തസ്യ ഹോതാഭവത് ത്വ് അഗ്നിര് ഹവ്യവാഹന ഏവ ച ഏവം സത്ത്രേ തു സംപൂര്ണ ഇഷ്ടിം മാഹേശ്വരീം പുനഃ
അവനു വേണ്ടി അഗ്നി ഹോതൃനും ഹവ്യവാഹനനും ആയി. അങ്ങനെ ആ യാഗത്തിൽ, മഹേശ്വരനു വേണ്ടി ഇഷ്ടി വീണ്ടും പൂർത്തിയാക്കി.
കൃത്വൈശ്വര്യമ് അഗാദ് വിപ്രഃ സര്വത്ര ഗതിമ് ഏവ ച ഇന്ദ്രസ്യ ഭവനം രമ്യം സ്വര്ഗലോകം രസാതലമ്
അവൻ ആ യാഗം നടത്തി, ഐശ്വര്യവും എവിടെയായാലും പോകാനുള്ള കഴിവും നേടി. ഇന്ദ്രന്റെ മനോഹരമായ ഭവനത്തിലും സ്വർഗലോകത്തിലും പാതാളത്തിലും പോകാൻ സാധിച്ചു.
സ്വേച്ഛയാ യാതി വിപ്രേന്ദ്രഃ പ്രഭാവാത് തപസഃ ശുഭാത് സ കദാചിദ് ദിവം ഗത്വാ ഇന്ദ്രലോകമ് അഗാത് പുനഃ
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ, തപസ്സിന്റെ മഹത്ത്വം കൊണ്ടും, ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ ചിലപ്പോൾ സ്വർഗത്തിലേക്കും വീണ്ടും ഇന്ദ്രന്റെ ലോകത്തേക്കും പോയിരുന്നു.
തത്രാപശ്യത് സഹസ്രാക്ഷം സുരൈഃ പരിവൃതം ശുഭൈഃ സ്തൂയമാനം സിദ്ധസാധ്യൈഃ പ്രേക്ഷന്തം നൃത്യമ് ഉത്തമമ് ശൃണ്വാനം മധുരം ഗീതമ് അപ്സരോഭിശ് ച വീജിതമ്
അവിടെ അവൻ ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനെ, ഉത്തമ ദേവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സിദ്ധന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും സ്തുതിക്കുന്നതും, ഉത്തമമായ നൃത്തം കാണുന്നതും, മധുരമായ പാട്ട് കേൾക്കുന്നതും, അപ്സരസ്സുകൾ കാറ്റുവീശുന്നതും കാണുകയും ചെയ്തു.
ഉപോപവിഷ്ടൈഃ സുരനായകൈസ് തൈഃ സംപൂജ്യമാനം മഹദാസനസ്ഥമ് ജയന്തമ് അങ്കേ വിനിധായ സൂനും ശച്യാ യുതം പ്രാപ്തരതിം മഹിഷ്ഠമ്
അവിടെ ഇരുന്ന ദേവനേതാക്കളാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, വലിയ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന, ജയന്തനെ മടിയിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന, ശചിയോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്ന, പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ അവൻ കണ്ടു.
സതാം ശരണ്യം വരദം മഹേന്ദ്രം സമീക്ഷ്യ വിപ്രാധിപതിര് മഹാത്മാ വിമോഹിതോ ഽസൌ മുനിര് ഇന്ദ്രലക്ഷ്മ്യാ സമീഹയാമ് ആസ തദ് ഇന്ദ്രരാജ്യമ്
സത്പുരുഷന്മാർക്ക് ആശ്രയവും വരദായകനുമായ മഹേന്ദ്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണാധിപതി ഇന്ദ്രന്റെ തേജസ്സിൽ ആകർഷിതനായി, അതേ ഇന്ദ്രപദവിയെ ആഗ്രഹിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സംപൂജിതോ ദേവഗണൈര് യഥാവത് സ്വമ് ആശ്രമം വൈ പുനര് ആജഗാമ സമീക്ഷ്യ താം ശക്രപുരീം സുരമ്യാം രത്നൈര് യുതാം പുണ്യഗുണൈഃ സുപൂര്ണാമ്
ദേവഗണങ്ങൾ യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം, ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും, പുണ്യഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ആ മനോഹരമായ ശക്രപുരി കണ്ടതിനു ശേഷം.
