യത് കിംചിദ് വിദ്യതേ ലോകേ ലക്ഷ്മ്യാ വ്യാപ്തം ചരാചരമ് ബ്രാഹ്മണേഷ്വ് അഥ ധീരേഷു ക്ഷമാവത്സ്വ് അഥ സാധുഷു
ലോകത്ത് എങ്ങുമുള്ള സകലവും—ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും—മഹാലക്ഷ്മിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും, ധീരരിലും, ക്ഷമയുള്ളവരിലും, സദാചാരികളിലും അതു പ്രകടമാകുന്നു.
വിദ്യായുക്തേഷു ചാന്യേഷു ഭുക്തിമുക്ത്യനുസാരിഷു യദ് യദ് രമ്യം സുന്ദരം വാ തത് തല് ലക്ഷ്മീവിജൃമ്ഭിതമ്
വിദ്യയുള്ളവരിലും, ഭോഗത്തിനോ മോക്ഷത്തിനോ പിന്തുടരുന്നവരിലും, എവിടെയും മനോഹരമായതും ആകർഷകമായതും കാണുമ്പോൾ അതെല്ലാം ലക്ഷ്മിയുടെ മഹിമയാണ്.
കിമ് അത്ര ബഹുനോക്തേന സര്വം ലക്ഷ്മീമയം ജഗത് യസ്മിന് കസ്മിംശ് ച യത് കിംചിദ് ഉത്കൃഷ്ടം പരിദൃശ്യതേ
ഇതിൽ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ടോ? ഈ ലോകം മുഴുവൻ ലക്ഷ്മിയിൽ നിന്നാണ് രൂപം കൊണ്ടത്. എവിടെയും, ഏതൊക്കെയായാലും, ഉന്നതമായതൊക്കെ കാണുമ്പോൾ അതിൽ ലക്ഷ്മിയുടെ സാന്നിധ്യമാണ്.
ലക്ഷ്മീമയം തു തത് സര്വം തയാ ഹീനം ന കിംചന അത്രേമാം സുന്ദരീം ദേവീം സ്പര്ധയന്തീ ന ലജ്ജസേ
അവയെല്ലാം ലക്ഷ്മിയുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്; അവളില്ലാതെ ഒന്നും നിലനിൽക്കില്ല. ഈ സുന്ദരിയായ ദേവിയെ നീ എങ്ങനെ ലക്ഷ്മിയുമായി മത്സരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, ലജ്ജിക്കേണ്ടതില്ലേ?
ഗച്ഛ ഗച്ഛേതി താം ഗങ്ഗാ ദരിദ്രാം വാക്യമ് അബ്രവീത് തതഃ പ്രഭൃതി ഗങ്ഗാമ്ഭോ ദരിദ്രാവൈരകാര്യ് അഭൂത്
അപ്പോൾ ഗംഗാ ദാരിദ്ര്യദേവിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'പോകൂ, പോകൂ.' അന്ന് മുതൽ ഗംഗാജലത്തിൽ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഇല്ലാതായി.
താവദ് ദരിദ്രാഭിഭവോ ഗങ്ഗാ യാവന് ന സേവ്യതേ തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥമ് അലക്ഷ്മീനാശനം ശുഭമ്
ഗംഗയെ ആരാധിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം ദാരിദ്ര്യം നിലനിൽക്കും; അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം ദാരിദ്ര്യത്തെ അകറ്റുന്ന, ശുഭമായതായിത്തീർന്നു.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന ലക്ഷ്മീവാന് പുണ്യവാന് ഭവേത് തീര്ഥാനാം ഷട് സഹസ്രാണി തസ്മിംസ് തീര്ഥേ മഹാമതേ ദേവര്ഷിമുനിജുഷ്ടാനാം സര്വസിദ്ധിപ്രദായിനാമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താൽ, ഒരാൾക്ക് ലക്ഷ്മിയും പുണ്യവും ലഭിക്കും. ആ മഹത്തായ തീർത്ഥത്തിൽ, ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും മുനിമാരും ആരാധിച്ച ആറായിരം തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാം സിദ്ധികൾ നൽകുന്നു.
ഭാനുതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം സര്വസിദ്ധികരം നൃണാമ് തത്രേദം വൃത്തമ് ആഖ്യാസ്യേ മഹാപാതകനാശനമ്
ആ സ്ഥലം ഭാനുതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യർക്കു എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന സ്ഥലമാണത്. അവിടെ നടന്ന മഹാപാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ സംഭവത്തെ ഞാൻ പറയാം.
ശര്യാതിര് ഇതി വിഖ്യാതോ രാജാ പരമധാര്മികഃ തസ്യ ഭാര്യാ സ്ഥവിഷ്ഠേതി രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി
ശര്യാതി എന്ന മഹാധാർമ്മികനായ രാജാവിന് ഭൂമിയിൽ അപര്യാപ്തസൗന്ദര്യമുള്ള സ്ഥവിഷ്ഠാ എന്ന ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു.
മധുച്ഛന്ദാ ഇതി ഖ്യാതോ വൈശ്വാമിത്രോ ദ്വിജോത്തമഃ പുരോധാസ് തസ്യ നൃപതേര് ബ്രഹ്മര്ഷിഃ ശമിനാം പ്രഭുഃ
മധുഛന്ദാ എന്ന വൈശ്വാമിത്രഗോത്രത്തിൽ പെട്ട, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ, ആ രാജാവിന്റെ പുരോഹിതനും ബ്രഹ്മർഷിയും ആയിരുന്നു.
ദിശോ വിജേതും സ ജഗാമ രാജാ പുരോധസാ തേന നൃപപ്രവീരഃ പുരോധസം പ്രാഹ മഹാനുഭാവം ജിത്വാ ദിശശ് ചാധ്വനി സംനിവിഷ്ടഃ
ദിശകളെ ജയിക്കാൻ രാജാവ് തന്റെ പുരോഹിതനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. ദിശകൾ ജയിച്ചശേഷം, യാത്രയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ആ മഹാനുഭാവനായ പുരോഹിതനോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു.
പപ്രച്ഛേദം കേന ഖേദം ഗതോ ഽസി ഹേതും വദസ്വേതി മഹാനുഭാവ ത്വമ് ഏവ രാജ്യേ മമ സര്വമാന്യഃ സമസ്തവിദ്യാനിരവദ്യബോധഃ
'നിനക്ക് എന്ത് ദു:ഖമാണുണ്ടായത്? കാരണം പറയൂ. മഹാനുഭാവാ, എന്റെ രാജ്യത്ത് നീയാണ് ഏറ്റവും ആദരിക്കപ്പെടുന്നത്; എല്ലാ വിദ്യകളിലും നിനക്ക് പൂർണ്ണമായ അറിവുണ്ട്.'
വിധൂതപാപഃ പരിതാപശൂന്യഃ കിമ് അന്യചേതാ ഇവ ലക്ഷ്യസേ ത്വമ് ജിതേയമ് ഉര്വീ വിജിതാ നരേന്ദ്രാ ഹര്ഷസ്യ ഹേതൌ മഹതീഹ ജാതേ
'നീ പാപരഹിതനും ദു:ഖരഹിതനുമാണ്; എന്നിട്ടും മനസ്സു മറ്റൊരിടത്താണെന്നപോലെ നീ കാണപ്പെടുന്നു. ഭൂമി ജയിച്ചിരിക്കുന്നു, രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കി, വലിയ സന്തോഷത്തിന് കാരണമുണ്ടായിരിക്കുന്നു.'
