തതഃ പ്രഭൃത്യ് ഏതദ് അതിപ്രസിദ്ധം പൈശാചനാശം ച മഹാഗദം ച മഹാന്തി പാപാനി ച നാശമ് ആശു പ്രയാന്തി യസ്യ സ്മരണേന പുംസാമ്
അത് മുതൽ ഈ കഥ വളരെ പ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു. ഇത് പിശാചുകളെ നശിപ്പിക്കുകയും, വലിയ രോഗങ്ങൾ മാറ്റുകയും, വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും സ്മരണയാൽ ഉടൻ അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
തീര്ഥസ്യ ചേദം ഗദിതം തവാദ്യ മാഹാത്മ്യമ് ഏതത് ത്രിശതാനി യത്ര തീര്ഥാന്യ് അഥാന്യാനി ഭവന്തി ഭുക്തി മുക്തിപ്രദായീനി കിമ് അന്യദ് അത്ര
ഇന്ന് ഞാൻ ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇവിടെ മൂവായിരം തീർത്ഥങ്ങളും മറ്റും ഉണ്ട്, അവ അനുഭവവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയാനെന്തുണ്ട്?
സര്വസിദ്ധിദമ് ആഖ്യാതമ് ഇത്യാദ്യ് അത്ര ശതത്രയമ് തീര്ഥാനാം മുനിജുഷ്ടാനാം സ്മരണാദ് അപ്യ് അഭീഷ്ടദമ്
മുനിമാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഈ മൂവായിരം തീർത്ഥങ്ങൾക്കു്, സ്മരണ മാത്രം ചെയ്താലും ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും എന്ന് ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
നിമ്നഭേദമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വപാപപ്രണാശനമ് ഗങ്ഗായാ ഉത്തരേ പാരേ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
നിമ്നഭേദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ തീർത്ഥം ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഇത് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്, എല്ലാപാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
യസ്യ സംസ്മരണേനാപി സര്വപാപക്ഷയോ ഭവേത് വേദദ്വീപശ് ച തത്രൈവ ദര്ശനാദ് വേദവിദ് ഭവേത്
ഇതിനെ ഓർക്കുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ എല്ലാപാപങ്ങളും നശിക്കും; അവിടെ വേദദ്വീപം കണ്ട്, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടാം.
ഉര്വശീം ചകമേ രാജാ ഐലഃ പരമധാര്മികഃ കോ ന മോഹമ് ഉപായാതി വിലോക്യ മദിരേക്ഷണാമ്
പരമധാർമികനായ ഐല രാജാവ് ഉർവശിയെ ആഗ്രഹിച്ചു; മദുരമായ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ കണ്ടാൽ ആരാണ് മോഹം തോന്നാത്തത്?
സാ പ്രായാദ് യത്ര രാജാസൌ ഘൃതം സ്തോകം സമശ്നുതേ ആനഗ്നദര്ശനാത് കൃത്വാ തസ്യാഃ കാലാവധിം നൃപഃ
അവൾ, രാജാവ് അഗ്നിദർശനത്തിന് ശേഷം നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് കുറച്ച് നെയ്യ് കഴിച്ച സ്ഥലത്തേക്കു് പോയി.
താം സ്വീചകാര ലലനാം യൂനാം രമ്യാം നവാം നവാമ് സുപ്തായാം ശയനേ തസ്യാം സമുത്തസ്ഥൌ പുരൂരവാഃ
അവളെ, സുന്ദരിയും എപ്പോഴും യുവതിയുമായ പെൺകുട്ടിയെ, അവൻ സ്വന്തമാക്കി; അവൾ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ പുരൂരവസ് അവളുടെ പക്കൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
വിലോക്യ തം വിവസനം തദൈവാസൌ വിനിര്ഗതാ വിദ്യുച്ചഞ്ചലചിത്താനാം ക്വ സ്ഥൈര്യം നനു യോഷിതാമ്
അവനെ വസ്ത്രം ഇല്ലാതെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ഉടൻ അവിടെ നിന്നു പോയി; മിന്നലുപോലെ ചഞ്ചലമായ മനസ്സുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് സ്ഥിരത എവിടെയാണ്?
ഈക്ഷാം ചക്രേ സ ശര്വര്യാം വിവസ്ത്രോ വിസ്മിതോ മഹാന് ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ രാജാ യുദ്ധായാഗാദ് രിപൂന് പ്രതി
അവൻ ആ രാത്രി അവളെ നോക്കി, അത്ഭുതത്തോടെ വസ്ത്രരഹിതനായി നിന്നു; അതിനിടയിൽ രാജാവ് ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.
താഞ് ജിത്വാ പുനര് അപ്യ് ആഗാദ് ദേവലോകം സുപൂജിതമ് സ ചാഗത്യ മഹാരാജോ വസിഷ്ഠാച് ച പുരോധസഃ
അവരെ ജയിച്ച ശേഷം, മഹാരാജാവ് വീണ്ടും ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ വലിയ ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ തിരികെവന്നപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ എന്ന മുഖ്യപുരോഹിതനിൽ നിന്ന് ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചു.