സ്വമ് ആശ്രമം നിഷ്പ്രഭഹേമവര്ജ്യം സമീക്ഷ്യ വിപ്രോ വിരമം ജഗാമ സമീഹമാനഃ സുരരാജ്യമ് ആശു പ്രിയാം തദോവാച മഹാത്രിപുത്രഃ
സ്വന്തം ആശ്രമം പ്രകാശവും പൊന്നും ഇല്ലാതെ മങ്ങിയതായും കണ്ടപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ മനസ്സിൽ വിരക്തനായി, ദേവരാജ്യത്തെ വേഗത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചു, പിന്നെ പ്രിയപ്പെട്ട മഹാത്രിപുത്രനോടു പറഞ്ഞു.
ഭോക്തും ന ശക്തോ ഽസ്മി ഫലാനി മൂലാന്യ് അനുത്തമാന്യ് അപ്യ് അതിസംസ്കൃതാനി സ്മൃത്വാമൃതം പുണ്യതമം ച തത്ര ഭക്ഷ്യം ച ഭോജ്യം ച വരാസനാനി
എന്ത് ഉത്തമമായും നന്നായി തയ്യാറാക്കിയ ഫലങ്ങളും മൂലങ്ങളും പോലും ഞാൻ ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, അവിടെ കിട്ടിയ അമൃതവും, ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ള ഭക്ഷണവും, വിഭവങ്ങളും മനോഹരമായ ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഓർത്തപ്പോൾ.
ഇച്ഛേയമ് ഇന്ദ്രത്വമ് അഹം മഹാത്മന് കുരുഷ്വ ശീഘ്രം പദമ് ഐന്ദ്രമ് അത്ര ബ്രൂഷേ ഽന്യഥാ ചേന് മദുദീരിതം ത്വം ഭസ്മീകരോമ്യ് ഏവ ന സംശയോ ഽത്ര
ഞാൻ ഇന്ദ്രപദം ആഗ്രഹിക്കുന്നു മഹാത്മാവേ; ദയവായി എനിക്ക് ഈിടത്ത് വേഗത്തിൽ ആ സ്ഥാനമനുഗ്രഹിക്കണം. ഞാൻ പറഞ്ഞതിനു വിരുദ്ധമായി നീ പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്നെ കണക്കില്ലാതെ ചാരമാക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
തദത്രിവാക്യാത് ത്വരിതഃ പ്രജാനാം സ്രഷ്ടാ വിഭുര് വിശ്വകര്മാ തദൈവ ചകാര മേരും ച പുരീം സുരാണാം കല്പദ്രുമാന് കല്പലതാം ച ധേനുമ്
അത്രിയുടെ വാക്ക് കേട്ട ഉടൻ, സർവ്വശക്തനായ സൃഷ്ടാവായ വിശ്വകർമ്മൻ, മേരുപർവ്വതവും, ദേവന്മാരുടെ നഗരവും, കാമവൃക്ഷങ്ങളും കാമലതകളും, കാമധേനുവും ഉണ്ടാക്കി.
ചകാര വജ്രാദിവിഭൂഷിതാനി ഗൃഹാണി ശുഭ്രാണ്യ് അതിചിത്രിതാനി ചകാര സര്വാവയവാനവദ്യാം ശചീം സ്മരസ്യേവ വിഹാരശാലാമ്
വജ്രാദികൾ കൊണ്ടും മറ്റു രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടും അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ ഭവനങ്ങൾ, എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും ദോഷമില്ലാത്ത ശചിയെയും, കാമദേവന്റെ വിനോദശാലയെപ്പോലെയുള്ള ഒരു വിനോദമന്ദിരവും സൃഷ്ടിച്ചു.
സഭാം സുധര്മാണമ് അഹോ ക്ഷണേന തഥാ ചകാരാപ്സരസോ മനോജ്ഞാഃ ചകാര ചോച്ചൈഃശ്രവസം ഗജം ച വജ്രാദി ചാസ്ത്രാണി സുരാന് അശേഷാന്
ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സുധർമ്മ എന്ന സഭയും, മനോഹരമായ അപ്സരസ്സുകളും, ഉയർന്ന ശബ്ദമുള്ള എയരാവതം എന്ന ആനയും, വജ്രം പോലുള്ള ആയുധങ്ങളും, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
നിവാര്യമാണഃ പ്രിയയാത്രിപുത്രഃ ശചീസമാമ് ആത്മവധൂം ചകാര തദാത്രിപുത്രോ ഽത്രിമുഖൈഃ സമേതോ വജ്രാദിരൂപം ച ചകാര ചാസ്ത്രമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവളാൽ തടയപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും, അത്രിപുത്രൻ ശചിയോട് സമമായ ഒരു ഭാര്യയെ സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ അത്രിമുഖങ്ങളുമായി ചേർന്ന് വജ്രം മുതലായ ആയുധങ്ങളും ഉണ്ടാക്കി.