കിം ത്വം കൃശോ മേ വദ സത്യമ് ഏവ ദ്വിജാതിവര്യാതിമഹാനുഭാവ സംബോധ്യ ശര്യാതിമ് ഉവാച വിപ്രശ് ഛന്ദോമധുഃ പ്രേമമയീം പ്രിയോക്തിമ്
'എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് സത്യമായി പറയൂ.' അപ്പോൾ അതിമഹാനുഭാവനായ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ, പ്രേമപൂർണ്ണമായ വാക്കുകളിൽ ശര്യാതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ശൃണു ഭൂപാല മദ്വാക്യം ഭാര്യയാ യദ് ഉദീരിതമ് സ്ഥിതേ യാമേ വയം യാമോ യാമിനീ ചാര്ധഗാമിനീ
'രാജാവേ, എന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ: രാത്രി പകുതിയായപ്പോൾ ഞാൻ വീട്ടിൽ എത്തിയില്ല; അവൾ എന്റെ വരവിനായി കാത്തിരുന്നു.'
സ്വാമിനീ ചാസ്യ ദേഹസ്യ കാമിനീ മാം പ്രതീക്ഷതേ സ്മൃത്വാ തത് കാമിനീവാക്യം ശോഷം യാതി കലേവരമ് വികാരേ സ്മരസംജാതേ ജീവാതുര് നലിനാനനാ
'ഈ ശരീരത്തിന്റെ യജമാനിയായ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ എന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു; അവളുടെ വാക്കുകൾ ഓർത്തപ്പോൾ എന്റെ ശരീരം ക്ഷയിക്കുന്നു. പ്രേമത്തിന്റെ ഉണർവ് വന്നപ്പോൾ, കമലമുഖിയായ അവൾ ജീവൻ ആഗ്രഹിച്ച് ക്ഷയിച്ചു പോകുന്നു.'
വിഹസ്യ ചാബ്രവീദ് രാജാ പുരോധസമ് അരിംദമഃ
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച രാജാവ് ചിരിച്ചു കൊണ്ട് തന്റെ പുരോഹിതനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വം ഗുരുര് മമ മിത്രം ച കിമ് ആത്മാനം വിഡമ്ബസേ കിമ് അനേന മഹാപ്രാജ്ഞ മമ വാക്യേന മാനദ ക്ഷണവിധ്വംസിനി സുഖേ കാ നാമാസ്ഥാ മഹാത്മനാമ്
'നീ എന്റെ ഗുരുവും സുഹൃത്തുമാണ്; പിന്നെ എന്തിന് നീ സ്വയം പരിഹസിക്കുന്നു? മഹാപണ്ഡിതാ, എന്റെ വാക്കുകൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? മഹാത്മാക്കൾക്ക് ഒരു നിമിഷം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന സന്തോഷത്തിൽ എന്ത് ആശ്രയം?'
ഏതദ് ആകര്ണ്യ മതിമാന് മധുച്ഛന്ദാ വചോ ഽബ്രവീത്
ഇത് കേട്ട ശേഷം, ബുദ്ധിമാനായ മധുച്ഛന്ദാസ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യത്രാനുകൂല്യം ദംപത്യോസ് ത്രിവര്ഗസ് തത്ര വര്ധതേ ന ചേദം ദൂഷണം രാജന് ഭൂഷണം ചാതിമന്യതാമ്
ഭർത്താവിനും ഭാര്യയ്ക്കും തമ്മിൽ ഐക്യമുണ്ടായാൽ, ജീവിതത്തിലെ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളും വളരുന്നു; രാജാവേ, ഇത് ഒരു തെറ്റല്ല, മറിച്ച് വലിയ ഗുണമായാണ് കണക്കാക്കേണ്ടത്.
ആജഗാമ സ്വകം ദേശം മഹത്യാ സേനയാ വൃതഃ പരീക്ഷാര്ഥം ച തത്പ്രേമ പുര്യാം വാര്ത്താമ് അദീദിശത്
അവൻ വലിയ സൈന്യത്തോടൊപ്പം സ്വന്തം ദേശത്തേക്ക് തിരിച്ചു വന്നു; അവരുടെ സ്നേഹം പരീക്ഷിക്കാൻ നഗരത്തിൽ വാർത്ത പ്രചരിപ്പിച്ചു.
