ഏതത് സര്വം ന ജാനാതി രാജ്ഞഃ കൃത്യം പുരോഹിതഃ ഗതേ തസ്മിന് ഗുരൌ രാജാ വൈശ്വാമിത്രേ മഹാത്മനി
രാജാവിന്റെ ഈ പ്രവർത്തികൾ പുരോഹിതന് അറിയില്ലായിരുന്നു; ഗുരു പോയശേഷം, രാജാവ് മഹാത്മാവായ വൈശ്വാമിത്രനെ സമീപിച്ചു.
സര്വം ബലം പ്രേഷയിത്വാ ഗങ്ഗാതീരേ ഽഗ്നിമ് ആവിശത് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സ തു രാജേന്ദ്രോ ഗങ്ഗാം ഭാനും സുരാന് അപി
സൈന്യത്തെ മുഴുവനും അയച്ചശേഷം, രാജാവ് ഗംഗാതീരത്ത് അഗ്നിയിൽ കയറി, ഗംഗയോടും സൂര്യനോടും ദേവന്മാരോടും ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
യദി ദത്തം യദി ഹുതം യദി ത്രാതാ പ്രജാ മയാ തേന സത്യേന സാ സാധ്വീ മമായുഷ്യേണ ജീവതു
ഞാൻ ദാനം നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ സദ്വൃത്തയായ സ്ത്രീ എന്റെ ആയുസ്സിൽ ജീവിക്കട്ടെ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാഗ്നൌ പ്രവിഷ്ടേ തു ശര്യാതൌ നൃപസത്തമേ തദൈവ ജീവിതാ ഭാര്യാ രാജ്ഞസ് തസ്യ പുരോധസഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ശര്യാതി അഗ്നിയിൽ കയറിയപ്പോൾ, അപ്പോൾതന്നെ രാജപുരോഹിതന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ജീവൻ തിരികെ ലഭിച്ചു.
അഗ്നിപ്രവിഷ്ടം രാജാനം ശ്രുത്വാ വിസ്മയകാരണമ് പതിവ്രതാം തഥാ ഭാര്യാം മൃതാം ജീവാന്വിതാം പുനഃ
രാജാവ് അഗ്നിയിൽ കയറിയതും അത്ഭുതം സൃഷ്ടിച്ചതും, മരിച്ചിരുന്ന ഭർത്തിനിഷ്ഠയായ ഭാര്യ വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിച്ചതും കേട്ടപ്പോൾ—
തദര്ഥം ചാപി രാജാനം ത്യക്താത്മാനം വിശേഷതഃ ആത്മനശ് ച പുനഃ കൃത്യമ് അസ്മരന് നൃപതേര് ഗുരുഃ
ഈ കാരണത്താലും, പ്രത്യേകിച്ച് രാജാവ് തന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാലും, രാജാവിന്റെ ഗുരു തന്റെ ശേഷിച്ച കടമകൾ വീണ്ടും ഓർത്തെടുത്തു.
അഹമ് അപ്യ് അഗ്നിമ് ആവേക്ഷ്യ ഉത യാസ്യേ പ്രിയാന്തികമ് അഥവേഹ തപസ് തപ്സ്യേ തതോ നിശ്ചയവാന് ദ്വിജഃ
ഞാനും അഗ്നിയെ കണ്ട്, പ്രിയപ്പെട്ടവളോടു പോകാമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ കഠിനതപസ്സു ചെയ്യാമോ എന്ന് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആ ദ്വിജൻ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു.
ഏതദ് ഏവാത്മനഃ കൃത്യം മന്യേ സുകൃതമ് ഏവ ച ജീവയാമി ച രാജാനം തതോ യാമി പ്രിയാം പുനഃ
ഇതാണ് എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ടതും, നല്ലതും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. രാജാവിനെ സംരക്ഷിച്ച്, പിന്നെ വീണ്ടും പ്രിയപ്പെട്ടവളോടു ഞാൻ പോകും.
ഏതദ് ഏവ ശുഭം മേ സ്യാത് തതസ് തുഷ്ടാവ ഭാസ്കരമ് ന ഹ്യ് അന്യഃ കോപി ദേവോ ഽസ്തി സര്വാഭീഷ്ടപ്രദോ രവേഃ
ഇതാണ് എനിക്ക് ശുഭകരമാവുന്നത്. അങ്ങനെ അവൻ സൂര്യനെ സ്തുതിച്ചു, കാരണം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന മറ്റൊരു ദേവൻ ഇല്ല, സൂര്യൻ മാത്രമേ ഉള്ളൂ.