നൃത്യാദി ഗീതാദി ച സര്വമ് ഏവ ചകാര ശക്രസ്യ പുരേ ച ദൃഷ്ടമ് തത് സര്വമ് ആസാദ്യ തദാ മുനീന്ദ്രഃ പ്രഹൃഷ്ടചേതാഃ സുതരാം ബഭൂവ
ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിൽ കണ്ട എല്ലാ നൃത്തവും ഗീതവും എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചു; അതൊക്കെ ലഭിച്ച ശേഷം, ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു.
ആപാതരമ്യേഷ്വ് അപി കസ്യ നാമ ഭവത്യ് അപേക്ഷാ നഹി ഗോചരേഷു ശ്രുത്വാ ച ദൈത്യാ ദനുജാഃ സമേതാ രക്ഷാംസി കോപേന യുതാനി സദ്യഃ
ഇത്ര മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ ആര്ക്കും എന്തെങ്കിലും അഭിലാഷം ഉണ്ടാകുമോ? കാണാവുന്ന വസ്തുക്കൾക്കു പോലും ഇല്ല. എന്നാൽ ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും കേട്ടപ്പോൾ, അവർ കൂട്ടമായി, രാക്ഷസന്മാർ ക്രോധത്തോടെ ഉടൻ—
സ്വര്ഗം പരിത്യജ്യ കുതോ ഹരിര് ഭുവം സമാഗതോ ന്വ് ഏഷ മിഥഃ സുഖായ തസ്മാദ് വയം യാമ ഇതോ നു യോദ്ധും വൃത്രസ്യ ഹന്താരമ് അദീര്ഘസത്ത്രമ്
സ്വർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരി ഭൂമിയിൽ വന്നതെന്തിന്? പരസ്പരസുഖത്തിനോ? അതിനാൽ നാം ഇവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് പോയി, വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവനുമായി, അത്രയും ദീർഘമല്ലാത്ത യാഗം നടത്തിയവനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാം.
തതഃ സമാഗത്യ തദാത്രിപുത്രം സംവേഷ്ടയാമ് ആസുര് അഥാസുരാസ് തേ സംവേഷ്ടയിത്വാ പുരമ് അത്രിപുത്ര കൃതം തഥാ ചേന്ദ്രപുരാഭിധാനമ്
അപ്പോൾ ആ അസുരന്മാർ അത്രിപുത്രനെ ചുറ്റി, അത്രിപുത്രൻ നിർമ്മിച്ച നഗരവും വളഞ്ഞു, പിന്നെ അതിനെ ഇന്ദ്രപുരി എന്ന് പേരിട്ടു.
യോ ജാത ഏവ പ്രഥമോ മനസ്വാന് ദേവോ ദേവാന് ക്രതുനാ പര്യഭൂഷത് യസ്യ ശുഷ്മാദ് രോദസീ അഭ്യസേതാം നൃമ്ണസ്യ മഹ്നാ സ ജനാസ ഇന്ദ്രഃ
ആദ്യം ജനിച്ച, മനസ്സിൽ ദൃഢനായ, യാഗം കൊണ്ടു ദേവന്മാരെ മറികടന്ന, ശക്തിയാൽ ആകാശവും ഭൂമിയും നിലനിൽക്കുന്ന, മഹത്വം കൊണ്ടു മനുഷ്യരിൽ ഇന്ദ്രൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ.
നാഹം ഹരിര് നൈവ ശചീ മദീയാ നേയം പുരീ നൈവ വനം തദ് ഐന്ദ്രമ് സ ഏവ ചേന്ദ്രോ വൃത്രഹന്താ സ വജ്രീ സഹസ്രാക്ഷോ ഗോത്രഭിദ് വജ്രബാഹുഃ
ഞാൻ ഹരിയല്ല, ശചി എന്റെ ഭാര്യയുമല്ല, ഈ നഗരം അല്ലെങ്കിൽ വനവും ഇന്ദ്രന്റേതുമല്ല. വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവനാണ് യഥാർത്ഥ ഇന്ദ്രൻ; വജ്രം കൈവശമുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ, ശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്നവൻ, വജ്രംപോലെയുള്ള ഭുജങ്ങൾ ഉള്ളവൻ.
അഹം തു വിപ്രോ വേദവിദ് ബ്രഹ്മവൃന്ദൈഃ സമാവിഷ്ടോ ഗൌതമീതീരസംസ്ഥഃ യത്രായത്യാം നാദ്യ വാ സൌഖ്യഹേതുസ് തച് ചാകാര്ഷം കര്മ ദുര്ദൈവയോഗാത്
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, ബ്രഹ്മന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് താമസിച്ചു. അവിടെ, ഇന്നോ ഭാവിയിലോ, സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ആ പ്രവർത്തി ചെയ്തത് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ ആയിരുന്നു.
