ഥാം കാമിനീമ് ആയതേക്ഷണാമ്
ഒരു പുരുഷന് സ്ത്രീയുടെ ആഗ്രഹഭരിതമായ കണ്ണുകളുടെ വലയില് പ്രത്യേകിച്ച് കുടുങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കില്, അവന് രഹസ്യമായി നീണ്ട കണ്ണുകളുള്ള സ്ത്രീയെ അന്വേഷിക്കാറില്ല.
വിലോക്യ ന മനോ യാതി കസ്യ കാമേഷു വശ്യതാമ് അത ഏവാന്യപുരുഷദര്ശനം ന കദാചന
അത്തരം സ്ത്രീയെ കണ്ടാല് ആരുടെ മനസാണ് ആഗ്രഹത്തിന് അടിമയാകാത്തത്? അതുകൊണ്ടുതന്നെ, നല്ല സ്ത്രീ ഒരിക്കലും മറ്റൊരു പുരുഷനെ നോക്കരുത്.
കുലവധ്വാ രഹഃ കാര്യം ഭീതയാ ശീലവിപ്ലുതേഃ വിജ്ഞായ തത് പരിജനാത് സഹസോത്ഥായ നിര്ഗതഃ
നല്ല കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീ, സദാചാരം നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയത്തോടെ, രഹസ്യ കാര്യങ്ങള് സൂക്ഷ്മതയോടെ നടത്തണം; അതു വീട്ടിലുള്ളവര് ശ്രദ്ധിച്ചാല് ഉടനെ എഴുന്നേറ്റ് പുറത്തുപോകണം.
ദൃഷ്ട്വാ തദ് ദുഷ്കൃതം കര്മ ബൃഹസ്പതിര് ഉദാരധീഃ ശശാപ കോപാച് ചാക്ഷിപ്യ വാഗ്ഭിര് വിപ്രിയകാരിഭിഃ
അത് പോലെ ദുഷ്കര്യം കണ്ടു, ഉത്തമബുദ്ധിയുള്ള ബൃഹസ്പതി കോപത്തോടെ ശപിച്ചു, കഠിനമായ വാക്കുകള് കൊണ്ട് കുറ്റം ചൂണ്ടി പറഞ്ഞു.
പരാഭിഭൂതാമ് ആലോക്യ കാന്താം കഃ സോഢുമ് ഈശ്വരഃ യുയുധേ തേന ജീവോ ഽപി ദേവശ് ചന്ദ്രമസാ രുഷാ
സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവളെ മറ്റൊരാള് കീഴടക്കുന്നത് കണ്ടാല് ആരാണ് സഹിക്കാനാകുന്നത്, ദൈവം ആയാലും? അതുകൊണ്ടു തന്നെ ദേവനായ ചന്ദ്രനും കോപത്തോടെ അവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.
ന ശാപൈര് ഹന്യതേ ചന്ദ്രോ നായുധൈഃ സുരമന്ത്രിതൈഃ ബൃഹസ്പതിപ്രണീതൈശ് ച ന മന്ത്രൈര് ഹന്യതേ ശശീ
ചന്ദ്രനെ ശാപംകൊണ്ടും ആയുധങ്ങളാലും ദേവമന്ത്രങ്ങളാലും നശിപ്പിക്കാനാവില്ല; ബൃഹസ്പതി രചിച്ച മന്ത്രങ്ങളാല് പോലും ശശിയെ കൊല്ലാനാവില്ല.
തദാ ചന്ദ്രസ് തു താം താരാം നീത്വാ സംസ്ഥാപ്യ മന്ദിരേ ബുഭുജേ ബഹുവര്ഷാണി രോഹിണീം ചാകുതോഭയഃ
അതിനുശേഷം ചന്ദ്രന് താരയെ കൊണ്ടുപോയി തന്റെ മന്ദിരത്തില് വച്ചു, പല വര്ഷങ്ങളോളം അവളോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു, ഭയമില്ലാതെ രോഹിണിയെയും അനുഭവിച്ചു.
