ഉര്വശീം ച തതോ മേനാം രമ്ഭാം ചാപി തിലോത്തമാമ് നൈവേത്യ് ഊചുര് ഭയത്രസ്താഃ പുനര് ആഹ ശചീപതിഃ
അതിനുശേഷം ഉര്വശി, മേന, രംഭ, തിലോത്തമാ ഇവര് ഭയത്താല് വിറച്ച്, പോകാന് തയ്യാറല്ലെന്ന് പറഞ്ഞു; അപ്പോള് ശചീപതി വീണ്ടും സംസാരിച്ചു.
ഗമ്ഭീരാം ചാതിഗമ്ഭീരാമ് ഉഭേ യേ ഗര്വിതേ തദാ തേ ഊചതുര് ഉഭേ ദേവം സഹസ്രാക്ഷം പുരംദരമ്
അപ്പോള് ഇരുവരും, അഭിമാനത്തോടെയും അതിഗംഭീരമായും, സഹസ്രനയനനായ പുരന്ദരനോട് ഒരുമിച്ച് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ആവാം ഗത്വാ തപസ്യന്തം ഗാധിപുത്രം മഹാദ്യുതിമ് ച്യാവയാവോ നൃത്യഗീതൈ രൂപയൌവനസംപദാ
ഞങ്ങള് ഗാധിയുടെ മകനോടു പോകും, അവന് തപസ്സില് പ്രകാശമാനനാണ്; നൃത്തം, ഗാനം, സൗന്ദര്യം, യൗവനം എന്നിവ കൊണ്ട് അവനെ തപസ്സില് നിന്ന് വീഴ്ത്താം.
യാസാമ് അപാങ്ഗേ ഹസിതേ വാചി വിഭ്രമസംപദി നിത്യം വസതി പഞ്ചേഷുസ് താഭിഃ കോ ഽത്ര ന ജീയതേ
അവരുടെ കണ്ണുനോട്ടത്തിലും പുഞ്ചിരിയിലും വാക്കുകളിലും കളിയിലും കാമദേവന് എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു—അവരെ ആര് എതിര്ക്കാന് കഴിയും?
തഥേത്യ് ഉക്തേ സഹസ്രാക്ഷേ തേ ആഗത്യ മഹാനദീമ് ദദൃശാതേ തപസ്യന്തം വിശ്വാമിത്രം മഹാമുനിമ്
സഹസ്രനയനന് സമ്മതിച്ചതോടെ, അവര് മഹാനദിയിലേക്ക് പോയി, അവിടെ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രന് തപസ്സില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
മൃത്യോര് അപി ദുരാധര്ഷം ഭൂമിസ്ഥമ് ഇവ ധൂര്ജടിമ് സഹസ്രമ് ഏകം വര്ഷാണാമ് ഈക്ഷിതും ന ച ശക്നുതഃ
അവന് മരണത്തേക്കാള് പോലും ജയിക്കാനാവാത്തവനായിരുന്നു, ഭൂമിയില് ധൂര്ജടിയെപ്പോലെയായിരുന്നു; ആയിരം വര്ഷത്തോളം അവനെ നോക്കാന് പോലും അവര്ക്കു കഴിഞ്ഞില്ല.
ദൂരേ സ്ഥിതേ നൃത്യഗീതചാടുകാരരതേ തദാ വിലോക്യ മുനിശാര്ദൂലസ് തതഃ കോപാകുലോ ഽഭവത്
അവള് ദൂരത്ത് നിന്നു നൃത്തം, ഗാനം, വഞ്ചനയില് ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോള്, മുനിശ്രേഷ്ഠന് അവരെ കണ്ടു, അതോടെ കോപം നിറഞ്ഞു.
പ്രതീപാചരണം ദൃഷ്ട്വാ ക്രോധഃ കസ്യ ന ജായതേ നിസ്പൃഹോ ഽപി മഹാബാഹുസ് തമ് ഇന്ദ്രം പ്രഹസന്ന് ഇവ
ഇങ്ങനെ വിരുദ്ധമായ പെരുമാറ്റം കണ്ടാല് ആര് കോപിതനാകില്ല? മോഹം ഇല്ലാത്ത മഹാബാഹുവും ഇന്ദ്രനെ പരിഹസിച്ചുപോലെയായി.
ആഭ്യാം മുക്തഃ സഹസ്രാക്ഷോ ഹ്യ് അപ്സരോഭ്യാം ബ്രുവന്ന് ഇവ ശശാപ തേ സ ഗാധേയോ ദ്രവരൂപേ ഭവിഷ്യഥഃ
അപ്സരസ്മാരുടെ ഇടയില് നിന്ന് മോചിതനായ സഹസ്രനയനന്, ഗാധിയുടെ മകന് ശാപിച്ചു: 'നിങ്ങള് ദ്രവരൂപം ആകണം'.
