തസ്മാച് ചൈവ സമുത്പന്നൌ നിപുണൌ സൂതമാഗധൌ തേനേയം ഗൌര് മുനിശ്രേഷ്ഠാ ദുഗ്ധാ സസ്യാനി ഭൂഭൃതാ
അവനിൽ നിന്ന് നിപുണരായ സൂതനും മാഗധനും ജനിച്ചു; മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, രാജാവ് ഈ ഭൂമിയെ പശുവായി കണക്കാക്കി വിളവിനായി പാൽ കയറ്റി.
പ്രജാനാം വൃത്തികാമേന ദേവൈഃ സര്ഷിഗണൈഃ സഹ പിതൃഭിര് ദാനവൈശ് ചൈവ ഗന്ധര്വൈര് അപ്സരോഗണൈഃ
ജനങ്ങളുടെ ഉപജീവനത്തിനായി ദേവന്മാർ, ഋഷികൾ, പിതാക്കന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ എന്നിവരും ചേർന്ന്,
സര്പൈഃ പുണ്യജനൈശ് ചൈവ വീരുദ്ഭിഃ പര്വതൈസ് തഥാ തേഷു തേഷു ച പാത്രേഷു ദുഹ്യമാനാ വസുംധരാ
പാമ്പുകൾ, സദാചാരികൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ എന്നിവരും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ തൂണുകളിൽ ഭൂമിയെ പാൽ കയറ്റി.
പ്രാദാദ് യഥേപ്സിതം ക്ഷീരം തേന പ്രാണാന് അധാരയന് പൃഥോസ് തു പുത്രൌ ധര്മജ്ഞൌ യജ്ഞാന്തേ ഽന്തര്ധിപാതിനൌ
അവർക്കു ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ അവൾ പാൽ നൽകി, അതിനാൽ അവർ ജീവിച്ചു; പൃഥുവിന് യജ്ഞാന്തത്തിൽ അദൃശ്യമായ ധർമ്മജ്ഞരായ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശിഖണ്ഡിനീ ഹവിര്ധാനമ് അന്തര്ധാനാദ് വ്യജായത ഹവിര്ധാനാത് ഷഡ് ആഗ്നേയീ ധിഷണാജനയത് സുതാന്
ശിഖണ്ഡിനി അന്ത്യർധാനനിൽ നിന്ന് ഹവിർധാനനെ പ്രസവിച്ചു; ഹവിർധാനനിൽ നിന്ന് ആഗ്നേയി ധിഷണ എന്ന പേരിൽ ആറു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
പ്രാചീനബര്ഹിഷം ശുക്രം ഗയം കൃഷ്ണം വ്രജാജിനൌ പ്രാചീനബര്ഹിര് ഭഗവാന് മഹാന് ആസീത് പ്രജാപതിഃ
പ്രാചീനബർഹിസ്, ശുക്രൻ, ഗയൻ, കൃഷ്ണൻ, വ്രജാജിനൻ — ഇവരിൽ പ്രാചീനബർഹിസ് ഭഗവാൻ മഹാനായ പ്രജാപതിയായിരുന്നു.
ഹവിര്ധാനാന് മുനിശ്രേഷ്ഠാ യേന സംവര്ധിതാഃ പ്രജാഃ പ്രാചീനബര്ഹിര് ഭഗവാന് പൃഥിവീതലചാരിണീഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനായോ, ഹവിർധാനനിൽ നിന്ന് ജനങ്ങൾ വളർത്തപ്പെട്ടവർ ഉദിച്ചു; ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരുടെ ഭഗവാൻ പ്രാചീനബർഹിസ് ആയിരുന്നു.
സമുദ്രതനയായാം തു കൃതദാരോ ഽഭവത് പ്രഭുഃ മഹതസ് തപസഃ പാരേ സവര്ണായാം പ്രജാപതിഃ
സമുദ്രകുമാരിയായ ഭാര്യയെ പ്രഭു സ്വീകരിച്ചു; മഹത്തായ തപസ്സിന്റെ അവസാനം സവർണയിൽ പ്രജാപതി ജനിച്ചു.
സവര്ണാധത്ത സാമുദ്രീ ദശ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ സര്വാന് പ്രചേതസോ നാമ ധനുര്വേദസ്യ പാരഗാന്
സമുദ്രജനിയായ സവർണയിൽ നിന്ന് പ്രാചീനബർഹിസിന് പത്ത് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവരെല്ലാം പ്രചേതസുകൾ, ധനുര്വേദത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവർ ആയിരുന്നു.
അപൃഥഗ്ധര്മചരണാസ് തേ ഽതപ്യന്ത മഹത് തപഃ ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി സമുദ്രസലിലേശയാഃ
അവർ ഒരുമിച്ചുള്ള ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു; പത്തു ആയിരം വർഷങ്ങൾ സമുദ്രജലത്തിൽ കിടന്നു.
തപശ് ചരത്സു പൃഥിവീം പ്രചേതഃസു മഹീരുഹാഃ അരക്ഷമാണാമ് ആവവ്രുര് ബഭൂവാഥ പ്രജാക്ഷയഃ
പ്രചേതാക്കൾ ഭൂമിയിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ ആരും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട് എല്ലാടും വ്യാപിച്ചു വളർന്നു. അതിനാൽ ജീവികൾ കുറയാൻ തുടങ്ങി.
