മായാരൂപാം തു പ്രമദാം ഭക്ഷയാമ് ആസ നാരദ തദ് അദ്ഭുതമ് അതീവാസീത് തന്മായാബലദര്ശിനാമ്
അസുരാധിപൻ ആ മായാരൂപിയായ സ്ത്രീയെ വിഴുങ്ങി. നാരദാ, അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയായിരുന്നു, ആ മായയുടെ ശക്തി കണ്ടവർക്ക്.
മഖേ വിധ്വംസ്യമാനേ തു തേ വിഷ്ണും ശരണം യയുഃ പ്രാദാദ് വിഷ്ണുശ് ചക്രമ് അഥോ മുനീനാം രക്ഷണായ തു
യജ്ഞം നശിപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ ശരണം തേടി. അപ്പോൾ വിഷ്ണു, ഋഷിമാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ചക്രം നൽകി.
ചക്രം തദ് രാക്ഷസാന് ആജൌ ദൈത്യാംശ് ച ദനുജാംസ് തഥാ ചിച്ഛേദ തദ്ഭയാദ് ഏവ മൃതാ രാക്ഷസപുംഗവാഃ
ആ ചക്രം യുദ്ധഭൂമിയില് രാക്ഷസന്മാരെയും ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും വെട്ടിമുറിച്ചുകളഞ്ഞു. അതിന്റെ ഭയത്താല് പ്രധാന രാക്ഷസന്മാര് അകന്നു പോയി.
ഋഷിഭിസ് തന് മഹാസത്ത്രം സംപൂര്ണമ് അഭവത് തദാ വിഷ്ണോഃ പ്രക്ഷാലിതം ചക്രം ഗങ്ഗാമ്ഭോഭിഃ സുദര്ശനമ്
അപ്പോള് മഹർഷിമാരുടെ വലിയ യാഗം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, വിഷ്ണുവിന്റെ ചക്രമായ സുദര്ശനം ഗംഗാജലത്തില് കഴുകി ശുദ്ധീകരിച്ചു.
തതഃ പ്രഭൃതി തത് തീര്ഥം ചക്രതീര്ഥമ് ഉദാഹൃതമ് തത്ര സ്നാനേന ദാനേന സത്ത്രയാഗഫലം ലഭേത്
അന്നുമുതല് ആ തീര്ഥം ചക്രതീര്ഥം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. അവിടെ കുളിച്ചും ദാനം ചെയ്തും സത്രയാഗഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര പഞ്ച ശതാന്യ് ആസംസ് തീര്ഥാനാം പാപഹാരിണാമ് തേഷു സ്നാനം തഥാ ദാനം പ്രത്യേകം മുക്തിദായകമ്
അവിടെ പാപം നീക്കുന്ന അഞ്ഞൂറ് തീര്ഥങ്ങള് ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയില് ഓരോതിലും കുളിച്ചും ദാനം ചെയ്തും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
വാണീസംഗമമ് ആഖ്യാതം യത്ര വാഗീശ്വരോ ഹരഃ തത് തീര്ഥം സര്വപാപാനാം മോചനം സര്വകാമദമ്
വാണീസംഗമം എന്നു വിളിക്കുന്ന സ്ഥലമാണ് അവിടെ വാഗീശ്വരനായ ഹരന് വസിക്കുന്നത്. ആ തീര്ഥം എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചനം നല്കുകയും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.