ദ്രവിതും മാം സമായാതേ യതസ് ത്വ് ഇഹ തതോ ലഘു തതഃ പ്രസാദിതസ് താഭ്യാം ശാപമോക്ഷം ചകാര സഃ
നിങ്ങള് എന്നെ ഓടിപ്പിക്കാനാണ് ഇവിടെ വന്നതുകൊണ്ട്, അതിനാല് നിങ്ങള് ലഘുവായിരിക്കും; പിന്നെ അവര് പ്രാര്ത്ഥിച്ചപ്പോള് ശാപമോചനവും അനുവദിച്ചു.
ഭവേതാം ദിവ്യരൂപേ വാം ഗങ്ഗയാ സംഗതേ യദാ തച്ഛാപാത് തേ നദീരൂപേ തത്ക്ഷണാത് സംബഭൂവതുഃ
നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും ദിവ്യരൂപത്തിൽ ഗംഗയുടെ കൂടെ ചേർന്നപ്പോൾ, ആ ശാപത്തിന്റെ ഫലമായി ഉടനെ തന്നെ നദിരൂപങ്ങളായി മാറി.
അപ്സരോയുഗമ് ആഖ്യാതം നദീദ്വയമ് അതോ ഽഭവത് താഭ്യാം പരസ്പരം ചാപി താഭ്യാം ഗങ്ഗാസുസംഗമഃ
ആ അപ്സരസ്മാരുടെ ഇരട്ടയെ രണ്ടുനദികളായി അറിയപ്പെട്ടു; അവരിൽ നിന്നാണ് പരസ്പരസംഗമവും, അവരിൽ നിന്നാണ് ഗംഗയും അസുവും തമ്മിലുള്ള സംഗമവും ഉണ്ടായത്.
സര്വലോകേഷു വിഖ്യാതോ ഭുക്തിമുക്തിപ്രദഃ ശിവഃ തത്രാസ്തേ ദൃഷ്ട ഏവാസൌ സര്വസിദ്ധിപ്രദായകഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ആ ശിവൻ അനുഭവവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവനായി പ്രശസ്തനാണ്; അവിടെയാണ് അവൻ വാസം ചെയ്യുന്നത്, എല്ലാവിധ സിദ്ധികളും നൽകുന്നവനായി ദൃശ്യനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്ര സ്നാത്വാ തു തം ദൃഷ്ട്വാ മുച്യതേ സര്വബന്ധനാത്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് അവനെ കണ്ടാൽ എല്ലാഭന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
കോടിതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണേ തടേ യസ്യാനുസ്മരണാദ് ഏവ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഗംഗയുടെ തെക്കൻ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, 'കോടിതീർത്ഥം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്തെ ഓർത്താൽ പോലും എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
യത്ര കോടീശ്വരോ ദേവഃ സര്വം കോടിഗുണം ഭവേത് കോടിദ്വയം തത്ര പൂര്ണം തീര്ഥാനാം ശുഭദായിനാമ്
അവിടെ കോടീശ്വരൻ എന്ന ദേവൻ വസിക്കുന്നു; അവിടെയുള്ള എല്ലാം കോടികൾ ഗുണം വർദ്ധിക്കും; അവിടെയുള്ള ശുഭഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന തീർത്ഥങ്ങളിൽ രണ്ട് കോടിയോളം പൂർണ്ണമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്ര വ്യുഷ്ടിം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ തന്മനാഃ കണ്വസ്യ തു സുതോ ജ്യേഷ്ഠോ ബാഹ്ലീക ഇതി വിശ്രുതഃ
അവിടെ സംഭവിച്ച കഥ ഞാൻ പറയാം; മനസ്സോടെ കേൾക്കണം നാരദാ. കൺവന്റെ മൂത്തമകൻ ബാഹ്ലീകനെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു.
കാണ്വശ് ചേതി ജനൈഃ ഖ്യാതോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ ഇഷ്ടീഃ പാര്വായണാനീര് യാഃ സഭാര്യോ വേദപാരഗഃ
കൺവൻ ജനങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്നു, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവൻ; ഭാര്യയോടൊപ്പം വേദപാരായണവും യാഗങ്ങളും നിർവ്വഹിച്ചു.
കുര്വന്ന് ആസ്തേ സ ഗൌതമ്യാസ് തീരസ്ഥോ ലോകപൂജിതഃ പ്രാതഃകാലേ സഭാര്യോ ഽസൌ ജുഹ്വദ് അഗ്നൌ സമാഹിതഃ
അവൻ ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചു, ലോകം മുഴുവൻ ആദരിച്ചവൻ; പ്രഭാതത്തിൽ ഭാര്യയോടൊപ്പം അഗ്നിയിൽ സമർപ്പണം ചെയ്തു, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി.
സര്വദാസ്തേ കദാചിത് തു ഹവനായ സമുദ്യതഃ ഏകാഹുതിം സ ഹുത്വാ തു സമിദ്ധേ ഹവ്യവാഹനേ
എപ്പോഴും അവൻ അവിടെ തന്നെ ഇരുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഹവനത്തിനായി തയ്യാറായി; ഒരൊറ്റ ഹവിസ്സു അഗ്നിയിൽ സമർപ്പിച്ചു.
