യത്ര ദേവാഃ സഗന്ധര്വാ ഋഷയഃ കപിലോ മുനിഃ മഹീം ഗോരൂപമ് ആപന്നാം നര്മദായാം മഹാമുനേ
ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഋഷിമാരും കപിലമുനിയും ചേർന്ന്, മഹാമുനേ, നർമദയിലായിരുന്നു ഭൂമി പശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായത്.
സരസ്വത്യാം ഭാഗീരഥ്യാം ഗോദാവര്യാം വിശേഷതഃ മഹാനദീഷു സര്വാസു ദുദുഹേ ഽസൌ പയോ മഹത്
സരസ്വതി, ഭാഗീരതി, പ്രത്യേകിച്ച് ഗോദാവരി, മറ്റു മഹാനദികൾ—എല്ലാ പുഴകളിലും രാജാവ് ആ മഹത്തായ പാൽ ചുരണ്ടി.
സാ ദുഹ്യമാനാ പൃഥുനാ പുണ്യതോയാഭവന് നദീ ഗൌതമ്യാ സംഗതാ ചാഭൂത് തദ് അദ്ഭുതമ് ഇവാഭവത്
പൃഥു രാജാവ് ഭൂമിയെ ചുരണ്ടിയപ്പോൾ, ആ നദി വിശുദ്ധവും പുണ്യവുമായതായി മാറി, ഗൗതമിയുമായി ഒന്നായി. അതൊരു അത്ഭുതം പോലെ തോന്നിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം കപിലാസംഗമം വിദുഃ തത്രാഷ്ടാശീതിഃ പൂജ്യാനി സഹസ്രാണി മഹാമതേ
അപ്പോൾ മുതൽ ആ തീർഥം കപിലാസംഗമം എന്നറിയപ്പെട്ടു. അവിടെ, മഹാമതിയായവനേ, എൺപത്തിയെട്ടായിരം ആരാധ്യസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്.
തീര്ഥാന്യ് ആഹുര് മുനിഗണാഃ സ്മരണാദ് അപി നാരദ പാവനാനി ജഗത്യ് അസ്മിംസ് താനി സര്വാണ്യ് അനുക്രമാത്
മുനിമാർ പറയുന്നു, നാരദാ, ഈ തീർഥങ്ങൾ ഓർമ്മിച്ചാലും ലോകം വിശുദ്ധമാകും; അവയെല്ലാം ക്രമമായി പുണ്യമേകുന്നു.
ദേവസ്ഥാനമ് ഇതി ഖ്യാതം തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ് തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി ശൃണു യത്നേന നാരദ
ദേവസ്ഥാനം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഈ തീർഥം മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമാണ്. അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം; നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, നാരദാ.
പുരാ കൃതയുഗസ്യാദൌ ദേവദാനവസംഗരേ പ്രവൃത്തേ വാ സിംഹികേതി വിഖ്യാതാ ദൈത്യസുന്ദരീ
പഴയകാലത്ത് കൃതയുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും യുദ്ധം തുടങ്ങുമ്പോൾ, സിംഹിക എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായ ഒരു ദാനവകുമാരി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യാഃ പുത്രോ മഹാദൈത്യോ രാഹുര് നാമ മഹാബലഃ അമൃതേ തു സമുത്പന്നേ സൈംഹികേയേ ച ഭേദിതേ
അവളുടെ മകൻ രാഹു എന്ന മഹാദാനവൻ ആയിരുന്നു, അതിഗംഭീരശക്തിയുള്ളവൻ. അമൃതം ഉദിച്ചപ്പോൾ സിംഹികയുടെ മകനായ രാഹു വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാദൈത്യോ മേഘഹാസ ഇതി ശ്രുതഃ പിതരം ഘാതിതം ശ്രുത്വാ തപസ് തേപേ ഽതിദുഃഖിതഃ
അവന്റെ മകൻ മേഘഹാസൻ എന്ന മഹാദാനവനായിരുന്നു. തന്റെ പിതാവ് കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, അതീവ ദുഃഖത്തോടെ കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു.