ഉര്വശ്യാ ഗമനം ശ്രുത്വാ തതോ ദുഃഖസമന്വിതഃ ന ജുഹോതി ന ചാശ്നാതി ന ശൃണോതി ന പശ്യതി
ഉർവശി പോയെന്നു കേട്ട രാജാവ് ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി; അവൻ യജ്ഞം നടത്താനും, ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും, കേൾക്കാനും, കാണാനും കഴിയാതെ പോയി.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര മൃതാവസ്ഥം നൃപോത്തമമ് ബോധയാമ് ആസ വാക്യൈശ് ച ഹേതുഭൂതൈഃ പുരോഹിതഃ
അതിനിടയിൽ, മുഖ്യപുരോഹിതൻ കാരണങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, മരിച്ചുപോയതുപോലെയുള്ള മഹാരാജാവിനെ ഉണർത്തി.
സാ മൃതാദ്യ മഹാരാജ മാ വ്യഥസ്വ മഹാമതേ ഏവം സ്ഥിതം തു മാ ത്വാം വൈ അശിവാഃ സ്പൃശ്യുര് ആശുഗാഃ
മഹാരാജാവേ, അവൾ ഇപ്പോൾ മരിച്ചിരിക്കുന്നു; മഹാമതിയായ നീ ദു:ഖിക്കേണ്ട. ഇങ്ങനെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദുർദൈവങ്ങൾ നിന്നെ സ്പർശിക്കരുത്.
ന വൈ സ്ത്രൈണാനി ജാനീഷേ ഹൃദയാനി മഹാമതേ ശാലാവൃകാണാം യാദൄംശി തസ്മാത് ത്വം ഭൂപ മാ ശുചഃ
മഹാമതിയായ രാജാവേ, സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ നീ അറിയുന്നില്ല; അവയുടെ മനസ്സ് ശലഭങ്ങളുടേതുപോലെയാണ്. അതുകൊണ്ട് ഭൂപതിയേ, ദു:ഖിക്കേണ്ട.
കോ നാമ ലോകേ രാജേന്ദ്ര കാമിനീഭിര് ന വഞ്ചിതഃ വഞ്ചകത്വം നൃശംസത്വം ചഞ്ചലത്വം കുശീലതാ
രാജാധിരാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകളാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്തവൻ ആരാണ്? വഞ്ചന, ക്രൂരത, ചഞ്ചലത, കപടത — ഇവയാണ് അവരുടെ സ്വഭാവം.
ഇതി സ്വാഭാവികം യാസാം താഃ കഥം സുഖഹേതവഃ കാലേന കോ ന നിഹതഃ കോ ഽര്ഥീ ഗൌരവമ് ആഗതഃ
ഇതൊക്കെയാണ് അവരുടെ സ്വഭാവം; എങ്ങനെ അവർ സന്തോഷത്തിന് കാരണമാകും? സമയത്താൽ നശിക്കാത്തവൻ ആരാണ്? ബഹുമാനം ആഗ്രഹിച്ച് അതു നേടിയത് ആരാണ്?
ശ്രിയാ ന ഭ്രാമിതഃ കോ വാ യോഷിദ്ഭിഃ കോ ന ഖണ്ഡിതഃ സ്വപ്നമായോപമാ രാജന് മദവിപ്ലുതചേതസഃ
ശ്രീയിൽ ആർക്കാണ് ഭ്രമം വരാത്തത്, സ്ത്രീകളാൽ ആർക്കാണ് ദു:ഖം സംഭവിക്കാത്തത്? രാജാവേ, മദത്തിൽ മുങ്ങിയവർക്കു് ഈ ലോകം സ്വപ്നമോ മായയോ പോലെയാണ്.
സുഖായ യോഷിതഃ കസ്യ ജ്ഞാത്വൈതദ് വിജ്വരോ ഭവ വിഹായ ശംകരം വിഷ്ണും ഗൌതമീം വാ മഹാമതേ ദുഃഖിനാം ശരണം നാന്യദ് വിദ്യതേ ഭുവനത്രയേ
സ്ത്രീകൾ ആര്ക്കാണ് സുഖത്തിനായി? ഇതറിഞ്ഞ്, മഹാമതിയായ രാജാവേ, മനസ്സിൽ ചൂട് വയ്ക്കരുത്. ശംകരനും വിഷ്ണുവും ഗംഗയും ഒഴികെ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ദു:ഖിതർക്കു് മറ്റൊരു ആശ്രയം ഇല്ല.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ തതോ രാജാ ദുഃഖം സംഹൃത്യ യത്നതഃ ഗൌതമ്യാ മധ്യസംസ്ഥോ ഽസാവ് ഐലഃ പരമധാര്മികഃ
ഇതെല്ലാം കേട്ട ശേഷം, രാജാവ് പരിശ്രമത്തോടെ ദു:ഖം വിട്ടു; പരമധാർമികനായ ഐലൻ ഗംഗയുടെ നടുവിൽ തുടര്ന്നു.
