ആര്ചീകോ ജനയാമ് ആസ ജാമദഗ്ന്യം സുദാരുണമ് സര്വവിദ്യാന്തഗം ശ്രേഷ്ഠം ധനുര്വേദസ്യ പാരഗമ്
ഋചീകൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരനായ, എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ധനുര്വേദത്തിൽ നിപുണനായ ജാമദഗ്ന്യനെ ജനിപ്പിച്ചു.
രാമം ക്ഷത്രിയഹന്താരം പ്രദീപ്തമ് ഇവ പാവകമ് ഔര്വസ്യൈവമ് ഋചീകസ്യ സത്യവത്യാം മഹായശാഃ
ക്ഷത്രിയരെ സംഹരിക്കുന്ന, അഗ്നിപോലെ ദഹിക്കുന്ന രാമൻ, അങ്ങനെ ഋചീകനും സത്യവതിക്കും, ഔർവവംശത്തിൽ മഹാശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു.
ജമദഗ്നിസ് തപോവീര്യാജ് ജജ്ഞേ ബ്രഹ്മവിദാം വരഃ മധ്യമശ് ച ശുനഃശേഫഃ ശുനഃപുച്ഛഃ കനിഷ്ഠകഃ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ജമദഗ്നി ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു. മധ്യപുത്രൻ ശുനശ്ശേഫനും, ഇളയവൻ ശുനശ്പുഛനും ആയിരുന്നു.
വിശ്വാമിത്രം തു ദായാദം ഗാധിഃ കുശികനന്ദനഃ ജനയാമ് ആസ പുത്രം തു തപോവിദ്യാശമാത്മകമ്
കുശികന്റെ മകനായ ഗാധി, തപസ്സും ജ്ഞാനവും സമാധാനവും ഉള്ള വിശ്വാമിത്രനെ തന്റെ പുത്രനായി ജനിപ്പിച്ചു.
പ്രാപ്യ ബ്രഹ്മര്ഷിസമതാം യോ ഽയം ബ്രഹ്മര്ഷിതാം ഗതഃ വിശ്വാമിത്രസ് തു ധര്മാത്മാ നാമ്നാ വിശ്വരഥഃ സ്മൃതഃ
ബ്രഹ്മർഷിമാരോടു സമം എത്തി, ബ്രഹ്മർഷിയായ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രൻ, വിശ്വരഥൻ എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു.
ജജ്ഞേ ഭൃഗുപ്രസാദേന കൌശികാദ് വംശവര്ധനഃ വിശ്വാമിത്രസ്യ ച സുതാ ദേവരാതാദയഃ സ്മൃതാഃ
ഭൃഗുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കൗശികന്റെ വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ചൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരായ ദേവരാതനും മറ്റു ചിലരും പ്രശസ്തരാണ്.
പ്രഖ്യാതാസ് ത്രിഷു ലോകേഷു തേഷാം നാമാന്യ് അതഃപരമ് ദേവരാതഃ കതിശ് ചൈവ യസ്മാത് കാത്യായനാഃ സ്മൃതാഃ
അവരുടെ പേരുകൾ മൂന്നു ലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. അവരിൽ ദേവരാതനും കതി എന്നവനും, അവരിൽ നിന്നാണ് കാത്യായനന്മാർ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശാലാവത്യാം ഹിരണ്യാക്ഷോ രേണുര് ജജ്ഞേ ഽഥ രേണുകഃ സാംകൃതിര് ഗാലവശ് ചൈവ മുദ്ഗലശ് ചൈവ വിശ്രുതഃ
ശാലാവതിയിൽ ഹിരണ്യാക്ഷൻ ജനിച്ചു, പിന്നെ റെണുവും റെണുകനും. സാംകൃതി, കാലവൻ, മുദ്ഗലൻ എന്നിവരും പ്രശസ്തരാണ്.
മധുച്ഛന്ദോ ജയശ് ചൈവ ദേവലശ് ച തഥാഷ്ടകഃ കച്ഛപോ ഹാരിതശ് ചൈവ വിശ്വാമിത്രസ്യ തേ സുതാഃ
മധുഛ്ഛന്ദൻ, ജയൻ, ദേവളൻ, അഷ്ടകൻ, കച്ചപൻ, ഹാരിതൻ—ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാർ.
തേഷാം ഖ്യാതാനി ഗോത്രാണി കൌശികാനാം മഹാത്മനാമ് പാണിനോ ബഭ്രവശ് ചൈവ ധ്യാനജപ്യാസ് തഥൈവ ച
മഹാത്മാക്കളായ കൗശികന്മാരുടെ ഗോത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. പാണിനി, ബഭ്രവൻ, ധ്യാനജപ്യന്മാർ എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.