ദിശോ വിജേതും ശര്യാതൌ യാതേ രാക്ഷസപുംഗവഃ ഹത്വാ രസാതലം യാതോ രാജാനം സപുരോധസമ്
ശര്യാതി ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ രാജാവിനെയും പുരോഹിതനെയും കൊല്ലുകയും, പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്തു.
രാജ്ഞോ ഭാര്യാ നിശ്ചയായ പ്രവൃത്താ മുനിസത്തമ വാര്ത്താം ശ്രുത്വാ ദൂതമുഖാന് മധുച്ഛന്ദഃപ്രിയാ പുനഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, രാജാവിന്റെ ഭാര്യ ഉറപ്പു അറിയാൻ, ദൂതന്മാരുടെ വായിൽ നിന്ന് വാർത്ത കേട്ട ശേഷം, വീണ്ടും പ്രിയനായ മധുച്ഛന്ദാസിനെ സമീപിച്ചു.
തദൈവാഭൂദ് ഗതപ്രാണാ തദ് വിചിത്രമ് ഇവാഭവത് തസ്യാ വൃത്തം തു തേ ദൃഷ്ട്വാ ദൂതാ രാജ്ഞേ ന്യവേദയന്
അപ്പോഴുതന്നെ അവൾ ജീവൻ വിട്ടു; അതൊരു അത്ഭുതകരമായ സംഭവമായിരുന്നു. അവളുടെ അവസ്ഥ കണ്ട ദൂതന്മാർ രാജാവിനോട് വിവരം അറിയിച്ചു.
യത് കൃതം രാജപത്നീഭിഃ പ്രിയയാ ച പുരോധസഃ വിസ്മിതോ ദുഃഖിതോ രാജാ പുനര് ദൂതാന് അഭാഷത
രാജകുമാരിമാരും പുരോഹിതന്റെ പ്രിയയും ചെയ്തത് കണ്ട രാജാവ് അത്ഭുതത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ആകയാൽ വീണ്ടും ദൂതന്മാരോട് ചോദിച്ചു.
ശീഘ്രം ഗച്ഛന്തു ഹേ ദൂതാ ബ്രാഹ്മണ്യാ യത് കലേവരമ് രക്ഷന്തു വാര്ത്താം കുരുത രാജാഗന്താ പുരോധസാ
ദൂതന്മാരേ, ഉടൻ പോകൂ, ബ്രാഹ്മണിയുടെ ശരീരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കൂ; രാജാവും പുരോഹിതനും ഉടൻ വരും, അതിന്റെ വിവരം അറിയിക്കൂ.
ഇതി ചിന്താതുരേ രാജ്ഞി വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
രാജാവ് വലിയ ചിന്തയിൽ ആകുമ്പോൾ, ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു ശബ്ദം അവനോട് സംസാരിച്ചു.
വിധാസ്യത്യ് അഖിലം ഗങ്ഗാ രാജംസ് തവ സമീഹിതമ് സര്വാഭിഷങ്ഗശമനീ പാവനീ ഭുവി ഗൌതമീ
രാജാവേ, ഗംഗാ നദി നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റും; ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കുന്ന, വിശുദ്ധിയുള്ള ഗൗതമി നദി നിന്റെ മോഹം പൂർത്തിയാക്കും.
ഏതച് ഛ്രുത്വാ സ ശര്യാതിര് ഗൌതമീതടമ് ആശ്രിതഃ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ തര്പയിത്വാ പിതൄന് ദ്വിജാന്
ഇത് കേട്ട ശേഷം ശര്യാതി ഗൗതമി നദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ധനം നൽകി, പിതാക്കളെയും ദ്വിജന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
പുരോഹിതം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം പ്രേഷയിത്വാ ധനാന്വിതമ് അന്യത്ര തീര്ഥേ സാര്ഥേഷു ദാനം ദേഹി പ്രയത്നതഃ
അവൻ ധനസമ്പന്നനായ തന്റെ പുരോഹിതനായ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിൽ അയച്ചു, യാത്രക്കാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ദാനം ചെയ്യാൻ പറഞ്ഞു.