നാശകന് മാരുതോ വാതും വൃതം ഖമ് അഭവദ് ദ്രുമൈഃ ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി ന ശേകുശ് ചേഷ്ടിതും പ്രജാഃ
വൃക്ഷങ്ങൾ ആകാശം മുഴുവൻ മൂടിയതുകൊണ്ട് കാറ്റ് വീശാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല. പത്തു ആയിരം വർഷം ജീവികൾക്ക് ചലിക്കാനോ പ്രവർത്തിക്കാനോ കഴിയാതിരുന്നതാണ്.
തദ് ഉപശ്രുത്യ തപസാ യുക്താഃ സര്വേ പ്രചേതസഃ മുഖേഭ്യോ വായുമ് അഗ്നിം ച സസൃജുര് ജാതമന്യവഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയോടെ കോപത്തോടെ നിറഞ്ഞ പ്രചേതാക്കൾ അവരുടെ വായിൽ നിന്ന് കാറ്റിനെയും അഗ്നിയെയും പുറത്തുവിട്ടു.
ഉന്മൂലാന് അഥ വൃക്ഷാംസ് തു കൃത്വാ വായുര് അശോഷയത് താന് അഗ്നിര് അദഹദ് ഘോര ഏവമ് ആസീദ് ദ്രുമക്ഷയഃ
പിന്നീട് കാറ്റ് വൃക്ഷങ്ങളെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് ഉണക്കി, അതിനുശേഷം ഭയങ്കരമായ അഗ്നി അവയെ കത്തിച്ചു. ഇങ്ങനെ വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചു.
ദ്രുമക്ഷയമ് അഥോ ബുദ്ധ്വാ കിംചിച് ഛിഷ്ടേഷു ശാഖിഷു ഉപഗമ്യാബ്രവീദ് ഏതാംസ് തദാ സോമഃ പ്രജാപതീന്
വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചുവെന്ന് അറിഞ്ഞ soma, അവിടെ കുറച്ച് ശാഖകൾ മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ, പ്രജാപതിമാരെ സമീപിച്ച് അവരോട് പറഞ്ഞു.
കോപം യച്ഛത രാജാനഃ സര്വേ പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ വൃക്ഷശൂന്യാ കൃതാ പൃഥ്വീ ശാമ്യേതാമ് അഗ്നിമാരുതൌ
രാജാക്കന്മാരേ, എല്ലാ പ്രചേതാക്കളേ, നിങ്ങളുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കുക. ഭൂമി വൃക്ഷങ്ങൾ ഇല്ലാതെ പോയിരിക്കുന്നു. അഗ്നിയും കാറ്റും ശാന്തമാകട്ടെ.
രത്നഭൂതാ ച കന്യേയം വൃക്ഷാണാം വരവര്ണിനീ ഭവിഷ്യം ജാനതാ താത ധൃതാ ഗര്ഭേണ വൈ മയാ
ഈ യുവതി വൃക്ഷങ്ങളിൽ രത്നംപോലും, മനോഹരമായ വർണ്ണവും ഉള്ളവളാണ്. ഭാവി അറിയുന്നവനായി ഞാൻ അവളെ എന്റെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്നു.
മാരിഷാ നാമ നാമ്നൈഷാ വൃക്ഷാണാമ് ഇതി നിര്മിതാ ഭാര്യാ വോ ഽസ്തു മഹാഭാഗാഃ സോമവംശവിവര്ധിനീ
വൃക്ഷങ്ങൾക്കായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട മാരിഷാ എന്നാണവളുടെ പേര്. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ നിങ്ങൾക്കവൾ ഭാര്യയായ്, സോമവംശം വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ.
യുഷ്മാകം തേജസോ ഽര്ധേന മമ ചാര്ധേന തേജസഃ അസ്യാമ് ഉത്പത്സ്യതേ വിദ്വാന് ദക്ഷോ നാമ പ്രജാപതിഃ
നിങ്ങളുടെ ശക്തിയുടെ പാതിയും എന്റെ ശക്തിയുടെ പാതിയും ചേർന്ന്, ഈ മാരിഷയിൽ നിന്ന് ദക്ഷ എന്ന ജ്ഞാനിയായ പ്രജാപതി ജനിക്കും.