പാര്ഥിവാ ദേവരാതാശ് ച ശാലങ്കായനബാഷ്കലാഃ ലോഹിതാ യമദൂതാശ് ച തഥാ കാരൂഷകാഃ സ്മൃതാഃ
പാർഥീവന്മാർ, ദേവരാതന്മാർ, ശാലങ്കായനൻ, ബാഷ്കലൻ, ലോഹിതൻ, യമദൂതൻ, കാരൂഷകന്മാർ എന്നിവരും അറിയപ്പെടുന്നു.
പൌരവസ്യ മുനിശ്രേഷ്ഠാ ബ്രഹ്മര്ഷേഃ കൌശികസ്യ ച സംബന്ധോ ഽപ്യ് അസ്യ വംശേ ഽസ്മിന് ബ്രഹ്മക്ഷത്രസ്യ വിശ്രുതഃ
പൗരവന്റെ വംശത്തിലും മഹർഷിയായ കൗശികന്റെയും ഈ കുടുംബത്തിൽ ബ്രഹ്മക്ഷത്ര വംശബന്ധം പ്രസിദ്ധമാണ്.
വിശ്വാമിത്രാത്മജാനാം തു ശുനഃശേഫോ ഽഗ്രജഃ സ്മൃതഃ ഭാര്ഗവഃ കൌശികത്വം ഹി പ്രാപ്തഃ സ മുനിസത്തമഃ
വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരിൽ ശുനഃശേഫൻ മൂത്തവനായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഭാർഗവൻ എന്ന മഹർഷി കൗശികൻമാരിൽ ഒരാളായി.
വിശ്വാമിത്രസ്യ പുത്രസ് തു ശുനഃശേഫോ ഽഭവത് കില ഹരിദശ്വസ്യ യജ്ഞേ തു പശുത്വേ വിനിയോജിതഃ
വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രൻ ശുനഃശേഫൻ ആയിരുന്നു. ഹരിദശ്വന്റെ യാഗത്തിൽ അവൻ പശുവായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.
ദേവൈര് ദത്തഃ ശുനഃശേഫോ വിശ്വാമിത്രായ വൈ പുനഃ ദേവൈര് ദത്തഃ സ വൈ യസ്മാദ് ദേവരാതസ് തതോ ഽഭവത്
ദേവന്മാർ ശുനഃശേഫനെ വീണ്ടും വിശ്വാമിത്രനു നൽകി. ദേവന്മാർ നൽകിയതുകൊണ്ടാണ് അവൻ ദേവരാതൻ എന്നായി അറിയപ്പെടുന്നത്.
ദേവരാതാദയഃ സപ്ത വിശ്വാമിത്രസ്യ വൈ സുതാഃ ദൃഷദ്വതീസുതശ് ചാപി വൈശ്വാമിത്രസ് തഥാഷ്ടകഃ
ദേവരാതനും മറ്റു ആറുപേരും ചേർന്ന് ഏഴുപേർ വിശ്വാമിത്രന്റെ പുത്രന്മാരാണ്. ദൃശ്യദ്വതിയുടെ പുത്രനും അഷ്ടകനും വൈശ്വാമിത്രന്മാരാണ്.
അഷ്ടകസ്യ സുതോ ലൌഹിഃ പ്രോക്തോ ജഹ്നുഗണോ മയാ അത ഊര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി വംശമ് ആയോര് മഹാത്മനഃ
അഷ്ടകന്റെ പുത്രൻ ലൗഹി എന്നാണു പറയപ്പെടുന്നത്. ജഹ്നുവിന്റെ വംശവും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി മഹാത്മാവായ ആയോയുടെ വംശം ഞാൻ വിവരിക്കും.
ആയോഃ പുത്രാശ് ച തേ പഞ്ച സര്വേ വീരാ മഹാരഥാഃ സ്വര്ഭാനുതനയായാം ച പ്രഭായാം ജജ്ഞിരേ നൃപാഃ
ആയോവിന് അഞ്ച് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാവരും വീരരും മഹാരഥികളും. സ്വർഭാനുവിന്റെ മകൾ പ്രഭയിൽ നിന്നാണ് അവർ ജനിച്ചത്.
നഹുഷഃ പ്രഥമം ജജ്ഞേ വൃദ്ധശര്മാ തതഃ പരമ് രമ്ഭോ രജിര് അനേനാശ് ച ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാഃ
നഹുഷൻ ആദ്യം ജനിച്ചു, പിന്നെ വൃദ്ധശർമ, തുടർന്ന് രംഭൻ, രജിയും അനേനനും, ഇവർ മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തരാണ്.
