ദരിദ്രയാ ച സാ പ്രോക്താ സര്വേഭ്യോ ഹ്യ് അധികാ ഹ്യ് അഹമ് മുക്തിര് മദാശ്രിതാ നിത്യം ദരിദ്രൈവം വചോ ഽബ്രവീത്
ദാരിദ്ര്യം പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരിലും ഞാൻ മേലാണ്; മോക്ഷം എപ്പോഴും എന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ ദാരിദ്ര്യം പറഞ്ഞു.
കാമഃ ക്രോധശ് ച ലോഭശ് ച മദോ മാത്സര്യമ് ഏവ ച യത്രാഹമ് അസ്മി തത്രൈതേ ന തിഷ്ഠന്തി കദാചന
എനിക്ക് ഉള്ളിടത്ത്, ആഗ്രഹം, കോപം, ലോഭം, അഹങ്കാരം, അസൂയ എന്നിവ ഒരിക്കലും നിലനിൽക്കില്ല.
ന ഭയോദ്ഭൂതിര് ഉന്മാദ ഈര്ഷ്യാ ഉദ്ധതവൃത്തിതാ യത്രാഹമ് അസ്മി തത്രൈതേ ന തിഷ്ഠന്തി കദാചന
എനിക്ക് ഉള്ളിടത്ത്, ഭയം, ഭ്രാന്ത്, അസൂയ, അഹങ്കാരപൂർവമായ പെരുമാറ്റം എന്നിവ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
ദരിദ്രായാ വചഃ ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മീസ് താം പ്രത്യഭാഷത
ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ലക്ഷ്മി അവളോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അലംകൃതോ മയാ ജന്തുഃ സര്വോ ഭവതി പൂജിതഃ നിര്ധനഃ ശിവതുല്യോ ഽപി സര്വൈര് അപ്യ് അഭിഭൂയതേ
എന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവൻ എല്ലാവരുടെയും ആദരവും ലഭിക്കും; ദാരിദ്ര്യൻ ശിവനുപോലെയായാലും എല്ലാവരും അവനെ അവഗണിക്കും.
ദേഹീതി വചനദ്വാരാ ദേഹസ്ഥാഃ പഞ്ച ദേവതാഃ സദ്യോ നിര്ഗത്യ ഗച്ഛന്തി ധീശ്രീഹ്രീശാന്തികീര്തയഃ
'ദേഹം' എന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചാൽ, ദേഹത്തിൽ പാർക്കുന്ന ബുദ്ധി, ഐശ്വര്യം, ലജ്ജ, ശാന്തി, കീർത്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള അഞ്ചു ദേവതകളും ഉടനടി വിട്ടുപോകും.
താവദ് ഗുണാ ഗുരുത്വം ച യാവന് നാര്ഥയതേ പരമ് അര്ഥീ ചേത് പുരുഷോ ജാതഃ ക്വ ഗുണാഃ ക്വ ച ഗൌരവമ്
ഒരു മനുഷ്യൻ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കാത്തവരെ അവനിൽ ഗുണങ്ങളും മാനവും നിലനിൽക്കും; എന്നാൽ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവന്റെ ഗുണങ്ങളും മാനവും എവിടെയാണ്?
താവത് സര്വോത്തമോ ജന്തുസ് താവത് സര്വഗുണാലയഃ നമസ്യഃ സര്വലോകാനാം യാവന് നാര്ഥയതേ പരമ്
സമ്പത്ത് ആഗ്രഹിക്കാത്തവരെ, ആ ജീവി എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും ആസ്ഥാനവുമാണ്; എല്ലാ ലോകങ്ങളും അവനെ വന്ദിക്കും.