സ ഇമാം ദഗ്ധഭൂയിഷ്ഠാം യുഷ്മത്തേജോമയേന വൈ അഗ്നിനാഗ്നിസമോ ഭൂയഃ പ്രജാഃ സംവര്ധയിഷ്യതി
നിങ്ങളുടെ തീപോലെയുള്ള ശക്തിയാൽ, ദക്ഷൻ ഈ ഭൂരിപക്ഷം കത്തിപ്പോയ ഭൂമിയിലെ ജീവികളെ വീണ്ടും വളർത്തുകയും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
തതഃ സോമസ്യ വചനാജ് ജഗൃഹുസ് തേ പ്രചേതസഃ സംഹൃത്യ കോപം വൃക്ഷേഭ്യഃ പത്നീം ധര്മേണ മാരിഷാമ്
പിന്നീട് സോമന്റെ വാക്ക് കേട്ട്, പ്രചേതാക്കൾ വൃക്ഷങ്ങളോട് ഉള്ള കോപം വിട്ട്, ധർമ്മപ്രകാരം മാരിഷയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
ദശഭ്യസ് തു പ്രചേതോഭ്യോ മാരിഷായാം പ്രജാപതിഃ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ മഹാതേജാഃ സോമസ്യാംശേന ഭോ ദ്വിജാഃ
പത്ത് പ്രചേതാക്കൾക്കും മാരിഷയ്ക്കും ജനിച്ച ദക്ഷൻ മഹത്തായ ശക്തിയോടെ, സോമന്റെ ഭാഗം ഉൾക്കൊണ്ട പ്രജാപതിയായി ജനിച്ചു.
അചരാംശ് ച ചരാംശ് ചൈവ ദ്വിപദോ ഽഥ ചതുഷ്പദഃ സ സൃഷ്ട്വാ മനസാ ദക്ഷഃ പശ്ചാദ് അസൃജത സ്ത്രിയഃ
ദക്ഷൻ മനസ്സിലൂടെ അചലജന്തുക്കളെയും ചലിക്കുന്ന ജീവികളെയും, ഇരുകാലികളെയും നാലുകാലികളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. പിന്നീട് സ്ത്രീകളെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
ദദൌ ദശ സ ധര്മായ കശ്യപായ ത്രയോദശ ശിഷ്ടാഃ സോമായ രാജ്ഞേ ച നക്ഷത്രാഖ്യാ ദദൌ പ്രഭുഃ
അവൻ പത്ത് പുത്രിമാരെ ധർമ്മനു, പതിമൂന്നെ കശ്യപനു, ശേഷിച്ചവയെ സോമനു, രാജാവിന് നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവയെ നൽകി.
താസു ദേവാഃ ഖഗാ ഗാവോ നാഗാ ദിതിജദാനവാഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസശ് ചൈവ ജജ്ഞിരേ ഽന്യാശ് ച ജാതയഃ
അവരിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, പാമ്പുകൾ, ദാനവന്മാർ, ദിതിപുത്രന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസുകൾ, മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾ എന്നിവ ജനിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രേന്ദ്രാഃ പ്രജാ മൈഥുനസംഭവാഃ സംകല്പാദ് ദര്ശനാത് സ്പര്ശാത് പൂര്വേഷാം പ്രോച്യതേ പ്രജാ
അതിനുശേഷം, മഹാന്മാരേ, ജീവികൾ ലൈംഗികസംയോജനത്തിലൂടെ ജനിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. അതിനു മുൻപേ, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചും, കാഴ്ചകൊണ്ടും, സ്പർശത്താലുമാണ് ജീവികൾ ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു.
ദേവാനാം ദാനവാനാം ച ഗന്ധര്വോരഗരക്ഷസാമ് സംഭവസ് തു ശ്രുതോ ഽസ്മാഭിര് ദക്ഷസ്യ ച മഹാത്മനഃ
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും മഹാത്മാവായ ദക്ഷന്റെയും ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
അങ്ഗുഷ്ഠാദ് ബ്രഹ്മണോ ജജ്ഞേ ദക്ഷഃ കില ശുഭവ്രതഃ വാമാങ്ഗുഷ്ഠാത് തഥാ ചൈവം തസ്യ പത്നീ വ്യജായത
ശുഭവ്രതനായ ദക്ഷൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലതുകൈയിലെ വിരൽനുനിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു. അതുപോലെ, അവന്റെ ഭാര്യ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഇടതുകൈയിലെ വിരൽനുനിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
കഥം പ്രാചേതസത്വം സ പുനര് ലേഭേ മഹാതപാഃ ഏതം നഃ സംശയം സൂത വ്യാഖ്യാതും ത്വമ് ഇഹാര്ഹസി ദൌഹിത്രശ് ചൈവ സോമസ്യ കഥം ശ്വശുരതാം ഗതഃ
ആ മഹാതപസ്വി എങ്ങനെ വീണ്ടും പ്രാചേതസനായിത്തീർന്നു? ഈ സംശയം ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു വിശദീകരിക്കണമെന്നു സുതനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. സോമന്റെ മുമ്മനും എങ്ങനെ അവന്റെ ശ്വശുരനായി?
ഉത്പത്തിശ് ച നിരോധശ് ച നിത്യം ഭൂതേഷു ഭോ ദ്വിജാഃ ഋഷയോ ഽത്ര ന മുഹ്യന്തി വിദ്യാവന്തശ് ച യേ ജനാഃ
സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും എന്നെന്നേക്കുമായി നിലനിൽക്കുന്നതാണ്, ദ്വിജന്മാരേ. ഈ സത്യത്തിൽ മഹർഷിമാരും ജ്ഞാനികൾക്കും ഒരിക്കലും സംശയമോ ആശയക്കുഴപ്പമോ ഉണ്ടാകാറില്ല.