ന ജീയേത തദാ ദേവൈര് ന കോപൈഃ ശാപമന്ത്രകൈഃ ന രാജഭിര് ന ഋഷിഭിര് ന സാമ്നാ ഭേദദണ്ഡനൈഃ
അപ്പോഴത്തെ കാലത്ത്, ദേവന്മാരാലും കോപം, ശാപം, മന്ത്രം കൊണ്ടും രാജാക്കന്മാരാലും ഋഷിമാരാലും സമം, ഭേദം, ശിക്ഷ എന്നിവകൊണ്ടും അവനെ ജയിക്കാനാവില്ലായിരുന്നു.
യദാ ഭാര്യാം ന ലേഭേ ഽസൌ ഗുരുഃ സര്വപ്രയത്നതഃ സര്വോപായക്ഷയേ ജീവസ് തദാ നീതിമ് അഥാസ്മരത്
എല്ലാ ശ്രമവും വഴികളും തീര്ന്നിട്ടും ഗുരു ഭാര്യയെ തിരിച്ചു ലഭിച്ചില്ല; അപ്പോള് ജീവന് നയമാര്ഗം ഓര്മ്മിച്ചു.
അപമാനം പുരസ്കൃത്യ മാനം കൃത്വാ തു പൃഷ്ഠതഃ സ്വാര്ഥമ് ഉദ്ധരതേ പ്രാജ്ഞഃ സ്വാര്ഥഭ്രംശോ ഹി മൂര്ഖതാ
ബുദ്ധിമാനായവന് ആദരവും വിട്ട് അപമാനം സഹിച്ച് സ്വാർത്ഥം നേടണം; സ്വന്തം കാര്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് വാസ്തവത്തില് മൂര്ഖതയാണ്.
സാധ്യം കേനാപ്യ് ഉപായേന ജാനദ്ഭിഃ പുരുഷൈഃ ഫലമ് വൃഥാഭിമാനിനഃ ശീഘ്രം വിപദ്യന്തേ വിമോഹിതാഃ
ഏതെങ്കിലും വഴിയിലൂടെ ലക്ഷ്യം നേടാന് അറിയുന്നവര് അതു നേടണം; വ്യര്ഥമായ അഭിമാനവും മോഹവും ഉള്ളവര് വേഗം നശിക്കും.
ഏവം നിശ്ചിത്യ മേധാവീ ശുക്രം ഗത്വാ ന്യവേദയത് തമ് ആഗതം കവിര് ജ്ഞാത്വാ സംമാനേനാഭ്യനന്ദയത്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, ബുദ്ധിമാനായവന് ശുക്രനെ സമീപിച്ചു വിവരം അറിയിച്ചു; കവിയും അവന്റെ വരവ് അറിഞ്ഞ് ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
ഉപവിഷ്ടം സുവിശ്രാന്തം പൂജിതം ച യഥാവിധി പര്യപൃച്ഛദ് ദൈത്യഗുരുസ് തദാഗമനകാരണമ്
അവന് ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ച് യഥാവിധി ആദരിക്കപ്പെട്ടപ്പോള്, ദൈത്യഗുരു അവന്റെ വരവിന്റെ കാര്യം ചോദിച്ചു.
ഗൃഹാഗതസ്യ വിമുഖാഃ ശത്രവോ ഽപ്യ് ഉത്തമാ നഹി തസ്മൈ സ വിസ്തരേണാഹ ഭാര്യാഹരണമ് ആദിതഃ
വീട്ടില് വന്നവരെ ശത്രുക്കളായാലും വിരോധത്തോടെ കാണരുത്; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവന് ഭാര്യാപഹരണത്തെക്കുറിച്ച് ആദ്യം മുതല് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ബൃഹസ്പതേസ് തദാ വാക്യം ശ്രുത്വാ കോപാന്വിതഃ കവിഃ അപരാധം തു ചന്ദ്രസ്യ മേനേ ശിഷ്യസ്യ നാരദ അതിക്രമമ് ഇമം ശ്രുത്വാ കോപാത് കവിര് അഥാബ്രവീത്
ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് കവി കോപംകൊണ്ടു; എന്നാല് നാരദന് തന്റെ ശിഷ്യനായ ചന്ദ്രന്റെ ഈ അതിക്രമം കേട്ടപ്പോള് കുറ്റമായി കരുതി, കോപത്തോടെ കവി പറഞ്ഞു.
