അഹം തു വിപ്രോ വേദവിദ് ബ്രഹ്മവൃന്ദൈഃ സമാവിഷ്ടോ ഗൌതമീതീരസംസ്ഥഃ യത്രായത്യാം നാദ്യ വാ സൌഖ്യഹേതുസ് തച് ചാകാര്ഷം കര്മ ദുര്ദൈവയോഗാത്
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ബ്രഹ്മന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് താമസിച്ചു. അവിടെ, ഇന്നോ ഭാവിയിലോ, സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ആ പ്രവർത്തി ചെയ്തത് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ ആയിരുന്നു.
സംഹരസ്വേദമ് ആത്രേയ യദ് ഇന്ദ്രസ്യ വിഡമ്ബനമ് ക്ഷേമസ് തേ ഭവിതാ സത്യം നാന്യഥാ മുനിസത്തമ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അത്രേയാ, നീ ഇന്ദ്രന്റെ വിയർപ്പ് നീക്കം ചെയ്തതെല്ലാം ഒരു അനുകരണം മാത്രമാണ്. സത്യം പറയാം, നിന്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാണ്, അതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
തദാത്രേയോ ഽബ്രവീദ് വാക്യം യഥാ വക്ഷ്യന്തി മാമ് ഇഹ കരോമ്യ് ഏവ മഹാഭാഗാഃ സത്യേനാഗ്നിം സമാലഭേ
അപ്പോൾ അത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ നിങ്ങൾ എനിക്ക് എന്ത് വിധി പറയുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ ചെയ്യുന്നത്, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ. സത്യത്തിന്റെ സാക്ഷ്യത്തിൽ ഞാൻ അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ സ ദൈതേയാംസ് ത്വഷ്ടാരം പുനര് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ ദൈത്യന്മാരോടും വീണ്ടും ത്വഷ്ടാരോടും കൂടി സംസാരിച്ചു.
യത് കൃതം ത്വ് അത്ര മത്പ്രീത്യാഐ ഐന്ദ്രം ത്വഷ്ടഃ പദം ത്വയാ സംഹരസ്വ പുനഃ ശീഘ്രം രക്ഷ മാം ബ്രാഹ്മണം മുനിമ്
ത്വഷ്ടാ, നീ എന്റെ പ്രീതിക്കായി ഇവിടെ ചെയ്ത ഇന്ദ്രപദം എന്ന അനുഗ്രഹം ദയവായി പെട്ടെന്ന് പിന്വലിക്കൂ. എന്നെ, ഈ ബ്രാഹ്മണമുനിയെ, കാത്തു രക്ഷിക്കൂ.
പുനര് ദേഹി പദം മഹ്യമ് ആശ്രമം മൃഗപക്ഷിണഃ വൃക്ഷാംശ് ച വാരി യത്രാസീന് ന മേ ദിവ്യൈഃ പ്രയോജനമ് സര്വമ് അക്രമമ് ആയാതം ന സുഖായ മനീഷിണാമ്
എന്റെ പഴയ ആശ്രമവും അതിലെ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും മരങ്ങളെയും വെള്ളത്തെയും വീണ്ടും എനിക്ക് തിരികെ നൽകൂ. ദൈവികമായ വസ്തുക്കളിൽ എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല. ക്രമമില്ലാതെ വന്നതെല്ലാം ജ്ഞാനികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നതല്ല.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രജാനാഥസ് ത്വഷ്ടാ സംഹൃതവാംസ് തദാ ദൈത്യാശ് ച ജഗ്മുഃ സ്വസ്ഥാനം കൃത്വാ ദേശമ് അകണ്ടകമ്
‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്ന് പറഞ്ഞ് പ്രജാപതി ത്വഷ്ടാ ആ അനുഗ്രഹം പിന്വലിച്ചു. ദൈത്യന്മാരും തങ്ങൾക്കുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി, ദേശം കെടുതികളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമാക്കി.
