സ തു ജ്യേഷ്ഠോ ഭവേത് തസ്മാന് മാ വാദം കര്തുമ് അര്ഹഥഃ തദ്വാക്യാദ് വിഷ്ണുര് അഗമദ് അധോ ഽഹം ചോര്ധ്വമ് ഏവ ച
'അവനാണ് മൂത്തവന്; അതിനാല് നിങ്ങള് തമ്മില് വാദിക്കേണ്ട.' അങ്ങനെ വാണി പറഞ്ഞതോടെ, വിഷ്ണു താഴോട്ടും ഞാന് മേലോട്ടും പോയി.
തതോ വിഷ്ണുഃ ശീഘ്രമ് ഏത്യ ജ്യോതിഃപാര്ശ്വ ഉപാവിശത് അപ്രാപ്യാന്തമ് അഹം പ്രായാം ദൂരാദ് ദൂരതരം മുനേ
പിന്നീട് വിഷ്ണു വേഗത്തില് ചെന്നു പ്രകാശത്തിന്റെ പക്കല് ഇരുന്നു. അതിന്റെ അറ്റം കാണാന് കഴിയാതെ ഞാന് ദൂരത്തേക്കു ദൂരത്തേക്ക് പോയി, മഹർഷേ.
തതഃ ശ്രാന്തോ നിവൃത്തോ ഽഹം ദ്രഷ്ടുമ് ഈശം തു തം പ്രഭുമ് തദൈവം മമ ധീര് ആസീദ് ദൃഷ്ടശ് ചാന്തോ മയാ ഭൃശമ്
ശേഷം ഞാന് ക്ഷീണിച്ചു തിരിച്ചു വന്നു, ആ പ്രഭുവിനെ കാണാന് കഴിയാതെ. എന്നിരുന്നാലും എന്റെ മനസ്സില് ഞാന് അതിന്റെ അറ്റം കണ്ടുവെന്ന് കരുതി.
അസ്യ ദേവസ്യ തദ് വിഷ്ണോര് മമ ജ്യൈഷ്ഠ്യം സ്ഫുടം ഭവേത് പുനശ് ചാപി മമ ത്വ് ഏവം മതിര് ആസീന് മഹാമതേ
'ഇങ്ങനെ ഈ ദേവനായ വിഷ്ണുവിനെക്കാള് എനിക്ക് മൂത്തത്വം ഉറപ്പാണ്.' വീണ്ടും, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഇങ്ങനെയാണ് എന്റെ മനസ്സില് തോന്നിയത്.
സത്യൈര് വക്ത്രൈഃ കഥം വക്ഷ്യേ പീഡിതോ ഽപ്യ് അനൃതം വചഃ നാനാവിധേഷു പാപേഷു നാനൃതാത് പാതകം പരമ്
സത്യവാദിയായ വായിലൂടെ എങ്ങനെ ഞാന് കള്ളം പറയാം, ബലാത്കാരമായാലും? വിവിധതരത്തിലുള്ള പാപങ്ങളില് കള്ളം പറയുന്നതിനെക്കാള് വലിയ പാപം ഇല്ല.
സത്യൈര് വക്ത്രൈര് അസത്യാം വാ വാചം വക്ഷ്യേ കഥം ത്വ് ഇതി തതോ ഽഹം പഞ്ചമം വക്ത്രം ഗര്ദഭാകൃതിഭീഷണമ്
സത്യവാദിയായ വായിലൂടെ എങ്ങനെ ഞാന് അസത്യം പറയാം? അതുകൊണ്ട് ഞാന് ഒരു അഞ്ചാം വായ് സൃഷ്ടിച്ചു, കഴുതയുടെ ഭയാനകമായ രൂപത്തില്.