തദാ ഭോക്ഷ്യേ തദാ പാസ്യേ തദാ സ്വപ്സ്യേ തദാ വദേ യദാനയേ പ്രിയാം ഭ്രാതസ് തവ ഭാര്യാം പരാര്ദിതാമ്
സഹോദരാ, നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെ മറ്റൊരാള് ഉപദ്രവിച്ചതിനു ശേഷം തിരിച്ചു കിട്ടുമ്പോള് മാത്രമേ ഞാന് ഭക്ഷിക്കൂ, കുടിക്കൂ, ഉറങ്ങൂ, സംസാരിക്കൂ.
താമ് ആനീയ ഭവം പൂജ്യ ചന്ദ്രം ശപ്ത്വാ ഗുരുദ്രുഹമ് പശ്ചാദ് ഭോക്ഷ്യേ മഹാബാഹോ ശൃണു വാചം ഗ്രഹേശ്വര
അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് ആദരിക്കുകയും, ഗുരുവിനെ വഞ്ചിച്ച ചന്ദ്രനെ ശപിക്കുകയും ചെയ്തശേഷം മാത്രമേ, ഗ്രഹങ്ങളുടെ അധിപതിയായ മഹാബാഹുവേ, ഞാന് ഭക്ഷിക്കൂ; എന്റെ വാക്ക് കേള്ക്കൂ.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ സ ജീവേന ദൈത്യാചാര്യോ ജഗാമ ഹ ശിവമ് ആരാധ്യ യത്നേന പരം സാമര്ഥ്യമ് ആപ്തവാന്
അങ്ങനെ ജീവനോടു പറഞ്ഞ്, ദൈത്യാചാര്യന് പോയി; ശിവനെ ഭക്തിപൂര്വം ആരാധിച്ച് പരമശക്തി നേടി.
വരാന് അവാപ്യ വിവിധാഞ് ശംകരാദ് ഭാവപൂജിതാത് ശിവപ്രസാദാത് കിം നാമ ദേഹിനാമ് ഇഹ ദുര്ലഭമ്
ഭാവനിഷ്ഠയോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ച് ശംകരനിൽനിന്ന് പലവിധ വരങ്ങൾ ലഭിച്ചവർക്കു, ഈ ലോകത്ത് ശരീരമുള്ളവർക്കു ലഭിക്കാത്തത് എന്താണ്?
ജഗാമ ശുക്രോ ജീവേന താരയാ യത്ര ചന്ദ്രമാഃ വര്തതേ തം ശശാപോച്ചൈഃ ശൃണു ത്വം ചന്ദ്ര മേ വചഃ
ശുക്രൻ ജീവനോടൊപ്പം ചന്ദ്രൻ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ അവൻ വലിയ ശബ്ദത്തിൽ ചന്ദ്രനോട് ശപിച്ചു: 'ചന്ദ്രനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ!'
യസ്മാത് പാപതരം കര്മ ത്വയാ പാപ മദാത് കൃതമ് കുഷ്ഠീ ഭൂയാസ് തതശ് ചന്ദ്രം ശശാപൈവം രുഷാ കവിഃ
നീ പാപത്തേക്കാൾ വലിയ പാപം അഹങ്കാരത്താൽ ചെയ്തതിനാൽ, നീ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിക്കപ്പെട്ടവനാകുക എന്നു കവി കോപത്തോടെ ചന്ദ്രനോട് ശപിച്ചു.
കവിശാപപ്രദഗ്ധോ ഽഭൂത് തദൈവ മൃഗലാഞ്ഛനഃ പ്രാപുഃ ക്ഷയം ന കേ നാമ ഗുരുസ്വാമിസഖിദ്രുഹഃ
കവിയുടെ ശാപം മൂലം ചന്ദ്രൻ ഉടനെ മൃഗചിഹ്നം ധരിച്ചവനായി. ഗുരുവിനെയും യജമാനനെയും സുഹൃത്തിനെയും വഞ്ചിക്കുന്നവർക്കു നാശം സംഭവിക്കാത്തവർ ആരാണ്?