ആഹുത്യന്തരദാനായ ഹവിര് ദ്രവ്യം കരേ ഽഗ്രഹീത് ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ വഹ്നിര് ഉപശാന്തോ ഽഭവത് തദാ
അടുത്ത ഹവിസ്സിനായി അവൻ ഹവ്യദ്രവ്യം കൈയിൽ എടുത്തപ്പോൾ, അതിനിടയിൽ അഗ്നി അപ്പോൾ തന്നെ കെട്ടുപോയി.
തതശ് ചിന്താപരഃ കാണ്വഃ കര്തവ്യം കിം ഭവേദ് ഇതി അന്തര് വിചാരയാമ് ആസ വിഷാദം പരമം ഗതഃ
അപ്പോൾ കൺവൻ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു, അതിനാൽ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകി.
ആഹുത്യോശ് ച ദ്വയോര് മധ്യ ഉപശാന്തോ ഹുതാശനഃ അഗ്ന്യന്തരമ് ഉപാദേയം വൈദികം ലൌകികം തഥാ
രണ്ടു ഹവിസ്സുകൾക്കിടയിൽ അഗ്നി കെട്ടുപോയി; വേറൊരു അഗ്നി വേണം, അതു വേദപരമായതും ലോകികമായതും ആയിരിക്കണം.
ക്വ ഹോഷ്യം സ്യാദ് ദ്വിതീയം തു ആഹുത്യന്തരമ് ഏവ ച ഏവം മീമാംസമാനേ തു ദൈവീ വാഗ് അബ്രവീത് തദാ
രണ്ടാമത്തെ ഹവിസ്സും അടുത്ത അഗ്നിയും എവിടെ കിട്ടും എന്ന് അവൻ ആലോചിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദൈവിക ശബ്ദം അപ്പോൾ കേട്ടു.
അഗ്ന്യന്തരം നൈവ തേ ഽത്ര ഉപാദേയം ഭവിഷ്യതി യാനി തത്ര ഭവിഷ്യന്തി ശകലാനി സമീപതഃ
ഇവിടെ നിന്നു നീ വേറൊരു അഗ്നി എടുക്കേണ്ടതില്ല; സമീപത്തുള്ള അഗ്നിയുടെ ശേഷിച്ച കഷ്ണങ്ങൾ മതിയാകും.
അര്ധദഗ്ധേഷു കാഷ്ഠേഷു വിപ്രരാജ പ്രഹൂയതാമ് നേത്യ് ഉവാച തദാ കാണ്വഃ സൈവ വാഗ് അബ്രവീത് പുനഃ
കഷ്ണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി കത്തിയില്ലാത്തപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണരാജാവേ, അവയിൽ ഹവനം ചെയ്യണം; കൺവൻ 'ഇല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു, പക്ഷേ അതേ ദൈവിക ശബ്ദം വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
അഗ്നേഃ പുത്രോ ഹിരണ്യസ് തു പിതാ പുത്രഃ സ ഏവ തു പുത്രേ ദത്തം പ്രിയായൈവ പിതുഃ പ്രീത്യൈ ഭവിഷ്യതി
അഗ്നിയുടെ മകനാണ് ഹിരണ്യൻ; അച്ഛനും മകനാണ്; മകനു നൽകിയതെല്ലാം പ്രിയപ്പെട്ടവനായി അച്ഛന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ആയിരിക്കും.
പിത്രേ ദേയം സുതേ ദദ്യാത് കോടിപ്രീതിഗുണം ഭവേത് ദൈവീ വാഗ് അബ്രവീദ് ഏവം തതഃ സര്വേ മഹര്ഷയഃ
അച്ഛനു നൽകണം, മകൻ നൽകണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ കോടികൾ ഗുണം സന്തോഷം ലഭിക്കും. ദൈവിക ശബ്ദം അങ്ങനെ പറഞ്ഞു, പിന്നെ എല്ലാ മഹർഷികളും അങ്ങിനെ സമ്മതിച്ചു.
നിശ്ചിത്യ ധര്മസര്വസ്വം തഥാ ചക്രുര് യഥോദിതമ് ഏതജ് ജ്ഞാത്വാ ജഗത്യ് അത്ര പുത്രേ ദത്തം പിതുര് ഭവേത്
ധർമ്മത്തിന്റെ മുഴുവൻ അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കി, അവർ പറഞ്ഞതുപോലെ നടന്നു. ഇതറിയുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്ത് മകനു നൽകിയതെല്ലാം അച്ഛനു തന്നെ ആകുന്നു.
അപത്യാദ്യുപകാരേണ പിത്രോഃ പ്രീതിര് യഥാ ഭവേത് തഥാ നാന്യേന കേനാപി ജഗത്യ് ഏതദ് ധി വിശ്രുതമ്
മക്കളുടേതും മറ്റു സഹായങ്ങളുടെയും ഫലമായി മാതാപിതാക്കളുടെ സ്നേഹം ഉണരുന്നു; മറ്റെന്തിനാലും ഈ ലോകത്ത് അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല — ഇത് എല്ലാവർക്കും അറിയാം.