കൃത്വാ തേനാനൃതം വക്ഷ്യ ഇതി ധ്യാത്വാ ചിരം തദാ അബ്രവം തം ഹരിം തത്ര ആസീനം ജഗതാം പ്രഭുമ്
അത് ഉണ്ടാക്കി, അതിലൂടെ കള്ളം പറയണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു; ദീര്ഘകാലം ആലോചിച്ച ശേഷം അവിടെ ഇരുന്നിരുന്ന ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ ഹരിയെ ഞാന് അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
അസ്യ ചാന്തോ മയാ ദൃഷ്ടസ് തേന ജ്യൈഷ്ഠ്യം ജനാര്ദന മമേതി വദതഃ പാര്ശ്വേ ഉഭൌ തൌ ഹരിശംകരൌ
'ഇതിന്റെ അറ്റം ഞാന് കണ്ടു; അതുകൊണ്ട് ജനാര്ദ്ദന, എനിക്ക് മൂത്തത്വം ലഭിച്ചു' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള് ഹരിയും ശങ്കരനും എന്റെ പക്കല് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏകരൂപത്വമ് ആപന്നൌ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവ് ഇവ തൌ ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭീതശ് ചാസ്തവം താവ് ഉഭാവ് അപി തതഃ ക്രുദ്ധൌ ജഗന്നാഥൌ വാചം താമ് ഇദമ് ഊചതുഃ
അവരിരുവരും ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ. അവരെ കണ്ടപ്പോള് ഞാന് അത്ഭുതത്തിലും ഭയത്തിലും ആകി. പിന്നെ ലോകനാഥരായ ഇരുവരും കോപത്തോടെ ആ വാക്കിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദുഷ്ടേ ത്വം നിമ്നഗാ ഭൂയാ നാനൃതാദ് അസ്തി പാതകമ്
'ദുഷ്ടേ, നീ ഒരു നദിയായി മാറുക; കാരണം കള്ളം പറയുന്നതിനെക്കാള് വലിയ പാപം ഇല്ല.'
തതഃ സാ വിഹ്വലാ ഭൂത്വാ നദീഭാവമ് ഉപാഗതാ തദ് ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭീതസ് താമ് അബ്രവമ് അഹം തദാ
അപ്പോൾ അവൾ അതിയായി വിഷണ്ണയായി ഒരു നദിയായി മാറി. അത് കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അത്ഭുതവും ഭയവും തോന്നി. അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോടു പറഞ്ഞു.
യസ്മാദ് അസത്യമ് ഉക്താസി ബ്രഹ്മവാചി സ്ഥിതാ സതീ തസ്മാദ് അദൃശ്യാ ത്വം ഭൂയാഃ പാപരൂപാസ്യ് അസംശയമ്
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് നിലനിർത്തുമ്പോൾ തന്നെ അസത്യമായത് പറഞ്ഞതിനാൽ, നീ ഇനി കാണാനാകാത്തതും പാപരൂപവും ആകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏതച് ഛാപം വിദിത്വാ തു തൌ ദേവൌ പ്രണതാ തദാ വിശാപത്വം പ്രാര്ഥയന്തീ തുഷ്ടാവ ച പുനഃ പുനഃ
ഈ ശാപം അറിഞ്ഞു ആ രണ്ടു ദേവതകളും അപ്പോൾ വണങ്ങി, ശാപമോചനത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ സ്തുതിച്ചു.
