വിരൂപായ സുരൂപായ ത്രിഗുണായ ത്രിമൂര്തയേ സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാനാം ഹേതവേ പ്രഭവിഷ്ണവേ
രൂപമില്ലാത്തവനും സുന്ദരനുമായവനും മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളവനും മൂർത്തിത്രയമായവനും സൃഷ്ടി, നില, നാശങ്ങൾക്കു കാരണമായ ശക്തനായ ഭഗവാനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
തതഃ പ്രസന്നഃ സൂര്യോ ഽഭൂദ് വരയസ്വേത്യ് അഭാഷത
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടം വരുന്ന വരം ചോദിക്കൂ.'
രാജാനം ദേഹി ദേവേശ ഭാര്യാം ച പ്രിയവാദിനീമ് ആത്മനശ് ച ശുഭാന് പുത്രാന് രാജ്ഞശ് ചൈവ ശുഭാന് വരാന്
ദേവാദികളിൽ പ്രധാനനായ ദേവനേ, രാജാവിനെയും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന ഭാര്യയെയും, എനിക്കു നല്ല പുത്രന്മാരെയും, രാജാവിനും നല്ല വരങ്ങൾക്കും ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
തതഃ പ്രാദാജ് ജഗന്നാഥഃ ശര്യാതിം രത്നഭൂഷിതമ് താം ച ഭാര്യാം വരാന് അന്യാന് സര്വം ക്ഷേമമയം തഥാ
അപ്പോൾ ലോകനാഥൻ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ ശാര്യാതിയെയും, ആ ഭാര്യയെയും, മറ്റു വരങ്ങളെയും, എല്ലാ ക്ഷേമവും അവനു നൽകി.
തതോ യാതഃ പ്രിയാവിഷ്ടഃ പ്രീതേന ച പുരോധസാ യയൌ സുഖീ സ്വകം ദേശം തത് തു തീര്ഥം ശുഭം സ്മൃതമ്
ശേഷം പ്രിയപ്പെട്ടവളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ, പുരോഹിതനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് അവൻ പോയി. ആ സ്ഥലം ശുദ്ധമായ തീർഥമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി തീര്ഥാനി ഗുണവന്തി ച തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ഭാനുതീര്ഥമ് ഉദാഹൃതമ്
അവിടെ മൂവായിരം ഗുണമുള്ള തീർഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അന്ന് മുതൽ ആ സ്ഥലം ഭാനു-തീർഥം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
മൃതസംജീവനം ചൈവ ശാര്യാതം ചേതി വിശ്രുതമ് മാധുച്ഛന്ദസമാഖ്യാതം സ്മരണാത് പാപനുന് മുനേ
അത് മൃതസംജീവനം, ശാര്യാതം എന്നും, മാധുഛ്ഛന്ദസമാക്യാതം എന്നും പ്രശസ്തമാണ്. അതിനെ ഓർത്താൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, മഹർഷേ.
തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ് മൃതസംജീവനം തത് സ്യാദ് ആയുരാരോഗ്യവര്ധനമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും ലഭിക്കും. മൃതസംജീവനം ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ഖഡ്ഗതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ഗൌതമ്യാ ഉത്തരേ തടേ തത്ര സ്നാനേന ദാനേന മുക്തിഭാഗീ ഭവേന് നരഃ
ഗൗതമിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ ഖഡ്ഗതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
തത്ര വൃത്തം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ പൈലൂഷ ഇതി വിഖ്യാതഃ കവഷസ്യ സുതോ ദ്വിജഃ
അവിടെ സംഭവിച്ച കഥ ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ നാരദാ. പൈലൂഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കവിഷന്റെ പുത്രൻ ആയ ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുടുമ്ബഭാരാത് പരിതോ ഹ്യ് അര്ഥാര്ഥീ പരിധാവതി ന കിമപ്യ് ആസസാദാസൌ തതോ വൈരാഗ്യമ് ആസ്ഥിതഃ
കുടുംബഭാരത്തിൽ തളർന്ന്, ധനം തേടി എല്ലായിടത്തും ഓടിയെങ്കിലും ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. അപ്പോൾ അവൻ വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചു.
അത്യന്തവിമുഖേ ദൈവേ വ്യര്ഥീഭൂതേ തു പൌരുഷേ ന വൈരാഗ്യാദ് അന്യദ് അസ്തി പണ്ഡിതസ്യാവലമ്ബനമ്
ദൈവം പൂർണ്ണമായും വിരോധം കാണിച്ചപ്പോൾ, പരിശ്രമം ഫലിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, പണ്ഡിതന് വൈരാഗ്യത്തിന് പുറമെ ആശ്രയിക്കാനൊന്നുമില്ല.