തത്ര സ്നാനേന ദാനേന ബ്രഹ്മഹത്യാദിനാശനമ് ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വോശ് ച സംവാദേ മഹത്ത്വേ ച പരസ്പരമ്
അവിടെ കുളിച്ചും ദാനം ചെയ്തും ബ്രഹ്മഹത്യയുപോലുള്ള വലിയ പാപങ്ങളും നശിക്കും. ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനുമിടയിലെ സംഭാഷണത്തിലും പരസ്പര മഹത്വത്തിലും ഇതു പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
തയോര് മധ്യേ മഹാദേവോ ജ്യോതിര്മൂര്തിര് അഭൂത് കില തത്രൈവ വാഗ് ഉവാചേദം ദൈവീ പുത്ര തയോഃ ശുഭാ
അവരിരുവരുടെയും ഇടയില് മഹാദേവന് പ്രകാശരൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷനായി. അവിടെ ദൈവീ വാക്കായ അവരുടെ മകളായ വാണി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹമ് അസ്മി മഹാംസ് തത്ര അഹമ് അസ്മീതി വൈ മിഥഃ ദൈവീ വാക് താവ് ഉഭൌ പ്രാഹ യസ് ത്വ് അസ്യാന്തം തു പശ്യതി
അവിടെ ഇരുവരും 'ഞാനാണ് ഏറ്റവും വലിയവന്' എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോള് ദൈവീ വാക്ക് പറഞ്ഞു: 'ഇതിന്റെ അറ്റം ആര് കാണുന്നുവോ അവനാണ് മൂത്തവന്.'
സ തു ജ്യേഷ്ഠോ ഭവേത് തസ്മാന് മാ വാദം കര്തുമ് അര്ഹഥഃ തദ്വാക്യാദ് വിഷ്ണുര് അഗമദ് അധോ ഽഹം ചോര്ധ്വമ് ഏവ ച
'അവനാണ് മൂത്തവന്; അതിനാല് നിങ്ങള് തമ്മില് വാദിക്കേണ്ട.' അങ്ങനെ വാണി പറഞ്ഞതോടെ, വിഷ്ണു താഴോട്ടും ഞാന് മേലോട്ടും പോയി.
തതോ വിഷ്ണുഃ ശീഘ്രമ് ഏത്യ ജ്യോതിഃപാര്ശ്വ ഉപാവിശത് അപ്രാപ്യാന്തമ് അഹം പ്രായാം ദൂരാദ് ദൂരതരം മുനേ
പിന്നീട് വിഷ്ണു വേഗത്തില് ചെന്നു പ്രകാശത്തിന്റെ പക്കല് ഇരുന്നു. അതിന്റെ അറ്റം കാണാന് കഴിയാതെ ഞാന് ദൂരത്തേക്കു ദൂരത്തേക്ക് പോയി, മഹർഷേ.
തതഃ ശ്രാന്തോ നിവൃത്തോ ഽഹം ദ്രഷ്ടുമ് ഈശം തു തം പ്രഭുമ് തദൈവം മമ ധീര് ആസീദ് ദൃഷ്ടശ് ചാന്തോ മയാ ഭൃശമ്
ശേഷം ഞാന് ക്ഷീണിച്ചു തിരിച്ചു വന്നു, ആ പ്രഭുവിനെ കാണാന് കഴിയാതെ. എന്നിരുന്നാലും എന്റെ മനസ്സില് ഞാന് അതിന്റെ അറ്റം കണ്ടുവെന്ന് കരുതി.
അസ്യ ദേവസ്യ തദ് വിഷ്ണോര് മമ ജ്യൈഷ്ഠ്യം സ്ഫുടം ഭവേത് പുനശ് ചാപി മമ ത്വ് ഏവം മതിര് ആസീന് മഹാമതേ
'ഇങ്ങനെ ഈ ദേവനായ വിഷ്ണുവിനെക്കാള് എനിക്ക് മൂത്തത്വം ഉറപ്പാണ്.' വീണ്ടും, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഇങ്ങനെയാണ് എന്റെ മനസ്സില് തോന്നിയത്.
സത്യൈര് വക്ത്രൈഃ കഥം വക്ഷ്യേ പീഡിതോ ഽപ്യ് അനൃതം വചഃ നാനാവിധേഷു പാപേഷു നാനൃതാത് പാതകം പരമ്
സത്യവാദിയായ വായിലൂടെ എങ്ങനെ ഞാന് കള്ളം പറയാം, ബലാത്കാരമായാലും? വിവിധതരത്തിലുള്ള പാപങ്ങളില് കള്ളം പറയുന്നതിനെക്കാള് വലിയ പാപം ഇല്ല.