കഷ്ടമ് ഏതന് മഹാപാപം നിര്ധനത്വം ശരീരിണാമ് ന മാനയതി നോ വക്തി ന സ്പൃശത്യ് അധനം ജനഃ
ദാരിദ്ര്യം ദേഹമുള്ളവർക്കു വലിയ ദു:ഖവും മഹാപാപവുമാണ്; ദരിദ്രനെ ആരും ആദരിക്കുകയുമില്ല, സംസാരിക്കുകയുമില്ല, സ്പർശിക്കുകയുമില്ല.
അഹമ് ഏവ തതഃ ശ്രേഷ്ഠാ ദരിദ്രേ ശൃണു മേ വചഃ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠ; ദാരിദ്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു.
തല് ലക്ഷ്മീവചനം ശ്രുത്വാ ദരിദ്രാ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ലക്ഷ്മിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ദാരിദ്ര്യം മറുപടി പറഞ്ഞു.
വക്തും ന ലക്ഷ്മീര് ജ്യേഷ്ഠാഹമ് ഇതി വൈ ലജ്ജസേ മുഹുഃ പാപേഷു രമസേ നിത്യം വിഹായ പുരുഷോത്തമമ്
'ഞാനാണ് മുതിർന്നവൾ' എന്ന് പറയാൻ നീ എപ്പോഴും ലജ്ജിക്കുന്നു; നീ പാപങ്ങളിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവളാണ്, പരമപുരുഷനെ ഉപേക്ഷിച്ച്.
വിശ്വസ്തവഞ്ചകാ നിത്യം ഭവതീ ശ്ലാഘസേ കഥമ് സുഖം ന താദൃക് ത്വത്പ്രാപ്തൌ പശ്ചാത്താപോ യഥാ ഗുരുഃ
വിശ്വാസമുള്ളവരെ നീ എപ്പോഴും വഞ്ചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം നീ അതിനെക്കുറിച്ച് വളരെയധികം പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിന്നെ നേടുന്നതിൽ യാതൊരു സന്തോഷവും ഇല്ല, ഗുരുവിനെപ്പോലെ പിന്നീടു മാത്രം പശ്ചാത്താപം മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു.
ന തഥാ ജായതേ പുംസാം സുരയാ ദാരുണോ മദഃ ത്വത്സംനിധാനമാത്രേണ യഥാ വൈ വിദുഷാമ് അപി
മദ്യം കുടിച്ചാൽ പുരുഷന്മാർക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന മദം അത്ര കഠിനമല്ല, നീ അടുത്ത് വരുമ്പോൾ പോലും, പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിലും ഉണ്ടാകുന്ന അഹങ്കാരം അതിനേക്കാൾ ശക്തമാണ്.
സദൈവ രമസേ ലക്ഷ്മീഃ പ്രായസ് ത്വം പാപകാരിഷു അഹം വസാമി യോഗ്യേഷു ധര്മശീലേഷു സര്വദാ
ലക്ഷ്മി, നീ എപ്പോഴും പാപം ചെയ്യുന്നവരോടാണ് കൂടുതൽ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ഞാൻ സദാ യോഗ്യരായ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരോടാണ് വസിക്കുന്നത്.
ശിവവിഷ്ണ്വനുരക്തേഷു കൃതജ്ഞേഷു മഹത്സു ച സദാചാരേഷു ശാന്തേഷു ഗുരുസേവോദ്യതേഷു ച
ശിവനും വിഷ്ണുവിനും ഭക്തിയുള്ളവരോടും, കൃതജ്ഞരോടും, മഹാന്മാരോടും, നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരോടും, സമാധാനമുള്ളവരോടും, ഗുരുവിനെ സേവിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ളവരോടും ഞാൻ സദാ കൂടെയുണ്ട്.