തപസ്യന്തം രാഹുസുതം ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതമ് ദേവാശ് ച ഋഷയഃ സര്വേ തമ് ഊചുര് അതിഭീതവത്
രാഹുവിന്റെ മകൻ ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോൾ, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും എല്ലാവരും ഭയത്തോടെ അവനോടു സമീപിച്ചു.
തപോ ജഹി മഹാബാഹോ യത് തേ മനസി സംസ്ഥിതമ് സര്വം ഭവതു നാമേദം ശിവഗങ്ഗാപ്രസാദതഃ ശിവഗങ്ഗാപ്രസാദേന കിം നാമാസ്ത്യ് അത്ര ദുര്ലഭമ്
മഹാബാഹുവേ, നീ തപസ്സ് ഉപേക്ഷിക്കൂ; നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉദ്ദേശിച്ചതെല്ലാം സഫലമാകട്ടെ. ശിവഗംഗയുടെ കൃപയാൽ ഇവിടെ ലഭിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
പരിഭൂതഃ പിതാ പൂജ്യോ യുഷ്മാഭിര് മമ ദൈവതമ് തസ്യാപി മമ ചാത്യന്തം പ്രീതിശ് ച ക്രിയതേ യദി
എന്റെ പിതാവ്, ആരാധനാർഹനായവൻ, നിങ്ങൾ ദേവന്മാർ അവനെ അപമാനിച്ചു. അവനോടും എനിക്കുമുള്ള പരമസ്നേഹം നിങ്ങൾ കാണിച്ചാൽ—
ഭവദ്ഭിസ് തപസോ ഽസ്മാച് ച അഹം വൈരാന് നിവര്തയേ വൈരനിര്യാതനം കാര്യം പുത്രേണ പിതുര് ആദരാത് പ്രാര്ഥയന്തേ ഭവന്തശ് ചേത് പൂര്ണാസ് തന് മേ മനോരഥാഃ
നിങ്ങളാൽയും എന്റെ തപസ്സിനാലും ഞാൻ വൈരം ഉപേക്ഷിക്കും. പിതാവിനോടുള്ള ആദരവിനാൽ മകൻ വൈരം അവസാനിപ്പിക്കണം. നിങ്ങൾക്ക് ഇതാണ് ആഗ്രഹമെങ്കിൽ, എന്റെ എല്ലാ മോഹങ്ങളും നിറവേറും.
തതഃ സുരഗണാഃ സര്വേ രാഹും ചക്രുര് ഗ്രഹാനുഗമ് തം ചാപി മേഘഹാസം തേ ചക്രൂ രാക്ഷസപുംഗവമ്
അതിനുശേഷം ദേവഗണങ്ങൾ രാഹുവിനെ ഗ്രഹമായി ആക്കി, മേഘഹാസനെ രാക്ഷസന്മാരിൽ പ്രധാനനാക്കി.
തതോ ഽഭവദ് രാഹുസുതോ നൈരൃതാധിപതിഃ പ്രഭുഃ പുനശ് ചാഹ സുരാന് ദൈത്യോ മമ ഖ്യാതിര് യഥാ ഭവേത്
അതിനുശേഷം രാഹുവിന്റെ മകനായ നൈരൃതരുടെ അധിപൻ ദൈവങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'എന്റെ പേര് പ്രസിദ്ധമാകണം.'
തീര്ഥസ്യാസ്യ പ്രഭാവശ് ച ദാതവ്യ ഇതി മേ മതിഃ തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ ദദുര് ദേവാഃ സര്വമ് ഏവ മനോഗതമ്
'ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം നൽകണം' എന്നായിരുന്നു അവന്റെ ആലോചന. അതിനോട് ദേവന്മാർ സമ്മതിച്ച് മനസ്സിലുള്ളതെല്ലാം അയാൾക്ക് നൽകി.