സത്യൈര് വക്ത്രൈര് അസത്യാം വാ വാചം വക്ഷ്യേ കഥം ത്വ് ഇതി തതോ ഽഹം പഞ്ചമം വക്ത്രം ഗര്ദഭാകൃതിഭീഷണമ്
സത്യവാദിയായ വായിലൂടെ എങ്ങനെ ഞാന് അസത്യം പറയാം? അതുകൊണ്ട് ഞാന് ഒരു അഞ്ചാം വായ് സൃഷ്ടിച്ചു, കഴുതയുടെ ഭയാനകമായ രൂപത്തില്.
കൃത്വാ തേനാനൃതം വക്ഷ്യ ഇതി ധ്യാത്വാ ചിരം തദാ അബ്രവം തം ഹരിം തത്ര ആസീനം ജഗതാം പ്രഭുമ്
അത് ഉണ്ടാക്കി, അതിലൂടെ കള്ളം പറയണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു; ദീര്ഘകാലം ആലോചിച്ച ശേഷം അവിടെ ഇരുന്നിരുന്ന ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ ഹരിയെ ഞാന് അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
അസ്യ ചാന്തോ മയാ ദൃഷ്ടസ് തേന ജ്യൈഷ്ഠ്യം ജനാര്ദന മമേതി വദതഃ പാര്ശ്വേ ഉഭൌ തൌ ഹരിശംകരൌ
'ഇതിന്റെ അറ്റം ഞാന് കണ്ടു; അതുകൊണ്ട് ജനാര്ദ്ദന, എനിക്ക് മൂത്തത്വം ലഭിച്ചു' എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള് ഹരിയും ശങ്കരനും എന്റെ പക്കല് ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏകരൂപത്വമ് ആപന്നൌ സൂര്യാചന്ദ്രമസാവ് ഇവ തൌ ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭീതശ് ചാസ്തവം താവ് ഉഭാവ് അപി തതഃ ക്രുദ്ധൌ ജഗന്നാഥൌ വാചം താമ് ഇദമ് ഊചതുഃ
അവരിരുവരും ഒരു രൂപം സ്വീകരിച്ചു, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പോലെ. അവരെ കണ്ടപ്പോള് ഞാന് അത്ഭുതത്തിലും ഭയത്തിലും ആകി. പിന്നെ ലോകനാഥരായ ഇരുവരും കോപത്തോടെ ആ വാക്കിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദുഷ്ടേ ത്വം നിമ്നഗാ ഭൂയാ നാനൃതാദ് അസ്തി പാതകമ്
'ദുഷ്ടേ, നീ ഒരു നദിയായി മാറുക; കാരണം കള്ളം പറയുന്നതിനെക്കാള് വലിയ പാപം ഇല്ല.'
തതഃ സാ വിഹ്വലാ ഭൂത്വാ നദീഭാവമ് ഉപാഗതാ തദ് ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മിതോ ഭീതസ് താമ് അബ്രവമ് അഹം തദാ
അപ്പോൾ അവൾ അതിയായി വിഷണ്ണയായി ഒരു നദിയായി മാറി. അത് കണ്ടപ്പോൾ എനിക്ക് അത്ഭുതവും ഭയവും തോന്നി. അപ്പോൾ ഞാൻ അവളോടു പറഞ്ഞു.