സത്സു വിദ്വത്സു ശൂരേഷു കൃതബുദ്ധിഷു സാധുഷു നിവസാമി സദാ ലക്ഷ്മീസ് തസ്മാജ് ജ്യൈഷ്ഠ്യം മയി സ്ഥിതമ്
സദാ സന്മാർഗ്ഗികളോടും, പണ്ഡിതന്മാരോടും, ധൈര്യശാലികളോടും, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവരോടും, നല്ലവരോടും ഞാൻ വസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, ലക്ഷ്മി, മുതിർന്നത്വം എനിക്ക് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ബ്രാഹ്മണേഷു ശുചിഷ്മത്സു വ്രതചാരിഷു ഭിക്ഷുഷു നിര്ഭയേഷു വസിഷ്യാമി ലക്ഷ്മീസ് ത്വം ശൃണു തേ സ്ഥിതിമ്
ശുദ്ധരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും, വ്രതം പാലിക്കുന്നവരോടും, ഭിക്ഷാടന ജീവിതം നയിക്കുന്നവരോടും, ഭയമില്ലാത്തവരോടും ഞാൻ വസിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മി, നിന്റെ സ്ഥാനം നീ കേൾക്കു.
രാജവര്തിഷു പാപേഷു നിഷ്ഠുരേഷു ഖലേഷു ച പിശുനേഷു ച ലുബ്ധേഷു വികൃതേഷു ശഠേഷു ച
രാജാവിനോടു ചേർന്ന് ജീവിക്കുന്നവരോടും, പാപികളോടും, ക്രൂരരോടും, ദുഷ്ടരോടും, പിശുനരോടും, ലോഭികളോടും, വിചിത്രരോടും, വഞ്ചകരോടും നീ കൂടെയുണ്ട്.
അനാര്യേഷു കൃതഘ്നേഷു ധര്മഘാതിഷു സര്വദാ മിത്രദ്രോഹിഷ്വ് അനിഷ്ടേഷു ഭഗ്നചിത്തേഷു വര്തസേ
അനാര്യരോടും, കൃതഘ്നരോടും, ധർമ്മം ലംഘിക്കുന്നവരോടും, സ്നേഹിതരെ വഞ്ചിക്കുന്നവരോടും, ഇഷ്ടമില്ലാത്തവരോടും, മനസ്സുതകർന്നവരോടും നീ വസിക്കുന്നു.
ഏവം വിവദമാനേ തേ ജഗ്മതുര് മാമ് ഉഭേ അപി തയോര് വാക്യമ് ഉപശ്രുത്യ മയോക്തേ തേ ഉഭേ അപി
ഇങ്ങനെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും വാദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും എന്റെ അടുത്ത് വന്നു. നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടശേഷം, ഞാൻ നിങ്ങളോടു സംസാരിച്ചു.
മത്തഃ പൂര്വതരാ പൃഥ്വീ ആപഃ പൂര്വതരാസ് തതഃ സ്ത്രീണാം വിവാദം താ ഏവ സ്ത്രിയോ ജാനന്തി നേതരേ
എന്നേക്കാൾ പൂർവ്വം ഭൂമി ഉണ്ട്, ഭൂമിയേക്കാൾ പൂർവ്വം ജലം ഉണ്ട്. സ്ത്രീകളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമേ അറിയൂ, മറ്റാർക്കും അറിയില്ല.
വിശേഷതഃ പുനസ് താഭ്യഃ കമണ്ഡലുഭവാശ് ച യാഃ തത്രാപി ഗൌതമീ ദേവീ നിശ്ചയം കഥയിഷ്യതി
ജലപാത്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, ഗൗതമി ദേവി തന്നെയാണ് ഈ വിഷയത്തിൽ തീർച്ചയായി വിധി പറയുക.
സൈവ സര്വാര്തിസംഹര്ത്രീ സൈവ സംദേഹകര്തരീ തേ മദ്വാക്യാദ് ഭുവം ഗത്വാ ഭൂമ്യാ ച സഹിതേ അപി
അവൾ തന്നെയാണ് എല്ലാ ദുഃഖവും അകറ്റുന്നത്, അവളാണ് സംശയം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. എന്റെ കല്പനപ്രകാരം, നിങ്ങൾ അവളോടൊപ്പം ഭൂമിയിലേക്കു പോവുക.