ദൈത്യേശ്വരസ്യ ദേവര്ഷേ തന്നാമ്നാ തീര്ഥമ് ഉച്യതേ ദേവാ യതോ ഽഭവന് സര്വേ തത്ര സ്ഥാനേ മഹാമതേ
ദൈവങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദാ, ദൈത്യാധിപന്റെ പേരിലാണ് ആ തീർത്ഥം അറിയപ്പെടുന്നത്. കാരണം, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവസ്ഥാനം തു തത് തീര്ഥം ദേവാനാമ് അപി ദുര്ലഭമ് യത്ര ദേവേശ്വരോ ദേവോ ദേവതീര്ഥം തതഃ സ്മൃതമ്
ദേവന്മാർക്കും പ്രാപിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ദേവസ്ഥാനം ആ തീർത്ഥമാണ്. അവിടെയാണ് ദേവാദികളുടെ പ്രഭു വാസം ചെയ്യുന്നത്. അതിനാൽ അതിനെ ദൈവതീർത്ഥം എന്നും ഓർക്കുന്നു.
തത്രാഷ്ടാദശ തീര്ഥാനി ദൈത്യപൂജ്യാനി നാരദ തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച മഹാപാതകനാശനമ്
നാരദാ, അവിടെ ദൈത്യർ ആരാധിക്കുന്ന പതിനെട്ട് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെയുളള സ്നാനവും ദാനവും വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കും.
സിദ്ധതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം യത്ര സിദ്ധേശ്വരോ ഹരഃ തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ്
സിദ്ധതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലമാണ് ശിവൻ സിദ്ധന്മാരുടെ അധിപതിയായി വസിക്കുന്നത്. മനുഷ്യർക്കു എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന അതിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം.
പുലസ്ത്യവംശസംഭൂതോ രാവണോ ലോകരാവണഃ ദിശോ വിജിത്യ സര്വാശ് ച സോമലോകമ് അജീഗമത്
പുലസ്ത്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച ലോകപ്രശസ്തനായ രാവണൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ച് സോമലോകത്തേക്ക് എത്തി.
സോമേന സഹ യോത്സ്യന്തം ദശാസ്യമ് അഹമ് അബ്രവമ് മന്ത്രം ദാസ്യേ നിവര്തസ്വ സോമയുദ്ധാദ് ദശാനന
രാവണൻ സോമനോടു യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറാകുമ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു: 'ഒരു മന്ത്രം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം; സോമനോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുക, ദശമുഖനേ.'
ഇത്യ് ഉക്ത്വാഷ്ടോത്തരം മന്ത്രം ശതനാമഭിര് അന്വിതമ് ശിവസ്യ രാക്ഷസേന്ദ്രായ പ്രാദാം നാരദ ശാന്തയേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശിവന്റെ നൂറൊൻപത് നാമങ്ങൾ അടങ്ങിയ മന്ത്രം ഞാൻ രാക്ഷസാധിപനായ രാവണന് സമാധാനത്തിനായി നൽകി, നാരദാ.
നിഃശ്രീകാണാം വിപന്നാനാം നാനാക്ലേശജുഷാം നൃണാമ് ശരണം ശിവ ഏവാത്ര സംസാരേ ഽന്യോ ന കശ്ചന
ധനം ഇല്ലാത്തവർക്കും വീണുപോയവർക്കും വിവിധ കഷ്ടതകളിൽ പെടുന്നവർക്കും ഈ ലോകത്ത് ശിവൻ മാത്രമാണ് ആശ്രയം; മറ്റൊരുവൻ ഇല്ല.