ഇതി സംചിന്തയാമ് ആസ തദാസൌ നിഃശ്വസന് മുഹുഃ ക്രമാഗതം ധനം നാസ്തി പോഷ്യാശ് ച ബഹവോ മമ
അങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, ആവർത്തിച്ച് ആഹ്വാനിച്ചു: 'എനിക്ക് വരുമാനമൊന്നുമില്ല, പോഷിക്കേണ്ടവരും അനേകം ഉണ്ട്.'
മാനീ ചാത്മാ ന കഷ്ടാര്ഹോ ഹാ ധിഗ് ദുര്ദൈവചേഷ്ടിതമ് സ കദാചിദ് വൃത്തിയുതോ വൃത്തിഭിഃ പരിവര്തയന്
അവന്റെ മനസ്സ് അഭിമാനത്തോടെ, കഷ്ടം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യനല്ലായിരുന്നു. ദുർദൈവത്തിന്റെ പ്രവൃത്തി ശപിക്കപ്പെടട്ടെ! ചിലപ്പോൾ ഉപജീവനമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, വിവിധ തൊഴിൽ ചെയ്തുകൊണ്ട് ജീവിച്ചു.
ന ലേഭേ തദ് ധനം വൃത്തേര് വിരാഗമ് അഗമത് തദാ സേവാ നിഷിദ്ധാ യാ കാചിദ് ഗഹനാ ദുഷ്കരം തപഃ
അവന് ആ സമ്പത്ത് ലഭിച്ചില്ല, അപ്പോഴൊന്നും വൈരാഗ്യവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച സേവനങ്ങൾ എല്ലാം വിലക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു, കഠിനമായ തപസ്സും ചെയ്യാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമായിരുന്നു.
ബലാദ് ആകര്ഷതീയം മാം തൃഷ്ണാ സര്വത്ര ദുഷ്കൃതേ ത്വയാപകൃതമ് അജ്ഞാനാത് തസ്മാത് തൃഷ്ണേ നമോ ഽസ്തു തേ
ഈ തൃശ്യ, എന്നെ എവിടെയായാലും ബലമായി വഷളാക്കുന്നു, ദോഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ഇടയാക്കുന്നു. നീ അറിവില്ലാതെ എനിക്കു ദോഷം വരുത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, തൃശ്യേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം വിചിന്ത്യ മേധാവീ തൃഷ്ണാഛേദായ കിം ഭവേത് ഇത്യ് ആലോച്യ സ പൈലൂഷഃ പിതരം വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, തൃശ്യയെ എങ്ങനെ മുറിക്കാമെന്ന് ചിന്തിച്ച്, പൈലൂഷൻ തന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാനാസിനാ ക്രോധലോഭൌ സംസൃതിം ചാതിദുസ്തരാമ് ഛേദ്മീമാം കേന ഹേ താത തമ് ഉപായം വദ പ്രഭോ
അച്ഛാ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് ക്രോധവും ലോഭവും, അത്യന്തം കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ജന്മചക്രവും എങ്ങനെ മുറിക്കാം? ആ മാർഗം ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ഈശ്വരാജ് ജ്ഞാനമ് അന്വിച്ഛേദ് ഇത്യ് ഏഷാ വൈദികീ ശ്രുതിഃ തസ്മാദ് ആരാധയേശാനം തതോ ജ്ഞാനമ് അവാപ്സ്യസി
ഭഗവാനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം തേടണം എന്നതാണ് വേദവാക്യം. അതിനാൽ, ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാൽ, നീ ജ്ഞാനം നേടും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സ പൈലൂഷോ ജ്ഞാനായേശ്വരമ് ആര്ചയത് തതസ് തുഷ്ടോ മഹേശാനോ ജ്ഞാനം പ്രാദാദ് ദ്വിജാതയേ പ്രാപ്തജ്ഞാനോ മഹാബുദ്ധിര് ഗാഥാഃ പ്രോവാച മുക്തിദാഃ
പൈലൂഷൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് ജ്ഞാനത്തിനായി ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു. അതിനുശേഷം മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ ദ്വിജനു ജ്ഞാനം നൽകി. ജ്ഞാനം നേടിയ മഹാബുദ്ധിയനായ അവൻ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഗാഥകൾ പറഞ്ഞു.
ക്രോധസ് തു പ്രഥമം ശത്രുര് നിഷ്ഫലോ ദേഹനാശനഃ ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന തം ഛിത്ത്വാ പരമം സുഖമ് ആപ്നുയാത്
ക്രോധം ആദ്യ ശത്രുവാണ്, ഫലമില്ലാത്തതും ശരീരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് അതിനെ മുറിച്ചാൽ പരമസുഖം ലഭിക്കും.
