ആജഗാമ സ്വകം ദേശം മഹത്യാ സേനയാ വൃതഃ പരീക്ഷാര്ഥം ച തത്പ്രേമ പുര്യാം വാര്ത്താമ് അദീദിശത്
അവൻ വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് തിരിച്ചു വന്നു; അവരുടെ സ്നേഹം പരീക്ഷിക്കാൻ നഗരത്തിൽ വാർത്ത പ്രചരിപ്പിച്ചു.
ദിശോ വിജേതും ശര്യാതൌ യാതേ രാക്ഷസപുംഗവഃ ഹത്വാ രസാതലം യാതോ രാജാനം സപുരോധസമ്
ശര്യാതി ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ രാജാവിനെയും പുരോഹിതനെയും കൊല്ലുകയും, പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്തു.
രാജ്ഞോ ഭാര്യാ നിശ്ചയായ പ്രവൃത്താ മുനിസത്തമ വാര്ത്താം ശ്രുത്വാ ദൂതമുഖാന് മധുച്ഛന്ദഃപ്രിയാ പുനഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, രാജാവിന്റെ ഭാര്യ ഉറപ്പു അറിയാൻ, ദൂതന്മാരുടെ വായിൽ നിന്ന് വാർത്ത കേട്ട ശേഷം, വീണ്ടും പ്രിയനായ മധുച്ഛന്ദാസിനെ സമീപിച്ചു.
തദൈവാഭൂദ് ഗതപ്രാണാ തദ് വിചിത്രമ് ഇവാഭവത് തസ്യാ വൃത്തം തു തേ ദൃഷ്ട്വാ ദൂതാ രാജ്ഞേ ന്യവേദയന്
അപ്പോഴുതന്നെ അവൾ ജീവൻ വിട്ടു; അതൊരു അത്ഭുതകരമായ സംഭവമായിരുന്നു. അവളുടെ അവസ്ഥ കണ്ട ദൂതന്മാർ രാജാവിനോട് വിവരം അറിയിച്ചു.
യത് കൃതം രാജപത്നീഭിഃ പ്രിയയാ ച പുരോധസഃ വിസ്മിതോ ദുഃഖിതോ രാജാ പുനര് ദൂതാന് അഭാഷത
രാജകുമാരിമാരും പുരോഹിതന്റെ പ്രിയയും ചെയ്തത് കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ആകയാൽ വീണ്ടും ദൂതന്മാരോട് ചോദിച്ചു.
ശീഘ്രം ഗച്ഛന്തു ഹേ ദൂതാ ബ്രാഹ്മണ്യാ യത് കലേവരമ് രക്ഷന്തു വാര്ത്താം കുരുത രാജാഗന്താ പുരോധസാ
ദൂതന്മാരേ, ഉടൻ പോകൂ, ബ്രാഹ്മണിയുടെ ശരീരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കൂ; രാജാവും പുരോഹിതനും ഉടൻ വരും, അതിന്റെ വിവരം അറിയിക്കൂ.
ഇതി ചിന്താതുരേ രാജ്ഞി വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
രാജാവ് വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുമ്പോൾ, ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം അവനോട് സംസാരിച്ചു.
വിധാസ്യത്യ് അഖിലം ഗങ്ഗാ രാജംസ് തവ സമീഹിതമ് സര്വാഭിഷങ്ഗശമനീ പാവനീ ഭുവി ഗൌതമീ
രാജാവേ, ഗംഗാ നദി നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റും; ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്ന, വിശുദ്ധിയുള്ള ഗൗതമി നദി നിന്റെ മോഹം പൂർത്തിയാക്കും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ സ ശര്യാതിര് ഗൌതമീതടമ് ആശ്രിതഃ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ തര്പയിത്വാ പിതൄന് ദ്വിജാന്
ഇത് കേട്ട ശേഷം ശര്യാതി ഗൗതമി നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, പിതാക്കളെയും ദ്വിജന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
പുരോഹിതം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം പ്രേഷയിത്വാ ധനാന്വിതമ് അന്യത്ര തീര്ഥേ സാര്ഥേഷു ദാനം ദേഹി പ്രയത്നതഃ
അവൻ ധനസമ്പന്നനായ തന്റെ പുരോഹിതനായ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിൽ അയച്ചു, യാത്രക്കാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ദാനം ചെയ്യാൻ പറഞ്ഞു.