ആഹുത്യന്തരദാനായ ഹവിര് ദ്രവ്യം കരേ ഽഗ്രഹീത് ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ വഹ്നിര് ഉപശാന്തോ ഽഭവത് തദാ
അടുത്ത ഹവിസ്സിനായി അവൻ ഹവ്യദ്രവ്യം കൈയിൽ എടുത്തപ്പോൾ, അതിനിടയിൽ അഗ്നി അപ്പോൾ തന്നെ കെട്ടുപോയി.
തതശ് ചിന്താപരഃ കാണ്വഃ കര്തവ്യം കിം ഭവേദ് ഇതി അന്തര് വിചാരയാമ് ആസ വിഷാദം പരമം ഗതഃ
അപ്പോൾ കൺവൻ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു, അതിനാൽ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകി.
ആഹുത്യോശ് ച ദ്വയോര് മധ്യ ഉപശാന്തോ ഹുതാശനഃ അഗ്ന്യന്തരമ് ഉപാദേയം വൈദികം ലൌകികം തഥാ
രണ്ടു ഹവിസ്സുകൾക്കിടയിൽ അഗ്നി കെട്ടുപോയി; വേറൊരു അഗ്നി വേണം, അതു വേദപരമായതും ലോകികമായതും ആയിരിക്കണം.
ക്വ ഹോഷ്യം സ്യാദ് ദ്വിതീയം തു ആഹുത്യന്തരമ് ഏവ ച ഏവം മീമാംസമാനേ തു ദൈവീ വാഗ് അബ്രവീത് തദാ
രണ്ടാമത്തെ ഹവിസ്സും അടുത്ത അഗ്നിയും എവിടെ കിട്ടും എന്ന് അവൻ ആലോചിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദൈവിക ശബ്ദം അപ്പോൾ കേട്ടു.
അഗ്ന്യന്തരം നൈവ തേ ഽത്ര ഉപാദേയം ഭവിഷ്യതി യാനി തത്ര ഭവിഷ്യന്തി ശകലാനി സമീപതഃ
ഇവിടെ നിന്നു നീ വേറൊരു അഗ്നി എടുക്കേണ്ടതില്ല; സമീപത്തുള്ള അഗ്നിയുടെ ശേഷിച്ച കഷ്ണങ്ങൾ മതിയാകും.
അര്ധദഗ്ധേഷു കാഷ്ഠേഷു വിപ്രരാജ പ്രഹൂയതാമ് നേത്യ് ഉവാച തദാ കാണ്വഃ സൈവ വാഗ് അബ്രവീത് പുനഃ
കഷ്ണങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി കത്തിയില്ലാത്തപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണരാജാവേ, അവയിൽ ഹവനം ചെയ്യണം; കൺവൻ 'ഇല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു, പക്ഷേ അതേ ദൈവിക ശബ്ദം വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
അഗ്നേഃ പുത്രോ ഹിരണ്യസ് തു പിതാ പുത്രഃ സ ഏവ തു പുത്രേ ദത്തം പ്രിയായൈവ പിതുഃ പ്രീത്യൈ ഭവിഷ്യതി
അഗ്നിയുടെ മകനാണ് ഹിരണ്യൻ; അച്ഛനും മകനാണ്; മകനു നൽകിയതെല്ലാം പ്രിയപ്പെട്ടവനായി അച്ഛന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ആയിരിക്കും.
പിത്രേ ദേയം സുതേ ദദ്യാത് കോടിപ്രീതിഗുണം ഭവേത് ദൈവീ വാഗ് അബ്രവീദ് ഏവം തതഃ സര്വേ മഹര്ഷയഃ
അച്ഛനു നൽകണം, മകൻ നൽകണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ കോടികൾ ഗുണം സന്തോഷം ലഭിക്കും. ദൈവിക ശബ്ദം അങ്ങനെ പറഞ്ഞു, പിന്നെ എല്ലാ മഹർഷികളും അങ്ങിനെ സമ്മതിച്ചു.
നിശ്ചിത്യ ധര്മസര്വസ്വം തഥാ ചക്രുര് യഥോദിതമ് ഏതജ് ജ്ഞാത്വാ ജഗത്യ് അത്ര പുത്രേ ദത്തം പിതുര് ഭവേത്
ധർമ്മത്തിന്റെ മുഴുവൻ അർത്ഥവും മനസ്സിലാക്കി, അവർ പറഞ്ഞതുപോലെ നടന്നു. ഇതറിയുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്ത് മകനു നൽകിയതെല്ലാം അച്ഛനു തന്നെ ആകുന്നു.
അപത്യാദ്യുപകാരേണ പിത്രോഃ പ്രീതിര് യഥാ ഭവേത് തഥാ നാന്യേന കേനാപി ജഗത്യ് ഏതദ് ധി വിശ്രുതമ്
മക്കളുടേതും മറ്റു സഹായങ്ങളുടെയും ഫലമായി മാതാപിതാക്കളുടെ സ്നേഹം ഉണരുന്നു; മറ്റെന്തിനാലും ഈ ലോകത്ത് അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല — ഇത് എല്ലാവർക്കും അറിയാം.