നമോ ഽസ്തു തസ്മൈ സൂര്യായ മുക്തയേ ഽമിതതേജസേ ഛന്ദോമയായ ദേവായ ഓംകാരാര്ഥായ തേ നമഃ
അമിതമായ തേജസ്സുള്ള മോക്ഷം നല്കുന്ന സൂര്യനേ, വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ദൈവമേ, ഓംകാരത്തിന്റെ അർത്ഥമായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
വിരൂപായ സുരൂപായ ത്രിഗുണായ ത്രിമൂര്തയേ സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാനാം ഹേതവേ പ്രഭവിഷ്ണവേ
രൂപമില്ലാത്തവനും സുന്ദരനുമായവനും മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളവനും മൂർത്തിത്രയമായവനും സൃഷ്ടി, നില, നാശങ്ങൾക്കു കാരണമായ ശക്തനായ ഭഗവാനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
തതഃ പ്രസന്നഃ സൂര്യോ ഽഭൂദ് വരയസ്വേത്യ് അഭാഷത
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടം വരുന്ന വരം ചോദിക്കൂ.'
രാജാനം ദേഹി ദേവേശ ഭാര്യാം ച പ്രിയവാദിനീമ് ആത്മനശ് ച ശുഭാന് പുത്രാന് രാജ്ഞശ് ചൈവ ശുഭാന് വരാന്
ദേവാദികളിൽ പ്രധാനനായ ദേവനേ, രാജാവിനെയും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന ഭാര്യയെയും, എനിക്കു നല്ല പുത്രന്മാരെയും, രാജാവിനും നല്ല വരങ്ങൾക്കും ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
തതഃ പ്രാദാജ് ജഗന്നാഥഃ ശര്യാതിം രത്നഭൂഷിതമ് താം ച ഭാര്യാം വരാന് അന്യാന് സര്വം ക്ഷേമമയം തഥാ
അപ്പോൾ ലോകനാഥൻ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ ശാര്യാതിയെയും, ആ ഭാര്യയെയും, മറ്റു വരങ്ങളെയും, എല്ലാ ക്ഷേമവും അവനു നൽകി.
തതോ യാതഃ പ്രിയാവിഷ്ടഃ പ്രീതേന ച പുരോധസാ യയൌ സുഖീ സ്വകം ദേശം തത് തു തീര്ഥം ശുഭം സ്മൃതമ്
ശേഷം പ്രിയപ്പെട്ടവളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ, പുരോഹിതനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് അവൻ പോയി. ആ സ്ഥലം ശുദ്ധമായ തീർഥമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി തീര്ഥാനി ഗുണവന്തി ച തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ഭാനുതീര്ഥമ് ഉദാഹൃതമ്
അവിടെ മൂവായിരം ഗുണമുള്ള തീർഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അന്ന് മുതൽ ആ സ്ഥലം ഭാനു-തീർഥം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
മൃതസംജീവനം ചൈവ ശാര്യാതം ചേതി വിശ്രുതമ് മാധുച്ഛന്ദസമാഖ്യാതം സ്മരണാത് പാപനുന് മുനേ
അത് മൃതസംജീവനം, ശാര്യാതം എന്നും, മാധുഛ്ഛന്ദസമാക്യാതം എന്നും പ്രശസ്തമാണ്. അതിനെ ഓർത്താൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, മഹർഷേ.
തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ് മൃതസംജീവനം തത് സ്യാദ് ആയുരാരോഗ്യവര്ധനമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും ലഭിക്കും. മൃതസംജീവനം ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ഖഡ്ഗതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ഗൌതമ്യാ ഉത്തരേ തടേ തത്ര സ്നാനേന ദാനേന മുക്തിഭാഗീ ഭവേന് നരഃ
ഗൗതമിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ ഖഡ്ഗതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
തത്ര വൃത്തം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ പൈലൂഷ ഇതി വിഖ്യാതഃ കവഷസ്യ സുതോ ദ്വിജഃ
അവിടെ സംഭവിച്ച കഥ ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ നാരദാ. പൈലൂഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കവിഷന്റെ പുത്രൻ ആയ ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കുടുമ്ബഭാരാത് പരിതോ ഹ്യ് അര്ഥാര്ഥീ പരിധാവതി ന കിമപ്യ് ആസസാദാസൌ തതോ വൈരാഗ്യമ് ആസ്ഥിതഃ
കുടുംബഭാരത്തിൽ തളർന്ന്, ധനം തേടി എല്ലായിടത്തും ഓടിയെങ്കിലും ഒന്നും ലഭിച്ചില്ല. അപ്പോൾ അവൻ വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചു.
അത്യന്തവിമുഖേ ദൈവേ വ്യര്ഥീഭൂതേ തു പൌരുഷേ ന വൈരാഗ്യാദ് അന്യദ് അസ്തി പണ്ഡിതസ്യാവലമ്ബനമ്
ദൈവം പൂർണ്ണമായും വിരോധം കാണിച്ചപ്പോൾ, പരിശ്രമം ഫലിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, പണ്ഡിതന് വൈരാഗ്യത്തിന് പുറമെ ആശ്രയിക്കാനൊന്നുമില്ല.