യസ്മാദ് അസത്യമ് ഉക്താസി ബ്രഹ്മവാചി സ്ഥിതാ സതീ തസ്മാദ് അദൃശ്യാ ത്വം ഭൂയാഃ പാപരൂപാസ്യ് അസംശയമ്
നീ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് നിലനിർത്തുമ്പോൾ തന്നെ അസത്യമായത് പറഞ്ഞതിനാൽ, നീ ഇനി കാണാനാകാത്തതും പാപരൂപവും ആകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഏതച് ഛാപം വിദിത്വാ തു തൌ ദേവൌ പ്രണതാ തദാ വിശാപത്വം പ്രാര്ഥയന്തീ തുഷ്ടാവ ച പുനഃ പുനഃ
ഈ ശാപം അറിഞ്ഞു ആ രണ്ടു ദേവതകളും അപ്പോൾ വണങ്ങി, ശാപമോചനത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ സ്തുതിച്ചു.
തതസ് തുഷ്ടൌ ദേവദേവൌ പ്രാര്ഥിതൌ ത്രിദശാര്ചിതൌ പ്രീത്യാ ഹരിഹരാവ് ഏവം വാചം വാചമ് അഥോചതുഃ
അപ്പോൾ ദേവതകളുടെ ദേവന്മാരായ ഹരിയും ഹരിയും, അമരന്മാർ ആരാധിച്ചവരും, സന്തോഷത്തോടെ അപേക്ഷ കേട്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഗങ്ഗയാ സംഗതാ ഭദ്രേ യദാ ത്വം ലോകപാവനീ തദാ പുനര് വപുസ് തേ സ്യാത് പവിത്രം ഹി സുശോഭനേ
ശുഭയുള്ളവളേ, നീ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയുമായി ഒന്നിച്ചാൽ, അപ്പോൾ നിന്റെ രൂപം വീണ്ടും ശുദ്ധവും ഭാസുരവുമായതായിരിക്കും.
തഥേത്യ് ഉക്ത്വാ സാപി ദേവീ ഗങ്ഗയാ സംഗതാഭവത് ഭാഗീരഥീ ഗൌതമീ ച തതശ് ചാപി സ്വകം വപുഃ
അവൾ 'അതെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച് ഗംഗയുമായി ഒന്നായി. ഭാഗീരഥിയും ഗൗതമിയും പിന്നെ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം ലഭിച്ചു.
ദേവീ സാ വ്യഗമദ് ബ്രഹ്മന് ദേവാനാമ് അപി ദുര്ലഭമ് ഗൌതമ്യാം സൈവ വിഖ്യാതാ നാമ്നാ വാണീതി പുണ്യദാ
ബ്രഹ്മനേ, ആ ദേവി ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായത് കൈവരിച്ചു. ഗൗതമിയിൽ അവൾ 'വാണി' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയും പുണ്യദായിനിയുമാണ്.
ഭാഗീരഥ്യാം സൈവ ദേവീ സരസ്വത്യ് അഭിധീയതേ ഉഭയത്രാപി വിഖ്യാതഃ സംഗമോ ലോകപൂജിതഃ
ഭാഗീരഥിയിൽ ആ ദേവിയെ സരസ്വതി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇരുവശത്തും ആ സംഗമം ലോകം ആരാധിക്കുന്നതും പ്രശസ്തവുമാണ്.
സരസ്വതീസംഗമശ് ച വാണീസംഗമ ഏവ ച ഗൌതമ്യാ സംഗതാ ദേവീ വാണീ വാചാ സരസ്വതീ
സരസ്വതീസംഗമവും വാണീസംഗമവും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ വാണി ദേവി, വാക്കിൽ സരസ്വതിയായവൾ, ഗൗതമിയുമായി ഒന്നിക്കുന്നു.
സര്വത്ര പൂജിതം തീര്ഥം തത്ര വാചാ ശിവം പ്രഭുമ് ദേവേശ്വരം പൂജയിത്വാ വിശാപമ് അഗമദ് യതഃ
എവിടെയും ആ തീർത്ഥം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ വാക്കിന്റെ പ്രഭുവായ ശിവനെ ആരാധിച്ച് ശാപം നീങ്ങി.