തത്ര ചാരാധയാമ് ആസ ശിവം ദേവം ജനാര്ദനമ് ബ്രഹ്മാണം ഭാസ്കരം ഗങ്ഗാം ദേവാന് അന്യാംശ് ച യത്നതഃ
അവിടെ, വലിയ ശ്രമത്തോടെ, ശിവനെയും ജനാർദ്ദനനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും സൂര്യനെയും ഗംഗയെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
യോ വിപന്നോ ന തീര്ഥാനി ദേവതാശ് ച ന സേവതേ സ കാലവശഗോ ജന്തുഃ കാം ദശാമ് അനുയാസ്യതി
ദുരിതത്തിൽപ്പെട്ടവൻ തീർത്ഥങ്ങളിലും ദേവന്മാരിലും സേവനം ചെയ്യാതിരിക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവൻ കാലത്തിന്റെ അധീനനായി, എങ്ങനെയൊരു നിലയിലേക്കാണ് എത്തുക?
തദീശ്വരൈകശരണോ ഗൌതമീസേവനോത്സുകഃ പരാം ശ്രദ്ധാമ് ഉപഗതഃ സംസാരാസ്ഥാപരാങ്മുഖഃ
ഏകദൈവത്തിൽ ആശ്രയംകൊണ്ടു, ഗൗതമിയെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ, പരമമായ വിശ്വാസം നേടിയവനും ലോകബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മാറിനിൽക്കുന്നവനും,
ഈജേ യജ്ഞാംശ് ച ബഹുലാന് ഋത്വിഗ്ഭിര് ബഹുദക്ഷിണാന് വേദദ്വീപോ ഽഭവത് തേന യജ്ഞദ്വീപഃ സ ഉച്യതേ
അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ പുരോഹിതന്മാരോടൊപ്പം, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നടത്തി; അതിനാൽ അവൻ വേദികർമ്മങ്ങളുടെ ദ്വീപായി, അതിനാലാണ് അതിനെ യജ്ഞദ്വീപം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
പൌര്ണമാസ്യാം തു ശര്വര്യാം തത്രായാതി സദോര്വശീ തസ്യ ദീപസ്യ യഃ കുര്യാത് പ്രദക്ഷിണമ് അഥോ നരഃ
പൗർണമി രാത്രിയിൽ അവിടെ ഉറ്വശിയും കൂടെ വരുന്നു; ആ സമയത്ത് ആ ദ്വീപിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ചുറ്റുന്നവൻ—
പ്രദക്ഷിണീകൃതാ തേന പൃഥിവീ സാഗരാമ്ബരാ വേദാനാം സ്മരണം തത്ര യജ്ഞാനാം സ്മരണം തഥാ
അങ്ങനെ ഭൂമി, സമുദ്രം, ആകാശം എല്ലാം അവൻ ചുറ്റിയതുപോലെയാകും; അവിടെ വേദങ്ങളും യാഗങ്ങളും ഓർത്തെടുക്കപ്പെടുന്നു.
സുകൃതീ തത്ര യഃ കുര്യാദ് വേദയജ്ഞഫലം ലഭേത് ഐലതീര്ഥം തു തജ് ജ്ഞേയം തദ് ഏവ ച പുരൂരവമ്
അവിടെ സൽക്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ വേദയാഗഫലം പ്രാപിക്കും; ആ സ്ഥലം ഐലതീർഥം എന്നും, അതേപോലെ പുരൂരവ എന്നുമാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
വാസിഷ്ഠം ചാപി തത് തു സ്യാന് നിമ്നഭേദം തദ് ഉച്യതേ ഐലേ രാജ്ഞി ന കിംചിത് സ്യാന് നിമ്നം സര്വേഷു കര്മസു
അത് വാസിഷ്ഠം എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനെ നദിയുടെ ചാനൽ വിഭജനം എന്നും പറയുന്നു; ഐല രാജാവിന്റെ കാലത്ത്, യാതൊരു യാഗത്തിലും ചാനലിൽ വിഭജനം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
യദ് ഏതന് നിമ്നമ് ഉര്വശ്യാം സര്വഭാവേന വര്തനമ് തച് ചാപി ഭേദിതം നിമ്നം വസിഷ്ഠേന ച ഗങ്ഗയാ
ഉർവശിയുടെ സ്ഥലത്ത് ഈ ചാനൽ വിഭജനം, അതിന്റെ മുഴുവൻ പ്രവാഹവും, വസിഷ്ഠനും ഗംഗയും ചേർന്ന് വിഭജിച്ചു.
നിമ്നഭേദമ് അഭൂത് തേന ദൃഷ്ടാദൃഷ്ടേഷ്ടസിദ്ധിദമ് തത്ര സപ്ത ശതാന്യ് ആഹുസ് തീര്ഥാനി ഗുണവന്തി ച
അങ്ങനെ ആ ചാനൽ വിഭജനം ദൃശ്യവും അദൃശ്യവുമായ ഇഷ്ടങ്ങൾ നേടാൻ സഹായിച്ചു; അവിടെ ഏഴുനൂറ് ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.