തതസ് തുഷ്ടൌ ദേവദേവൌ പ്രാര്ഥിതൌ ത്രിദശാര്ചിതൌ പ്രീത്യാ ഹരിഹരാവ് ഏവം വാചം വാചമ് അഥോചതുഃ
അപ്പോൾ ദേവതകളുടെ ദേവന്മാരായ ഹരിയും ഹരിയും, അമരന്മാർ ആരാധിച്ചവരും, സന്തോഷത്തോടെ അപേക്ഷ കേട്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗങ്ഗയാ സംഗതാ ഭദ്രേ യദാ ത്വം ലോകപാവനീ തദാ പുനര് വപുസ് തേ സ്യാത് പവിത്രം ഹി സുശോഭനേ
ശുഭയുള്ളവളേ, നീ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയുമായി ഒന്നിച്ചാൽ, അപ്പോൾ നിന്റെ രൂപം വീണ്ടും ശുദ്ധവും ഭാസുരവുമായതായിരിക്കും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സാപി ദേവീ ഗങ്ഗയാ സംഗതാഭവത് ഭാഗീരഥീ ഗൌതമീ ച തതശ് ചാപി സ്വകം വപുഃ
അവൾ 'അതെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച് ഗംഗയുമായി ഒന്നായി. ഭാഗീരഥിയും ഗൗതമിയും പിന്നെ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം ലഭിച്ചു.
ദേവീ സാ വ്യഗമദ് ബ്രഹ്മന് ദേവാനാമ് അപി ദുര്ലഭമ് ഗൌതമ്യാം സൈവ വിഖ്യാതാ നാമ്നാ വാണീതി പുണ്യദാ
ബ്രഹ്മനേ, ആ ദേവി ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായത് കൈവരിച്ചു. ഗൗതമിയിൽ അവൾ 'വാണി' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയും പുണ്യദായിനിയുമാണ്.
ഭാഗീരഥ്യാം സൈവ ദേവീ സരസ്വത്യ് അഭിധീയതേ ഉഭയത്രാപി വിഖ്യാതഃ സംഗമോ ലോകപൂജിതഃ
ഭാഗീരഥിയിൽ ആ ദേവിയെ സരസ്വതി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇരുവശത്തും ആ സംഗമം ലോകം ആരാധിക്കുന്നതും പ്രശസ്തവുമാണ്.
സരസ്വതീസംഗമശ് ച വാണീസംഗമ ഏവ ച ഗൌതമ്യാ സംഗതാ ദേവീ വാണീ വാചാ സരസ്വതീ
സരസ്വതീസംഗമവും വാണീസംഗമവും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ വാണി ദേവി, വാക്കിൽ സരസ്വതിയായവൾ, ഗൗതമിയുമായി ഒന്നിക്കുന്നു.
സര്വത്ര പൂജിതം തീര്ഥം തത്ര വാചാ ശിവം പ്രഭുമ് ദേവേശ്വരം പൂജയിത്വാ വിശാപമ് അഗമദ് യതഃ
എവിടെയും ആ തീർത്ഥം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ വാക്കിന്റെ പ്രഭുവായ ശിവനെ ആരാധിച്ച് ശാപം നീങ്ങി.
ബ്രഹ്മാ വിധൂയ വാഗ്ദൌഷ്ട്യം സ്വം ച ധാമാഗമത് പുനഃ തസ്മാത് തത്ര ശുചിര് ഭൂത്വാ സ്നാത്വാ തത്ര ച സംഗമേ
ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാക്കിന്റെ പാപം അകറ്റി വീണ്ടും തന്റെ സ്വസ്ഥലത്ത് എത്തി. അതിനാൽ അവിടെ ശുദ്ധനായ് ആ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.
വാഗീശ്വരം തതോ ദൃഷ്ട്വാ താവതാ മുക്തിമ് ആപ്നുയാത് ദാനഹോമാദികം കിംചിദ് ഉപവാസാദികാം ക്രിയാമ്
അവിടെ വാഗീശ്വരനെ കണ്ടാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ദാനം, ഹോമം, ഉപവാസം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ വേണ്ടതില്ല.