തൃഷ്ണാ ബഹുവിധാ മായാ ബന്ധനീ പാപകാരിണീ ഛിത്ത്വൈതാം ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന സുഖം തിഷ്ഠതി മാനവഃ
തൃശ്യ അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള മായയും ബന്ധവും പാപത്തിന് കാരണവുമാണ്. അതിനെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് മുറിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
സങ്ഗസ് തു പരമോ ഽധര്മോ ദേവാദീനാമ് ഇതി ശ്രുതിഃ അസങ്ഗസ്യാത്മനോ ഹ്യ് അസ്യ സങ്ഗോ ഽയം പരമോ രിപുഃ
ബന്ധം ഏറ്റവും വലിയ അധർമ്മമാണെന്ന് ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു. അസക്തനായ ആത്മാവിന് ഈ ബന്ധം ഏറ്റവും വലിയ ശത്രുവാണ്.
ഛിത്ത്വൈനം ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന ശിവൈകത്വമ് അവാപ്നുയാത് സംശയഃ പരമോ നാശോ ധര്മാര്ഥാനാം വിനാശകൃത്
ഈ ബന്ധം ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് മുറിച്ചാൽ ശിവനോടുള്ള ഏകത്വം ലഭിക്കും. സംശയം ഏറ്റവും വലിയ നാശമാണ്, ധർമ്മത്തിന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും നാശകാരിയാണ്.
ഛിത്ത്വൈനം സംശയം ജന്തുഃ പരമേപ്സിതമ് ആപ്നുയാത് പിശാചീവ വിശത്യ് ആശാ നിര്ദഹത്യ് അഖിലം സുഖമ് പൂര്ണാഹന്താസിനാ ഛിത്ത്വാ ജീവന് മുക്തിമ് അവാപ്നുയാത്
ഈ സംശയം മുറിച്ചാൽ ജീവി പരമാവധി ആഗ്രഹിച്ചതു നേടും. ആശ ദുഷ്ടാത്മാവുപോലെ കടന്നു വന്ന് മുഴുവൻ സുഖവും കത്തിച്ചുപോകുന്നു; പൂർണ്ണ അഹംഭാവം ഇല്ലാതാക്കുന്ന വാളുകൊണ്ട് അതിനെ മുറിച്ചാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
തതോ ജ്ഞാനമ് അവാപ്യാസൌ ഗങ്ഗാതീരം സമാശ്രിതഃ ജ്ഞാനഖഡ്ഗേന നിര്മോഹസ് തതോ മുക്തിമ് അവാപ സഃ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനം നേടിയ ശേഷം, അവൻ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് അഭയം പ്രാപിച്ചു. ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് മോഹം ഇല്ലാതാക്കി, അതിനുശേഷം മോക്ഷം നേടി.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ഖഡ്ഗതീര്ഥമ് ഇതി സ്മൃതമ് ജ്ഞാനതീര്ഥം ച കവഷം പൈലൂഷം സര്വകാമദമ്
അതിനുശേഷം ആ തീർത്ഥം ഖഡ്ഗതീർത്ഥം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ജ്ഞാനതീർത്ഥം, കവഷം, പൈലൂഷം എന്നിങ്ങനെയും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവയെന്നുമാണ്.
ഇത്യാദിഷട്സഹസ്രാണി തീര്ഥാന്യ് ആഹുര് മഹര്ഷയഃ അശേഷപാപതാപൌഘഹരാണീഷ്ടപ്രദാനി ച
ഇങ്ങനെ ആറ് ആയിരം തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു. അവയെല്ലാം പാപവും ദുഃഖവും അകറ്റുകയും ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആത്രേയമ് ഇതി വിഖ്യാതമ് അന്വിന്ദ്രം തീര്ഥമ് ഉത്തമമ് തസ്യ പ്രഭാവം വക്ഷ്യാമി ഭ്രഷ്ടരാജ്യപ്രദായകമ്
ആത്രേയമെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, അന്വിന്ദ്രം എന്നും പ്രശസ്തമായ ഉത്തമമായ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം. അത് നഷ്ടപ്പെട്ട രാജ്യം പോലും തിരികെ നൽകുന്നു.
ഗൌതമ്യാ ഉത്തരേ തീര ആത്രേയോ ഭഗവാന് ഋഷിഃ അന്വാരേഭേ ഽഥ സത്ത്രാണി ഋത്വിഗ്ഭിര് മുനിഭിര് വൃതഃ
ഗൗതമിയുടെ വടക്കേ തീരത്ത്, ഭഗവാൻ ആത്രേയൻ, പുരോഹിതന്മാരും മുനിമാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, യാഗങ്ങൾ നടത്തി.