സുപ്രസിദ്ധം ജഗത്യ് ഏതത് സര്വലോകേഷു പൂജിതമ് തസ്മിന് ദത്തേ ഭവേത് പുണ്യം സര്വം കോടിഗുണം സുത
ഇത് ലോകത്ത് വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ദാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പുണ്യവും കോടിയിരട്ടി വർദ്ധിക്കും, മകനേ.
മനോഗ്ലാനിനിവൃത്തിശ് ച ജായതേ ച മഹത് സുഖമ് പുനര് അപ്യ് ആഹ സാ വാണീ കാണ്വേ ഽസ്മിംസ് തീര്ഥ ഉത്തമേ
മനസ്സിന്റെ ക്ഷീണം മാറി, വലിയ സന്തോഷവും ഉണ്ടാകും; വീണ്ടും ആ വാക്ക് ഈ ഉത്തമമായ കാണ്വ തീർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞിരുന്നു.
അഭവത് തന് മഹത് തീര്ഥം കാണ്വ പുണ്യപ്രഭാവതഃ ലോകത്രയാശ്രയാശേഷതീര്ഥേഭ്യോ ഽപി മഹാഫലമ്
കാണ്വാ, അതു വലിയൊരു തീർത്ഥമായി മാറി, അതിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു; മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളേക്കാളും അതിന് വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
സ്നാനദാനാദികം കിംചിദ് ഭക്ത്യാ കുര്വന് സമാഹിതഃ ഫലം പ്രാപ്സ്യസ്യ് അശേഷേണ സര്വം കോടിഗുണം മുനേ
അവിടെ ഭക്തിയോടും ഏകാഗ്രതയോടും കൂടി സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ എന്ത് ചെയ്താലും, അതിന്റെ ഫലം മുഴുവനും കോടിയിരട്ടി ലഭിക്കും, മഹർഷേ.
യത് കിംചിത് ക്രിയതേ ചാത്ര സ്നാനദാനാദികം നരൈഃ സര്വം കോടിഗുണം വിദ്യാത് കോടിതീര്ഥം തതോ വിദുഃ
ഇവിടെ മനുഷ്യർ സ്നാനം, ദാനം തുടങ്ങിയ എന്ത് ചെയ്താലും, അതെല്ലാം കോടിയിരട്ടി വർദ്ധിക്കും എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ 'കോടിതീർത്ഥം' എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
യത്രൈതദ് വൃത്തമ് ആഗ്നേയം കാണ്വം പൌത്രം ഹിരണ്യകമ് വാണീസംജ്ഞം കോടിതീര്ഥം കോടിതീര്ഥഫലം യതഃ
അഗ്നേയനും കാണ്വനും സ്വർണ്ണപൗത്രനായ വാണി എന്നയാളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ സംഭവം നടന്നിടം തന്നെയാണ് കോടിതീർത്ഥം; കാരണം അതിൽ കോടിതീർത്ഥഫലം ലഭിക്കുന്നു.
കോടിതീര്ഥസ്യ മാഹാത്മ്യമ് അത്ര വക്തും ന ശക്യതേ വാചസ്പതിപ്രഭൃതിഭിര് അഥവാന്യൈഃ സുരൈര് അപി
കോടിതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം വാചസ്പതിയും മറ്റുള്ളവരും, അഥവാ മറ്റ് ദേവന്മാരും പോലും പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
യത്രാനുഷ്ഠീയമാനം ഹി സര്വം കര്മ യഥാ തഥാ ഗോദാവര്യാഃ പ്രസാദേന സര്വം കോടിഗുണം ഭവേത്
ഇവിടെ എന്ത് കര്മ്മം ചെയ്താലും, എങ്ങനെയായാലും, ഗോദാവരിയുടെ കൃപയാൽ അതെല്ലാം കോടിയിരട്ടി ഫലമാകും.
കോടിതീര്ഥേ ദ്വിജാഗ്ര്യായ ഗാമ് ഏകാം യഃ പ്രയച്ഛതി തസ്യ തീര്ഥസ്യ മാഹാത്മ്യാദ് ഗോകോടിഫലമ് അശ്നുതേ
കോടിതീർത്ഥത്തിൽ ഉത്തമദ്വിജനു ഒരൊറ്റ പശു ദാനം ചെയ്യുന്നവന്, ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു, കോടിപശു ദാനഫലം ലഭിക്കും.
തസ്മിംസ് തീര്ഥേ ശുചിര് ഭൂത്വാ ഭൂമിദാനം കരോതി യഃ ശ്രദ്ധായുക്തേന മനസാ സ്യാത് തത്കോടിഗുണോത്തരമ്
അവിടെ ശുദ്ധനായ്, വിശ്വാസപൂർവ്വം മനസ്സോടെ ഭൂമി ദാനം ചെയ്യുന്നവന്, അതിന്റെ ഫലം കോടിയിരട്ടി വർദ്ധിച്ചാണ് ലഭിക്കുക.