യഃ കുര്യാത് സംഗമേ പുണ്യേ സംസാരേ ന ഭവേത് പുനഃ ഏകോനവിംശതിശതം തീര്ഥാനാം തീരയോര് ദ്വയോഃ നാനാജന്മാര്ജിതാശേഷപാപക്ഷയവിധായിനാമ്
ആ പുണ്യസംഗമത്തിൽ ആരെങ്കിലും കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അവൻ വീണ്ടും ജന്മം എടുക്കേണ്ടി വരില്ല. ആ രണ്ടു തീരങ്ങളിലും ഒന്നു നൂറി പത്തൊമ്പത് തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവ പല ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
വിഷ്ണുതീര്ഥമ് ഇതി ഖ്യാതം തത്ര വൃത്തമ് ഇദം ശൃണു മൌദ്ഗല്യ ഇതി വിഖ്യാതോ മുദ്ഗലസ്യ സുതോ ഋഷിഃ
അവിടെ വിഷ്ണുതീർത്ഥം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെ സംഭവിച്ച കാര്യം കേൾക്കൂ. മൗദ്ഗല്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, മുദ്ഗലന്റെ മകനായ ഒരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ ഭാര്യാ തു ജാബാലാ നാമ്നാ ഖ്യാതാ സുപുത്രിണീ പിതാ ഋഷിസ് തഥാ വൃദ്ധോ മുദ്ഗലോ ലോകവിശ്രുതഃ
അവന്റെ ഭാര്യ ജാബാല എന്നായിരുന്നു, നല്ല മക്കളുള്ളവളായി പ്രശസ്തയായിരുന്നു. അവളുടെ അച്ഛനും ഒരു ഋഷിയായിരുന്നു, വൃദ്ധനും ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനുമായ മുദ്ഗലൻ.
തസ്യ ഭാര്യാ തഥാ ഖ്യാതാ നാമ്നാ ഭാഗീരഥീ ശുഭാ സ മൌദ്ഗല്യഃ പ്രാതര് ഏവ ഗങ്ഗാം സ്നാതി യതവ്രതഃ
അവളുടെ പേരും ഭാഗീരഥി എന്നായിരുന്നു, ശുഭമായതും. ആ മൗദ്ഗല്യൻ പ്രതിദിനം ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിത്യമ് ഏവ ത്വ് ഇദം കര്മ തസ്യാസീന് മുനിസത്തമ ഗങ്ഗാതീരേ കുശൈര് മൃദ്ഭിഃ ശമീപുഷ്പൈര് അഹര്നിശമ്
മഹർഷേ, അവന്റെ ഈ ആചാരം എല്ലായ്പ്പോഴും തുടർന്നു. ഗംഗയുടെ തീരത്ത് കുശ, മണ്ണ്, ശമീപൂവ് എന്നിവ കൊണ്ട്, പകലും രാത്രിയും അവൻ പൂജ നടത്തി.
ഗുരൂദിതേന മാര്ഗേണ സ്വമാനസസരോരുഹേ ആവാഹനം നിത്യമ് ഏവ വിഷ്ണോശ് ചക്രേ സ മൌദ്ഗലിഃ
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ കമലത്തിൽ, മൗദ്ഗല്യൻ പ്രതിദിനം വിഷ്ണുവിനെ ആഹ്വാനിച്ചു.
തേനാഹൂതസ് ത്വരന്ന് ഏതി ലക്ഷ്മീഭര്താ ജഗത്പതിഃ വൈനതേയമ് അഥാരുഹ്യ ശങ്ഖചക്രഗദാധരഃ
അവന് വിളിച്ചപോള്, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവും ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനുമായ മഹാവിഷ്ണു, വൈനതേയനായ ഗരുഡനിൽ കയറി, ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം വഹിച്ച്, അതിവേഗം അവിടെ എത്തുന്നു.
പൂജിതസ് തേന ഋഷിണാ സ മൌദ്ഗല്യേന യത്നതഃ പ്രബ്രൂതേ ച കഥാശ് ചിത്രാ മൌദ്ഗല്യായ ജഗത്പ്രഭുഃ
മൗദ്ഗല്യൻ എന്ന ഋഷി വലിയ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചപ്പോൾ, ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകൻ അത്ഭുതകരമായ കഥകൾ മൗദ്ഗല്യനോട് പറയുന്നു.