ത്വഷ്ടാ ചാപി യയൌ സ്ഥാനം സ്വകം സംപ്രഹസന്ന് ഇവ ആത്രേയോ ഽപി തദാ ശിഷ്യൈഃ സംവൃതഃ സഹ ഭാര്യയാ
ത്വഷ്ടാ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അത്രേയനും തന്റെ ശിഷ്യന്മാരും ഭാര്യയുമൊത്ത് അവിടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിത്യ തപോനിഷ്ഠോ ഽഖിലൈര് വൃതഃ വര്തമാനേ മഹായജ്ഞേ ലജ്ജിതോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത്, തപസ്സിൽ ലയിച്ചവൻ, എല്ലാവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ, മഹായജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ, ലജ്ജിതനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഹോ മോഹസ്യ മഹിമാ മമാപി ഭ്രാന്തചിത്തതാ കിം മഹേന്ദ്രപദം ലബ്ധം കിം മയാത്ര പുരാ കൃതമ്
അയ്യോ, മോഹത്തിന്റെ ശക്തി ഇതാണ്! എന്റെ മനസ്സും വഴിതെറ്റിപ്പോയി. മഹേന്ദ്രപദം നേടുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ഞാൻ മുമ്പ് ഇവിടെ എന്താണ് ചെയ്തത്?
ഏവം വദന്തമ് ആത്രേയം ലജ്ജിതം പ്രാബ്രുവന് സുരാഃ
ഇങ്ങനെ ലജ്ജിതനായി അത്രേയൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ലജ്ജാം ജഹി മഹാബാഹോ ഭവിതാ ഖ്യാതിര് ഉത്തമാ ആത്രേയതീര്ഥേ യേ സ്നാനം പ്രാണിനഃ കുര്യുര് അഞ്ജസാ
മഹാബാഹുവേ, ലജ്ജ ഉപേക്ഷിക്കൂ. ഉത്തമമായ പ്രശസ്തി നിനക്കുണ്ടാകും. അത്രേയതീർത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, എല്ലാ ജീവികളും എളുപ്പത്തിൽ പുണ്യം നേടും.
ഇന്ദ്രാസ് തേ ഭവിതാരോ വൈ സ്മരണാത് സുഖഭാഗിനഃ തത്ര പഞ്ച സഹസ്രാണി തീര്ഥാന്യ് ആഹുര് മനീഷിണഃ
അവിടെ സ്മരണയാൽ മാത്രം ഇന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവർ ആകും. അവിടെ അഞ്ചായിരം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
അന്വിന്ദ്രാത്രേയദൈതേയനാമഭിഃ കീര്തിതാനി ച തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വമ് അക്ഷയപുണ്യദമ്
ഇന്ദ്രൻ, അത്രേയൻ, ദൈത്യന്മാർ എന്നിങ്ങനെ പേരുകൾകൊണ്ട് പ്രശസ്തമായ ആ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്യുന്നത് അക്ഷയപുണ്യം നൽകും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ വിബുധാ യാതാഃ സംതുഷ്ടശ് ചാഭവന് മുനിഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവന്മാർ മടങ്ങി. അത്രേയമുനിയും സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
കപിലാസംഗമം നാമ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ് തത്ര നാരദ വക്ഷ്യാമി കഥാം പുണ്യാമ് അനുത്തമാമ്
മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമായ കപിലാസംഗമം എന്നൊരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. നാരദാ, അവിടെ ഞാൻ നിന്നോട് അത്യുത്തമവും പുണ്യപ്രദവുമായ ഒരു കഥ പറയാം.
കപിലോ നാമ തത്ത്വജ്ഞോ മുനിര് ആസീന് മഹായശാഃ ക്രൂരശ് ചാപി പ്രസന്നശ് ച തപോവ്രതപരായണഃ
കപിലൻ എന്ന സത്യജ്ഞാനിയായ, മഹാപ്രശസ്തനായ, കഠിനനും കരുണാനിധിയുമായ, തപസ്സിലും വ്രതങ്ങളിലും ലയിച്ചിരുന്ന ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തപസ്യന്തം മുനിശ്രേഷ്ഠം ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതമ് തമ് ആഗത്യ മഹാത്മാനം വാമദേവാദയോ ഽബ്രുവന്
ആ മഹാത്മാവായ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ഗൗതമീ തീരത്ത് തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വാമദേവനും മറ്റു മഹർഷികളും അവിടേക്ക് വന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഹത്വാ വേനം ബ്രഹ്മശാപൈര് നഷ്ടധര്മേ ത്വ് അരാജകേ കപിലം സിദ്ധമ് ആചാര്യമ് ഊചുര് മുനിഗണാസ് തദാ
വേനനെ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശാപം മൂലം കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ, ധർമ്മം നശിച്ചു രാജാവില്ലാത്ത രാജ്യം ആയപ്പോൾ, അതിവിശിഷ്ടനായ കപിലമുനിയെ ഗുരുവായി സ്വീകരിക്കാൻ മুনি സമൂഹം സമീപിച്ചു.
