യോ ഽഹം സോ ഽഹമ് ഇതി ജ്ഞാത്വാ ന ചിന്താം കര്തുമ് അര്ഹസി കിം ചാപോ മാതരോ ദേവ്യോ ഹ്യ് അഗ്നിഃ ശ്വശുര ഇത്യ് അപി ഇതി ബുദ്ധ്യാ വിനിശ്ചിത്യ മാ വിഷണ്ണാ ഭവ സ്നുഷേ
ഞാൻ ആ ആത്മാവാണ് എന്നറിയുമ്പോൾ, നീ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല. ജലം, അമ്മമാർ, ദേവികൾ, അഗ്നി, അഥവാ ശ്വശുരൻ ഇവയെല്ലാം എന്താണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം. അതിനാൽ, സ്നുഷയേ, ദുഃഖിക്കരുത്.
ആപോ ജനന്യ ഇതി യദ് ബഭാഷേ അഗ്നേര് അഹം തവ പുത്രസ്യ ഭാര്യാ കഥം ഭൂത്വാ ജനനീ ചാപി ഭാര്യാ വിരുദ്ധമ് ഏതജ് ജലരൂപേണ നാഥ
‘ജലം എന്റെ അമ്മയാണ്’ എന്നും ‘ഞാൻ അഗ്നിയുടെ മകന്റെ ഭാര്യയാണ്’ എന്നും പറഞ്ഞപ്പോൾ, അമ്മയും ഭാര്യയും ഒരുപോലെ എങ്ങനെ ആകും? ഇതെല്ലാം ജലസ്വഭാവം കൊണ്ടാണ്, നാഥാ.
ആദൌ തു പത്നീ ഭരണാത് തു ഭാര്യാ ജനേസ് തു ജായാ സ്വഗുണൈഃ കലത്രമ് ഇത്യാദിരൂപാണി ബിഭര്ഷി ഭദ്രേ കുരുഷ്വ വാക്യം മദുദീരിതം യത്
ആദ്യത്തിൽ ഭാര്യ, ഭർത്താവിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളായാൽ ഭാര്യ, ജനനം നൽകുമ്പോൾ ജയ, സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു കലത്രം എന്നിങ്ങനെ പല രൂപങ്ങൾ നീ ധരിക്കുന്നു, ഭദ്രേ. ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്യണം.
യോ ഽസ്യാം പ്രജാതഃ സ തു പുത്ര ഏവ സാ തസ്യ മാതൈവ ന സംശയോ ഽത്ര തസ്മാദ് വദന്തി ശ്രുതിതത്ത്വവിജ്ഞാഃ സാ നൈവ യോഷിത് തനയേ ഽഭിജാതേ
ആ സ്ത്രീയിൽ ജനിച്ചവൻ അവളുടെ മകനാണ്, അവളും അവന്റെ അമ്മ തന്നെ — ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ട്, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരത്തെ അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: മകൻ ജനിച്ചാൽ അവൾ ഭാര്യയല്ല.
ശ്വശുരസ്യ തു തദ് വാക്യം ശ്രുത്വാത്രേയീ തദൈവ തത് ആഗ്നേയം രൂപമ് ആപന്നമ് അമ്ഭസാപ്ലാവയത് പതിമ്
ശ്വശുരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉടനെ, അത്രേയി അഗ്നിസ്വരൂപം സ്വീകരിച്ചു, വെള്ളംകൊണ്ട് ഭർത്താവിനെ ശുദ്ധീകരിച്ചു.
ഉഭൌ തൌ ദംപതീ ബ്രഹ്മന് സംഗതൌ ഗാങ്ഗവാരിണാ ശാന്തരൂപധരൌ ചോഭൌ ദംപതീ സംബഭൂവതുഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ആ dampതികളും ഗംഗയുടെ ശാന്തമായ ജലരൂപം സ്വീകരിച്ചു, ഒരുമിച്ച് ദമ്പതികളായി.
ലക്ഷ്മ്യാ യുക്തോ യഥാ വിഷ്ണുര് ഉമയാ ശംകരോ യഥാ രോഹിണ്യാ ച യഥാ ചന്ദ്രസ് തഥാഭൂന് മിഥുനം തദാ
വിഷ്ണു ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം, ശംകരൻ ഉമയോടൊപ്പം, ചന്ദ്രൻ രോഹിണിയോടൊപ്പം ചേർന്നതുപോലെ, അപ്പോൾ ആ dampതികളും അങ്ങിനെ ഒന്നായി.
ഭര്താരം പ്ലാവയന്തീ സാ ദധാരാമ്ബുമയം വപുഃ പരുഷ്ണീ ചേതി വിഖ്യാതാ ഗങ്ഗയാ സംഗതാ നദീ
ഭർത്താവിനെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ച്, അവൾ ജലരൂപം സ്വീകരിച്ചു. ഗംഗയുമായി ചേർന്ന് അവൾ പരുഷ്ണി എന്ന നദിയായി പ്രശസ്തയായി.