ഏതത് സര്വം ന ജാനാതി രാജ്ഞഃ കൃത്യം പുരോഹിതഃ ഗതേ തസ്മിന് ഗുരൌ രാജാ വൈശ്വാമിത്രേ മഹാത്മനി
രാജാവിന്റെ ഈ പ്രവർത്തികൾ പുരോഹിതന് അറിയില്ലായിരുന്നു; ഗുരു പോയശേഷം, രാജാവ് മഹാത്മാവായ വൈശ്വാമിത്രനെ സമീപിച്ചു.
സര്വം ബലം പ്രേഷയിത്വാ ഗങ്ഗാതീരേ ഽഗ്നിമ് ആവിശത് ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സ തു രാജേന്ദ്രോ ഗങ്ഗാം ഭാനും സുരാന് അപി
സൈന്യത്തെ മുഴുവനും അയച്ചശേഷം, രാജാവ് ഗംഗാതീരത്ത് അഗ്നിയിൽ കയറി, ഗംഗയോടും സൂര്യനോടും ദേവന്മാരോടും ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
യദി ദത്തം യദി ഹുതം യദി ത്രാതാ പ്രജാ മയാ തേന സത്യേന സാ സാധ്വീ മമായുഷ്യേണ ജീവതു
ഞാൻ ദാനം നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഹോമം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ സത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ സദ്വൃത്തയായ സ്ത്രീ എന്റെ ആയുസ്സിൽ ജീവിക്കട്ടെ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാഗ്നൌ പ്രവിഷ്ടേ തു ശര്യാതൌ നൃപസത്തമേ തദൈവ ജീവിതാ ഭാര്യാ രാജ്ഞസ് തസ്യ പുരോധസഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ശര്യാതി അഗ്നിയിൽ കയറിയപ്പോൾ, അപ്പോൾതന്നെ രാജപുരോഹിതന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ജീവൻ തിരികെ ലഭിച്ചു.
അഗ്നിപ്രവിഷ്ടം രാജാനം ശ്രുത്വാ വിസ്മയകാരണമ് പതിവ്രതാം തഥാ ഭാര്യാം മൃതാം ജീവാന്വിതാം പുനഃ
രാജാവ് അഗ്നിയിൽ കയറിയതും അത്ഭുതം സൃഷ്ടിച്ചതും, മരിച്ചിരുന്ന ഭർത്തിനിഷ്ഠയായ ഭാര്യ വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിച്ചതും കേട്ടപ്പോൾ—
തദര്ഥം ചാപി രാജാനം ത്യക്താത്മാനം വിശേഷതഃ ആത്മനശ് ച പുനഃ കൃത്യമ് അസ്മരന് നൃപതേര് ഗുരുഃ
ഈ കാരണത്താലും, പ്രത്യേകിച്ച് രാജാവ് തന്റെ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാലും, രാജാവിന്റെ ഗുരു തന്റെ ശേഷിച്ച കടമകൾ വീണ്ടും ഓർത്തെടുത്തു.
അഹമ് അപ്യ് അഗ്നിമ് ആവേക്ഷ്യ ഉത യാസ്യേ പ്രിയാന്തികമ് അഥവേഹ തപസ് തപ്സ്യേ തതോ നിശ്ചയവാന് ദ്വിജഃ
ഞാനും അഗ്നിയെ കണ്ട്, പ്രിയപ്പെട്ടവളോടു പോകാമോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ കഠിനതപസ്സു ചെയ്യാമോ എന്ന് ആലോചിച്ചു. പിന്നെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ആ ദ്വിജൻ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു.
ഏതദ് ഏവാത്മനഃ കൃത്യം മന്യേ സുകൃതമ് ഏവ ച ജീവയാമി ച രാജാനം തതോ യാമി പ്രിയാം പുനഃ
ഇതാണ് എനിക്ക് ചെയ്യേണ്ടതും, നല്ലതും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. രാജാവിനെ സംരക്ഷിച്ച്, പിന്നെ വീണ്ടും പ്രിയപ്പെട്ടവളോടു ഞാൻ പോകും.
ഏതദ് ഏവ ശുഭം മേ സ്യാത് തതസ് തുഷ്ടാവ ഭാസ്കരമ് ന ഹ്യ് അന്യഃ കോപി ദേവോ ഽസ്തി സര്വാഭീഷ്ടപ്രദോ രവേഃ
ഇതാണ് എനിക്ക് ശുഭകരമാവുന്നത്. അങ്ങനെ അവൻ സൂര്യനെ സ്തുതിച്ചു, കാരണം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന മറ്റൊരു ദേവൻ ഇല്ല, സൂര്യൻ മാത്രമേ ഉള്ളൂ.