സംഹരസ്വേദമ് ആത്രേയ യദ് ഇന്ദ്രസ്യ വിഡമ്ബനമ് ക്ഷേമസ് തേ ഭവിതാ സത്യം നാന്യഥാ മുനിസത്തമ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അത്രേയാ, നീ ഇന്ദ്രന്റെ വിയർപ്പ് നീക്കം ചെയ്തതെല്ലാം ഒരു അനുകരണം മാത്രമാണ്. സത്യം പറയാം, നിന്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാണ്, അതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
തദാത്രേയോ ഽബ്രവീദ് വാക്യം യഥാ വക്ഷ്യന്തി മാമ് ഇഹ കരോമ്യ് ഏവ മഹാഭാഗാഃ സത്യേനാഗ്നിം സമാലഭേ
അപ്പോൾ അത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ നിങ്ങൾ എനിക്ക് എന്ത് വിധി പറയുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് ഞാൻ ചെയ്യുന്നത്, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ. സത്യത്തിന്റെ സാക്ഷ്യത്തിൽ ഞാൻ അഗ്നിയെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു.
ഏവമ് ഉക്ത്വാ സ ദൈതേയാംസ് ത്വഷ്ടാരം പുനര് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അവൻ ദൈത്യന്മാരോടും വീണ്ടും ത്വഷ്ടാരോടും കൂടി സംസാരിച്ചു.
യത് കൃതം ത്വ് അത്ര മത്പ്രീത്യാഐ ഐന്ദ്രം ത്വഷ്ടഃ പദം ത്വയാ സംഹരസ്വ പുനഃ ശീഘ്രം രക്ഷ മാം ബ്രാഹ്മണം മുനിമ്
ത്വഷ്ടാ, നീ എന്റെ പ്രീതിക്കായി ഇവിടെ ചെയ്ത ഇന്ദ്രപദം എന്ന അനുഗ്രഹം ദയവായി പെട്ടെന്ന് പിന്വലിക്കൂ. എന്നെ, ഈ ബ്രാഹ്മണമുനിയെ, കാത്തു രക്ഷിക്കൂ.
പുനര് ദേഹി പദം മഹ്യമ് ആശ്രമം മൃഗപക്ഷിണഃ വൃക്ഷാംശ് ച വാരി യത്രാസീന് ന മേ ദിവ്യൈഃ പ്രയോജനമ് സര്വമ് അക്രമമ് ആയാതം ന സുഖായ മനീഷിണാമ്
എന്റെ പഴയ ആശ്രമവും അതിലെ മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും മരങ്ങളെയും വെള്ളത്തെയും വീണ്ടും എനിക്ക് തിരികെ നൽകൂ. ദൈവികമായ വസ്തുക്കളിൽ എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല. ക്രമമില്ലാതെ വന്നതെല്ലാം ജ്ഞാനികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നതല്ല.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രജാനാഥസ് ത്വഷ്ടാ സംഹൃതവാംസ് തദാ ദൈത്യാശ് ച ജഗ്മുഃ സ്വസ്ഥാനം കൃത്വാ ദേശമ് അകണ്ടകമ്
‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്ന് പറഞ്ഞ് പ്രജാപതി ത്വഷ്ടാ ആ അനുഗ്രഹം പിന്വലിച്ചു. ദൈത്യന്മാരും തങ്ങൾക്കുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി, ദേശം കെടുതികളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമാക്കി.
ത്വഷ്ടാ ചാപി യയൌ സ്ഥാനം സ്വകം സംപ്രഹസന്ന് ഇവ ആത്രേയോ ഽപി തദാ ശിഷ്യൈഃ സംവൃതഃ സഹ ഭാര്യയാ
ത്വഷ്ടാ സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. അത്രേയനും തന്റെ ശിഷ്യന്മാരും ഭാര്യയുമൊത്ത് അവിടെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിത്യ തപോനിഷ്ഠോ ഽഖിലൈര് വൃതഃ വര്തമാനേ മഹായജ്ഞേ ലജ്ജിതോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത്, തപസ്സിൽ ലയിച്ചവൻ, എല്ലാവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ, മഹായജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ, ലജ്ജിതനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഹോ മോഹസ്യ മഹിമാ മമാപി ഭ്രാന്തചിത്തതാ കിം മഹേന്ദ്രപദം ലബ്ധം കിം മയാത്ര പുരാ കൃതമ്
അയ്യോ, മോഹത്തിന്റെ ശക്തി ഇതാണ്! എന്റെ മനസ്സും വഴിതെറ്റിപ്പോയി. മഹേന്ദ്രപദം നേടുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ഞാൻ മുമ്പ് ഇവിടെ എന്താണ് ചെയ്തത്?