അദ്ഭിശ് ച സഹിതാഃ സര്വാ ഗൌതമീം യയുര് ആപഗാമ് ഭൂമിര് ആപസ് തയോര് വാക്യം ഗൌതമ്യൈ ക്രമശഃ സ്ഫുടമ്
ജലങ്ങളോടൊപ്പം അവരൊക്കെയും ഗൗതമി നദിയിലേക്കു പോയി. ഭൂമിയും ജലവും തങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ തരംതോറായി ഗൗതമിക്ക് വ്യക്തമാക്കി.
സര്വം നിവേദയാമ് ആസുര് യഥാവൃത്തം പ്രണമ്യ താമ് ദരിദ്രായാശ് ച ലക്ഷ്മ്യാശ് ച വാക്യം മധ്യസ്ഥവത് തദാ
അവൾക്ക് നമസ്കരിച്ച്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം അവർ വിശദമായി പറഞ്ഞു. ദരിദ്രയും ലക്ഷ്മിയും പറഞ്ഞതെല്ലാം അവർ മധ്യസ്ഥരായി അവതരിപ്പിച്ചു.
ശൃണ്വത്സു ലോകപാലേഷു ശൃണ്വത്യാം ഭുവി നാരദ ശൃണ്വതീഷ്വ് അപ്സു സാ ഗങ്ഗാ ദരിദ്രാം വാക്യമ് അബ്രവീത് സംപ്രശസ്യ തഥാ ലക്ഷ്മീം ഗൌതമീ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ലോകപാലന്മാർ കേൾക്കുമ്പോഴും, നാരദനും ഭൂമിയും ജലങ്ങളും കേൾക്കുമ്പോഴും, അപ്പോൾ ഗംഗ ദരിദ്രയെ പ്രശംസിച്ച് അവളോട് സംസാരിച്ചു. പിന്നെ ഗൗതമി ലക്ഷ്മിയോട് വാക്ക് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മശ്രീശ് ച തപഃശ്രീശ് ച യജ്ഞശ്രീഃ കീര്തിസംജ്ഞിതാ ധനശ്രീശ് ച യശശ്രീശ് ച വിദ്യാ പ്രജ്ഞാ സരസ്വതീ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹത്വം, തപസ്സിന്റെ മഹത്വം, യാഗത്തിന്റെ മഹത്വം എന്നറിയപ്പെടുന്ന കീർത്തി, ധനത്തിന്റെ മഹത്വം, പ്രശസ്തിയുടെ മഹത്വം, ജ്ഞാനം, വിവേകം, സരസ്വതി—
ഭുക്തിശ്രീശ് ചാഥ മുക്തിശ് ച സ്മൃതിര് ലജ്ജാ ധൃതിഃ ക്ഷമാ സിദ്ധിസ് തുഷ്ടിസ് തഥാ പുഷ്ടിഃ ശാന്തിര് ആപസ് തഥാ മഹീ
ഭോഗത്തിന്റെ മഹത്വം, മോക്ഷം, ഓർമ്മ, ലജ്ജ, ധൈര്യം, ക്ഷമ, സിദ്ധി, സംതൃപ്തി, പോഷണം, സമാധാനം, ജലങ്ങൾ, ഭൂമി—
അഹംശക്തിര് അഥൌഷധ്യഃ ശ്രുതിഃ ശുദ്ധിര് വിഭാവരീ ദ്യൌര് ജ്യോത്സ്നാ ആശിഷഃ സ്വസ്തിര് വ്യാപ്തിര് മായാ ഉഷാ ശിവാ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ ശക്തി, ഔഷധങ്ങൾ, വെളിപ്പാട്, ശുദ്ധി, രാത്രി, ആകാശം, ജ്യോത്സ്ന, അനുഗ്രഹങ്ങൾ, ക്ഷേമം, വ്യാപനം, മായ, ഉഷ, ശുഭം—