ഗതേ വേദേ ഗതേ ധര്മേ കിം കര്തവ്യം മുനീശ്വര
വേദവും ധർമ്മവും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, മഹാമുനിവര്യാ, ഇനി ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യണം?
തതോ ഽബ്രവീന് മുനിര് ധ്യാത്വാ കപിലസ് ത്വ് ആഗതാന് മുനീന്
അപ്പോൾ കപിലമുനി ധ്യാനിച്ച്, അവിടെ എത്തിയിരുന്ന മുനിമാരോട് പറഞ്ഞു.
വേനസ്യോരുര് വിമഥ്യോ ഽഭൂത് തതഃ കശ്ചിദ് ഭവിഷ്യതി
വേനന്റെ തൊണ്ടു ഉരുട്ടിയാൽ, അതിൽ നിന്ന് ഒരാൾ ജനിക്കും.
തഥൈവ ചക്രുര് മുനയോ വേനസ്യോരും വിമഥ്യ വൈ തത്രോത്പന്നോ മഹാപാപഃ കൃഷ്ണോ രൌദ്രപരാക്രമഃ
മുനിമാർ കപിലന്റെ വാക്കുപോലെ വേനന്റെ തൊണ്ടു ഉരുട്ടി. അതിൽ നിന്ന് കറുത്ത നിറമുള്ള, ഭയങ്കരമായ ശക്തിയുള്ള, വലിയ പാപിയായ ഒരാൾ ജനിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ മുനയോ ഭീതാ നിഷീദസ്വേതി ചാബ്രുവന് നിഷാദഃ സോ ഽഭവത് തസ്മാന് നിഷാദാശ് ചാഭവംസ് തതഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട മുനിമാർ, 'ഇവിടെ ഇരിക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവൻ 'നിഷാദൻ' ആയി. അവനിൽ നിന്ന് നിഷാദന്മാർ ജനിച്ചു.
വേനബാഹും മമന്ഥുസ് തേ ദക്ഷിണം ധര്മസംഹിതമ് തതഃ പൃഥുസ്വരശ് ചൈവ സര്വലക്ഷണലക്ഷിതഃ
അതിനുശേഷം അവർ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ വേനന്റെ വലതുകൈ ഉരുട്ടി. അതിൽ നിന്ന് ഉജ്ജ്വലമായ ശബ്ദവും എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള പൃഥു ജനിച്ചു.
രാജാഭവത് പൃഥുഃ ശ്രീമാന് ബ്രഹ്മസാമര്ഥ്യസംയുതഃ തമ് ആഗത്യ സുരാഃ സര്വേ അഭിനന്ദ്യ വരാഞ് ശുഭാന്
പൃഥു മഹത്വവും ബ്രഹ്മയുടെ ശക്തിയും ഉള്ള രാജാവായി. എല്ലാ ദേവതകളും അവനെ സമീപിച്ച് ആദരിച്ചു, ശുഭമായ വരങ്ങൾ നൽകി.
തസ്മൈ ദദുസ് തഥാസ്ത്രാണി മന്ത്രാണി ഗുണവന്തി ച തതോ ഽബ്രുവന് മുനിഗണാസ് തം പൃഥും കപിലേന ച
അവനു അവർ ആയുധങ്ങളും ഗുണപൂർണ്ണമായ മന്ത്രങ്ങളും നൽകി. പിന്നെ കപിലനും മുനിസമൂഹവും ചേർന്ന് പൃഥുവിനോട് പറഞ്ഞു.
ആഹാരം ദേഹി ജീവേഭ്യോ ഭുവാ ഗ്രസ്തൌഷധീര് അപി
ഭൂമിയിലെ ഔഷധികൾ ഇല്ലാതായതിനാൽ, ജീവികൾക്ക് ആഹാരം നൽകണം.
തതഃ സ ധനുര് ആദായ ഭുവമ് ആഹ നൃപോത്തമഃ
അപ്പോൾ ആ മഹാരാജാവ് വില്ലെടുത്ത് ഭൂമിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഓഷധീര് ദേഹി യാ ഗ്രസ്താഃ പ്രജാനാം ഹിതകാമ്യയാ
ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, നശിച്ച ഔഷധികൾ തിരികെ നൽകണം.