തതോ ഽപരാഹ്ണസമയേ വിഷ്ണുഃ പ്രാഹ സ മൌദ്ഗലിമ് യാഹി വത്സ സ്വഭവനം ശ്രാന്തോ ഽസീതി പുനഃ പുനഃ
അതിനുശേഷം, അപരാഹ്ണ സമയത്ത്, വിഷ്ണു മൗദ്ഗല്യനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'മകനേ, നീ വീട്ടിലേക്ക് പോവൂ; നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏവമ് ഉക്തഃ സ ദേവേന വിഷ്ണുനാ യാതി സ ദ്വിജഃ ജഗത്പ്രഭുസ് തതോ യാതി ദേവൈര് യുക്തഃ സ്വമന്ദിരമ്
ദേവനായ വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ആ ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്കു പോയി; പിന്നെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ തന്റെ സ്വമന്ദിരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
മൌദ്ഗല്യോ ഽപി തഥാഭ്യേത്യ കിംചിദ് ആദായ നിത്യശഃ സ്വമ് ഏവ ഭവനം വിദ്വാന് ഭാര്യായൈ സ്വാര്ജിതം ധനമ്
മൗദ്ഗല്യനും പതിവുപോലെ കുറെ സാധനങ്ങൾ എടുത്തു വീട്ടിലെത്തി, സ്വന്തമായി സമ്പാദിച്ച ധനം ഭാര്യയ്ക്ക് നൽകി.
ദദാതി സ മഹാവിഷ്ണുചരണാബ്ജപരായണഃ മൌദ്ഗല്യസ്യ പ്രിയാ സാപി പതിവ്രതപരായണാ
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള മൗദ്ഗല്യൻ അത് നൽകുന്നു; ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യ അത് സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
ശാകം മൂലം ഫലം വാപി ഭര്ത്രാനീതം തു യത്നതഃ സുസംസ്കൃത്യാപ്യ് അതിഥീനാം ബാലാനാം ഭര്തുര് ഏവ ച
ഭർത്താവ് പരിശ്രമിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന ശാകം, കിഴങ്ങ്, പഴം എന്നിവ അവൾ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ അതിഥികൾക്കും കുട്ടികൾക്കും ഭർത്താവിനും തയ്യാറാക്കി നൽകുന്നു.
ദത്ത്വാ തു ഭോജനം തേഭ്യഃ പശ്ചാദ് ഭുങ്ക്തേ യതവ്രതാ ഭുക്തവത്സ്വ് അഥ സര്വേഷു രാത്രൌ നിത്യം സ മൌദ്ഗലിഃ
അവർക്കെല്ലാവർക്കും ഭക്ഷണം നൽകി, വ്രതശീലയായ അവൾ പിന്നീടാണ് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്; എല്ലാവരും കഴിച്ചശേഷം, മൗദ്ഗല്യൻ എന്നും രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
വിഷ്ണോഃ ശ്രുതാഃ കഥാശ് ചിത്രാസ് തേഭ്യോ വക്ത്യ് അഥ ഹര്ഷിതഃ ഏവം ബഹുതിഥേ കാലേ വ്യതീതേ ചാതിവിസ്മിതാ മൌദ്ഗല്യസ്യ രഹോ ഭാര്യാ ഭര്താരം വാക്യമ് അബ്രവീത്
വിഷ്ണുവിന്റെ അത്ഭുതകഥകൾ അവൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാവർക്കും പറയുന്നു; ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ട മൗദ്ഗല്യന്റെ ഭാര്യ ഒറ്റയ്ക്ക് ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
യദി തേ വിഷ്ണുര് അഭ്യേതി സമീപം ത്രിദശാര്ചിതഃ തഥാപി കഷ്ടമ് അസ്മാകം കസ്മാദ് ഇതി ജഗത്പ്രഭുമ്
ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന വിഷ്ണു നിന്റെ അടുത്ത് വരുമ്പോഴും, എങ്ങനെ നമ്മുക്ക് ഇത്രയും കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു എന്ന് ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനോട് അവൾ ചോദിച്ചു.
തത് പൃച്ഛ ത്വം മഹാപ്രാജ്ഞ യദാസൌ വിഷ്ണുര് ഏതി ച യസ്മിംശ് ച സ്മൃതമാത്രേ തു ജരാജന്മരുജോ മൃതിഃ നാശം യാന്തി കുതോ ദൃഷ്ടേ തസ്മാത് പൃച്ഛ ജഗത്പതിമ്
നീ മഹാപണ്ഡിതനല്ലേ, വിഷ്ണു വരുമ്പോഴും, അവനെ ഓർക്കുമ്പോൾ മാത്രം വൃദ്ധാവസ്ഥയും ജനനവും വേദനയും മരണവും ഇല്ലാതാവുമ്പോൾ, നേരിൽ കണ്ടാൽ അങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട് സംഭവിക്കില്ലെന്ന് ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനോട് നീ ചോദിക്കണം.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രിയാവാക്യാന് മൌദ്ഗല്യോ നിത്യവദ് ധരിമ് പൂജയിത്വാ വിനീതശ് ച പപ്രച്ഛ സ കൃതാഞ്ജലിഃ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, പതിവുപോലെ ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, വിനയത്തോടെ കയ്യുകൂടി മൗദ്ഗല്യൻ ചോദിച്ചു.
ത്വയി സ്മൃതേ ജഗന്നാഥ ശോകദാരിദ്ര്യദുഷ്കൃതമ് നാശം യാതി വിപത്തിര് മേ ത്വയി ദൃഷ്ടേ കഥം സ്ഥിതാ
ലോകനാഥനേ, നിന്നെ ഓർക്കുമ്പോൾ ദു:ഖവും ദാരിദ്ര്യവും ദുർഭാഗ്യവും നശിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്നെ നേരിൽ കണ്ടിട്ടും എനിക്ക് ദുർഘടങ്ങൾ എങ്ങനെ തുടരുന്നു?
സ്വകൃതം ഭുജ്യതേ ഭൂതൈഃ സര്വൈഃ സര്വത്ര സര്വദാ ന കോപി കസ്യചിത് കിംചിത് കരോത്യ് അത്ര ഹിതാഹിതേ
ആൾ ചെയ്തതെല്ലാം എല്ലാ ജീവികളും എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും; മറ്റൊരാള്ക്ക് ആരും നല്ലതോ ചീത്തയോ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
യാദൃശം ചോപ്യതേ ബീജം ഫലം ഭവതി താദൃശമ് രസാലഃ സ്യാന് ന നിമ്ബസ്യ ബീജാജ് ജാത്വ് അപി കുത്രചിത്
എന്ത് വിത്ത് വിതച്ചാലോ അതുതന്നെ ഫലം ലഭിക്കും; മാവിന്റെ വിത്തിൽ നിന്നു കയ്പ്പുള്ള അരയാൽ ഒരിക്കലും എവിടെയും ഉണ്ടാകില്ല.
ന കൃതാ ഗൌതമീസേവാ നാര്ചിതൌ ഹരിശംകരൌ ന ദത്തം യൈശ് ച വിപ്രേഭ്യസ് തേ കഥം ഭാജനം ശ്രിയഃ
ഗൗതമീ നദിയെ സേവിക്കാതവരും ഹരിയും ശങ്കരനെയും പൂജിക്കാതവരും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യാതവരും എങ്ങനെ ഐശ്വര്യത്തിന് അർഹരാകും?
ത്വയാ ന ദത്തം കിംചിച് ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ മമാപി ച യദ് ദീയതേ തദ് ഏവേഹ പരസ്മിംശ് ചോപതിഷ്ഠതി
നീയും ഞാനും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഒന്നും നൽകിയിട്ടില്ല; ഇവിടെ എന്ത് നൽകിയാലോ അതുതന്നെ ഈ ലോകത്തും മറ്റുലോകത്തും നിലനിൽക്കും.
മൃദ്ഭിര് വാര്ഭിഃ കുശൈര് മന്ത്രൈഃ ശുചികര്മ സദൈവ യത് കരോതി തസ്മാത് പൂതാത്മാ ശരീരസ്യ ച ശോഷണാത്
മണ്ണുകൊണ്ടും വെള്ളംകൊണ്ടും ദർഭകൊണ്ടും മന്ത്രങ്ങളാൽ ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ, ശരീരം ക്ഷയിച്ചാലും ശുദ്ധാത്മാവായവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.
വിനാ ദാനേന ന ക്വാപി ഭോഗാവാപ്തിര് നൃണാം ഭവേത് സത്കര്മാചരണാച് ഛുദ്ധോ വിരക്തഃ സ്യാത് തതോ നരഃ
ദാനം ഇല്ലാതെ മനുഷ്യന് എവിടെയും ആസ്വാദനം ലഭിക്കില്ല; നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുമ്പോൾ മനസ്സു ശുദ്ധിയും വിരക്തിയും ഉണ്ടാകും, അങ്ങനെ മനുഷ്യൻ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
തതോ ഽപ്രതിഹതജ്ഞാനോ ജീവന്മുക്തസ് തതോ ഭവേത് സര്വേഷാം സുലഭാ മുക്തിര് മദ്ഭക്ത്യാ ചേഹ പൂര്തതഃ
അതിനുശേഷം, അറിവ് തടസ്സമില്ലാതെ വരുമ്പോൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും; എല്ലാവർക്കും എളുപ്പത്തിൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത് എന്റെ ഭക്തിയിലൂടെയും ഇവിടെ ദാനത്തിലൂടെയും ആണ്.
ഭുക്തിര് ദാനാദിനാ സര്വഭൂതദുഃഖനിബര്ഹണാത് അഥവാ ലപ്സ്യസേ മുക്തിം ഭക്ത്യാ ഭുക്തിം ന ലപ്സ്യസേ
ദാനം പോലുള്ള പ്രവർത്തികളാൽ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ദു:ഖം നീക്കുമ്പോൾ ആസ്വാദനം ലഭിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും, ആസ്വാദനം ലഭിക്കില്ല.
ഭക്ത്യാ മുക്തിഃ കഥം ഭൂയാദ് ഭുക്തേര് മുക്തിഃ സുദുര്ലഭാ ജാതാ ചേദ് ദേഹിനാം മുക്തിഃ കിമ് അന്യേന പ്രയോജനമ്
ഭക്തിയാൽ എങ്ങനെ മോക്ഷം ലഭിക്കും? ആസ്വാദനത്തിലൂടെ മോക്ഷം വളരെ അപൂർവം; ശരീരമുള്ളവർക്കു മോക്ഷം ലഭിച്ചാൽ പിന്നെ മറ്റെന്തിനാണ് ആവശ്യം?
ഭക്ത്യാ മുക്തിഃ സര്വപൂജ്യാ താമ് ഇച്ഛേയം ജഗന്മയ
ഭക്തിയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മോക്ഷം എല്ലാവരും ആദരിക്കുന്നതാണ്; ലോകത്തിന്റെ സാരമായ ഞാനത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതദ് ഏവാന്തരം ബ്രഹ്മന് ദീയതേ മാമ് അനുസ്മരന് ബ്രാഹ്മണായാഥവാര്ഥിഭ്യസ് തദ് ഏവാക്ഷയതാം വ്രജേത്
ബ്രഹ്മനേ, ഈ രഹസ്യം തന്നെയാണ് നൽകുന്നത്: എന്നെ ഓർക്കുന്നവർക്ക്, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും ഇത് തന്നാൽ അതു നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കും.
മാമ് അധ്യാത്വാഥ യദ് ദദ്യാത് തത് തന്മാത്രഫലപ്രദമ് തത് പുനര് ദത്തമ് ഏവേഹ ന ഭോഗായാത്ര കല്പതേ
എന്നെ ധ്യാനിച്ച് എന്ത് നൽകിയാലും അതിന് അതിന്റെ ഫലം മാത്രം ലഭിക്കും; ഇവിടെ നൽകിയതൊന്നും ആസ്വാദനത്തിനായി അല്ല.
തസ്മാദ് ദേഹി മഹാബുദ്ധേ ഭോജ്യം കിംചിന് മമ ധ്രുവമ് അഥവാ വിപ്രമുഖ്യായ ഗൌതമീതീരമ് ആശ്രിതഃ
അതിനാൽ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, എനിക്ക് കുറച്ച് ഭക്ഷണം കൊടുക്കൂ, അല്ലെങ്കിൽ ഗൗതമിയുടെ തീരത്ത് അഭയം പ്രാപിച്ച പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന് കൊടുക്കൂ.
മൌദ്ഗല്യഃ പ്രാഹ തം വിഷ്ണും ദേയം മമ ന വിദ്യതേ നാന്യത് കിംചന ദേഹാദി യത് തത് ത്വയി സമര്പിതമ്
മൗദ്ഗല്യൻ വിഷ്ണുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് നൽകാൻ ഒന്നുമില്ല; ശരീരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതൊക്കെയും ഞാൻ നേരത്തെ തന്നെ നിനക്കു സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.'
തതോ വിഷ്ണുര് ഗരുത്മന്തം പ്രാഹ ശീഘ്രം ജഗത്പതിഃ ഇഹാനയസ്വ കണിശം മമായം ചാര്പയിഷ്യതി
അതിനുശേഷം ലോകനാഥനായ വിഷ്ണു ഗരുഡനോട് പറഞ്ഞു: 'വേഗത്തിൽ കണിശനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അവൻ ഇത് എനിക്ക് സമർപ്പിക്കും.'
തതോ യോഗ്യാന് അയം ഭോഗാന് പ്രാപ്സ്യതേ മനസഃ പ്രിയാന് ആകര്ണ്യ സ്വാമിനാദിഷ്ടം തഥാ ചക്രേ സ പക്ഷിരാട്
അതിനുശേഷം അവൻ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ യോഗ്യമായ ആസ്വാദ്യങ്ങൾ നേടും; സ്വാമിയുടെ കല്പന കേട്ട പക്ഷിരാജാവ് അതുപോലെ ചെയ്തു.
വിഷ്ണുഹസ്തേ കണാന് പ്രാദാത് സ മൌദ്ഗല്യോ യതവ്രതഃ ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ വിഷ്ണുര് വിശ്വകര്മാണമ് അബ്രവീത്
മൗദ്ഗല്യൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ കൈയിൽ ധാന്യങ്ങൾ നൽകി; അതിനിടയിൽ വിഷ്ണു വിശ്വകർമ്മനോട് പറഞ്ഞു.
യാവച് ചാസ്യ കുലേ സപ്ത പുരുഷാസ് താവദ് ഏവ തു ഭവിതാരോ മഹാബുദ്ധേ താവത് കാമാ മനീഷിതാഃ ഗാവോ ഹിരണ്യം ധാന്യാനി വസ്ത്രാണ്യ് ആഭരണാനി ച
അവന്റെ കുടുംബത്തിൽ ഏഴു പേർ ഉണ്ടാകുന്നവരെ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, അവർ നിലനിൽക്കും; ആ കാലം മുഴുവൻ ആഗ്രഹിച്ച ആനന്ദങ്ങൾ — പശുക്കൾ, പൊന്നു, ധാന്യങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ — അവർക്കു ലഭിക്കും.
യച് ച കിംചിന് മനഃപ്രീത്യൈ ലോകേ ഭവതി ഭൂഷണമ് തത് സര്വമ് ആപ മൌദ്ഗല്യോ വിഷ്ണുഗങ്ഗാപ്രഭാവതഃ
ലോകത്തിൽ മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന ആഭരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയോ അതൊക്കെയും, വിഷ്ണുവിന്റെയും ഗംഗയുടെ ശക്തിയാലാണ് മൗദ്ഗല്യൻ നേടിയത്.