തതോ നിവൃത്തഃ സ ഹ മന്ത്രിയുക്തസ് തത് സോമലോകാജ് ജയമ് ആപ്യ രക്ഷഃ സ പുഷ്പകാരൂഢഗതിഃ സഗര്വോ ലോകാന് പുനഃ പ്രാപ ജവാദ് ദശാസ്യഃ
മന്ത്രശക്തിയോടെ അവൻ സോമലോകത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; ജയിച്ച രാക്ഷസൻ പുഷ്പകത്തിൽ കയറി, അഭിമാനത്തോടെ വേഗത്തിൽ ലോകങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി.
സ പ്രേക്ഷമാണോ ദേവമ് അന്തരിക്ഷം ഭുവം ച നാഗാംശ് ച ഗജാംശ് ച വിപ്രാന് ആലോകയാമ് ആസ നഗം മഹാന്തം കൈലാസമ് ആവാസ ഉമാപതേര് യഃ
അവൻ ദേവന്മാരെയും ആകാശത്തെയും ഭൂമിയെയും നാഗന്മാരെയും ആനകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും നോക്കി; ഉമാപതിയുടെ വാസസ്ഥലമായ മഹാ കൈലാസപർവതത്തെയും അവൻ കണ്ടു.
കോ വാ ഗിരാവ് അത്ര വസേന് മഹാത്മാ ഗിരിം നയാമ്യ് ഏനമ് അഥാധി ഭൂമേഃ ലങ്കാഗതോ ഽയം ഗിരിര് ആശു ശോഭാം ലങ്കാപി സത്യം ശ്രിയമ് ആതനോതി
മഹാത്മാക്കളിൽ ആരാണ് ഈ പർവതത്തിൽ വസിക്കുക? ഞാൻ ഈ പർവതം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് എടുത്തുകൊണ്ടുപോകും. ഇത് ലങ്കയിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, ഈ പർവതം ഉടൻ ലങ്കയ്ക്ക് ഭംഗിയും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്നു, ഇത് സത്യമാണ്.
ഇത്ഥം വചോ രാക്ഷസമന്ത്രിണൌ തൌ നിശമ്യ രക്ഷോധിപതേശ് ച ഭാവമ് ന യുക്തമ് ഇത്യ് ഊചതുര് ഇഷ്ടബുദ്ധ്യാ നിശാചരസ് തദ്വചനം ന മേനേ
രാക്ഷസമന്ത്രിമാരുടെ ഈ വാക്കുകളും അവരുടെ അധിപന്റെ മനസും മനസ്സിലാക്കി, അവർ സത്യസന്ധമായി പറഞ്ഞു: 'ഇത് ശരിയല്ല.' പക്ഷേ, രാവണൻ അവരുടെ വാക്ക് കണക്കാക്കിയില്ല.
സംസ്ഥാപ്യ തത് പുഷ്പകമ് ആശു രക്ഷഃ പുപ്ലാവ കൈലാസഗിരേശ് ച മൂലേ ഹിന്ദോലയാമ് ആസ ഗിരിം ദശാസ്യോ ജ്ഞാത്വാ ഭവഃ കൃത്യമ് ഇദം ചകാര
പുഷ്പകം വേഗത്തിൽ നിർത്തി, രാക്ഷസൻ കൈലാസത്തിന്റെ അടിയിലേക്ക് ചാടി. ദശമുഖൻ പർവതം ആടിച്ചു തുടങ്ങുമ്പോൾ, ശിവൻ അതറിഞ്ഞ് വേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്തു.
ജിത്വാ ദിഗീശാംശ് ച സഗര്വിതസ്യ കൈലാസമ് ആന്ദോലയതഃ സുരാരേഃ അങ്ഗുഷ്ഠകൃത്യൈവ രസാതലാദി ലോകാംശ് ച യാതസ്യ ദശാനനസ്യ
ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരെ ജയിച്ച ദൈവശത്രു അഭിമാനത്തോടെ കൈലാസം ആടിപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, ശിവൻ തന്റെ കാൽവിരൽ കൊണ്ട് അമർത്തി, ദശമുഖനെ പാതാളത്തിലും മറ്റു ലോകങ്ങളിലും അയച്ചു.