രജിഃ പുത്രശതാനീഹ ജനയാമ് ആസ പഞ്ച വൈ രാജേയമ് ഇതി വിഖ്യാതം ക്ഷത്രമ് ഇന്ദ്രഭയാവഹമ്
രജിക്ക് ഇവിടെ അഞ്ചു നൂറ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഈ രാജവംശം ഇന്ദ്രനു ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്ന ക്ഷത്രം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
യത്ര ദൈവാസുരേ യുദ്ധേ സമുത്പന്നേ സുദാരുണേ ദേവാശ് ചൈവാസുരാശ് ചൈവ പിതാമഹമ് അഥാബ്രുവന്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, ഇരുവരും പിതാമഹനോടു സംസാരിച്ചു.
ആവയോര് ഭഗവന് യുദ്ധേ കോ വിജേതാ ഭവിഷ്യതി ബ്രൂഹി നഃ സര്വഭൂതേശ ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമ തത്ത്വതഃ
ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ആരാണ് ജയിക്കാൻ പോകുന്നത്? സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായോ, സത്യം ഞങ്ങൾക്കു പറയൂ, ഞങ്ങൾ അതു കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യേഷാമ് അര്ഥായ സംഗ്രാമേ രജിര് ആത്തായുധഃ പ്രഭുഃ യോത്സ്യതേ തേ വിജേഷ്യന്തി ത്രീംല് ലോകാന് നാത്ര സംശയഃ
രാജി എന്ന മഹാബലശാലി ആയുധം എടുത്ത് യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്നവരുടെ വേണ്ടി, അവര് മൂന്ന് ലോകവും ജയിക്കും; ഇതില് ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
യതോ രജിര് ധൃതിസ് തത്ര ശ്രീശ് ച തത്ര യതോ ധൃതിഃ യതോ ധൃതിശ് ച ശ്രീശ് ചൈവ ധര്മസ് തത്ര ജയസ് തഥാ
രാജി എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ദൃഢനിശ്ചയം ഉണ്ടാകും; ദൃഢനിശ്ചയം ഉള്ളിടത്ത് ഐശ്വര്യവും ഉണ്ടാകും; ഈ രണ്ടും കൂടിയിടത്ത് ധര്മ്മവും വിജയവും ഉണ്ടാകും.
തേ ദേവാ ദാനവാഃ പ്രീതാ ദേവേനോക്താ രജിം തദാ അഭ്യയുര് ജയമ് ഇച്ഛന്തോ വൃണ്വാനാസ് തം നരര്ഷഭമ്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ദൈവത്തിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം സന്തോഷത്തോടെ വിജയത്തിനായി രാജിയെ സമീപിച്ചു, അവനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
സ ഹി സ്വര്ഭാനുദൌഹിത്രഃ പ്രഭായാം സമപദ്യത രാജാ പരമതേജസ്വീ സോമവംശവിവര്ധനഃ
സ്വര്ഭാനുവിന്റെ മകനായ രാജി, പ്രഭയില് ജനിച്ചവനും, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ളവനും, ചന്ദ്രവംശത്തെ വളര്ത്തിയവനും ആയിരുന്നു.
തേ ഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ രജിം വൈ ദേവദാനവാഃ ഊചുര് അസ്മജ്ജയായ ത്വം ഗൃഹാണ വരകാര്മുകമ്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ രാജിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ വിജയത്തിനായി നീ ഈ ഉത്തമമായ വില്ല് എടുക്കണം.
അഥോവാച രജിസ് തത്ര തയോര് വൈ ദേവദൈത്യയോഃ അര്ഥജ്ഞഃ സ്വാര്ഥമ് ഉദ്ദിശ്യ യശഃ സ്വം ച പ്രകാശയന്
അപ്പോള് രാജി അവരുടെയൊക്കെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ ഗുണവും പ്രശസ്തിയും വെളിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും സംസാരിച്ചു.
യദി ദൈത്യഗണാന് സര്വാഞ് ജിത്വാ വീര്യേണ വാസവഃ ഇന്ദ്രോ ഭവാമി ധര്മേണ തതോ യോത്സ്യാമി സംയുഗേ
എന്റെ ശക്തിയാല് ഞാന് എല്ലാ അസുരരെ ജയിച്ചാല് മാത്രം, ധര്മ്മപാതത്തില് ഞാന് ഇന്ദ്രനാവും; അപ്പോഴാണ് ഞാന് യുദ്ധത്തിന് ഇറങ്ങുക.
ദേവാഃ പ്രഥമതോ വിപ്രാഃ പ്രതീയുര് ഹൃഷ്ടമാനസാഃ ഏവം യഥേഷ്ടം നൃപതേ കാമഃ സംപദ്യതാം തവ
ദേവന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ ആദ്യം സമ്മതിച്ചു: രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടം പോലെ ആഗ്രഹം നിറവേറട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞു.