തതഃ സാ വിഹ്വലാ ഭൂത്വാ നദീഭാവമ് ഉപാഗതാ തദ് ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭീതസ് താമ് അബ്രവമ് അഹം തദാ
അപ്പോൾ അവൾ അതിയായി വിഷണ്ണയായി ഒരു നദിയായി മാറി. അത് കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അത്ഭുതവും ഭയവും തോന്നി. അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോടു പറഞ്ഞു.
യസ്മാദ് അസത്യമ് ഉക്താസി ബ്രഹ്മവാചി സ്ഥിതാ സതീ തസ്മാദ് അദൃശ്യാ ത്വം ഭൂയാഃ പാപരൂപാസ്യ് അസംശയമ്
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് നിലനിർത്തുമ്പോൾ തന്നെ അസത്യമായത് പറഞ്ഞതിനാൽ, നീ ഇനി കാണാനാകാത്തതും പാപരൂപവും ആകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏതച് ഛാപം വിദിത്വാ തു തൌ ദേവൌ പ്രണതാ തദാ വിശാപത്വം പ്രാര്ഥയന്തീ തുഷ്ടാവ ച പുനഃ പുനഃ
ഈ ശാപം അറിഞ്ഞു ആ രണ്ടു ദേവതകളും അപ്പോൾ വണങ്ങി, ശാപമോചനത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ സ്തുതിച്ചു.
തതസ് തുഷ്ടൌ ദേവദേവൌ പ്രാര്ഥിതൌ ത്രിദശാര്ചിതൌ പ്രീത്യാ ഹരിഹരാവ് ഏവം വാചം വാചമ് അഥോചതുഃ
അപ്പോൾ ദേവതകളുടെ ദേവന്മാരായ ഹരിയും ഹരിയും, അമരന്മാർ ആരാധിച്ചവരും, സന്തോഷത്തോടെ അപേക്ഷ കേട്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗങ്ഗയാ സംഗതാ ഭദ്രേ യദാ ത്വം ലോകപാവനീ തദാ പുനര് വപുസ് തേ സ്യാത് പവിത്രം ഹി സുശോഭനേ
ശുഭയുള്ളവളേ, നീ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയുമായി ഒന്നിച്ചാൽ, അപ്പോൾ നിന്റെ രൂപം വീണ്ടും ശുദ്ധവും ഭാസുരവുമായതായിരിക്കും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സാപി ദേവീ ഗങ്ഗയാ സംഗതാഭവത് ഭാഗീരഥീ ഗൌതമീ ച തതശ് ചാപി സ്വകം വപുഃ
അവൾ 'അതെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച് ഗംഗയുമായി ഒന്നായി. ഭാഗീരഥിയും ഗൗതമിയും പിന്നെ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം ലഭിച്ചു.
ദേവീ സാ വ്യഗമദ് ബ്രഹ്മന് ദേവാനാമ് അപി ദുര്ലഭമ് ഗൌതമ്യാം സൈവ വിഖ്യാതാ നാമ്നാ വാണീതി പുണ്യദാ
ബ്രഹ്മനേ, ആ ദേവി ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായത് കൈവരിച്ചു. ഗൗതമിയിൽ അവൾ 'വാണി' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയും പുണ്യദായിനിയുമാണ്.
ഭാഗീരഥ്യാം സൈവ ദേവീ സരസ്വത്യ് അഭിധീയതേ ഉഭയത്രാപി വിഖ്യാതഃ സംഗമോ ലോകപൂജിതഃ
ഭാഗീരഥിയിൽ ആ ദേവിയെ സരസ്വതി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇരുവശത്തും ആ സംഗമം ലോകം ആരാധിക്കുന്നതും പ്രശസ്തവുമാണ്.
സരസ്വതീസംഗമശ് ച വാണീസംഗമ ഏവ ച ഗൌതമ്യാ സംഗതാ ദേവീ വാണീ വാചാ സരസ്വതീ
സരസ്വതീസംഗമവും വാണീസംഗമവും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ വാണി ദേവി, വാക്കിൽ സരസ്വതിയായവൾ, ഗൗതമിയുമായി ഒന്നിക്കുന്നു.
സര്വത്ര പൂജിതം തീര്ഥം തത്ര വാചാ ശിവം പ്രഭുമ് ദേവേശ്വരം പൂജയിത്വാ വിശാപമ് അഗമദ് യതഃ
എവിടെയും ആ തീർത്ഥം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ വാക്കിന്റെ പ്രഭുവായ ശിവനെ ആരാധിച്ച് ശാപം നീങ്ങി.
ബ്രഹ്മാ വിധൂയ വാഗ്ദൌഷ്ട്യം സ്വം ച ധാമാഗമത് പുനഃ തസ്മാത് തത്ര ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്നാത്വാ തത്ര ച സംഗമേ
ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാക്കിന്റെ പാപം അകറ്റി വീണ്ടും തന്റെ സ്വസ്ഥലത്ത് എത്തി. അതിനാൽ അവിടെ ശുദ്ധനായ് ആ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
വാഗീശ്വരം തതോ ദൃഷ്ട്വാ താവതാ മുക്തിമ് ആപ്നുയാത് ദാനഹോമാദികം കിംചിദ് ഉപവാസാദികാം ക്രിയാമ്
അവിടെ വാഗീശ്വരനെ കണ്ടാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ദാനം, ഹോമം, ഉപവാസം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ വേണ്ടതില്ല.
യഃ കുര്യാത് സംഗമേ പുണ്യേ സംസാരേ ന ഭവേത് പുനഃ ഏകോനവിംശതിശതം തീര്ഥാനാം തീരയോര് ദ്വയോഃ നാനാജന്മാര്ജിതാശേഷപാപക്ഷയവിധായിനാമ്
ആ പുണ്യസംഗമത്തിൽ ആരെങ്കിലും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അവൻ വീണ്ടും ജന്മം എടുക്കേണ്ടി വരില്ല. ആ രണ്ടു തീരങ്ങളിലും ഒന്നു നൂറി പത്തൊമ്പത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവ പല ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തത്ര വൃത്തമ് ഇദം ശൃണു മൌദ്ഗല്യ ഇതി വിഖ്യാതോ മുദ്ഗലസ്യ സുതോ ഋഷിഃ
അവിടെ വിഷ്ണുതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യം കേൾക്കൂ. മൗദ്ഗല്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, മുദ്ഗലന്റെ മകനായ ഒരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ ഭാര്യാ തു ജാബാലാ നാമ്നാ ഖ്യാതാ സുപുത്രിണീ പിതാ ഋഷിസ് തഥാ വൃദ്ധോ മുദ്ഗലോ ലോകവിശ്രുതഃ
അവന്റെ ഭാര്യ ജാബാല എന്നായിരുന്നു, നല്ല മക്കളുള്ളവളായി പ്രശസ്തയായിരുന്നു. അവളുടെ അച്ഛനും ഒരു ഋഷിയായിരുന്നു, വൃദ്ധനും ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനുമായ മുദ്ഗലൻ.
തസ്യ ഭാര്യാ തഥാ ഖ്യാതാ നാമ്നാ ഭാഗീരഥീ ശുഭാ സ മൌദ്ഗല്യഃ പ്രാതര് ഏവ ഗങ്ഗാം സ്നാതി യതവ്രതഃ
അവളുടെ പേരും ഭാഗീരഥി എന്നായിരുന്നു, ശുഭമായതും. ആ മൗദ്ഗല്യൻ പ്രതിദിനം ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിത്യമ് ഏവ ത്വ് ഇദം കര്മ തസ്യാസീന് മുനിസത്തമ ഗങ്ഗാതീരേ കുശൈര് മൃദ്ഭിഃ ശമീപുഷ്പൈര് അഹര്നിശമ്
മഹർഷേ, അവന്റെ ഈ ആചാരം എല്ലായ്പ്പോഴും തുടർന്നു. ഗംഗയുടെ തീരത്ത് കുശ, മണ്ണ്, ശമീപൂവ് എന്നിവ കൊണ്ട്, പകലും രാത്രിയും അവൻ പൂജ നടത്തി.
ഗുരൂദിതേന മാര്ഗേണ സ്വമാനസസരോരുഹേ ആവാഹനം നിത്യമ് ഏവ വിഷ്ണോശ് ചക്രേ സ മൌദ്ഗലിഃ
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ കമലത്തിൽ, മൗദ്ഗല്യൻ പ്രതിദിനം വിഷ്ണുവിനെ ആഹ്വാനിച്ചു.
തേനാഹൂതസ് ത്വരന്ന് ഏതി ലക്ഷ്മീഭര്താ ജഗത്പതിഃ വൈനതേയമ് അഥാരുഹ്യ ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ
അവന് വിളിച്ചപോള്, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവും ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനുമായ മഹാവിഷ്ണു, വൈനതേയനായ ഗരുഡനിൽ കയറി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വഹിച്ച്, അതിവേഗം അവിടെ എത്തുന്നു.
പൂജിതസ് തേന ഋഷിണാ സ മൌദ്ഗല്യേന യത്നതഃ പ്രബ്രൂതേ ച കഥാശ് ചിത്രാ മൌദ്ഗല്യായ ജഗത്പ്രഭുഃ
മൗദ്ഗല്യൻ എന്ന ഋഷി വലിയ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചപ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ അത്ഭുതകരമായ കഥകൾ മൗദ്ഗല്യനോട് പറയുന്നു.
തതോ ഽപരാഹ്ണസമയേ വിഷ്ണുഃ പ്രാഹ സ മൌദ്ഗലിമ് യാഹി വത്സ സ്വഭവനം ശ്രാന്തോ ഽസീതി പുനഃ പുനഃ
അതിനുശേഷം, അപരാഹ്ണ സമയത്ത്, വിഷ്ണു മൗദ്ഗല്യനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'മകനേ, നീ വീട്ടിലേക്ക് പോവൂ; നീ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഏവമ് ഉക്തഃ സ ദേവേന വിഷ്ണുനാ യാതി സ ദ്വിജഃ ജഗത്പ്രഭുസ് തതോ യാതി ദേവൈര് യുക്തഃ സ്വമന്ദിരമ്
ദേവനായ വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ആ ദ്വിജൻ വീട്ടിലേക്കു പോയി; പിന്നെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ തന്റെ സ്വമന്ദിരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
മൌദ്ഗല്യോ ഽപി തഥാഭ്യേത്യ കിംചിദ് ആദായ നിത്യശഃ സ്വമ് ഏവ ഭവനം വിദ്വാന് ഭാര്യായൈ സ്വാര്ജിതം ധനമ്
മൗദ്ഗല്യനും പതിവുപോലെ കുറെ സാധനങ്ങൾ എടുത്തു വീട്ടിലെത്തി, സ്വന്തമായി സമ്പാദിച്ച ധനം ഭാര്യയ്ക്ക് നൽകി.
ദദാതി സ മഹാവിഷ്ണുചരണാബ്ജപരായണഃ മൌദ്ഗല്യസ്യ പ്രിയാ സാപി പതിവ്രതപരായണാ
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള മൗദ്ഗല്യൻ അത് നൽകുന്നു; ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യ അത് സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
ശാകം മൂലം ഫലം വാപി ഭര്ത്രാനീതം തു യത്നതഃ സുസംസ്കൃത്യാപ്യ് അതിഥീനാം ബാലാനാം ഭര്തുര് ഏവ ച
ഭർത്താവ് പരിശ്രമിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന ശാകം, കിഴങ്ങ്, പഴം എന്നിവ അവൾ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ അതിഥികൾക്കും കുട്ടികൾക്കും ഭർത്താവിനും തയ്യാറാക്കി നൽകുന്നു.
ദത്ത്വാ തു ഭോജനം തേഭ്യഃ പശ്ചാദ് ഭുങ്ക്തേ യതവ്രതാ ഭുക്തവത്സ്വ് അഥ സര്വേഷു രാത്രൌ നിത്യം സ മൌദ്ഗലിഃ
അവർക്കെല്ലാവർക്കും ഭക്ഷണം നൽകി, വ്രതശീലയായ അവൾ പിന്നീടാണ് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്; എല്ലാവരും കഴിച്ചശേഷം, മൗദ്ഗല്യൻ എന്നും രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
വിഷ്ണോഃ ശ്രുതാഃ കഥാശ് ചിത്രാസ് തേഭ്യോ വക്ത്യ് അഥ ഹര്ഷിതഃ ഏവം ബഹുതിഥേ കാലേ വ്യതീതേ ചാതിവിസ്മിതാ മൌദ്ഗല്യസ്യ രഹോ ഭാര്യാ ഭര്താരം വാക്യമ് അബ്രവീത്
വിഷ്ണുവിന്റെ അത്ഭുതകഥകൾ അവൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാവർക്കും പറയുന്നു; ഇങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ട മൗദ്ഗല്യന്റെ ഭാര്യ ഒറ്റയ്ക്ക് ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
യദി തേ വിഷ്ണുര് അഭ്യേതി സമീപം ത്രിദശാര്ചിതഃ തഥാപി കഷ്ടമ് അസ്മാകം കസ്മാദ് ഇതി ജഗത്പ്രഭുമ്
ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന വിഷ്ണു നിന്റെ അടുത്ത് വരുമ്പോഴും, എങ്ങനെ നമ്മുക്ക് ഇത്രയും കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു എന്ന് ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനോട് അവൾ ചോദിച്ചു.
തത് പൃച്ഛ ത്വം മഹാപ്രാജ്ഞ യദാസൌ വിഷ്ണുര് ഏതി ച യസ്മിംശ് ച സ്മൃതമാത്രേ തു ജരാജന്മരുജോ മൃതിഃ നാശം യാന്തി കുതോ ദൃഷ്ടേ തസ്മാത് പൃച്ഛ ജഗത്പതിമ്
നീ മഹാപണ്ഡിതനല്ലേ, വിഷ്ണു വരുമ്പോഴും, അവനെ ഓർക്കുമ്പോൾ മാത്രം വൃദ്ധാവസ്ഥയും ജനനവും വേദനയും മരണവും ഇല്ലാതാവുമ്പോൾ, നേരിൽ കണ്ടാൽ അങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട് സംഭവിക്കില്ലെന്ന് ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനോട് നീ ചോദിക്കണം.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രിയാവാക്യാന് മൌദ്ഗല്യോ നിത്യവദ് ധരിമ് പൂജയിത്വാ വിനീതശ് ച പപ്രച്ഛ സ കൃതാഞ്ജലിഃ
'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ്, പതിവുപോലെ ഹരിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, വിനയത്തോടെ കയ്യുകൂടി മൗദ്ഗല്യൻ ചോദിച്ചു.