ഗോശതാര്പണജം പുണ്യം പരുഷ്ണീസ്നാനതോ ഭവേത് തത്ര ചാങ്ഗിരസാശ് ചക്രുര് യജ്ഞാംശ് ച ബഹുദക്ഷിണാന്
നൂറ്റി ഒരു പശു ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം പരുഷ്ണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കും. അവിടെ അംഗിരസർ ധാരാളം ദാനങ്ങളോടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി തീര്ഥാന്യ് ആഹുഃ പുരാണഗാഃ ഉഭയോസ് തീരയോസ് താത പൃഥഗ് യാഗഫലം വിദുഃ
അവിടെ മൂവായിരം തീർത്ഥങ്ങൾ 있다고 പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. രണ്ടു കരകളിലും, പ്രിയനേ, യാഗഫലങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമാണ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച വാജപേയാധികം മതമ് വിശേഷതസ് തു ഗങ്ഗായാഃ പരുഷ്ണ്യാ സഹ സംഗമേ
അവിടെയുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്യുന്നത് വാജപേയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ ഫലമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ഗംഗയും പരുഷ്ണിയും സംഗമിക്കുന്നിടത്ത്.
സ്നാനദാനാദിഭിഃ പുണ്യം യത് തദ് വക്തും ന ശക്യതേ
അവിടെ സ്നാനം, ദാനം മുതലായവകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം മുഴുവനായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
മാര്കണ്ഡേയം നാമ തീര്ഥം സര്വപാപവിമോചനമ് സര്വക്രതുഫലം പുണ്യമ് അഘൌഘവിനിവാരണമ്
മാർകണ്ടേയമെന്ന പേരിലുള്ള ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്, അത് എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു, എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും നൽകുന്നു, പുണ്യമുള്ളതും ദോഷങ്ങൾ അകറ്റുന്നതുമാണ്.
തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ മാര്കണ്ഡേയോ ഭരദ്വാജോ വസിഷ്ഠോ ഽത്രിശ് ച ഗൌതമഃ
അത് എത്ര മഹത്വമുള്ളതാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം — ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, നാരദാ. മാർകണ്ടേയൻ, ഭരദ്വാജൻ, വസിഷ്ഠൻ, അത്രി, ഗൗതമൻ —
യാജ്ഞവല്ക്യശ് ച ജാബാലിര് മുനയോ ഽന്യേ ഽപി നാരദ ഏതേ ശാസ്ത്രപ്രണേതാരോ വേദവേദാങ്ഗപാരഗാഃ
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, ജാബാലി, മറ്റ് മുനികൾ, നാരദാ — ഇവരാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ രചയിതാക്കൾ, വേദങ്ങളിലും അതിന്റെ ശാഖകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയവർ.
പുരാണന്യായമീമാംസാകഥാസു പരിനിഷ്ഠിതാഃ മിഥഃ സമൂചുര് വിദ്വാംസോ മുക്തിം പ്രതി യഥാമതി
പുരാണം, ന്യായം, മീമാംസാ തുടങ്ങിയവയിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രാവീണ്യം നേടിയ അവർ, പരസ്പരം മോക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ പങ്കുവച്ചു.
കേചിജ് ജ്ഞാനം പ്രശംസന്തി കേചിത് കര്മ തഥോഭയമ് ഏവം വിവദമാനാസ് തേ മാമ് ഊചുര് ഉഭയം മതമ്
ചിലർ ജ്ഞാനത്തെ പ്രശംസിച്ചു, ചിലർ കര്മ്മത്തെ, ചിലർ ഇരുവരെയും. അങ്ങനെ വാദിച്ചുകൊണ്ട്, അവർ എന്റെ അഭിപ്രായവും ചോദിച്ചു.
മദീയം തു മതം ജ്ഞാത്വാ യയുശ് ചക്രഗദാധരമ് തസ്യ ചാപി മതം ജ്ഞാത്വാ ഋഷയസ് തേ മഹൌജസഃ
എന്റെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ്, അവർ ചക്രഗദാധാരിയായ ദേവനോടു പോയി; അവന്റെ അഭിപ്രായവും അറിഞ്ഞ്, ആ മഹാത്മാക്കളായ മുനികൾ അവിടം വിട്ടുപോയി.
പുനര് വിവദമാനാസ് തേ ശംകരം പ്രഷ്ടുമ് ഉദ്യതാഃ ഗങ്ഗായാം ച ഭവം പൂജ്യ തമ് ഏവാര്ഥം ശശംസിരേ
പിന്നീട് അവർ വീണ്ടും വാദത്തിലേർപ്പെട്ടു. ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ഭവനെ ആരാധിച്ച്, ആsame സംശയം ശംകരനോടു മുന്നിൽ വെച്ചു.
കര്മണസ് തു പ്രധാനത്വമ് ഉവാച ത്രിപുരാന്തകഃ ക്രിയാരൂപം ച തജ് ജ്ഞാനം ക്രിയാ സൈവ തദ് ഉച്യതേ
ത്രിപുരാന്തകൻ പറഞ്ഞു: പ്രവൃത്തി ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്. ജ്ഞാനം പ്രവൃത്തി രൂപമാണ്; അത്തരം ജ്ഞാനത്തെയാണ് പ്രവൃത്തി എന്നു പറയുന്നത്.