ഇതി സംചിന്തയാമ് ആസ തദാസൌ നിഃശ്വസന് മുഹുഃ ക്രമാഗതം ധനം നാസ്തി പോഷ്യാശ് ച ബഹവോ മമ
അങ്ങനെ ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, ആവർത്തിച്ച് ആഹ്വാനിച്ചു: 'എനിക്ക് വരുമാനമൊന്നുമില്ല, പോഷിക്കേണ്ടവരും അനേകം ഉണ്ട്.'
മാനീ ചാത്മാ ന കഷ്ടാര്ഹോ ഹാ ധിഗ് ദുര്ദൈവചേഷ്ടിതമ് സ കദാചിദ് വൃത്തിയുതോ വൃത്തിഭിഃ പരിവര്തയന്
അവന്റെ മനസ്സ് അഭിമാനത്തോടെ, കഷ്ടം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യനല്ലായിരുന്നു. ദുർദൈവത്തിന്റെ പ്രവൃത്തി ശപിക്കപ്പെടട്ടെ! ചിലപ്പോൾ ഉപജീവനമുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ, വിവിധ തൊഴിൽ ചെയ്തുകൊണ്ട് ജീവിച്ചു.
ന ലേഭേ തദ് ധനം വൃത്തേര് വിരാഗമ് അഗമത് തദാ സേവാ നിഷിദ്ധാ യാ കാചിദ് ഗഹനാ ദുഷ്കരം തപഃ
അവന് ആ സമ്പത്ത് ലഭിച്ചില്ല, അപ്പോഴൊന്നും വൈരാഗ്യവും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ച സേവനങ്ങൾ എല്ലാം വിലക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു, കഠിനമായ തപസ്സും ചെയ്യാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമായിരുന്നു.
ബലാദ് ആകര്ഷതീയം മാം തൃഷ്ണാ സര്വത്ര ദുഷ്കൃതേ ത്വയാപകൃതമ് അജ്ഞാനാത് തസ്മാത് തൃഷ്ണേ നമോ ഽസ്തു തേ
ഈ തൃശ്യ, എന്നെ എവിടെയായാലും ബലമായി വഷളാക്കുന്നു, ദോഷങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ഇടയാക്കുന്നു. നീ അറിവില്ലാതെ എനിക്കു ദോഷം വരുത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, തൃശ്യേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം വിചിന്ത്യ മേധാവീ തൃഷ്ണാഛേദായ കിം ഭവേത് ഇത്യ് ആലോച്യ സ പൈലൂഷഃ പിതരം വാക്യമ് അബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, തൃശ്യയെ എങ്ങനെ മുറിക്കാമെന്ന് ചിന്തിച്ച്, പൈലൂഷൻ തന്റെ അച്ഛനോടു പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാനാസിനാ ക്രോധലോഭൌ സംസൃതിം ചാതിദുസ്തരാമ് ഛേദ്മീമാം കേന ഹേ താത തമ് ഉപായം വദ പ്രഭോ
അച്ഛാ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് ക്രോധവും ലോഭവും, അത്യന്തം കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ജന്മചക്രവും എങ്ങനെ മുറിക്കാം? ആ മാർഗം ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ഈശ്വരാജ് ജ്ഞാനമ് അന്വിച്ഛേദ് ഇത്യ് ഏഷാ വൈദികീ ശ്രുതിഃ തസ്മാദ് ആരാധയേശാനം തതോ ജ്ഞാനമ് അവാപ്സ്യസി
ഭഗവാനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം തേടണം എന്നതാണ് വേദവാക്യം. അതിനാൽ, ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാൽ, നീ ജ്ഞാനം നേടും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സ പൈലൂഷോ ജ്ഞാനായേശ്വരമ് ആര്ചയത് തതസ് തുഷ്ടോ മഹേശാനോ ജ്ഞാനം പ്രാദാദ് ദ്വിജാതയേ പ്രാപ്തജ്ഞാനോ മഹാബുദ്ധിര് ഗാഥാഃ പ്രോവാച മുക്തിദാഃ
പൈലൂഷൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് ജ്ഞാനത്തിനായി ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു. അതിനുശേഷം മഹേശ്വരൻ സന്തോഷത്തോടെ ആ ദ്വിജനു ജ്ഞാനം നൽകി. ജ്ഞാനം നേടിയ മഹാബുദ്ധിയനായ അവൻ മോക്ഷം നൽകുന്ന ഗാഥകൾ പറഞ്ഞു.