നമോ ഽസ്തു തസ്മൈ സൂര്യായ മുക്തയേ ഽമിതതേജസേ ഛന്ദോമയായ ദേവായ ഓംകാരാര്ഥായ തേ നമഃ
അമിതമായ തേജസ്സുള്ള മോക്ഷം നല്കുന്ന സൂര്യനേ, വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ദൈവമേ, ഓംകാരത്തിന്റെ അർത്ഥമായവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
വിരൂപായ സുരൂപായ ത്രിഗുണായ ത്രിമൂര്തയേ സ്ഥിത്യുത്പത്തിവിനാശാനാം ഹേതവേ പ്രഭവിഷ്ണവേ
രൂപമില്ലാത്തവനും സുന്ദരനുമായവനും മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളവനും മൂർത്തിത്രയമായവനും സൃഷ്ടി, നില, നാശങ്ങൾക്കു കാരണമായ ശക്തനായ ഭഗവാനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
തതഃ പ്രസന്നഃ സൂര്യോ ഽഭൂദ് വരയസ്വേത്യ് അഭാഷത
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ സൂര്യൻ പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടം വരുന്ന വരം ചോദിക്കൂ.'
രാജാനം ദേഹി ദേവേശ ഭാര്യാം ച പ്രിയവാദിനീമ് ആത്മനശ് ച ശുഭാന് പുത്രാന് രാജ്ഞശ് ചൈവ ശുഭാന് വരാന്
ദേവാദികളിൽ പ്രധാനനായ ദേവനേ, രാജാവിനെയും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്ന ഭാര്യയെയും, എനിക്കു നല്ല പുത്രന്മാരെയും, രാജാവിനും നല്ല വരങ്ങൾക്കും ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
തതഃ പ്രാദാജ് ജഗന്നാഥഃ ശര്യാതിം രത്നഭൂഷിതമ് താം ച ഭാര്യാം വരാന് അന്യാന് സര്വം ക്ഷേമമയം തഥാ
അപ്പോൾ ലോകനാഥൻ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ ശാര്യാതിയെയും, ആ ഭാര്യയെയും, മറ്റു വരങ്ങളെയും, എല്ലാ ക്ഷേമവും അവനു നൽകി.
തതോ യാതഃ പ്രിയാവിഷ്ടഃ പ്രീതേന ച പുരോധസാ യയൌ സുഖീ സ്വകം ദേശം തത് തു തീര്ഥം ശുഭം സ്മൃതമ്
ശേഷം പ്രിയപ്പെട്ടവളോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ, പുരോഹിതനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് അവൻ പോയി. ആ സ്ഥലം ശുദ്ധമായ തീർഥമായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തത്ര ത്രീണി സഹസ്രാണി തീര്ഥാനി ഗുണവന്തി ച തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ഭാനുതീര്ഥമ് ഉദാഹൃതമ്
അവിടെ മൂവായിരം ഗുണമുള്ള തീർഥങ്ങൾ ഉണ്ട്. അന്ന് മുതൽ ആ സ്ഥലം ഭാനു-തീർഥം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
മൃതസംജീവനം ചൈവ ശാര്യാതം ചേതി വിശ്രുതമ് മാധുച്ഛന്ദസമാഖ്യാതം സ്മരണാത് പാപനുന് മുനേ
അത് മൃതസംജീവനം, ശാര്യാതം എന്നും, മാധുഛ്ഛന്ദസമാക്യാതം എന്നും പ്രശസ്തമാണ്. അതിനെ ഓർത്താൽ പാപങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, മഹർഷേ.
തേഷു സ്നാനം ച ദാനം ച സര്വക്രതുഫലപ്രദമ് മൃതസംജീവനം തത് സ്യാദ് ആയുരാരോഗ്യവര്ധനമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളും ലഭിക്കും. മൃതസംജീവനം ആയുസ്സും ആരോഗ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കും.
ഖഡ്ഗതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം ഗൌതമ്യാ ഉത്തരേ തടേ തത്ര സ്നാനേന ദാനേന മുക്തിഭാഗീ ഭവേന് നരഃ
ഗൗതമിയുടെ വടക്കേ കരയിൽ ഖഡ്ഗതീർഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നൽകുകയും ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
തത്ര വൃത്തം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു നാരദ യത്നതഃ പൈലൂഷ ഇതി വിഖ്യാതഃ കവഷസ്യ സുതോ ദ്വിജഃ
അവിടെ സംഭവിച്ച കഥ ഞാൻ പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ നാരദാ. പൈലൂഷൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കവിഷന്റെ പുത്രൻ ആയ ഒരു ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.