തസ്മാത് സര്വാണി ഭൂതാനി കര്മണാ സിദ്ധിമ് ആപ്നുയുഃ കര്മൈവ വിശ്വതോവ്യാപി തദൃതേ നാസ്തി കിംചന
അതിനാൽ, എല്ലാ ജീവികളും പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തന്നെ സിദ്ധി നേടുന്നു. പ്രവൃത്തി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതില്ലാതെ ഒന്നും ഇല്ല.
വിദ്യാഭ്യാസോ യജ്ഞകൃതിര് യോഗാഭ്യാസഃ ശിവാര്ചനമ് സര്വം കര്മൈവ നാകര്മീ പ്രാണീ ക്വാപ്യ് അത്ര വിദ്യതേ
വിദ്യാഭ്യാസം, യജ്ഞം ചെയ്യൽ, യോഗം അഭ്യസിക്കൽ, ശിവനെ ആരാധിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം പ്രവൃത്തിയാണു തന്നെ. ഇവിടെ പ്രവൃത്തിയില്ലാത്ത ഒരു ജീവിയും ഇല്ല.
കര്മൈവ കാരണം തസ്മാദ് അന്യദ് ഉന്മത്തചേഷ്ടിതമ് ഋഷീണാം യത്ര സംവാദോ യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അതിനാൽ, പ്രവൃത്തിയേയാണ് കാരണമെന്നു പറയാം; അതിനല്ലാത്തത് ഉന്മത്തരുടെ പ്രവൃത്തിയാണ്. ഋഷിമാർ സംവദിക്കുന്നിടത്താണ് മഹേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നത്.
ചകാര നിര്ണയം സര്വം കര്മണാവാപ്യതേ നൃഭിഃ മാര്കണ്ഡം മുഖ്യതഃ കൃത്വാ തതോ മാര്കണ്ഡമ് ഉച്യതേ
അവൻ നിർണ്ണയം നടത്തി: മനുഷ്യർക്ക് എല്ലാം ലഭിക്കുന്നത് പ്രവൃത്തിയിലൂടെ തന്നെയാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മാർകണ്ടയെ പ്രധാനമാക്കി. അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ മാർകണ്ടം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
തീര്ഥമ് ഋഷിഗണാകീര്ണം ഗങ്ഗായാ ഉത്തരേ തടേ പിതൄണാം പാവനം പുണ്യം സ്മരണാദ് അപി സര്വദാ
ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരയിൽ, ഋഷിമാർ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന, പിതാക്കന്മാർക്ക് വിശുദ്ധിയും പാവനതയും നൽകുന്ന, ഓർത്താൽ പോലും പുണ്യം നൽകുന്ന ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്.
തത്രാഷ്ടൌ നവതിസ് താത തീര്ഥാന്യ് ആഹ ജഗന്മയഃ വേദേന ചാപി തത് പ്രോക്തമ് ഋഷയോ മേനിരേ ച തത്
അവിടെ, പ്രിയനായവനേ, ജഗന്മയൻ അഷ്ടോൻപതിമൂന്ന് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതു വേദത്തിലും പറയുന്നു; ഋഷിമാരും അതു അംഗീകരിച്ചു.
യായാതമ് അപരം തീര്ഥം യത്ര കാലഞ്ജരഃ ശിവഃ സര്വപാപപ്രശമനം തദ്വൃത്തമ് ഉച്യതേ മയാ
മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകൂ; അവിടെയാണ് കാലഞ്ജരൻ എന്ന ശിവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നത്. അതിന്റെ കഥ ഞാൻ പറയാം.
യയാതിര് നാഹുഷോ രാജാ സാക്ഷാദ് ഇന്ദ്ര ഇവാപരഃ തസ്യ ഭാര്യാദ്വയം ചാസീത് കുലലക്ഷണഭൂഷിതമ്
യയാതി, നഹുഷന്റെ മകൻ, മറ്റൊരു ഇന്ദ്രനുപോലെയുള്ള രാജാവായിരുന്നു. അവനു രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഇരുവരും ഉത്തമകുലചിഹ്നങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചവരായിരുന്നു.
ജ്യേഷ്ഠാ തു ദേവയാനീതി നാമ്നാ ശുക്രസുതാ ശുഭാ ശര്മിഷ്ഠേതി ദ്വിതീയാ സാ സുതാ സ്യാദ് വൃഷപര്വണഃ
മൂത്തവളായ ദേവയാനി, ശുക്രന്റെ പുത്രി, ശുഭയുള്ളവളായിരുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ശർമിഷ്ഠ, വൃഷപർവന്റെ മകൾ ആയിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണ്യ് അപി മഹാപ്രാജ്ഞാ ദേവയാനീ സുമധ്യമാ യയാതേര് അഭവദ് ഭാര്യാ സാ തു ശുക്രപ്രസാദതഃ
ബ്രാഹ്മണിയായും മഹാപ്രജ്ഞയുമായ ദേവയാനി, ശുക്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ യയാതിയുടെ ഭാര്യയായി.