സര്വത്ര ഗൌതമീതീരേ പിതൄണാം ദാനമ് ഉത്തമമ് വിശേഷതഃ കോടിതീര്ഥേ തദ് അനന്തഫലപ്രദമ് അത്രൈകന്യൂനപഞ്ചാശത് തീര്ഥാനി മുനയോ വിദുഃ
ഗൗതമീതീരത്ത് എവിടെയും പിതൃകർമ്മങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമം കോടിതീർത്ഥത്തിലാണ്; അതു അനന്തഫലം നൽകുന്നു. ഇവിടെ മുനികൾ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് ഒറ്റക്കുറഞ്ഞ അമ്പതിൽ ഒൻപത് തീർത്ഥങ്ങളാണെന്ന്.
നാരസിംഹമ് ഇതി ഖ്യാതം ഗങ്ഗായാ ഉത്തരേ തടേ തസ്യാനുഭാവം വക്ഷ്യാമി സര്വരക്ഷാവിധായകമ്
നരസിംഹം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സ്ഥലം ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ സർവ്വരക്ഷ നൽകുന്ന മഹത്വം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
ഹിരണ്യകശിപുഃ പൂര്വമ് അഭവദ് ബലിനാം വരഃ തപസാ വിക്രമേണാപി ദേവാനാമ് അപരാജിതഃ
ഹിരണ്യകശിപു മുമ്പ് ഏറ്റവും ശക്തനായവനായിരുന്നു; തപസ്സും വീര്യവും കൊണ്ടു ദേവന്മാരും പോലും അവനെ ജയിക്കാനായില്ല.
ഹരിഭക്താത്മജദ്വേഷകലുഷീകൃതമാനസഃ ആവിര്ഭൂയ സഭാസ്തമ്ഭാദ് വിശ്വാത്മത്വം പ്രദര്ശയന്
ഹരിഭക്തനായ മകനെ വെറുക്കിയതുകൊണ്ട് അവന്റെ മനസ്സ് മലിനമായി; സഭയിലെ തൂണിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷമായി, സർവ്വവ്യാപിയായ സ്വഭാവം അവൻ കാണിച്ചു.
തം ഹത്വാ നരസിംഹസ് തത്സൈന്യമ് അദ്രാവയത് തദാ സര്വാന് ഹത്വാ മഹാദൈത്യാന് ക്രമേണാജൌ മഹാമൃഗഃ
അവനെ കൊല്ലുകയും, നരസിംഹൻ അവന്റെ സൈന്യത്തെ ഓടിക്കുകയും ചെയ്തു; പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ മഹാദാനവന്മാരെയും ഒരൊന്നായി സംഹരിച്ചു, ആ മഹാമൃഗം—
രസാതലസ്ഥാഞ് ശത്രൂംശ് ച ജിത്വാ സ്വര്ലോകമ് ഈയിവാന് തത്ര ജിത്വാ ഭുവം ഗത്വാ ദൈത്യാന് ഹത്വാ നഗസ്ഥിതാന്
അവൻ പാതാളത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തേക്ക് എത്തി; അവിടെ ജയിച്ച് ഭൂമിയിൽ വന്ന്, പർവ്വതങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ദാനവന്മാരെയും സംഹരിച്ചു.
സമുദ്രസ്ഥാന് നദീസംസ്ഥാന് ഗ്രാമസ്ഥാന് വനവാസിനഃ നാനാരൂപധരാന് ദൈത്യാന് നിജഘാന മൃഗാകൃതിഃ
കടലിലും നദികളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും കാട്ടിലും താമസിച്ചിരുന്ന, പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്ന ദാനവന്മാരെ മൃഗരൂപിയായ ഭഗവാൻ സംഹരിച്ചു.
ആകാശഗാന് വായുസംസ്ഥാഞ് ജ്യോതിര്ലോകമ് ഉപാഗതാന് വജ്രപാതാധികനഖഃ സമുദ്ധൂതമഹാസടഃ
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെയും വായുവിൽ നിലകൊണ്ടവരെയും പ്രകാശലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചവരെയും, ഇടിമിന്നലിനേക്കാൾ ശക്തമായ നഖങ്ങളാൽ, കോപത്തിൽ വീശുന്ന കേശത്തോടുകൂടി, അവൻ തകർത്തു.
ദൈത്യഗര്ഭസ്രാവിഗര്ജീ നിര്ജിതാശേഷരാക്ഷസഃ മഹാനാദൈര് വീക്ഷിതൈശ് ച പ്രലയാനലസംനിഭൈഃ
ദാനവഗർഭത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗർജ്ജനങ്ങൾ പോലെ ഉരുളുന്ന ശബ്ദത്തോടെ, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും ജയിച്ച്, പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ നോട്ടങ്ങളാൽ അവൻ നോക്കി.
ചപേടൈര് അങ്ഗവിക്ഷേപൈര് അസുരാന് പര്യചൂര്ണയത് ഏവം ഹത്വാ ബഹുവിധാന് ഗൌതമീമ് അഗമദ് ധരിഃ
കൈകളാൽ അടിച്ചും ശരീരഭാഗങ്ങൾ ചലിപ്പിച്ചും അസുരന്മാരെ ചുരണ്ടി തകർത്തു; ഇങ്ങനെ പലവിധ ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിച്ച് ഹരി ഗൗതമീ നദിയിലേക്കു പോയി.